Bókastaðir

Tala Samuelis fyrer Gyðingum.

226. Eptir þenna bardaga tǫloðv sva Jsraelite við Samvel. Nv syniz oss vel fallið at þv fair menn til at drepa þat folk er fiandskapaðiz a Saul. þegar sem hann var til konvngs tekinn. oc savgðv þat bervm orðvm at þeir villdi ecki hans riki yfir ser. oc nv syna þeir þat sama at þeir væita honvm ę nga hlyðni. Saul svaraði lyðnvm. Eigi skal því lavna drottni þann sigr sem hann hefir oss gefið at drepa ne ę inn mann af varo folki a þæima degi. Samuel bað nv allt folk þat er þa var með Saul fara i Galgala oc setia þar þing. Ok a því allzheriar þingi var Saul tekinn til konvngs at nyio i gvðs drottins avgliti yfir allt riki Jsraels. Sæfǫv þeir siþan friðsamligar fornir með mikilli gl ę ði konvngs oc allz lyðs fagnaði. Eptir þat stoð Samuel vpp oc talaði fyrir ǫllvm Gyðingvm oc bæiarlyð þeim er þar var saman kominn. Hann hof sva sitt mal. þat er yðr kvnnict ǫllvm. at ek hefi hæyrt akall yðart vm alla lvti er þer hafið til min talað oc skipað konvng yfir yðr sem þer bæiddvt. gengr hann nv i bardaga oc er fyrir yðr briost oc brynia i hverio striði. Synir minir ero oc með yðr. Nv em ek gamall oc grar fyrir hærvm. hefi ek með yðr verit fra barnæsko oc er yðr miok kvnnict mitt athæfi. Nv standi þer her fyrir drottni gvði varvm oc þessvm hans kristi Saul konvngi. berið nv satt vitni vm minar framferðir at mer hiaveranda. hvart ek hefi fyrir nǫckorvm manne rangliga halldit vxa æða asna. sva oc ef ek hefi einshveriom manni mæin gert æða þravngt með nockorv moti. ef ek hefi af yðr tekit mvtvr moti sannendvm þa skal ek a þessvm d ę gi af lata oc aptr giallda hveriom manni sitt æigin. þa svaraði allr lyðr. Eigi hefir þv nockorvm manni mæin gert oc ę ngan ofsott oc æigi dregið þer i sioð annarra æigin. Samvel mælti. Drottinn gvð væit at þessi hans kristr Saul konvngr er hæyrandi váttr i dag at þer manvð ecki yðvars goðs finna i minne hendi. þeir savnnvðv þat allt með svardaga sem hann sagði. þa tok Samvel sva til mals. Nv þa standi þer i avgliti þess gvðs er miklaði Moysen oc Aaron oc læiddi fæðr vara af Egiptalandi. fyrir þeim sama drottni man ek diarfligan dóm setia yðr i mot af ǫllvm hans miskvnns ę mǫvm er hann gerði við yðr oc yðra fæðr. Tek ek þar fyrst til sem Jacub kom a Egyptaland. oc siðan vorv fæðr yðrir þar þiaðir þar til er þeir kǫlloðv til gvðs. enn hann sendi þeim Moysen oc Aaron oc læiddi þa með mǫrgvm oc miklvm taknvm af Egiptalandi oc skipaði þeim þenna stað oc riki sem nv byggi þer. Enn þeir glæymðv gvði sinvm. oc fyrir þvi selldi hann þa vndir valld Sisare hertoga Assvr oc i hendr h ę iðingivm Philisteis oc vndir anavð Moabitarvm þioða. sva at þessir oc margir aðrir lyðir striddv i mot þeim með miklo ofbelldi. Siðan kollvðv þeir til drottins oc savgðv sva. Miok hǫfvm ver misgert er ver fyrirlætvm drottin gvð varnn oc þionoðvm annarligvm gvðvm bǫlvoðvm Baal oc hinvm illa Astaroth. Nv frialsaðv oss drottinn gvð af anavð oc yfirgangi varra vvina ok manv ver þer þiona. Sva m ę lto þeir. Enn drottinn hæyrði bǫn þeirra oc sendi þeim hialparmenn Gedeon oc Jepte oc Samson. en siðazt sendi hann yðr til aminningar þenna Samvel