Bókastaðir

Fra. iii. bræðrvm Joab Abisa ok Asael.

256. Þrir bræðr ero nefndir þeir er vorv með Dauid konvngi. het. i. Joab. annarr Abisay. iii. Asael. [faðir þeirra er nefndr Sarphia. Allir vorv þeir hravstir kappar. Joab var þeirra ellztr ok hermaðr mestr. enn Asael yngstr ok ræyndr minzt. hann var allra manna fothvataztr sva at ecki skogdyr var skiotara at ras. Dauid konvngr s ę tti Joab son Sarphia hǫfðingia yfir herlið sitt oc skipaði þeim br ę ðrvm i borg Gabaon til verndar við borgina oc gezlo rikiss sins fyrir hernaði hæiðingia oc innlenzkvm vfriði.

Fra þi er Abner drap Asael.

Abner frendi Saul konvngs oc hans höfðingi tok þegar eptir frafall konvngs son hans er het Hisboseth oc læiddi vmhverfiss herbvðir Gyðinga. oc tok hann til konvngs yfir allan Jsraels lyð. þa var Hisboseth fertogr at alldri. hann rikti. ii. ar ifir Jsraels folk. Enn Dauid hafði ecki m ę ira en riki Juda. var þat. vii. ar oc. vi. manaðr er hann rikti i Ebron yfir Juda at ę ins. Abner oc sveinar Hisboseth forv með mikit lið fra herbvðvm i Gabaon. En Joab oc menn Dauid gengo þegar vt af borginne i mot þeim. Sem þeir hittvz við tiorn nockvra. sva at sinvm megin settvz hvarir. þa mælti Abner við Joab. Standi vpp sveinar hvarratveggio oc læiki nockoð til sk ę mtonar oss. Joab bað sva vera. þeir risv vpp oc gengvz at moti fram a völlvna. xii. sváeinar af hvarra liði. enn nockvð varð læikrinn graligr er þeir komv saman. þvi at eitt bragð hafði hverr þeirra við sinn iafnoka. tok annarri hendi i höfvðit en pikaði með annarri hendi sino sverði a siðvnni þeim er i moti stoð. sva at þar fello þeir allir senn davðir niðr til iarðar. þaðan af var sa staðr siðan kallaðr avflogra manna akr i Gabaon. Stvkkv þa vpp hvarirtveggio oc hofz með þeim af þessvm atbvrð hin snarpazta hrið oc bardagi. oc at lyktvm flyr Abner með sina sváeit fyrir svæinvm Dauid.

Nv sem þeir Joab rako flottann. rann Asael langt fra sinvm monnvm eftir Abner. Hann læit aptr oc mælti. Ertv Asael son Sarphia. Hann sagðiz sva hæita. þa m ę lti Abner. Vik þv þer af vt annaðhvart til hægri handar ę ða vinstri. oc höndla einnhvernn vngan dreing oc tak af honvm herfang. Asael villdi ecki annza hvat hann sagði. þa m ę lti Abner avðrv sinne við Asael. Far brotto oc hirð ekki l ę ngr at sækia eptir mer. at æigi verði ek næyddr til at drepa þik oc þaðan af megi ek alldri ottalavss lifa fyrir ofsokn bræðra þinna. Asael l ę t sem hann hæyrði eigi hvat hann sagði. oc villdi æigi hnæigiaz fra honvm. Abner væik þa i mot honvm hart oc titt. oc sneri þo spiotino i hendi ser oc lagði avrfalnvm i kviðinn framan. sva at hann fell þegar i stað davþr niðr til iarðar. oc hverr sa maðr sem þar kom er Asael la nam staðar. Dro þa Abner vndan oc hans sveit. enn Joab oc Abisai brǫðr Asael sottv eftir Abner allt til solarfallz oc vorv þa komnir til þess staðar er het vatnvæilo hals. þat er a bak dal þeim er liggr til eyðimerkr Gabaon. þa sǫmnvðz saman kynsmenn Beniamin til liðs með Abner oc skvtv a fylking a breckv ginne. þa kallaði Abner a Joab oc mælti. Hvart manttv gigi fyrr l ę tta enn þv hefir hvetvitna eyt með oddi oc ggio. ę ða veitztv gigi hversv b ę isk endalykt eptir man koma ok haskasamlig ǫrvilnan. ef þv lætr sva l ę ngi lyðinn ofsækia sina brǫðr. Joab svaraði. þat væit gvð. hefðir þv fyrr til talað þa h ę fði folkit fyrir lǫngv af lætt að ellta yðr. þæytti Joab þa lvðr sinn ok stǫðvaðiz þa allr herrinn. oc skilðv þeir þa at sinni sitt strið. for Abner þa oc hans menn fram eftir vǫllvnvm oc sva yfir Jordan. oc gingv þa alla nott sem læið liggr vm Bethoron oc komv sva til herbvða sinna. Enn Joab at vppgefnvm Abner hvarf hann aptr oc kannaði lið sitt. oc vorv fallnir af sv ę invm Dauids. xix. menn aðrir enn Asael. enn þeir hǫfǫv drepit af Beniamin oc þeim monnvm er vorv með Abner. lx. manna oc. ccc. Joab oc hans menn toko Asael oc færðv i Bethleem oc grofv hann hia f ę ðr sinvm Sarphia. þeir Joab gingv oc alla nottina siðan þeir Abner skilðv oc [komv i dagan til fvndar við Dauid i Ebron. Giðrðiz þaðan af oc lengi siðan agi ok vfriðr milli frendaliðs Saul oc þeirra manna er honvm hǫfǫv þionað oc svæitunga Dauids. oc ox iafnan styrkr oc afli Dauids dag fra d ę gi. enn þvarr i hverri mattr oc afli sv ę itvnga Saul. Abner var þa mestr raðsmaðr [oc stiornar þess liðs.

