Bókastaðir

' Gud mællti vit allann Gydinga lyd. suo at aller heyrdu. Eg em drottinn gud þinn Gydinga lydr. sa er ydr leidde aa brutt af Egiptalandi. ok leysta ek ydr af þrældomi. Eigi skulu þier onnur gud dyrka enn mik. Eigi skulu þier ydr skurgod giora eptir likingu þeirri sem aa himnum er edr aa iordu i uotnum eda undir iordu. Eigi skulu þier þa hluti vegsama ok faga. Eg em drottinn gud yduarr styrkr kappi. vitiandi illzku fedra aa sonum ok i ætt ina þridiu ok ina fiordu þeirra er mik hata. ok gerandi miskun i þusund þeirra er mik elska ok min bodord vardueita. Eigi skulu þier taka nafn drottins vit hegoma. þiat gud mun þann eigi saklausan hafa. er vpp nemr nafn mitt drottins guds yduars ofirirsyniu i hiegoma. Minnizt þier at hallda helgan þuottdag huern. Siex daga skulu þier vinna verk ydur. Enn aa sionda dag skalltu hallda huildardag drottins guds þins. Eigi skaltu neitt vinna aa þuottdegi. sonr þinn ok dottir þin. þræll þinn ok ambatt þin. eykr þinn ok vlleudr madr sa er med þer er. ok firir innan hlid þin skal ecki vinna aa þuottdag. A siau daugum giordi drottinn himin ok iord. sio ok alla hluti þa er i þeim ero. enn aa sionda degi huildizt hann af aullu verki. firir þui blezadi drottinn þuottdag ok helgadi. Vegsama þu faudur þinn ok modur þina. at þu sert længærr yfir iordiane. þa er gud mun gefa þer. Eigi skalltu vega. Eigi skalltu hordoma giora. Ok eigi skalltu stela. Eigi skalltu liugvitni bera i gegn naungi þinum. Ok eigi skalltu girnazt hus naungs þins. eigi skalltu girnazt konu naungs þins. eigi þræl. eigi ambatt. eigi vxa eda asna ok aungvann hlut þann er annar aa. Allr lydr heyrdi rauddina ok suo hornblastr ok sa dal ok riukanda fiall. ok hræddir voru þeir miok ok lostnir med ogn. ok mælltu vit Moyses. Mæl þu vit osa. at uer heyrim ok munu ver heyra. Mæli eigi drottinn vit oss. at eigi berizt suo at. at uer deyim. þa mællti Moyses vit lydinn. Hrædizt þier eigi. þuiat til þess kom gud. at hann reyndi ydr ok at ogn hans uæri yfir ydr. til þess at eigi misgerdi þier. Lydrinn stod miog langt fra fiallinu. Enn Moyses geck at þokunni þeirri er gud var i. Drottinn mællti þa vit Moyses. þessa hluti skalltu seigia sonum Jsrael. þer sad ok heyrdu (t) þat er ek mællta vit ydr af himne. Eigi skulu þier gera ydr god af gulli eda silfri. Alltara skulu þier giora mer aa iordunne. ok þar yfir skulu þier færa fridsamliga hluti ydra. Saudo ydra skulu þer i fora færa i huerium stad. þar er minning verdr gior mins nafns. Eigi skalltu aunnur god elska enn mik. þuiat ek mun koma til ydar ok bleza ydr. Ef þier gioret mier steinalltara. þa gior þu þat eigi af skornum steinum. þuiat ef þu hefr upp knif þinn yfir þat. þa saurgazt. Eigi skalltu vm palla vpp stiga til alltaris. at eigi uitrezt liotleikr þinn.

