Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 196

Her segir fra Galaath ok Jepte syni hans. capitulum.

Maðr er nefndr Jepte. hann var einn hinn styrkazsti kappi af monnvm Galaað oc hinn mesti hermaðr. hann var einnar portkonv son enn faðir hans het Galaað. Galaað var eiginkvangaðr oc atti hann með hvsfrv sinni marga syni. enn þeir vxv vpp allir samt. oc er faðir þeirra var allr þa rakv hinir skilgetnv Jepte fra ser. segiandi sva. Með engv moti mattv taka arf með oss i hvsi favðvr þins þar sem þv ert horkonv son. Jepte flyði favðvr hvs oc forðaðiz br ę ðr sina. oc bygði a þeirri iorðv er heitir Tób. drifv þa til hans vngir menn felavsir oc vikingar eða vspectarmenn fylgðv honvm sem sinvm eiginhofðingia.

J þenna tima veittv Amonite hinn mesta agang Israels lyð sem aðr er getið. forv þa geðingar af Galaað til fvndar við Jepte frenda sinn oc biðia hann veita ser lið með sinn styrk. Jepte segir hveria framferð þeir höfðv við hann. þer erot þeir savmo er mik rakvð brott af hvsi föðvr mins enn komit nv til min er þer eroð i navðvm staddir. Höfðingiar Galaað mælltv. Satt er þat at sv er savk til varrar herkvamo at ver villdim hafa þik með oss til bardaga við Amonitas. oc þo með þi at þv ser hertogi yfir oss Galaaðs folki. Jepte svaraði. Til man ek hætta at striða vid syni Amon oc ættmenn. með þvi at þer hæitið til fasta at ek skal vera yðarr formaðr ef gvð vill gefa þann hæiðingiaher i minar hendr. þeir sogðv sva. Sa hinn sami gvð a himnvm er nv hæyrir vartt viðrmæli. se hann sannr vattr oc vitni at öll var hæit við þik skolvm ver vel hallda. Jepte for nv með höfðingiom Galaath oc iataði honvm allt folk hlyðni. Hann tiaði oc tindi allan sinn malavöxt fyrir drottni i Masphat þiat þar var hinn mesti bonarstaðr.

