Bókastaðir

Fra Abimelech kennimanni.

Dauið for nv oc fram kom i þa borg er het Nobe til fvndar við Abimelech byskup. hann var Aarons ættar oc kominn fra H ę ly af Sylo. Abimelech bra nöckvð i brvn er Dauid var þar kominn oc mælti til hans. Fyrir hvi f ę rr þv æinn saman sva at ę ngi maðr ær með þer. Hann svaraði. Konvngr hefir s ę nt mik at sinvm læyndvm gyrendvm. oc þvi hefi ek visat fra mer öllvm svæinvm i ymsa staði. at ę ngi maðr skylldi vita með hvershattar boðskap ek fer. Nv ef þv hefir nockvrar vistir. þa fa mer. K ę nnimaðrinn svaraði. Eigi hefi ek nockvra vist vtan hæilagt fornarbravð drottins. þat ma ek g ę fa þer ef svæinar þinir ero hræinir ginkannliga af kvænna samvisto. Dauid svaraði. Mattv þat fyrir þvi vel g ę ra at ver höfvm halldit varvm hiortvm hræinvm siðan ver forvm hæiman. Siþan gaf Abimelech honvm hæilagt fornarbravð. Einn af konvngs monnvm var þar við staddr oc sa þessa alla lvti. þessi maðr er nefndr Dohec kyniaðr af þvi riki er het Jdumea. hann var æinn hinn mattkasti af hirðsvæinvm Saul. Enn m ę lti Dauid við Abimelech byskup. Fa þv mer ef þv hefir at varðvæita vapn nockvð. spiot ę ða sverð. þvi at sva braðvm bar at vm hæimanferð mina at ek gaða æigi at taka vapn min. Hann svaraði. Vapn hefi ek æigi til nema þv vilir hafa sverð þat er þv tokt af Goliath risa. oc hefir her hirðt verið siðan hia hino helga claði ephoth. Dauid svaraði. þetta sverð vil ek giarna af þer þiggia. þvi at ecki man annað iafngott finnaz a öllo Gyðinga landi.

Dauid fann fr ę ndlið sitt. þenna sama dag for Dauid af Nobe oc forðaðiz sem mest asiono Sauls. Kom hann þa fram i þi riki er h ę t Geth. þar reð fyrir sa konvngr hæiðinn er het Achis. Sem Dauid kom til hirðar hans. m ę lto sva þionostomenn konvngs. Hvat er vm. er æigi her kominn konvngr iarðrikiss Dauid. þann er kvinna flockar lofvðv fyrrm ę irr i sinvm söngvm segiandi. Saul drap þvsvnd manna enn Dauid. x. þvsvndir. Dauid hvgf ę stir þetta tal oc trvir illa Achis konvngi. Ottaz hann nv miog er hann var kendr af konvngs monnvm. tekr nv þat rað at hann bræytir sem mest ma hann sinni asiono oc torkennir sik. sva at hann kastar molldo i avgv ser oc andlit enn þ ę nr vpp hvarmana oc glikir sik gǫmlom karli. hann hostar miog oc hrækir i skegg ser. hyrr hann hvrðir oc hvetvitna þat er fyrir honvm verðr oc lætr ner sem vitstoli. Nv sem Achis konvngr sa hann. mælti hann sva til manna sinna. Hvart hafi þer tynt vitino. er þær sǫgǫvt þenna enn gamalæra glop vera Dauid af Bethleem. til hvers læiddv þær þetta fol fyrir mik. ę ða skortir oss aðr skynlavsa skiptinga. þo at þessi vfarnaðr æriz æigi inni her fyrir avgvm mer. hæilir sva skyndit til oc rekið vt vvin þenna. sva at hann komi æigi siðan i min herbergi. Dauid for nv þaðan hvlǫv hǫfði til h ę llis þess ę r het Odolla. Nv sem brǫðr hans oc aðrir ættmenn fretto hvar hann var. savmnvǫvz þeir saman oc forv til fvnndar við hann. sva oc allir frendr hans þeir sem þravngðir vorv skǫttvm ę ða skylldvm ę ða nockvrv moti avmstaddir hryggir oc hvgsivkir þa komv til hans oc gerðiz hann þeirra hǫfðingi. vorv þa með honvm. cccc. hravstra dr ę ingia. Dauid for nv i Masphath. þat er i riki Moab til konvngs þess er þar r ę ð fyrir oc gerði sætt við hann. siðan m ę lti hann til konvngs. Herra. biðiandi vil ek vera at faðir minn oc moðir se her með yðr þar til er ek væit hvat gvð vill gera við mik. Konvngr iatti þi. Ysai var þa fyrir skǫmmo kominn til Dauids með allt sitt hyski. þi at Saul læt honvm ecki friðt i Bethleem. oc ę ngi natrendi Dauids matti frælsi hafa i hans riki. Dauid setz nv með sina menn i æitt virki. enn faðir hans oc moðir vorv með konvngi meþan. hann sat þar. þa var æinn spamaðr með Dauid er het Gath. hann gengr nv fyrir Dauid oc segir sva. Herra hirðit ecki at sitia i virki þessǫ sem vikingar. farið helldr hæim i riki Jvda. Dauid for þegar með sina svæit. þar til er hann kom i skog þann er het Ar ę t ħ. var þa þegar sagt Saul hvar Dauid var með sina menn.