Þesser ero domar þeir er þu skalt þeim firir setia. Ef þu kaupir ebreskan þræl. þa skal hann þer. vi. uetr þiona. enn hann skal aa sionda ari brutt fara kauplaust sem hann kom. Enn ef hann aa konu. ok fari hun aa brutt med honum. Enn ef hann aa sonu ok dætr. veri konan ok born henar drottins sins þionar. enn hann sialfr fari aa brutt med klædum sinum. Nv ef þrællinn segir. Elska ek drottin minn konu ok sonu. ok þui vil ek eigi frials aa brutt. þa skal drottinn hans færa hann gudi. ok vit mun hann leggiazt vit dyr ok dyrstafi. ok raufa mun drottinn eyra hans med al. ok mun vera hans i verallðir. Ef nockur madr selr dottur sina til ambattar. þa skal hon eigi suo aa brutt fara sem adrar ambattir ero vanar at fara. Ef mislikar augum drottins sins þess er hann hefir keypta. þa lati hann hana aa brutt fara. Eigi skal hann selia hana vtlendum lyd. þo at hann ræki. Ef hann fastnar hana syni sinum. giore hann vit hana. sem vit dottur sina. Enn ef hann tekr adra konu. þa mun hann ok sia meynne giafoyrd. ok eigi mun hann neita henni klædi ok verð med grandværi. Sa er mann lystr ok vill vega. deyi hann dauda. Sa madr er (eigi) sitr um annan. en gud selr annann i hond honum. setia mun ek stad þann er honum skal til fylgia. Ef nockur madr uegr naung sinn. ok um mot farar. rek þu hann aa brutt fra alltari minu at hann deyi. Sa er lystr feudur sinn eda modur. deyi hann dauda. Sa er manni stelr eda selr hann hann. deyi hann dauda yfirstigion af sakfelli. Sa er bauluar faudur sinum ok modur. deyi hann dauda. Ef menn þrætazt aa. ok lystr annar annann med steine eda hnef (a). ok deyr hann eigi helldr liggr hann i rekiu. ok ef hann riss vpp ok gengr med staf vti. þa mun hann saklauss vera. ef hann helldr vpp verkum hans samedann. ok gialldi hann allann lækningar kostnad. Sa er lystr med hendi þræl eda ambatt. ok deyia þau af hans haundum. lastar mun hann sekr vera. Enn ef hann lifir einn dag eda. ii. þadan af. þa mun hann eigi pisl undir liggia. þuiat þræll ok ambatt ero hans fe. Ef menn verda reidir. ok lystr madr kuiduga konu. suo at haufn sv deyr er hon ferr med. ok skilst hon vit haufnina. enn hon lifir sialf. sa er laust skal liggia undir domi þuilikum. sem buandi hennar ok domendr dæma. enn ef kona deyr. þa skal hann gialda aund firir aund auga firir auga tann firir tann hond firir haund fot firir fot bruna firir bruna sar firir sar. Ef nauckur madr lystr i auga þræls sins ok ambattar. þa skulu þau frelsi hafa firir augat þat er hann ut stack. Ef madr brytr taunn vr þræli sinum eda ambatt. þa skal hann þeim frelsi gefa. Ef gridungr stangar konu eda kallmann til bana. þa skal gridunginn grioti beria til bana. ok eigi skulu menn hann eta. ok sa madr er gridunginn aa mun saklauss vera. ef hann visse eigi at gridungrinn var ygr. Ef gridungrinn er ygr. ii. daga eda. iii. ok veit sa er aa at hann er ygr. ok vill hann eigi vardveita gridunginn. ok stangar hann karlmann eda konu til bana. þa skal beria gridunginn grioti til bana ok suo þann mann er aa gridunginn. Ef menn vilia fe taka firir hann. þa skal hann giallda þuilikt firir sik sem hann er beiddr. þuilikv atkuædi skal hann undir liggia. þo at gridungr stangi son hans eda dottur. Ef naut stangar þræl eda ambatt til bana. þa skal sa er naut aa giallda gillda. xxx. ciklos drottni þræls eda ambattar. enn gridung skal beria grioti til bana.. xv. peningar ero ciklos. Ef nockur madr grefr grauf. ok fellr þar i oxi eda asni ok deyr. þa skal sa madr er grofina grof giallda verd fenadarins þeim er fied atti. en hann skal giallda naut firir naut. eun hann skal hafa þat naut er do.