Siþan sendi Jepte boð til konvngs Amonitarvm sva segiandi af sinni personv. Fyrir hveria skylld hefir þv her dregit saman moti mer at eyða mitt riki. Hann svarar sva þesso erendi. Sv er savk til mins hernaðar at Jsraelite toko mina iorð. þa er þeir forv af Egyptalandi. fra vmmerkivm Arnon allt til Jaboch oc Jordanar. Nv þa ef þv vilt mer avðveldliga aftr giallda þessa iorð þa man ek lietta af hernaði a hendr yðr. Sem Jepte heyrði þessi andsvör konvngs Amons þioðar. sendir hann sömv menn sem fyrr til fvndar við hann oc byðr þeim at flytia fram dreingiliga þav orð sem hann segir fyrir. Sendimenn fara oc koma fram i herbvöðvm Amonitarvm. ganga fyrir konvng oc segir sa er fyrir þeim var. þessa hlvti sagði Jepte oc bavð mer at bera yðr til eyrna. Eigi tok Jsraels lyðr iorð Moabs oc Amons með rani eða rangendvm. nema helldr sem Gyðingar forv af Egyptalandi gengv þeir vm avðn oc vbygðir allt til Ravða hafs. oc siðan komv þeir i þann stað er het Cades. þa sendo þeir menn til konvngs þess er rikti i Edom sva segiandi. Læyf þv oss at fara r ę tta læið yfir riki þitt oc skolvm ver hvarki gera þer skǫmm ne skaða oc engv misbrigða þvi er þv att. Enn hann bannaði þeim berliga at fara vm sitt riki. þeir sendo þa en sǫmv orð konvngi Moab. enn hann n ę itaði þeim þverliga framferð vm sina iorð. Dvalðvz þa Gyðingar i Cades oc forv þaðan fram fyrir iorð Edom sva at hon var a aðra hǫnd. oc sem þeir komo gagnvart riki Moab til avstrss settv þeir sinar herbvðir fyrir vtan Arnon oc villdo æigi ganga [vlofat vm endelǫnd Moab. þiat fors gða á Arnon er vmmerki þess rikis. Sendo Jsraelite þa enn menn til fvnndar við Seon konvng Amorreorvm þioða er bygði i Esebon at biðia hann ferðarleyfiss fram til Jordanar vm vtanverða hans iorð. enn hann væitti þeim þvi siðr til yfirferðar vtskaga sins rikis at hann dro saman vtalligan her i þann stað er Jeska heitir oc væitti viðrnam Jsraels folki með allan sinn styrk oc afla. Enn gvð drottinn gaf hann oc allan hans her i hendr Gyðingvm. drapv þeir hann oc eignaðvz sva allt riki Amorrei oc allar bygðir þeirrar iarðar fra Arnon allt til Jaboch. oc allar vbygðir oc avǫnir allt til Jordanar. með þessvm hætti hefir gvð drottinn sialfr vndirbrotið Amorrevm oc gefið sigr sinvm lyð er barðiz við hann. Nv væit ek eigi hver sannendi þv finnr til þess er þv vill æignaz jorð drottins gvðs vars oc taka hans riki at herfangi. hvgða ek at þer hæyrði r ę tttliga at hallda þeim hlvtvm ef nockvra eignaz klækiafvllr Chamos gvð þinn. enn þeir hlvtir hafi fallit frialsliga i vara eign er varr hinn sigrsæli herra gvð a himnvm hefir vvnnit oc ðǫlaz eigi með minna krapti enn nv var talt oc tint vtan þv ser miklo betri enn Balach konvngr Moab þioða. er dirlðiz at dæila við Jsraels lyð. oc næmir þv nv af hans dǫmvm at veita agang oc vnaðir þesso folki er bygð hefir i Esebon oc i ǫllvm borgvm oc bæivm við Jordan vel. ccc. ara. gða fyrir hvi hafi þer alldri akert sva langan tima ef þer vilit nv væita oss vmaka. Nv geri ek þer ecki mein. enn þv eflir illzkv oc ræisir rangliga bardaga i mot mer. þvi bið ek at varr drottinn styrkr stiornandi þessa dags dǫmi meðal var oc yðvar. Enn konvngr Amonitarvm anzaði ecki þessvm orðvm Jepte er sendimenn barv framm.

Nv var andi drottins með Jepte oc eflði hann. oc for hann nv vm þessi riki Galaað oc Manasen oc Masphat oc þaðan til motz við syni Amons. þa higt Jepte a gvð til sigrs ser sva segiandi. Ef þv drottinn minn selr mer i hendr syni Amon þa skal ek þer offra til eignar þann mann er fyrst kemr moti mer af minv hvsi þa er ek kem aftr með friði at sigrvǫvm sonvm Amons. Jepte reðr nv til bardaga við Amonitas. oc gefr gvð þa þegar i hans valld sva at hann vann af þeim. xx. borgir oc lægði Jsrael nv ofstopa Amons. Nv sem Jepte kom heim til sins oðals i Masphat eftir þenna sigr. rann i mot honvm einga dottir hans með skemtanar savngfæri. þiat hann atti enga syni. Sem hann sa hana. reif hann klæði sin sva segiandi með miklvm harmi hvgar. Hó hó min einga dottir. sarliga hefir þv mik svikit oc æigi siðr sialfa þig. þviat ek hefi hæitið at forna þik gvði sva at ek ma þvi æigi bregða. Hon svaraði. Minn sæti faðir. með þvi at drottinn villdi þiggia hæit þitt oc gaf þer at sigra syni Amons oc þina alla vvini. þa ger þat sama sem þv hefir hæitið. Enn með þvi at þv matt mik eigi manni gipta fyrir sakir hæitz þins. þa gef mer frest vm. ii. manaði oc orlof at fara vm allar fiallbygðir at grata með minvm fosystrvm minn mæydom. Siðan sem ek kem aftr vil ek vera eggiandi at þv efnir hæit þitt við gvð. For hon nv með læyfi favǫvr sins með sina sveina oc meyiar. ii. manaði vm fiǫll at grata sinn meydom. Eftir þat fornferði hann hana gvði sem hann hafði hæitið. þaðan af tokz þat i vanðu sem leingi hiellt siðan at allar Jsraels konvr komv saman i einn stað a hverio ari oc grietv dottvr Jepte af Galaað. iiii. daga.