sem nv talar við yðr. hefir hann nv læyst yðr af hendi yðvarra vvina er bygðv vmhverfiss. sva at þer mattvð vel vera i naðvm vttan vgg oc otta. Nv sem Naas konvngr Amons þioðar væitti yðr motgang. sǫgðvzt þér ecki annað mega nyta enn konvngr iarðligr stiornaði yðr. þar scm gvð drottinn yðvarr hafði aðr raðit riki yfir yðr. Nv er her sa konvngr sem þær vǫlðvt oc gvð gaf yðr eftir yðvarri bæiðni. oc ef þer ottiz drottin gvð yðvarn oc þionið honvm enn ræitið æigi mvnn hans moti yðr. þa manv þær oc konvngr yðarr sa er yðr stiornar vera i naðvm oc fylgia drottni gvði yðrvm. Enn ef þer hæyrið æigi rǫdd drottins með athygli gvðs vilia nema helldr ræiti þer ræiði hans. þa man hans hæfndarhǫnd koma yfir yðr sem yðra fyrri frendr. Enn sitið þer oc siaið þann ognarlvt er drottinn man gera i yðrv avgliti. Nv er sa timi er hveitiakrar ero vpp skornir oc sizt er regna ván. nv man ek biðia gvð at hann syni yðr hverso mikit þer hafið nv misgert i mins drottins avgliti. Samvel kallaði þa til drottins. oc gaf gvð þegar a þæima d ę ge ræiðir oc regn sva at allr lyðr ottaðiz drottin oc Samvel. Oc sva mælti allt folk við Samvel. Biðv fyrir oss þrælvm þinvm til drottins gvðs þins. at hann drepi oss eigi nv i stað sem ver ervm verþir. þvi at ver iatvm allir at þenna glæp hǫfvm ver nv við lagt varar fornv synðir er ver bæiddvm oss konvng. þar sem ver varvm aðr vndir raði oc riki vars drottins. Samvel svaraði. Hirðit æigi at ottaz þo at þer hafið þetta illa gort. bakverpiz þa nv æigi við yðrvm drottni. helldr þionið þer heðan af gvði allzvalldanda með hræinvm hvg oc hiarta. enn hirðit æigi at hnæigiaz eptir vandvm villvm oc þeim gvðvm er yðr stoða ecki ne styðia oc æigi mega yðr frelsa vndan anavð vvina yðarra þvi at þeir ero harðla h ę gomligir. Nv ef þer hverfið æigi fra gvði. þa væit ek fyrir vist at hann fyrirlætr yðr æigi fyrir sitt mikla ok mattvga nafn. þvi at hann hefir svarið at gera yðr ser at ę lskvlegvm ę ignarlyð ef þer vilið æigi honvm bregðaz. oc æigi lati gvð mik þann glæp h ę nda at ek lætti af at biðia yðr miskvnnar af gvði. oc senniliga skal ek æigi aflata þat sem ek orka yðr at læiða a r ę ttan veg oc goða gavto. Fyrir þvi bið ek minir kero synir. at þer vinnið rættlæti oc ottiz gvð yðvarnn oc þionið honvm i siðlæti oc sannlæik oc ast oc ælsko af ǫllo hiarta. þvi at hann hefir nv synt yðr sinn mikla matt. Enn ef þer ę roð sem gvð lati æigi vera þralatir a yðra illzsko. þa manv þer fyrirfaraz. oc sva konvngr yðarr. Meðr þvi moti lavk Samvel tǫlo sinne bæði langri ok sniallri. A þesso þingi valði Saul konvngr. iii. þvsvndir af ǫllvm lyð. skylldo. ii. vera með konvngi i þvi heraði er het Machimas oc a fialli Bethel. enn þvsvndrat manna var með Jonathas syni hans i borg Galaath. þat er a iorðv Beniamin. Enn allan annan Gyðinga lyð l ę t hann hvernn fara til sins hæimiliss. Saul konvngr atti þa kono er het Achinoem. enn hennar faðir var nefndr Achimaas. þessir vorv synir Saul. Jonathas Jesvi oc Melchis. dottir hans hin ę llri het Merob enn Michol en yngri. Jonathas settiz i Gabaa oc v ę itti þegar alavp hæiðingiom Philistim ok gaf þeim hartt slag er honvm vorv n ę stir.