Er Saul konungr let drepa halfan. ixda. tug kennimanna.

243. Nv var Saul i Gabaa. hann hafði sva mikinn fiandskap a Dauid magi sinvm at hann matti æigi nefna hann r ę tto nafni. þat var æinn dag at konvngr sat vtan borgar a æinne hæð skogar oc h ę llt a kesio. hǫfðingiar hans oc hirðmenn stoðv i hring hia honvm. Saul talar sva til þeirra. Hæyri þer frendr minir er komnir ǫroð af ætt Emini. hvat ætli þer at son Ysai man gefa yðr akra oc vingarða oc gera yðr alla rika valldzmenn oc hǫfðingia ef þer hafið raðagiorð með honvm oc eroð hans æiðsvarar. þat fyrst oc mest er son minn hefir sik bvndit i felagsskap við hann. Nv er sa engi af yðr er slict harmi fyrir mina hǫnd æða mer segi til slikrar vhæfv at son minn eflir þræl minn til motgangs við mik. þann er æ sitr vm at svikia mik. Mali hans svaraði Doech af Jdvmea. þat kann ek at segia þer at ek var i Nobe i tialldbvð drottins. oc þar kom son Ysai. oc Abimelech byskup geck til frettar við drottin fyrir hans hǫnd. oc hann gaf honvm vistir oc sva sverð þat er att hafði Goliath risi. Sem Saul hæyrir þetta. sendir hann þegar eftir Abimelech byskupi oc ǫllvm kennimonnvm sem vorv i Nobe. Ok er þeir komv til konvngs mælti hann við Abimelech. Fyrir hveria skylld bindr þv svikræði i mot mer við son Ysai. sva at þv gaft honvm vistir oc sva sverð þat er Goliath hafði att oc raðgaðiz við drottin fyrir hans hǫnd hverso hann skylldi risa gegn mer. þvi at enn i dag sitr hann vm at svikia mik. Byskup svarar. Minn herra segir hann. ek gengr við þvi at ek gaf Dauid vist oc vapn þat æina sem ek hafði til oc þo fyrir þa skylld at hann sagðiz fara ę yrenda yðvarra. enn ætlið æigi at ek hafi nockvra raðagiðrð með honvm yðr i mot. Enn fyrir hvat myndi ek æigi vel taka við þvilikvm manni. þar sem hann sagði mer at hann færi með yðrvm boðskap. þi at ę ingi finnz dyggri dræingr i allri þinne hirð oc þer truligarr þionandi með ǫllvm goðvilia en Dauid magr þinn. þa mælti Saul með akafri ræiði. þess sver ek sagði hann. at i dag skalt þv dæyia ok allt þitt kyn. oc þvi næst bavð hann sinvm svæinvm at dr ę pa kennimenn drottins. þvi at þeir allir ero hallir vndir Dauid sva at þeir visso at hann flyði fra mer oc villdo æigi segia mer. Enn konvngs þionar villdo vist æigi rætta sinar h ę nndr til at gera mæin kennimonnvm drottins. þa bað konvngr Doech at hann drepi þa. enn sa svikari enn vandi sem þa hafði rægt Doech dvalði ecki oc drap með sinni h ę ndi a sama d ę gi halfan nivnda tog þeirra manna er allir voro pryddir kennimannligri tign. Siðan for Doech eptir konvngs boðskap i borgina Nobe. er kennemenn hǫfðv att. oc slo með sverði sva konvr sem karla. vngmenni oc briostbǫrn. navt oc savði oc allt þat er kvikt var vtan æinn son Abimelech byskups er het Abiathar. flyði hann til fvndar við Dauid oc sagði honvm at Saul hafði drepið kennemenn drottins. Dauid felldi tar sem hann hæyrði þessi tiðendi oc svaraði með miklvm harmi hvgar. Lifandi gvðs son fyrirlati mer mina sækð með sinne miskvnn. þat ær mer hræðilict at ek se ofmiok lvttakari þessa illa verks. þvi at giorla vissi ek at Doech af Jdvmea var þann dag i Nobe er ek kom til føðr þins. matti ek þat oc vita at vtan ef mvndi hann segia Saul hvat þar giorðiz. oc fyrir þvi er sem ek se davðasavk fǫðr þins oc allra þeirra er þar vorv drepnir. Nv ver þv með mer. oc ef gvð vill at ek lifi þa þarftv æigi at ottaz. þvi at æitt skal yfir ganga okr baða. oc ef nockorr maðr vil mer mæin gera ǫða þer þa skal eingi þin vǫrr gæyma en min.

