Bókastaðir

Her greinir af Egiptus ok af þeim dogum er við hann ero kendir.

Fleiri uaru Egiptalandz slög ok undrsamlig aafelli enn þau. x. sem Moyses telr i sinni bok Exodus. sem fyrr uar sagt. Eru þau lettliga fyrir þann skylld eigi tind ok talin. at þau hafi eigi iafnþung uerit ok hrædilig sem þersi. x. Huadan af er nockurir dagar kallaz fyrir þa grein egiptzkir. at Egiptus hafi aa þeim pinaz. af huerium er. ii. einir noteraz monnum til minnis aa serhuerium manadi. þo at þeir hafi lettliga fleiri uerit. Engin trunadr er ok upp aa þat leggiandi. at egiptzkir menn hafi þersa daga sem þaleidis eru kallaðir bannaða eðr driugum sua sem boluada fúndit ok profat til at byria einshueria mannzins athöfn. þo at þeir uæri hardla uisir stiörnurims meistarar. Huart sem helldr uilia menn aa þeim dögum byria sina ferd edr sla ser blod. ok huat annat gott ok nytsamligt uerk er þeir uilia þa byreat hafa. þa skulu menn ekki þi trua. at þeir se til þers unytir ok uhelgir helldr enn adrir dagar. þat er ok noteranda. at nockurir mikilshaattar Egiptalandz menn foru þenna tima sialfkrafi þaþan i brott. sua sem þeir ottaduz at landit mundi tynaz ok fyrirfaraz af þersum undrum ok aafellum. Sem uar hinn frægi Cicrops. er þadan for ok stadfestiz sidan i Grecia. let hann þar gora þa borg sem hann kalladi Cicropiam af sialfs sins nafni. hueria er Anfixion hinn þridi Girklandz konungr eptir Cicropem helgadi þeirri gydiu er Minerua heitir. ok kalladi af hennar nafni Athenas. þiat hun heitir sua upp aa girzku. Af þersum ufridarstormi truiz ok at Dionisius Bachus hafi þadan flyit. saa sem Argos smidadi ok Girkium kendi klokskap ok uana til þers at planta uingarda. Næri þessum tima segiz ok at þat hit mikla flod hafi uordit i þeirri Girklandz hálfu sem Thessalia heitir aa dogum Diucalionis. sem fyrr uar fra sagt at a dogum Moysi hafi uordit. ok flestir flydu upp aa nadir þers sama Diucalionis. þann tima uard ok hinn mikli bruni aa dogum Phetontis. þa sigradi ok Hercules hinn sterki Antheum.

Her segir af guðs skipan huersu lambit skylldi sæfa.

Gud drottinn taladi þa enn til Moysen ok Aaron. sua sem þeir uaru aa Egiptalandi. þessi manadr skal ydr uera annarra manada upphaf sagdi hann. ok fyrstr af ollum aarsins manadum. scolastica hystoria. þat er Aprilis tunglkuama. su sem optliga hefz ok byriaz i Marcio manadi. þiat gud uilldi at gydingar uæri sua greindir ok audkendir i timans skipan ok skynsemd fra odrum þiodum sem i skirnarinnar teikni ok i sidferdis atrunadi. Romueriar. ok þeir flestir sem nordrhaalfuna byggia. telia ok hallda Januarium af skipan ok setningu Pompilii fyrir þann skylld fyrstan. at solin gengr þann tima upp ok aukaz hennar gangr eptir þa sólstöduna sem aa uetrinn uerdr. enn þeir sem Arabiam byggia byria sina aaratolu efthir hina solstoduna sem a sumarit verðr. Enn su syniz þo uiðrkuæmiligaz. sem af ebreskum monnum er höfd ok halldin ok byriaz af Marcio. aa hverium er þat er lesit at heimrinn uar skapaðr. Samþyckia þeir um timahalldit medr oss i Aprili enn eigi um offranarinnar haatt eðr fórnfæring. Enn þar sem tunglit uar þa. x. nátta. er lambit skylldi takaz. téez þat ok audsyniz. at þat sama lamb merkir nökut þat sem eylift ok æfinligt er. Segiz tunglit þa ok syniz sua sem. xiiii. natta uerit hafa aa þeim hinum. iiiiða. degi. sem þat uar skapat. sua sem þat hefdi. xi. natta uerit aa hinum fyrsta heimsins degi. enn. x. fyrir heimskapanina. ef þat hefdi þa til uerit.