Ef nockur madr tekr naut eda saud ok haugr eda selr. þa skal hann giallda. v. naut firir. i. ok. iiii. saude firir einn saud. Ef þiofr verdr fundina er hann brytr hus eda ryfr. ok er hann ueginn at þui uerki. þa sek (i) zt eigi uegandi aa honum. Ef hann giorer þat at vppruanninne solo. þa framdi hann manndrap ok sialfr deyr hann þa. Ef þiofrinn hefir eigi fe til at giallda firir stuldinn. þa skal hann sialfan sik selia ok giallda sitt verd firir stuldinn. Ef saudr eda naut finnzt lifanda med þeim manni er stal. þa gialldi hann aptr tuigiolldum. Ef nockur madr beitir akr annars mannz eda vingarda. eda spillir annan ueg. þa gialldi hann þat firir er aa bizt aa okrum eda vingordum. Ef elldr brennir bæi eda akra. þa aa at bæta þann skada sa er elld kueikti. Ef nockur madr selr uin sinum ker eda annan grip til varduueitzlu. ok verdr þat stolit aa brutt. ok ef þat spyrst vpp. þa gialldi þiofnat tuennum giolldum. En ef eigi finnzt þat er stolit er. þa sueri sa vit gud er varduueitti. at hann hefir eigi stolit ne suikit fe annars mannz. huort sem horfit hefir naut eda saudr eda annat fe. ok huatki er skadi ma at verda. Ef madr selr i hendr naungi sinum til varduueitzlu oxa eda asna eda annan fenad. ok deyr þat eda lemzt eda bitr dyr ok ser eingi madr þat. sueri hann eid. at hann rietti eigi hond sina til eigu naungs sins. Ok skal eigandi fiarins þiggia hans suardaga. ok er uarduueitzlumadr þa eigi skylldr at giallda skada fiarins. þeim er feit atti. Ef varduueitzlumadr fiarins færir eiganda þat sem dyr bitr. þa er hann eigi skylldr at bæta skadann. Sa madr er at lani tekr fe af manni. ok deyr þat eda lemzt suo at eigandi er eigi hia. þa skal hann giallda skadann þeim er atti. Ef eigandi er uit stadr. þa er hann eigi skylldr at giallda. ef leigt hefir verit þat ok komit mest firir verdkaupi verksins. Ef nockur madr suikr mey eigi manni fastnada ok misþyrmir hann henne. þa skal hann þa mey mundi kaupa. ok ganga hana at eiga. Ef fadir meyiar vill honum eigi gefa hana. gialldi hann þa þuilickt fe. med henni. sem mundr hennar er ok meyiar ero uanar at taka.

Eigi skaltu illuirkia lifa lata þann er vit kuikuendi aa vitskipti. deyi hann dauda. Eigi skaltu hryggia ne kuelia utlenda menn. þuiat þer uorut utlendir aa Egiptalandi. Eigi skulu (þer) grand giora eckiu eda vngum manni. þuiat þau munu til min kalla. ok mun ek heyra kall þeirra. ok mun reidazt hefnd min ok mun liosta ydr med suerdi. ok munu konur ydrar uerda eckiur ok synir ydrir litlir. vegizt sa er skurgod blotar. Ef þu gefr daudan fenat folki minu þui er med þer er. þa skaltu eigi þraungua þui suo sem heimtari. ok eigi med leigu skaltu þui þraungua. Ef þu tekr klædnat af naungi þinum. þa giallt u honum þat firir solar fall. þuiat sialft er eitt skryding likama hans. su er hann klædizt med. ok eigi hefir hann annat til abreidu þa er hann sefr. Ef hann kallar til min. þa mun ek heyra ord hans. þuiat ek em myskunnsamr. Eigi skaltu gudi hallmæla. ok eigi skaltu bolua haufdingia lyds mins. Tiundir skaltu eigi duelia at giallda ok frumburdi. Frumgetning sona þinna skaltu mer gefa. ok suo ed sama af nautum ok saudum.. vii. daga skal þat med modur sinne vera. enn aa atta degi skaltu mer þat giallda. Helgir menn minir skulu þier uera. þann fenad er dyr bitr ok etr af skulu þier eigi eta. helldr skulut þier þat hundum gefa.