Fra lagabroti Savl konvngs er hann fórnfærði.

227. Eptir þat mikla mannfall Ammonitarvm er fyrr var getið gladdiz allr Gyðinga lyðr með hverskonar skemtan. oc hæiðingiar Philistim hæyra hvert lof Gyðingar væita Saul konvngi vm allt Gyðingaland með lvðra þyt oc þesshattar kalli. Hæyri Hebrei oc allt Gyðinga folk fregð þessa er Saul hefir drepit sva mikinn her hæiðingia. oc man Jsrael nv rættaz vpp i mot Philisteis. Philisteis æirir þetta illa. þeir draga þa her saman oc ætla at beriaz a gvðs lyð. þeir fengv sva mikinn her. at þeir höfðv i kerrvm oc vagnvm æigi færa enn. xxx. þvsvnda oc. vi. þvsvndir æinvala riddara. oc fotgöngvlið var torvelit at telia fyrir fiolða sakir. þæir flytia allan her þenna i Gyðingaland oc setia sinar herbvðir i Machimas. Enn Saul konvngr var þa i Galgala. oc þvi var allt folk i Machimas ottafvllt. at Gyðingar sia at þeir manv miok verða þravngðir af hæiðingivm. Dræifþvz þeir þa af hræðzlo oc faloz her oc hvar i hellvm oc holvm iarðar. i biargrifvm æða bergskorvm. enn Hebrei flyðv vt yfir Jordan a iorð Gath oc Galaath. Sva oc allr lyðr með Saul i Galgala var slæginn miklvm otta af hernaði hæiðingia. Samvel var þa æigi með Saul i Galgala. oc biðv þeir hans þar. vii. daga sem hann hafði orð vm sent. Nv sem hann kom æigi. þa tok miok at drifa liðit fra konvngi fyrir hræðzlo sakir. Oc nv er Saul ser þat. bað hann ser færa þa lvti sem kennemenn vorv vanir at fornfæra gvði til sigrs oc friðar. Ok er þat var gört. færði hann sialfr fornina. enn þat atti kennimaðr at gera sem lög bvðv. Ok þegar sem hann hafði lokit at fornfæra þa kom Samvel. Konvngr geck vt i mot oc hæilsaði honvm. Samvel spvrði hvat hann hæfði gert. Saul svaraði. Ek sa at mitt folk fættiz oc flyði fra mer. enn þv komt sæinna enn ver ætlvðvm. nv sem herr hæiðingia oc varir motstððvmenn drogvz at öllom megin oc Philistei vorv komnir allt i Machimas. syndiz mer sem þeir ætti harðla skamt hingat i Galgala. enn ek hafði þa enn ecki mykða asionv drottins mins. Nv af þesse navðsyn allri samt tilknvinn fornfærði ek sialfr drottni. Samvel mælti. Hæimsliga hefir þer tekiz er þv hefir brotið boðorð drottins gvðs þins oc bratt sva skiott af því sem ek bavð þer. því at ef þv h ę fðir æigi þetta gert. þa mvndi gvð drottinn hafa þitt riki avkit oc yfir skipað Jsraels lyð at æylifv. enn nv man þitt riki ę ngan vppgang fa heðan af. því at drottinn man læita þess mannz til höfðingia yfir sitt folc er mæirr se eptir hans hiarta oc hvgarlvnd. þa man æyðaz þinn rikdomr. því at þv varðvæitir æigi hans boðskap. Eptir þetta stoð Samvel vpp oc sneri brott af Galgalis. oc for hann þa i Gabaath a iorð Beniamin. Enn Saul var eptir i Galgala oc skoraði þa hverso mart lið hann hafði þa með ser. Enn sva hafði folkit fra honvm skotiz at þar fannz æigi mæirr enn. dc. karla. oc vmframm Savl oc Jonathan. Var þat folk flest er fra þeim hafði lavpiþ komið i Gabaath.

Hinn agieti sigr Jonate.

228. Hæiðingiar Philistim sato i Machimas oc bioggvz at beriaz a Gyðinga. Ok sem þeir vorv herclæddir gengv þeir fra herbvðvm oc þriskiptv sinv liði. for æinn flockr gegnt Effraim i riki Savls. annarr flockr for þann veg sem liggr til Bethoron. enn hinn þriði sneri fram at dal þeim er hæitir Oim. er liggr við æyðimörk. J þann tima fannz ę ngi iarnsmiðr i riki Gyðinga. því at Philistei höfðv sva til gilldrat með sinvm raðvm at Hebrei skylldo ę ngi vapn mega smiða. helldr forv Gyðingar iafnan i borgir Philistinorvm þar sem þeir vorv at hvessa ę ða sla öxar sinar æða gref ę ða avnnvr verkferi. Nv sem her var komið at Jsraelite skylldo til bardaga. þa fannz æigi sa maðr i þeirra liði at h ę fði sverð æða spiot at vega með vtan Saul oc Jonathas son hans. Jafnan vm daga gengv fylkingar hæiðingia fra herbvðvm oc syna sik vera bvna til bardaga.