Exodus. Talit þit sagdi gud til Moysen ok Aaron sua af minna uegna til allz Jsraels suna folks ok fiolda. A. xda. degi þersa manadar skall huerr sem einn husbondi taka eitt uetrgamallt ok flekklaust uedrarlamb ok hafa heim til sins herbergiss ok uardueita þi til hins. xiiiida. dags þers manaðar. Hefir hann husbondinn sua fátækr uerit. at hann hefir eigi nockut færsaudarlamb áátt ok til haft. þa skal aa sömu leid taka þat kid flekklaust. scolastica hystoria. meirr undir þeirri grein at þat se eigi blint ne fotbrotit ok at ongu uætta uanat edr uanfært ok at ollu ual heillt enn þat se til reyfissins talat. exodus. Enn ef husbondinn hefir færa folk i sealfs sins herberghi sagdi gud. enn til uinnz at eta þetta sama lamb at einu sinni. þa skal hann kalla til sin sua marga sina granna þa sem þeim eru nalægir. at þeir allir samt faai uel upp etit allt lambit. þetta sama lamb skal allr Jsraels suna fioldi aa hinum. xiiiida. degi þers manadar at kuelldi huerr sæfa sitt lamb. taka sidan blodit ok dreifa þi medr þeim sama stöckli sem þar til skal af Ysopo görr uera. laugandi sua ok litandi bædi ofdyrit ok baaða dyristafina fyrir þeim husum medr lambsblodinu. i huerium er þeir skulu sidan lambit sealft eta. A þeirri sömu nátt skulu þeir huerr sem einn allt sitt lamb eta. huarki hrátt ne i uatni sodit ok eigi odruvisi til buit enn aa elldi steikt. ok þar uidr skiært einbakat brauð ok beiskar surur. huerra surleiki er monnum skal til æuinligrar þr ę ldomsins minningar uera. Eta skulu þer ok eighi siðr lambsins hǫfud ok føtr medr ollum idrum ok innyflum. Eigi skal nockurr lutr af lambinu leifaz ok til morgins eptir uera. enn ef nockut uætta leifiz sua at eigi uerdi etit. þa skulu þer þat i elldi brenna. Skulu þer medr þeima hætti þat eta. sem nu hefir sagt uerit. Eigi skulu þer bein þers briota ok aungan lut ut af senda. Sua skulu þer bunir uera sem nu man ek segia. Lendar ydrar skulu þer gyrda ok sealfa ydr lettbuna gera. hafit skoklædi aa fǫtum en stafi i hondum. ok etid ual skiott. fyrir þann skylld at þa er Phase. þat er gud drottins umferd. þiat aa þeirri sǫmu natt man ek um fara alla Egiptum ok ueita daudaslag huerium sem einum Egiptalandz frumburdi. sua manzins sem annars kuikendiss. ok þa man ek gud drottinn gera fordømingar rettdæmi a ollum Egiptalandz gudum. Enn þat lambsins blod sem þer hafit litat medr ok laugat þeirra husa ofdyri ok bada dyristafi. sem þer munut þa byggia. man ydr uera til þers takns ok heilsumarks. at ek man þar drepsottina lata hia lida sem ek hefir blodit seed. þann tima sem ek veithir þetta slagh Egiptalandz folki. Munut þer þenna dag minniligan hafa ok medr æuinligri dyrkan hann gudi drottni hatidligan hallda um allar yðrar kynkuislir ok afkuæmi. A hinum næstum. vii. dǫgum skulu þer þetta skiæra braud eta. Hinn fyrsti dagrinn man ydr heilagr ok hatidligr uera. ok aa saumu leid hinn. viidi. Enskisskonar uerk skulu þer aa þeim. ii. dǫgum uinna. at fra teknum þeim lutum sem monnum er til borðz at bua. A þeim hinum sama fyrsta deginum man ek ydarn her ut leida ok i brott af Egiptalandi. ok fyrir þat skulu þer ok allt ydart kyn ok afku ę mi þenna dag medr æfinligri sæmd ok sidsemd hallda ok uardueita.