Eigi skaltu liuga ne lygi trua. Eigi skaltu liugnitni bera med omilldu (m). Eigi skaltu flock fylgia til illgiorda. ok eigi skaltu hlyda margra manna atkuædi i dome. at þu gangir glapstiga fra saunnu. Eigi skaltu myskunn neita i fatækum kaupstad. Ef þu renn at moti vxa eda asna. þeim er villr hleypr ok ouinr þinn aa. þa skaltu hann aptr leida til hans. Ef þu sier asna þess er þik hatar liggia undir byrdi. þa skaltu upp lietta med honum ok eigi fra fara. Eigi skaltu fra hneigiazt i fatæks mannz domi. Fly þu lygi. Eigi skaltu uega riettlatan mann. þann er aa moti stendr omilldu. Eigi skaltu giafir þiggia þær er blinda uitra menn ok snua nidr biortum riettlatra. Sex ar skaltu uinna iord þina ok safna saman auoxtum hennar. enn þu lat hana hvilazt aa sionda ari. at fatækir menn þinir eti þat ok dyr er eptir hefir ordit aa iordunni. a aukrum ok uingordum ok vitsmiorstriam. þrim sinnum aa hueriu ari skulu þier hallda hatid. Paska fagnad skulu þier hallda. vii. daga aa hueriu ari. Adra hatid skulu þier hallda. þa er þier hafit saad iardir ydrar. þridiu hatid skulu þier hallda. þa er þier hafit saman fært korn ydur aa haustit. Eigi skaltu kalfs blod sæfa til hatidar minnar yfir hueiti. ok eigi skal eptir uera feiti hatidar minnar at morni. Frumuoxt iardar þinnar skaltu færa i hus drottins guds þins. Eigi skaltu sioda kid i miolk modur sinnar. Se herna. ek mun senda eingil minn þann er firir þer fari ok vardueiti þik ok tei þier. at ek leidi þik til þess stadar er ek hefi þier firir buit. Vardueittu ok heyr raudd hans. at eigi misgerir þu. ok nafn mitt er i honum. Ef þu heyrir raudd hans ok gerir alla hluti þa er ek byd þier. þa mun ek uera ouinr ouinum þinum. ok mun ek kuelia þa er þik kuelia. ok mun eingill minn fara firir þer. ok mun hann leida þik til þioda Amorreum ok Etheum ok Ferezeum ok Cananeum ok Eueum ok Ebuseum. ok mun ek þa kuelia. Eigi skaltu god þeirra gaufga ne faga. ok eigi skaltu uerk þeirra gera. heldr skaltu þau nidr briota ok rækia aull skurgod. þiona skulu þier drottni gudi ydrum. at ek bleza bornum ydrum braud ok uotn. at ek færa sa brott fra ydr allar illzkur. Eigi mun uera ofra kona ne obyria i husi þinu. þar til er ek fylli tal daga þinna. Ogn mina mun ek senda firir þier. ok allan lyd mun ek uega þa er þu kemr til. ok alla ouine þina mun ek flyia lata firir þer. Setia mun ek enndimark þitt allt fra hafinu rauda til siauar Palestinorum.

Stig upp þu til drottins ok Aaron ok Naadab ok Abiu ok. lxx. (aulldunga) af Jsrael. Ok munu þier uegsama min laug. en þu einn munt vpp stiga til drottins. Moyses for þa til fundar uit folkit ok sagdi þeim ord drottins ok doma. Lydrinn allr suarar. Aull ord drottins munu uer gera ok doma. þa ritadi Moyses aull ord drottins ok doma. ok eptir þat reis hann snemma upp um morguninn ok gerdi alltara hia fiallinu ok færdi þar. xii. kalfa firir. xii. ættum Jsrael. Moyses tok halft fornarblodit ok hellti þui i kerit. en halft blod hellti hann yfir alltarann. Eptir (þat) tok Moyses logbokina þa er hann hafdi ritad ok las upp firir folkinu. Lydrinn mælkti þa. Alla hluti munu uer giora þa er drottinn bydr. þa tok Moyses fornarblodit ok stockti yfir lydinn ok mællti. þetta er sattmals blod þat er drottinn festi med ydr yfir aullum þessum malum. Eptir þat for Moyses ok Aaron ok Naadab ok Abiu ok. lxx. aulldunga til fulltings vit þa til fiallzins. ok þeir sau gud Gydinga lyds. Ok þeim syndizt undir fotum hans steinn saffirus ok suo se (m) himinn heidr. Ok eigi sendi hann hond sina yfir þa menn. er laagt hofdu brutt farit fra sonum Jsrael. ok er þeir sau drottin þa toku alu ok drucku. Gud mællti þa uit Moysen. Stig þu upp til min aa fiallit ok uertu þar. ok mun ek gefa þer. ii. tabulur ok laug ok bodord þau er ek ritada. at þu lærir lydinn þadan af. Eptir þat reis Moyses upp ok Josue þion hans. Moyses mællti þa uit aulldunga folksins adr hann færi aa brutt. Bidit þier þangat til er uer komum aptr til ydar. Aaron ok Vr munu eptir uera med ydr.. ok skulu þer uit þa til frettar ganga um þa hluti er þier þurfit. Ok er Moyses hafdi suo mællt. þa for hann vpp aa fiallit. ok þa huldi sky fiallit. Dyrd drottins bygdi yfir Synay þekiandi fiallit med skyi siau daga. A sionda degi kalladi drottinn aa Moysen or midri þokunni. Asiona drottins var sem logandi elldr yfir huirfil fiallzins i augliti allz lyds Gydinga. Moyses var aa fiallinu. xl. daga ok. xl. natta.