Ok ę inn dag talar Jonathas til skialldsveins sins. Förvm fram til þess segir hann sem stendr fylking Philistinorvm. Ecki sagði Jonathas til þessa favðvr sinvm. Saul var þa staddr i yztv halfv rikis Gabaa i þeim stað er Magon hæitir vndir æinv alldintre. hann hafði æigi flæira lið enn. dc. bardagamanna. þar var þa með honvm Achias son Achitob broðor Jchabod sonar Finees sonar Hely kennimannz af Sylo. Bar Achias þa kennimannz nafn oc hið hælga clæði er þeir kǫlloðv Ephot. folkit vissi ekki til hvat Jonathas barsk fyrir. Enn þar sem Jonathas ætlaði at fara fram til fvndar við Philisteos var hið brattasta æinstigi vpp at ganga. oc i harða ha clif. enn tveim m ę gin gengv at glivfr ha oc hin brattazto biörg hæita þav biorg er norðan ganga or staðnvm Machimas Bosess. enn svðr fra moti borginne Gabaa ganga þav biorg er hæita Sene. Nv sem þeir sǫkia fram at ę instigino. mælti Jonathas við skialldsvæininn. þat vil ec at við farim til motz við þessa bannsætta hæiðingia oc vita ef gvð drottinn vili nockoð vinna fyrir ockrar hendr. þvi at honvm er iafnavðvellt at hialpa sino folki við fa menn sem marga. Svæinninn svaraði. Far sem þik fysir. enn ek man þer fylgia hvat sem þv vill at hafaz. Jonathas mælti. þa er mið komvm at ę instigino oc hæiðingiar m ę gv sia okr. ok ef þeir tala sva. Biðit þar til er ver komvmz til motz við yðr. þa skolom mið staðar nema oc ganga æigi vpp at þæim. Enn ef þeir bidia ockr fara til fundar vid þa. þa skolum mit ganga vpp at þeim þvi at þa man drottinn selia þa vndir ockvr vapn. Nv skolvm við hafa þat at marki her vm.

Sem þeir koma fram i klivin i avgsyn hæiðingiom. þa m ę lto Philistei með ser vppi a biörgvnvm. Se. nv fara her Hebrei oc hafa nv vm siðir skriðit vt sem myss or holvm. þeir kolloðv a Jonathan sva segiandi. Gangið vpp hingat oc mvnvm ver syna yðr æinn lvt. Jonathas mælti við svæininn. Fylgðv mer dræingiliga oc gavngvm vpp at þeim. þvi at nv hefir gvð drottinn várr svipta þa hamingivnni oc þa vndir gefið Jsrael lyð. Enn sva var v ę grinn brattr. at Jonathas grvflaði helldr enn géck oc klæif æigi siðr með hǫndvm enn fótvm vm æinstigið. oc þar svæinninn eftir. Ok þegar sem þeir komv at her hæiðingia vpp a bergið. hioggv þeir baðir iamfram a tvær hendr hvat sem fyrir varþ. Var þat þeirra hið fyrsta atlavp at þeir drapv af Philisteis. xx. hravsta dræingi oc rvddv ser sva v ę ginn rætt i miðia fylking Philistinorvm. a savmv læið oc. ii. iafnir æykir drægi æinn arðr vm akra. For þetta oc flavg þegar með mikilli vndran vm allar herbvðir þeirra. Ok sva gǫrði gvð þetta takn með myklo stormerki. at ógn oc otta sló a allan her hæiðingia er aðr var til bardaga hvinn. Giorðiz þa mikill gnyr af opi oc hlavpvm hæiðingia sva at viða þotti iorðin skialfa vmhverfiss. þvi at þeir visso æigi hvar þeir skylldo koma ser fyrir hræðzlo.