Af fyrr sogdum lutum ma þat audsynaz. at þeim uar lofat aa þeim. v. meðaldǫgunum at uinna þat sem þeir uilldu. Af þersu ma þat ok ual skilia. at þeir helldu huern sem einn laugardagh festiligarr ok framarri at uerkinu enn nokkura adra daga sina hátid. aa huerium er þeim er þat eigi sidr bannat at uinna sem til borðz ok matbunadar heyrir. Matti þat liettliga þadan af uera. at uars herra þeonostukonur hafi aa sealfri paschadags hatidinni megat smyrslin bua. til þers at smyria þar med sealfs hans likama. huat er þeim mundi aa laugardaginn eigi lofat uerit hafa.

Nu þo at þersi guds skipan ok fyrr sagt lamb skylldi medr sogdum greinum sæfaz til frelsis Jsraels folki moti þeim eydanda engli sem truiz at nockurr dáligr engill hafi uerit. [þa er þo allt at eins formerking uárs herra piningar. fyrir hueria er uǫr frealsadumz af fiandans ualldi. upphaflig sǫk ok skynsemd til þerssarrar seálfs hans skipanar.

Exodus. Moyses let kalla sér alla hina ellzta ok fremztu menn af Jsraels folki. ok sagði þeim greiniliga allan þenna guds bodskap. bædi huersu lambit skylldi sæfa ok sidan eta. er þeir hǫfðu dyristafina ok ofdyrit, adr upp aa þann háátt medr þers blodi laugat ok litat sem nu uar sagt. ok at engin þeirra gengi þa natt allt til morgins nockur ut af þi sama sialfs sins husi. fyrir þa sauk at gud mundi medr fyrr nefndu slagi ok aafelli aa þeirri natt um fara alla Egiptum. [utan þann sem slaghet veitti mundi hann aull hus um lata lida. þau sem medr lambsblodinu uæri litud. bad þa ok þersa laga boðorda æuinliga geyma ok giæta bædi ser ok sunum sinum. ok sagdi þar medr sua til þeirra. þersar lagaskipanir skulu þer eigi sidr hafa ok hallda þann tima sem þer hafit aa þat sama land komit ok inn gengit. sem gud drottinn hefir ydr fyrir heitit. Ok sua sem synir ydrir spyria ydr eptir liettliga. huers háttar sidr þat se. þa segit þeim sem satt er. at þetta er umferdar færing ok fórnfæring i þa minning hofd ok halldin. sem hann um leid Jsraels sona hus frealsandi þau aull þann tima sem hann slo þa hina egiptzku. Vidr þersa tolu Moysi fellu þeir hinir ebresku til iardar ok lofudu gud. Sidan byriadu þeir sina ferd. eptir þi sem gud bauð þeim Moysi ok Aaron. ok somnuduz saman uidr Egipti landamæri nærri fyrrnefndri borg Ramese. sua sem tunglit uar. xiiii. nátta ok sem þeir hofdu lambit sæft ok sua medr ollu farit sem fyrir uar sagt. þa let gud þat slag koma yfir allt Egiptaland. at huerr sem einn frumburdr uard þar bráddaudr um miðnættiss skeid. sua frumburdr þers sama Pharaonis. sem i konungsins hasæti sat. sem frumburdr þeirrar ueslu ambáttar. sem i fanghelsi ok myrkuastofu uar [hertekin ok halldin. ok þar medr allr fenaðarins frumburðr. Reis konungrinn þa upp um nattina þionustumenn hans ok allt Egiptalandz folk medr miklu opi ok kalli. þiat alldregin uar þat driugum nockut hus. at eigi lægi nockurr daudr madr. Liettliga segir Commestor at gud hafi sua skipat. þiat i flestum ollum husum hafi nockurr frumburdr uerit. Nu sem Pharao var sua þrǫngdr til ok þuingadr. þa sendi hann sina menn medr þeim ordum ok erindum til Moysen ok Aaron. at þeir færi i brott sem fyrst ok allt þeirra folk fra honum ok hans monnum. Farit allir Jsraels synir sagdi hann ok fórnfærit sua gudi ydrum. sem þer hafit adr talat ok til mællt. ok flytit brott medr ydr allan ydarn fiarlut. bædi naut ok saudi. ok blezit mer sua sem þer farit i brott. Hinir egiptzku skundadu ok skylldadu þa hina ebresku til brottferdar af Egiptalandi sua segiandi. Allir munum uer deyia. ef þer farit eigi i brott. Jsraels synir gordu nu sem gud hafði bodit þeim. at þeir badu hina egiptzku lea ser bædi gullker ok silfrker. ok þar medr mörg goð klædi. Gaf gud þeim at þi sinni þa giæfu uid hina egiptzku. at þeir ledu hinum ebreskum huat er þeir badu. Rænti þat folk sua ok fletti Egiptalandz menn medr guds orlofi ok bodskap. bædi fyrir þat sem þeir hofdu þrælkaz ok unnit fyrir þeim ok engan godan lut mot tekit ok i annan stad til þers at tialldbudin mætti þar af geras sidan.