Drottinn vitraðiz Dauið.

Nv koma þav tiðendi til eyrna Dauid. at Philist ę i veri komnir með mikinn her i þann stað er Cehilam het. bórðvz þar a Gyðinga. hófðv hæiðingiar lið miklo mæira. rvplvðv þeir oc rænt hvivitna allt vmhverfiss borgina. Dauid bað gvð syna ser hvart hann skylldi fara at striða við þessa hæiðingia. Drottinn bað hann vist fara oc frelsa borgina Cehilam enn drepa Philist ę os. þa mælto menn Dauids við hann. Hvat manvm ver fair menn fara i Cehilam moti sva miklvm her hæiðingia. þar sem ver erom her heima i Gyðinga landi með vgg oc otta oc fórvm miog hvlðv hófði. Dauid bað enn til gvðs. Drottinn mælti til hans. Ris vpp þv oc far i Cehilam. þvi at ek man s ę lia Philisteos i þinar h ę ndr oc valld. Dauid for þa með sina svæit oc rǫð þegar til bardaga við hæiðingia. feck hann i fyrsto nað ræiðskiotvm þeirra. hann drap hæiðingia oc væitti þeim mikit slag enn frelsaði borgarmenn.

Abiathar giorr kennimaðr.

Dauid hof nv Abiathar son Abimelech til kennimanz eptir fǫðr sinn. hann hafði haft með ser hið h ę lgazta clæði epohth. þa er hann flyði er faðir hans var drepinn. þ ę lta clæði hófðv þeir til þess at verða visir af gvði þeirra lvta er þa forvitnaði. þi at drottinn sagði þeim þar yfir þat sem þeim varðaði. Nv kom þetta fyrir Saul konvng at Dauid var i Cehilam með sina menn. Varð Saul við þat gæysi glaðr. þottiz þa hafa hans rað allt i hendi. oc sva mælti hann. Þat varð vm siðir at gvð gaf hann i mitt valld. er hann hefir nv gengit sialfr inn. i þa borg er hann er drivgvm hirðr oc læstr sem savðr i kvi. Byðr Saul þa ðllvm sinvm her at bvaz til bardaga. fara siðan oc sitia vm Dauid oc hans svæitvnga. Sem Dauid fer af nockvrn kvitt at Saul myndi enn bva honvm læyniliga vmsat. þa bað hann Abiathar kennímann færa ser hið helga claeði ephoth. Hann giorði sva. þa mælti Dauid. Hæyrðv herra gvð Gyðinga. þat flygr nv i æyro mer þreli þinvm at Saul ætli her at koma oc briota niðr borg þessa alla fyrir minar sakir. Nv ef hans er hingat van æða borgarmenn þessir se mer vtrvir oc vili mik sælia i hans hendr. þa bið ek drottinn minn at þv segir mer þræli þinvm. Drottinn mælti. Hann k ę mr her skiott. ok ecki skaltv trva borgarmonnvm. Dauid bra við skiott oc for með sinn flock brotto af Cehilam. hann hafði þa með ser. dc. manna. gengo þeir nv hingat oc þingat. þvi at þeir visso æigi giðrla hvert þeir skylldo af snva. Saul kom til borgar Cehilam. oc hafði niosn af at Dauid var brotto. Sneri hann