Nv gato at lita varðmenn Saul konvngs þar sem þeir vorv i hæstvm tvrnvm Gabaath at fiolði Philistinorvm var niðr drepinn enn allr annarr mvgr flyði her oc hvar. þeir sǫgðv þetta konvngi. Læt hann þa kanna lið sitt oc vita hvart er nockorir veri i brottv af hans her. Ok sem hann varð viss at Jonathas oc skialldsveinn hans var brottv. þa bað hann Achiam kennimann framm bera ǫrkina hælgv. þvi at Gyðingar hǫfðv i þann tima sattmalsǫrk drottins i herfǫr með ser. A þessi savmo stvndo gerðiz sva mikit gnadd i herbvǫvm hæiðingia. at Gyðingar heyrðv fvllgiǫrla hǫrmvngar þyt þeirra oc hræðzlo. Sotti þa Saul framm af vætfangino oc allr hans herr með opi oc eggian. En er opino slo saman. þa vrðv hæiðingiar sva hræddir. at af þvi varþ mest mannfallit er þeir baroz sialfir vapn a. sva at hverr drap sinn felaga oc frænda þann er n ę str honvm var. Enn allir hebreskir menn þeir sem vorv i herbvǫvm Philistinorvm oc aðr hǫfðv fyrir hræðzlo sakir tekit ser grið af hæiðingiom flyðv nv til fvndar við Saul oc Jonathan oc bavrðvz með þeim. Sva at hverr maðr sem ę inn af Jsrael sa er sik hafði aðr folgið i fialli Effraim æða avǫrvm læynvm fyrir otta Philistinorvm. þa hliopv nv allir til sinna vápna sem þeir sa at Philistei flyðv oc slogvz i bardaga með þeim Saul oc hans monnvm. þessi sokn var harðla lǫng. sva at akafi orrostvnnar hellz allt til þess staðar er het Bethven. Kom þa saman allr herr Gyðinga. þa mælti Saul með svardaga við allan lyð. at hverr sa maðr skilldi vera bǫlvaðr oc til davða dǫmðr er dirfðiz at bergia nockvrvm lvt a þæima degi fyrr enn hann hefði sigraz a sinvm vvinvm sem hann villdi. þenna boðskap hellt allr lyðr sva rikvliga. at þa er þeir komv i flottar ę xtrinvm fram i skog þann er avll iorðin flavt af hvnangi var ę ingi sva moðr ę ða hvngraðr at sina hǫnd r ę tti til at kenna vtan Jonathas. hann hafði æigi fyrr hæyrt hvat faðir hans hafði vm talað. Hann rætti fram sverðit er hann hafði i hendi i hvnangið. þa bra hann i mvnn ser. þvi at hann var miok moðr at hann matti varla sia læið sina. Enn þegar sem hann hafði bergt. lvkvz vpp avgv hans. þa mælti maðr til hans oc sagði hveria varygð konvngr hafði mælt oc svarit vm at ængi maðr skilldi a fæðv kenna a þæima degi sa er lifino vil hallda. Jonathas svaraði. Mikil vanǫrgði hefir faðir minn gert allri iarðarbygðinne i þesso. þvi at þer gatvð nv at lita hverso lystvz avgv min sem ek bergþi harðla litlo af þesso hvnangi. þar sem ek matti aðr drivgvm ecki sia fyrir møði. ok þvi hefir hann þetta m ę llt mæirr af akæfð enn alitvm. þvi at vtan ef myndi þessi lyðr er nv er naliga at þrotvm kominn af þorsta oc hvngri styrkligarr striða a heiðingia oc reka flottann i dag. ef þeir veri saddir af herfangi sinna vvina.

A þeim degi hialpaði drottinn sino folki. oc rako Gyðingar flottann oc drapo Philisteos allt fra Machimas til þess staðar er h ę t Aialon. þa var allr lyðr miok moðr af erfiði oc fǫsto. sva at þeir toko navt oc savði at herfangi oc drapo niðr. oc þegar sem þeir hǫfǫv svndrat tok folkit at æta ratt. Enn svæinar konvngs sǫgǫv honvm hverso Gyðingar glæpðvz i gvðs avgliti. er þeir atv vsoðit oc bloðvgt kiot. Saul mælti þa til hersins. þer hafið i þessvm lvt gert mikit lǫgbrot sva at storvm berr oc hæfir æigi at læingr se vb ę tt. velltið nv i stað hingat ę invm miklvm stæini. Ok er þat var gert. talar konvngr til sinna svæina. Farið skiott vm allan herinn. oc bioðit hveriom manni at flytia hingat sitt navt ę ða savð oc sæfi hér yfir þenna st ę in. matbvið siðan oc sn ę ðit. enn gerit æigi sva mikinn glæp at þer ætið ratt sem hæiðingiar. Nv gerði folkit sem hann fyrir sagði allt til nætr.