Her segir af ferð Jsraels lyðs.

Jsraels lydr for af nefndri borg Ramese til þers stadar sem Sochoth heitir. Uaru þeir nær. dc. þushundrada gangandi karlmanna. enn born ok konur medr odru þeonostufolki uar sua mart. at uarla uard talit. hofdu þeir bædi naut ok saudi ok allzkyns fenad medr ser. Hafdu Jsraels folk þa uerit fiogur hundrat ok. xxx. aara aa Egiptalandi. scolastica hystoria ok speculum hystoriale. medr þeim til tǫldum sem lidit hafdi fra þeim tima sem gud uitraðiz Abraham á ueginum til Mesopotamiam ok gaf honum sitt fyrirheit ok til þers er hann gaf Moysi lögmálit i fiallinu Synay. þiat eigi uaru þeir lengr i prældominum þiadir enn. c. aara tirætt. xl. ok. iiii. aar. sua langt sem lidit uar fra andlati Josephs. Skilz ok undir Egiptalandz nafni ok telz allr timinn vpp fra þi er Abraham ok allt hans afku ę mi utlægdiz af sinni fodurleifð ok fostrlandi Challdea ok til þers er logmálit gafz. Fyrir þann skylld fylgdu Egiptalandz menn þeim huergi. at þeir urdu hueruetna at grafa hina daudu. Enn þo idraduz margir af þeim ok gretu þat er þeir höfdu sua grimmir uerit. Enn fyrir þa grein at gud drottinn hafdi drepit alla Egiptalandz frumburdi enn frealsat af engilsins hendi sealfra þeirra frealsan ok brottferd alla þeirra frumburdi. þa taladi hann sua til Moyses. Helga mer huern þann karlkindar frumburd. sua af monnum sem af aullum odrum kuikendum. sem medr Jsraels sunum eru i ferdinni. þiat allir þersir lutir eru minir. Villdi hann af þersarri sauk þa lata sér helgaz ok fornfæraz. Er saa ok einkannliga i fyrstu medr hinum grænazta frykt ok auexti uegsamandi. af huerium er allir þiggia alla goda luti. [Frumgetnir synir afku ę miss ok éttmanna Leui voru þaaleidiss offrader ok fornférðer. at þeir skylldu iafnlega guðe þiona. Enn frumgetner annarra Jsraels étta vorn sua fornférder. at þeir skylldu leysaz medr. x. órtugum silfrs. Allr fenað (a) rins frumburðr. saa sem vel var vidrkiémilegr at offraz. þa voru kennimanna offr. Enn hinna frumburder. sem vreinne voru ok offrinu vtilheyrilegher. voru sumer leyster. sua sem asna frumburðr var skiptr sua at sauðr var i moti lagiðr ok offraðr. enn sumer voru drepnir ok eigi leyster. sua sem rakka frumburdr.