Her segir af Abner ok Dauid.

Kona er nefnd R ę pha. faðir hennar het Ahia. hon hafði verit frilla Saul. Ok ginn tiina talaði Hisboseth son Saul við Abner frenda sinn oc fostra sva segiandi. Hvi ertv sva diarfr at þv þorir at liggia með frillo favǫvr mins. Abner ræiddiz miog orðvm hans oc mælti. Of miog hefi ek vsyniv fest hvnndzhǫfvð a mik moti ættvm Jude er ek [drygða mann yfir hvs favǫvr þins oc hans frendr. er ek s ę lldi þik æigi i hendr Dauid oc hans monnvm. en þv sitr vm at þv megir nockvð þat finna með mer er sakn ę mt er oc asakar mik vm konv mal. G ę ri gvð mik þa hvarki h ę ilan ne sælan ef ek stvnda æigi a ę ptir megni at fram komi oc fylliz fyrr en siðarr þat er gvð drottinn hefir Dauid h ę itið. at allt riki takiz af Saul en rikiss sæti oc æinvalld Dauids hefiz vpp yfir Jsrael oc Jvda. Jsboseth þorði þa ǫngo orði at svara. þi at hann ottaðiz eigi litt Abner.

Abner sendi þa sina menn til at flytia ę r ę ndi sitt við Dauid. hann segir sva. Sv er min bæiðni Dauid. at þv gerir sætt við mik oc fastan felagsskap. enn ek skal með allan minn afla með þer vera ok heimta vndir þik sem ek orka allt Gyðinga folk. Dauid sendir þessi orð i moti. þat likar mer hit bezta at binda felag við þik Abner. enn til verðr þv at vinna ę inn lvt. þv skalt æigi fyrr koma mer i avgsyn en þv hefir at færa mer Mikol dottvr Saul konvngs ę iginkonv mina. er ek festi mer fyrir. c. preputia Philistinorvm. Hisboseth sendi þegar oc tok systvr sina Michol at navðgvm Phaltiel Lays syni. er hann hafði þa eiga gengit at raði favðvr hennar sem fyrr var sagt. enn Phaltiel fylgði henne með mikilli sorg oc svt allt til þess staðar sem hæitir Barim. þa mælti Abner til hans. Far oc hverf aptr sem skiotaz. þvi at þv fær hana alldri siþan. Phaltiel hvarf aftr með miklvm harm hvgar.

Abner a nv tal við avlldunga Israels. þer hafið vm hrið talað til at Dauid skylldi rikia yfir yðr. g ę rið nv þat sama. gangit nv til banda honvm. þi at drottinn segir sva. J hendi Dauid þræls mins man ek læysa lyð minn Jsrael vndan vandv valldi Philistinorvm oc allra hans vvina. Slikt hit sama talar Abner við Beniamins lyð. oc toko hvarirtveggio þvi val. Siþan bioz Abner at fara til fvndar við Dauid oc segia honvm hvar þa var komið ę ða hverso Jsrael oc Beniamins lyðr villdi allt vera lata. Abner hafði með ser lið mikit oc Michol konvngs dottvr. for hann þa oc fann Dauid i Ebron. Fagnaði konvngr honvm með ǫllvm bliðskap oc giorði honvm oc hans monnvm hina bezto væizlo. Siþan mælti Abner. Nv man ek fara minn herra konvngr oc hæimta vndir þik sem ek ma við komaz allan Jsraels lyð oc semia þat sattmal við yðr. at þv æinn skalt raða oc yfir alla bioða sem þv vill. Nv iafnskiott sem Dauid hafði Abner læiðt vt með sqmð oc l ę t hann fara i friði. þa komv hæim hermenn Dauids. oc var Joab hǫfðingi þeirra. konvngr hefir þa sent moti heiðingiom oc vikingvm er gengo a rikit. hǫfðv þeir fengit oc flvttv með ser ofa mikit herfang.