Þar smiðaði Saul drottni hið fyrsta altari. Eftir þat sagði hann sva herinvm. Hlavpvm nv sem harðaz a hæiðingia oc drepvm þa i alla nótt þar til er lysir af d ę gi. oc æyðvm sva illvm vikingvm at ver latim æigi ne æinn eftir liva af þæima her. Folkit bað hann raða. þa m ę lti Achias kennimaðr. Gǫngvm fyrst til sattmalsarkar drottins oc vitvm hvert rað gvð gefr til. Saul bað gvð segia ser ę ða syna hvart hann skilldi s ę kia eptir Philisteis æða hvart gvð villdi gefa þa fram vndir valld Gyðinga. Enn hann fekk þar vm ę ngi visendi i þat sinn. þa mælti konvngr. Misgert hefir nv æinn af varvm monnvm i dag. kalli nv saman allan herinn oc rannsaki vandliga hverr þessa er valldr. Ok þat væit lifandi gvð gr ę ðari Jsrael. þo at þessi glæpr at gera gvð ræiðan hafi h ę nt Jonathan son minn. þa skal hann æigi með drætti vndan domi frelsa. helldr skal hann þegar i stað dæyia. þesso m ę lti ę ngi maðr i mot at sinne. Konvngr bavð nv at allr lyðr skipiz i æinn stað. enn þeir. ii. i annan stað Saul oc Jonathas. Enn er sva var gert. þa kallaði Saul sva segiandi. Seg mer drottinn hvi þv væitir engi andsvðr þreli þinvm i dag. Nv ef þetta ræiði ranglæti liggr a mer eða Jonatha syni minvm. þa giallt þv okr viti fyrir. enn ef lyðrinn [er sekr. þa gef þeim hirting til helganar. Siþan var hlvtað oc fannz lǫstr með Jonatha oc Saul. þa bavð konvngr at lvta skylldi með þeim. var þa sva gert. ok kom vpp lvtr Jonathe. þa bað Saul hann segia hvat hann hafði gert. Jonathas svaraði. þa er ver komvm i dag a þann hvnangs fliotanda skog. bergði ec oc þo sem minnz af hvnangi. Sæ nv þer vilið at ek dæyi firir þetta. Saul svaraði. þat væit gvð at nv i stað skallt þv dæyia. Við þessor orð konvngs liop vpp allr lyðr sva segiandi. Ogvrlig vhæfa at drepa þann mann er æinn hæfir mesta hialp vvnnið Jsraels folki. sem gvð lifir a himnvm at æigi skal nǫckorr maðr a iarðriki blasa hár af hǫfði honvm at sinne. Toko þeir þa Jonathan með valldi oc frelstv hann fra davða. For Saul þa i Gabaath oc lattiz at sækia eptir Philisteis. flyðv þeir hæim i riki. oc skilði þar meðr þeim þvi sinne.

Er gud baud Samueli at drepa Amalech. þa er Saul konvngr hafði staðit oc styrkt riki sitt ifir Jsrael. heriaði hann a riki hæiðingia oc striddi við alla vvini Gyðinga. við þær þioðir er kallaðir vorv synir Moab oc synir Amons. ok hann barðiz við þann konvng er rikði i Edom oc við konvng þess rikis er kallað var Soba. oc iafnan hellt hann striðv við Philisteos. Enn hvar sem hann sneri a sinvm hernaði. þa hafði hann æ sigr oc bravt vndir sik allar þioðir oc ǫll riki i nand oc frelsti Gyðinga af allra þioða agangi. Enn hinn hæsti hǫfðingi i herinvm með Saul var sa maðr er het Abner frendi konvngs. skylldr sva at þeir vorv [brǫðr. synir þess mannz er het Abihel. Cis faðir Saul oc Ner faðir Abner. Enn fyrir þvi at allar stvndir var hið mesta strið oc vfriðr milli Philistim ok Saul konvngs meðan hann lifði. þa valdi Saul ser til fylgðar hvernn mann er hann fann styrkan oc vigkenan. þenna tima var með Saul Samvel. Ok a nǫckorvm degi kemr hann at mali við konvng oc sagði sva til hans. þat er þer æigi vkvnnict. at gvð drottinn sendi mik at uelia þik oc uigia til konvngs yfir sinvm lyð. fyrir því hæyrðv nv orð drottins oc gef at gavm. því at þessa lvti talar drottinn gvð allzheriar. Nv endrminnvmz ek sagði drottinn hvat hinn vandi lyðr Amalech gerði við mitt folk er ek læidda af Egiptalandi. er þeir striddo oc stoðv alla vega mot Gyðingvm. fyrir því far þv nv með þinn her oc drep i davða allan þann lyð Amalech. oc ger sva mikla alæyðv vfagnaðarfolki því. at þv þyrm hvarki ę lli ne æsko. bana sva konvm sem karlmonnvm. bǫrnvm oc bvsmala. vxa oc asna. kið sem kalf. oc æyð ǫllv því er lifs er i því riki.