Exodus. Moyses flutti allan þenna guds bodskap Jsraels folki. ok taladi sua til huers sem eins af ollum þeim. þann tima sem þinn sun hefir eptir frett. huart sem þat er fyrr edr sidarr. huat er þetta hefir at þyda. þa seg honum. at herra gud leiddi yðr medr sinni sterkri ok hardri hendi ut ok i brott af Egiptalandi ok af þeirra þrældomshusi. ok at hann drap allan þenna frumburd. sua manzins sem huers sem eins annars kuikendiss. þann tima sem Pharao hardnadi mest ok uilldi oss eigi lausa lata ne liduga gera. fyrir þenna skylld fórnfæri ek gudi drottni minum allan karlkindar frumburd. sua sunar mins frumburd sem allan annan. Skal þetta þer sua skyrt ok uissuligt mark uera. at hann frealsadi oss þadan medr sinni sterkri hand. sem þat er þu helldr upp aa medr sealfs þins hendi. edr þat eitt huat er fyrir þinum augum er uppfest þer til æuinligrar minningar. [scolastica hystoria. at þersi frelsis minning gleymiz eigi giarnari af þer ok þinu minne en þeir lutir sem þu hefir ok helldr þer i hendi.

Exodus. Nu sem Pharao hafdi Jsraels folki brottferdar orlof gefit. sem fyrr uar sagt. þa foru þeir fyrir þa grein medr guds forsio þann æydimarkar ueg sem liggr uid hit rauda haf ok lengri uar. enn eigi þann sem var um landit Philistiim edr Palestinam. er næst lá uidr sealf Egiptalandz endimork ok landamæri ok skemri uar. at eigi uar ulikt at þeir hefdi aptr horfit i Egiptum ok idraz þers er þeir hofdu nokkurn tima þadan i brott farit. ef Philistei hefdi fyrir fornan fiandskap ok aufundarhatr vidr þeirra frændr ok forfedr medr bardagha moti þeim risit. J annan stad hafdi guð sua bodit ok fyrir sagt Moysi. sem heyraz mátti. at Jsraels folk skylldi um fiallit Synay brott fara ok sealfum honum þar fórnfæra. Hefde þeir ok liettliga marga mikils háttar mædu ok kuql þolat aa þeim ueginum. ef hinir egiptzku hefdi idraz þeirra brottferdar ok sott eptir þeim medr vfriðe sem nu uard. Foru Jsraels synir sua medr miklum rikdomi ok herfangi brott af Egiptalandi. scolastica hystoria. þat bar ok þa til sem optarri kunni uerda. at aain Nilus geystiz or sinum farueg ok fell miklu uidara enn uani hennar uar til. Enn medr þi at Jsraels synir hófdu Joseph þi medr særum heitit at flytia hans bein brott medr ser. þann tima sem gud uitiadi þeirra ok greiddi þeirra ueg ut af Egipto sem fyrr uar sagt. ok aarinnar uatn flaut ok flæddi þar yfir sem hann uar iarðaðr. þa skrifadi Moyses edr grof eitt hardla háleitt guds nafn tetragramaton aa einni gullspǫng. hueria er hann lagdi nidr aa uatnit. flaut hun ok fluttiz hegat ok þegat allt til þers er hon stoduaðiz aa uatninu þar beint yfir sem beinin Josephs uaru grafin. Grofu þeir þa þar til er þeir fundu bein hans ok báru brott medr ser. af huerium er þat er lesit ok sua til ordz tekit. at þau hafi þeim forspaar ueitt. liettliga segir Commestor af leidarinnar frammferd ok þeirra farlengd. Ebreskir menn segia at saudr nockurr hafi komit til þeirra aa uuart ok stadit hia þeim. sua sem þeir stórfudu at beinunum. ok saa sami sauðr hafi talit med þa. huar fyrir er þeir fluttu hann medr ser langan tima um æydimorkina ok kaulludu hann Josephs saud. Morg Egiptalandz hof fellu nidr medr ollum sinum skurðgodum ok fyriruurðuz af þeim iardskialpta sem uard i þeirra brottferð af Egipto.