þa aptr með sina menn. enn Dauid for a æyðimðrk þar sem vorv vrvgg læyni ef þyrfti. oc dvalðiz þar i æyðifialli er Zvph het. Saul læitaði hans hvern dag með sinn her. enn gvð vill ę igi læiða hann i hans valld. Nv sem Dauid ser at Saul sitr vm lif hans. hefz hann við a eyðimðrk Zvph oc læyniz þar i skogi. Jonathas konvngs son for þa æinn samt fra hirð favðvr sins a þann sama skog at læita Dauid. oc fann hann. Varþ með þeim hinn mesti fagnafvndr. Jonathas styrkði með fagrligvm fortðlvm hvg oc hiarta Dauid. oc sva mælti hann. Æigi skaltv ottaz minn kæri felagi. þvi at æigi man hæiptarhðnd favðvr mins fyrirkoma þer. nema en helldr manttv avðlaz riki ifir Gyðingvm. oc mant þv þa væita mer sqmð oc minv hyski goða virðing. oc allt þetta væit faðir minn. oc þi ofsækir hann þik. at hann vill þi fyrirkoma at þv verðir konvngr ifir Jsrael. enn lifandi gvð gæti þin oc hðlldvm ockarn fagran felagsskap at hans vitni. Siðan for Jonathas hæim i Gabaath oc villdi æigi fylgia her favðvr sins læingr at sinne. Enn Dauid dvalðiz eptir a skoginvm. þeir menn sem þar bygðv næstir við fiall þat er aðr var næfnt oc kallaðir Ziphei þæssir menn fara nv til fvndar við Saul oc segia sva til hans. Þat hyggivm ver h ę rra at Dauid læyniz þar með oss i sva vrvggvm læynvm sem þar skortir æigi þav fylskni at varla megv finnaz. nv far þv ofan sem hvgr þinn girniz. en þat skal vart at koma honvm a þitt valld. Saul mælti. Blezaðir verði þer af drottni. þvi at þer harmið mina vansǫmð. farit nv fagnaðarsælir oc læitið v ę ndiliga hvar hann læyniz ę ða hverr honvm hefir þangat visað. þvi at sa man hafa vitað at ek vil sitia vm hann. Actið þer oc innel ę ga ǫll læyni þav er hann ma felaz i. oc komið sva til min avðrv sinne at þer hafið vrvgga visso af hvar hann er. at ek megi þa finna hann iamfnvel þo at hann læyniz i hællvm ę ða holvm iarðar. Ziphei fara nv sem Saul hafði boðit þeim at niosna vm Dauid. enn hann var þa með sina sveit a þeirri æyðimork er het Maon a slættvm nǫckorvm. Saul ferr nv með sinn her a þann sama skog at læita hans. Ok sem Dauid fer niosn af. læitar hann vndan a æitt berg. þat var vigi gott. Saul verðr þess varr oc sækir eptir honvm sva at æigi var lengra a milli þeirra enn æitt litið fiall. tok Dauid þa ner at ǫrvænta at hann myndi lengr forðaz maega asionv Saul. þvi at þa tok Saul með sinvm her at kringia sem korona veri ǫllvm megin vm Dauid oc hans felaga. oc var þa viðrlægt at hann myndi gæta fængit hann.