Saul konvngr byðr nv at ser her vm allt Gyðingaland. Ok sem saman k ę mr liðit. lætr hann skora manntal. hafði hann þa. cc. þvsvnda fotgavngvhers. en. x. þvsvndir hinna hravstvstv bardagamanna af ætt Jvde. Sem Saul konvngr kom með sinn her i riki Amalech. at þeirri borg er sat i konvngr þeirra er het Agag. settiz hann vm borgina oc slo sinvm landtiǫlldvm við æinn fors. Sendi Saul þa sina menn til þeirra þioða er Cinei vorv kallaðir. sva segiandi. Bviz brotto þer oc farið sem fyrst langt or riki Amalech með allt yðart goðs. at æigi v ę viz þer i vandrǫðvm með þeim sva at ver drepim yðr. því at ver vilivm yðr ekki mæin gera sakir þess er þer æinir af ǫllvm þioðvm giorðvt Gyðingvm miskvnn oc manndom er þeir forv af Egiptalandi. Cinei gerðv sva. forv oc flvttvz brott sem þeim boð komv af riki Amalech. Enn því at Amalechite hǫfðv litinn viðbvnað enn Saul mikinn her oc matkan. þa vann hann skiott ǫll riki þeirra fra þæim stað er het Eivla allt þar til er fram k ę mr þar sem het Assvr. þat riki liggr við Egiptaland. þeir handtoko Aggag konvng oc ferðv i bónd oc flvttv með ser lifanda. enn allt annað samfengið folk slogo þeir sverði. Saul konvngr oc hans liðsmenn læto lifa konvng Aggag oc þyrmðv því qllo er þeim þotti fagrt fyrir avgvm. kvikfe oc klæðvm. yxnvm oc æykivm. hǫfrvm oc hrvtvm. oc ǫllv því er eigvlict þotti villdo þeir eigi tortima helldr taka at herfangi. enn drapv allt þat sem var aflæitt eða ælict hrvmt eða hervilict.

A þessi sǫmv stvndv vitraþiz gvð Samvel sva segiandi. Ofgert hefi ek þat er ek s ę tti Saul konvng yfir lyð minn. því at hann fyrirlætr mik oc brytr boð min oc vill æigi gera eftir orðvm minvm. Við þetta hrygðiz miok hiarta Samuelis. sva at hann vakði alla þa nott oc kallaði til gvðs drottins. Enn þegar sem lysir byr Samuel sik at fara til fvndar við Saul. Var honvm þa sagt at Saul hafði komit i karmel þann stað er sva het. oc þar ræist vpp altara til marks oc minnis sigrs sins. oc þaðan aftr hverfandi hafði hann snvið i Galgala. þar fann Samvel konvng. Saul qvaddi þegar Samvel sva segiandi. Blæzaðr ser þv gvði. framit ok fyllt hefi ec alla lvti eptir orðvm drottins. Samuel svaraði. Hvat væit rödd þessi navta oc savða er ek þyckivmz hæyra til herbvða. Saul svaraði. þat er litils hattar er menn minir hafa tekit or riki Amalech. þvi at lyðrinn hefir valið hið villdazta af savðvm oc navtvm at fornfæra herra gvði þinvm. enn allt annað drapvm ver. L ę tt af þv nv at livga [segir Samvel. oc man ek segia þer hvat drottinn minn talaði til min i nott. Saul bað hann segia slikt er hann villdi. Samvel mælti. þat væizt þv at þv vart settr af gvði höfvð oc höfðingia ifir allt Jsraels folk. þa er þv vart lagr oc litils verþr af sialfs þins domi meðan þv þottiz æigi gvði ofgoðr at þiona. ok smvrði gvð þik til konvngs yfir allan sinn lyð. siðan sendi gvð þik sinna ę yrenda sva segiandi. Far þv oc drep gl ę pafvllt folk Amalech. oc sva skalll þv ogvrliga æyða öllo þeirra goðsi með elldi oc eggiv at æigi æitt kvikenndi latt þv eptir lifa. Nv þa fyrir hvi hæyrðir þv æigi orð gvðs þins. helldr sneriz þv til rans oc rang-enda oc framðir illzkv oc agirnd i avgliti drottins. Saul svaraði. Lofaðr se drottinn gvð at ek hefi fyllt hans boðskap oc gengið i ę ngan stað af þeirre götv er hann bavð mer. sva at ek eyddi öllvm Amalechitis. enn ek læidda lifanda hingat Aggag konvng þeirra. þvi at ek villda sva s ę ma gvðs boðorð at hann dæyi her ef drottinn vill. enn fæita yxn oc fagra savði sem ek sagði fyrr þat flvtti ek til þess at fornfæra drottni her i Galgalis. slikt allt sem hann villdi þiggia. þa svaraði Samvel. Læt af falsi oc hægoma. hverso ma drottinn þiggia i forn þav kvik ę ndi er hann hefir aðr bannsett oc bölvað i r ę iði sinne. þat skallt þv fyrir vist vita at betri þyckir gvði trvliga halldin hlyðni sinna boðorða helldr en fornfæring rvta ę ða hafra. þvi at mæiri glæpr er en skvrðgoða blot at briotaz gvði mot oc vilia honvm æigi hlyðnaz. Hæyr nv þa oc gef gavm at savnno. fyrir þat sama er þv castaðir brotto boðskap drottins þins. þa kastar hann þer af hendi at þv ser æigi konvngr yfir hans lyð. Saul mælti þa. Misgert h ę fi ek er ek bravt boð drottins oc þin orð. en ek hlyddi þessa folks fortqlvm. Nv bið ek at þv berir oc bætir synð mina. far nv oc fylg mer at dyrka drottin. Samuel mælir oc svarar. Eigi man ek fara með þer þvi at þv vrækþir orð drottins. oc þar fyrir af setr hann þik konvngdomi yfir Jsraels lyð. Samvel spratt þa vpp oc ætlaði snva brotto. þa græip Saul til hans i ofanvert yfirklæði hans sva at rifnaði. þa mælti Samvel. Sva slitr drottinn af þer a þæima degi riki Gyðinga oc gefr þat navngi þinvm þæim sem betri er en þv. Saul mælti. Jati ek at ek hefi misgǫrt. en þo allt at æino væitt þv mer nv virðing fyrir hǫfðingiom oc ǫllvm Gyðinga lyð. sva at þv far með mer at dyrka drottin gvð þinn. Samvel gǫrði nv sva at hann fylgði Saul at sinne oc dyrkaði þa drottin i Galgalis. þa bavð Samvel liðsmonnvm at læiða fyrir sik Agag konvng. Agag var allra manna fæitaztr. Var hann nv fram l ę iddr oc færðr Samveli skialfandi oc sva segiandi. Hvat er. skal nv bæiskr davði bana mer væita. Samvel svaraði. Sæ. þitt sverð gerði marga kono sonlavsa. sva skal þin moðir milli annarra kvenna alldri siðan ę iga ę rfingia. Bra Samvel þa sverði oc snæið hann i sina stykki fyrir avgliti drottins i Galgalis. Epir þat for Saul i Gabaath. enn Samvel i Ramatha. oc sa hann Saul alldri siðan meðan hann lifði.