Enn sua sem þeir fluttu sina ferd i brott af fyrr nefndum stad Sochoth. þa komu þeir i þann stad i hinum yztum eydimarkarinnar endimǫrkum. sem Ethau heitir. ok settu þar sinar herbudir. Þat uar þa ein eydiborg. huar er Josephus segir at sidarr uar murat ok gǫr ein stor ualldborg. þann tima sem Chambyses for herskilldi yfir Egiptum. Enn af þi at um eydimerkrnar uar faatt til leidaruisis. þa uar gud drottinn sua i fǫr ok i fylgiu med þeim ok þeirra leidsagi. at sky nockut. sua uaxit sem einn pilarr uæri moti solar hita um dagana. let hann fyrir þeim fara. huert er þeir skylldu uikia ok uenda sinni ferd. enn um nætrnar elldligan stolpa moti myrkrum ok eitrormum. sua at þeir uissi huat þa uar at uaraz. hindraði þenna leidaruisi engan tima huarki nstr ne daga frammi fyrir folkinu.

Her segir vm herleiðing þa er guð gerði yfir hafit rauða.

Gud drottinn taladi þa enn til Moysen ok bad hann göra rad fyrir. at Jsraels folk snöri nockut sua ok uendi aptr ueginum medr Egiptalandi. ok setia sinar herbudir milli þeirrar borgar sem Magdalon heitir ok stendr uid Egiptalandz landamæri ok hins rauda hafs. Pharao man þa tala til Jsraels suna sagdi gud. [Krepter ok þrongder eru þeir nu. hefer eydimorkin nu klypt þa. Man hans hiarta þa hardna ok med ufridi eptir ydr sækia. man ek þa ok mina dyrd láta birtaz aa Pharaone ok aullum hans her. Gordu þeir sem gud bauð. [scolastica hystoria. Ok sem hinir ebresku hofdu þar nidr sett sinar herbudir. þa uurdu þeir sua klyptir ok klembradir. at af annarri hálfu uar uthafit enn af annarri ufær fioll ok æydimörk at þeim. þar sem eigi lágu Egiptalandz halfur [ok landamæri uid þa.

Egiptalandz konungi uar nu sagt. at Jsraels folk hafdi allt flyit ok bröt farit. Ok þegar sem hann fretti þat. þa kastadi hann vm sinum hug ok hiarta til þeirra ok allir hans menn. sua segiandi. Til huers mundim uær þetta uilia sua gora. at gefa Jsraels lyd lausan ok lidugan sua at hann þionadi eigi ok þrælkadiz fyrir oss. Let Pharao þa taka. ccc. af uoldum sealfs sins kerrum. ok aunnur. ccc. aa sömu leid af þeim beztum kerrum sem landzfolkit lagdi til herferdarinnar. hafdi hann þar til hertoga sina ok. l. þushundraða ualdra riddara ok ual uapnaðra. ok þar medr. cc. þushundraða ual buinna fotgöngumanna. For hann medr ollum þersum her ok sotti fast med ufridi þann sama ueg eptir Jsraels sunum sem þeir hofdu adr farit. ok fundu þa uidr hafit þar sem þeir uaru medr [sinar herbudir. Nu sem Pharao nalgadiz. ok Jsraels synir litaduz um ok þeir sa hina egiptzku sækia fast eptir sér. þa ottaduz þeir storliga miok hans her. bædi fyrir þat er þeir mattu huergi flyia eðr undan fara. Eigi mattu þeir ok beriaz ne nokkura mottoku fyrir þa sauk ueita. at þeir uaru driugum uapnlausir. enga duðl máttu þeir ok þar eiga sakir matleysiss. Af þi kolludu þeir til guds talandi þar medr til hans þionostumannz Moysen. Huart flytr þu oss fyrir þann skylld til dráps ok dauda i eydimorkina. at engar mundi grafirnar hafa til fengiz at iarda oss aa Egiptalandi. Vitum uǫr æigi til huers þu gordir þat at flytia oss brott af Egiptalandi. edr taladum uǫr eigi þat sama þann tima sem uǫr uorum þar. at uǫr uilldim at þu færir i brott fra oss ok þeonadim uǫr hinum egiptzkum sem adr. Miklu betra þætti oss at hafa þeonat ok þrælkaz fyrir þeim enn deyia her i eyðimǫrkinni. Moyses suaradi þeim ok segir sua. Hirdit eigi þer at ottaz. standit upp ok seait þau hin miklu stormerki. sem gud lætr i dag uerda ok frammgeng geraz. þiat þersa hina egiptzku hermenn mun alldregi æfinliga upp fra þersum tima ydr optarr fyrir augu bera. sem nu seait þer. Man gud drottinn frammgǫngu ueita ok beriaz fyrir ydr. enn þer manut þegia.