Eftir þetta keykiz vfriðr i riki Effraim með þvi moti at Effraims menn komv saman oc forv norðr i Galaað til fvnndar við Jepte oc savgǫv sva til hans. Fyrir hvi villdir þv sva vanvirða oss at þv villdir æigi kalla oss til bardaga með þer við Amonitas. oc fyrir þessa sviviriðing skvlv ver þik i elldi brenna oc allt þitt hyski oc hæimamenn. Hann svaraði. Ilarðla mikil haðvng var mer at oc minvm monnvm at striða við Amons þioðir. oc þi bað ek yðr veita mer. fvllting enn þer villdvt vist æigi oc fyrir þvi lagða ek lif mitt i haska oc for ek með litið lið i mot heiðingivm. oc varð sa várr fvndr sem nv ma vita at gvð gaf þa a mitt vald oc vapn. Nv væit ek æigi hvat yðr skylldar til at ræisa her a hendr mer vtan æin saman yðvr ófvnd oc ofbelldi. Siðan kallar Jepte saman alla vapnfæra menn þa er hann feck i Galaað oc hellt til bardaga við Effraims menn oc veittv þeim mikit slag oc þo mest fyrir þa skylld at Effratei hǫfðv mællt mǫrg haðvlig orð við Galaditas. þeir hǫfðv oc sva sagt at Galaað hefði fyrr vorðit forflotta fyrir Effraim oc bygði sa lyðr nv fyrir þvi milli Effraim oc Manase. Galaaðs menn komvz fyrir Effraim oc tokv ǫll vǫð a Jordan þar sem van var at Effraim myndi yfir læita. oc sva varð mikill atgangr Jepto oc hans manna at i þvi striði fello af Effraim. xlii. þvsvndir. Jepte Galadites var domandi yfir Gyðingvm Jsraels folki. iii. ar. siðan andaðiz hann oc var grafinn i Galaað.

Chapter 197

Skyring af Jepte.

Sva hafa helgir feðr skyrt at Jepte merki varnn herra Jesum Crist. þviat Jepte brot rekinn fra sinvm brǫðrvm ǫðlaðiz hǫfðingskap. Varr herra Jesus Cristr feck halæitan hǫfðingskap yfir ǫllvm rættrvanda lyð þa er hann var aðr rækr oc rækinn af Gyðingvm. Jepte læysti Jsraels lyð af illvm yfirgang sona Amons. Jesus Cristr frelsti sina valða menn af diǫfla þionkan oc þrældomi. Jepte fyrir sigr sinn fornfærði sina cinga dottvr. Varr herra Jesvs Cristr sǫfði sinn eiginn likama til lavsnar ǫllvm sinvm mavnnvm.

Chapter 198

Af Abesan.

198. Abesan het maðr ættaðr af borg Bethleem. hann dǫmði Jsrael næst eftir Jepte. Abesan atti. lx. barna iafnmart hvart syni oc dǫtr. ǫll hans bǫrn vorv vel mannvð. Hann gipti vt allar dǫtr sinar oc tok inn iafnmargar eiginkonvr svnvm sinvm. Abesan var domandi yfir Gyðingvm. vii. ár. þa andaðiz hann oc var iarðaðr i Bethleem.

Chapter 199

Fra Ahilon.

199. Eftir Abesan var domandi oc hǫfðingi sa maðr er het Ahilon. hann var kominn af kyni Zabvlon. hann dǫmði Jsraels lyð. x. ár. oc andaðiz siðan oc var grafinn i riki Zabvlon sem hann atti kyn til.

Chapter 200

Her segir af Abdon domanda.

Tvau hundruð. Siðan var domandi yfir Jsraels lyð Abðon. hann var son þess mannz er het Hellel. Abðon var ættaðr af því heraði æða borg er het Pharathon. því var hann kallaðr Pharathonites. Abdon atti. xl. sona oc. xxx. svna sona. þessir. lxx. manna vorv allir hravstir riddarar oc tǫmðv sik við hesta oc hervapn. Abdon Pharathonites var domandi. viii. ár. þa do hann oc var grafinn í Pharathon. þat er i riki Effraim a fialli þi er h ę itir Amalach. At davðvm Abdon tokv Gyðingar enn at hafa vh ę fvr oc illifnat sem fyrr. þar fyrir selldi drottinn þa enn i valld hæiðingia Philistim. xl. ara.