Nv sem Joab var kominn i Ebron oc hans menn. enn Abner er nv farinn brottv. þa var Joab þegar sagt at Abner hafði komit til konvngs oc at konvngr hafði tekit honvm vel oc bliðt oc latið hann fara frialsan oc i friði. Joab geck þegar inn fyrir konvng. ecki kvaddi hann konvng. nema með ræiði oc asakanar orðvm segir hann sva til hans. Hvat hefir þv gørt. vissir þv ę igi at Abner kom til þess hingat at svikia þik oc verða viss vm alla þina framf ę rð oc raðagiðrð. oc æigi veit ek hvi þv letz þann svikara frialsan fara brotto. Konvngr svarar ðngv. Joab geck vt. sendi þegar menn eptir Abner at vvitanda Dauid. oc bað segia at konvngr villdi finna hann. Sem Abner kom aptr i borgina. settiz hann niðr ę inshvers staðar með svæina sina oc geck æigi þegar inn fyrir konvng þvi at hann vissi ser eingiss otta vanir. þa gecc Joab at honvm oc læiddi hann a ę intal fra sinvm monnvm i miðt lið borgarinnar. hann hafði brvgðit sax vndir ifirhöfninni oc lagði i gðgnvm hann. sva at hann fell iafnskiott davðr niðr a iorð. Joab mælti við er hann lagði hann. Sva hæfni ek Asael brǫðr mins. Sem konvngr fretti vigit með qllvm atvikvm sem til bar. mælti hann. Hræinn em ek ok saklavss oc allt mitt riki af bloði Abn ę r sonar Ner. komi h ę fnd bloðs hans i höfvð Joab oc yfir favðvrhvs hans. sva at alldri missi hann oc hans frendr nöckvrs vfarnaðar. sotta ę ða vfriðar. f ę arskaða ę ða fatæktar.

Dauid konvngr kallar nv saman allan lyð þann er með honvm var. oc segir sva. Her hafa vorðit mikil tiðendi oc ill er Joab son Sarphie hefir drepið Abner með sampycki Abisai brøðr sins. fyrir þat er Abner hafði navðigr fellt i bardaga brǫðr þeirra Asael. Nv fyrir þetta hit hörmvliga verk skaltv Joab oc allir menn slita af þer oc yðr clæðin oc clæðaz seckvm oc hrygðarbvningi. oc sva syta drap oc davða þessa hins aggta höfðingia Abner. oc gerið nv hans likferð með hrygð oc harmi. þeir gerðv sva sem hann bavð. enn sialfr Dauid konvngr fylgði börnvm. Oc er þeir höfðv iarðat hann talaði konvngr yfir greftinvm með miklvm rygglcik sva segiandi. Sømð er þer þat Abner ę r þv hefir æigi hlotið daligan davðann þann er makligr er vdyggvm monnvm oc illgiörnvm. ę igi vorv h ę ndr þinar daliga bvnndnar ne fætr þinir fiotrvm l ę stir. helldr vart þv vapndavðr sem verða kann fyrir svikafvllvm sonvm ranglætiss. Felldi þa konvngr sialfr tar. oc allr lyðr græt vörmvm tarvm a læiði Abner oc var i sorg oc svt alla þa nott. Enn at liosvm degi eptir komanda sem allt folk ætlaði til borðz at ganga eftir vanda með konvngi. þa sagði hann sva. þat veit gvð at ek skal æigi snæða a þessvm degi fyrir solarsetr. Allr lyðr hæyrði þat hvat hann sagði oc pocknaðiz þeim vel allt þat er hann giörði. oc fostoðv allir þann dag. vvrðv þa höfðingiar Gyðinga visir oc ǫll alþyða at þetta var ecki rað Dauids er Abner var drepinn. Konvngr talar þa enn til sinna manna. Eigi er yðr vkvnnict felagar. at nv er drepinn hinn m ę sti oc hinn mattkasti höfðingi Gyðinga. en þo at ek se valðr oc vigðr þa verða mer þo allt at æino harðir i hönd at taka synir Sarphie. sem gvð drottinn h ę fni þeim [illzkv sina er illt gera.