Upphaf sogu Dauiðs oc fra hǫrpulist hans.

230. Jsay ę ða Jesse het æinn rikr maðr i borginne Bethleem. hann atti. viii. syni. oc ero her. iiii. nefndir. het hinn ę llzti Eliab enn annarr Amminadab. iii. Ama æða Samaa. iiii. ero æigi nefndir. Dauid het hinn yngzti. hann var virðr minnzt af þeim. þvi var hann vti a æyðimǫrk oc gætti hiarðar favðvr sins. hann vanðiz við stræinglæika oc l ę k manna bezt hǫrpv. þat er sagt þa er honvm þotti of miok dræifuz hiðrðin tok hann hǫrpv sina oc drap stræingi til slattar. lifaðiz þa þegar saman fenaðrinn oc lagðiz vmhverfiss hia honvm oc gaði æigi at bita. Ok þa þegar sem hann var vngr svæinn var gvð með honvm oc vann fyrir hann mikil stormerki. þat var æinn dag þa er Dauid g ę tti hiarðar. at hiðbiornn æinn kom or skogi oc tok kið fra hiorðinne oc rann til skogar með. David sa þetta oc rann þegar eptir birninvm. ferr sva læikr með þeim. at hann l ę mr leggi biarnarins oc drepr hann enn frelsar kiðit hæillt oc vsakað. Annan tima komr af mörkinni ser matar at læita með miklvm grimleik leo oc græip einn rvt af hiorðinni. Dauid sneri þegar eptir honvm. Enn er dyrið fann ser eptirfǫr væitta. snaraz þat þegar i moti oc ognaði manninvm með grimligri asiono oc grettiz ræiðvliga enn villdi þo æigi lavst lata sitt ranfæingi. Dauið er vapnlavss oc rennr þo at diarfliga. þrifr baðvm hǫndvm [i faxið dyrino oc kastar ser vpp a halsinn. spennir saman baðvm folvm vndir kverkina enn tekr sinne hendi hvarnn kioptinn oc rifr fra niðr kialkana. Ferr sva hrvtr fegínn til hiarðar. en Dauid gengr af [davðvm leone.