Fra (dauða) Hisboseth sonar Sauls konungs.

259. Nv sem Hisboseth son Sauls frettir at Abner var felldr i Ebron. angraði hann þat miok. oc allt Jsraels folk fylldiz við þav tiðendi af vgg oc otta. En. ii. synir Sauls lavgdvzt vt a fiöll til spellvirkia oc gerðvz þeirra höfðingiar. het annarr þeirra Banaa ę ða Bechana. enn annarr Rechab. þeirra moðir het Remon. hon var komin af kyni Beniamin oc ættvð af þeirri borg er Beroth het. Enn at davðvm Saul var henni skipat riki Beniamin sem hon atti ætt til. enn synir hennar flyðv i þann stað er het G ę rahim oc h ę lldo sik þar vm hrið sem aðrir vtlendir menn ę ða læysingiar. Jonathas son Saul atti oc eptir ę inn son er het Miphiboseth. hann var fotlama. þi at þa var hann. v. vetra gamall er frettiz fall Sauls oc Jonathe. við þav tiðendi varð fostra svæinsins sem annað folk felmsfvll. toc hon svæininn oc villdi flyia. oc er hon skvnndaði sinne f ę rð sem m ę st i flottanvm fell hon með svæininn oc mæiddiz hann at fotvnvm. sva at hann var æ siþan halltr oc miog hrvmr til göngv. þat var æinn dag sem varla matti vti vera fyrir hita at Hisboseth svaf vm had ę gi inni i herbergi i sæng sinne. þa koma þar Banaa oc Rechab synir Remon sem fyrr er ritið. þeir gingv inn i herbergit at hvilvnni er Hisboseth svaf i. baro þegar vapn a hann oc drapo. slogv siþan höfvð af honvm oc höfðv með ser. forv þa brotto oc gingv alla nottina vm ę yðimörk. komv fram i Ebron oc færðv Dauid konvngi höfvð Hisboseth brǫðr sins. sva segiandi. Sæ her herra konvngr höfvð Hisboseth sonar Sauls þins vvinar er sat vm lif þitt. oc hefir nv h ę fnt fvllkomliga þinna mæingerða a Savl oc hans kyni. Konvngr svaraði. Lifandi gvð væit sa er mik læysti af mörgvm navðvm. at þa er sa maðr kom til min i Sicileg er drepið kvaðz hafa Saul konvng af sialfs hans bøn oc ætlaði ser þat til sǫmðar oc framkvæmðar við mig. tok ek hanu oc læt ek drepa hann. þi at mer þotti þat hæyrilict at gæfa honvm slika ǫmbvn fyrir sina ofdirfð er hann þorði sva miklvm glæp at lysa a sialfan sik. þa er mer nv miklo skylldra at ǫmbvna ykkr miskvnnarlavsir morðingiar þenna grimðarfvlla glæp. er þið niddvz a herra ykrvm oc drapvð saklavsan broðvr ykkarn sofanda i sialfs sins herbergi. gvð lati mik æigi sva lyta lavgin at þið lifið lengi fyrir þetta niðingsverk. þi at þat er min navðsyn at hræinsa iorðina i ykro afnami. enn ykr er mikil hialp at taka helldr braða h ę fnd oc skiota refsing enn þessi sǫk læiði ykr til eylifra qvala. þvi n ę st bavð Dauid sinvm monnvm at hǫggva af þeim hendr oc føtr. oc eptir þat læt hann hæingia þa við stavǫvvatn æitt þar i Ebron. Enn hǫfvð Hisboseth let hann grafa með sǫmð hia Abner hǫfðingia fostra sinvm.

Fra sonum Dauid konungs. capitulum.

260. Davið konvngi fæddvz þessir synir meðan hann rikǫti i Ebron. Hinn ę llzti het Ammon. hans moðir var Achinoem af Jezrael. annarr het Chelaab. hans moðir var Abigail er att hafði Nabal i Charmelo. þriði var Absalon. hans moðir het Maacha dottir Tholomei konvngs af Gessvr.. iiii. Adonias. hans moðir het Aggith.. vti. Saphathia. hans moðir var enn Abigail.. viti. Jetraan. hans moðir het Egla ę ða Agal. hon var enn eiginkona Dauids.