Lagðiz Moyses þa til bǫnar ok bað til guds. Eptir þat taladi gud til Moysen. Til huers kallzar þu edr kallar upp aa mik. Seg Jsraels sonum. at þeir byri sina brottferd. enn þu skallt taka uǫndinn ok liosta honum meðr sealfs þins hendi nidr aa sioinn. man hafit þa sua i sundr skiptaz. at Jsraels synir munu þar þurrum fæti iafnuel mega yfir fara. Manu Egiptalandz menn þa sua harðna. at þeir munu med ufridi eptir ydr sækia. man ek þa mina dyrð synaz láta á Pharaone konungi ok hans kerrum. ok þar medr aa aullum hans her ok hestum. Eptir þersor hans ord hofz saa sami guds engill upp medr leidsǫgupilarinum. sem adr uar uanr fyrir at fara Jsraels folki ok hans herbudum. ok for nu sua eptir þeim. at sealfr hann ok pilarrinn uar millum ebreskra manna herbuda ok egiptzkra. farandi sua ok flytiandi þenna skypilar þeirra i milli. át þeim hinum ebreskum uard hann nu sem fyrr til lysanda leidaruisis. enn hinum egiptzkum til myrkrs ok mikillar tálmanar um eptirferdina ok atsoknina. Moyses laust þa uendinum nidr aa hafit. sem guð hafði bodit honum. ok þegar i stad brast siorrinn af þeim hinum stora ok sterka blásanda uindi. sem þar kom meðr guds uilia. ok sundr skiptiz medr tolfgreindri sundrskiptingu. sua at huer sem ein af aullum. xii. Jsraels ættum mátti þurrum fæti fara um serhueria hafsins sundrskiptingargrein. Kalladi Moyses þa seerhueriar ættirnar þagat til ok bad þær allar. fyrst Rubens ætt ok hueria sidan eptir sinni skipan ok alldri sias forfedrs. diarfliga þar eptir fara sem hann gengi fyrir. Enn sua sem engin af þrimr hinum fyrstum. Rubens ætt Simeonis ok Leui. þordi fram at ganga i hafsgreinina. þa red ætt ok afku ę mi Jude fyrst til at ganga þar eptir sem Moyses for fyrir. Ódlaðiz hun þadan af fyrir sina tru ok hlydni at hafa sidan rikisstiorn ok konungdom yfir aullum audrum Jsraels ættum. eptir þi sem Jacob hafdi longu fyrir sins sonar blezan Jude spád ok fyrir sagt. Eptir þat gengu allir Jsraels synir þurrum fotum rett um mitt hafit. þar sem þat hafdi skiptz i sundr ok skiliz. Var siorrinn þeim þa til beggia handa sua sem oruggr múrr.

Nu sua sem hinir egiptzku saa þetta. þa toku þeir sua i fyrstu. at þeir færi sua sem einir skynlausir menn ok medr aullu sua sem uitlausir. Enn sem þeir skildu. at þa skadadi ekki u ę tta. þa for allr konungsins herr ok riddarar medr sinum kerrum hestum ok allri herneskiu fastafari fram eptir þeim i midia hafsgeilina. Ok sem at morgins tima uar miok sua komit. sua sem u ę r kollum nætrellding. þa leit gud drottinn med þeima hætti um fyrr sagdan elldzins ok skyssins pilar yfir egiptzkra manna folk ok herferd. at hann let skadsamligar skurir hrædiligar þrumur ok ogurligar elldingar yfir þa koma ok at þeim fliuga. huar af er mikill þeirra herr fyrirforst. enn uagnahiolin umturnaduz. suarfadiz þa ok sopadiz allt iafnsaman ut i siofardiupit. Nockurir af hinum egiptzkum toludu. Flyium nu af þi fyrir Jsraels folki. at gud drottinn berst nu fyrir þeirra skylld oss i mot. Nu sua sem þeir rædduz þaleidiss. þa taladi gud sua til Moysen. Rett þu hand þina framm yfir hafit. til þer ę s at siofaruatnit falli aptr at hinum egiptzkum kerrum þeirra ok allri konungsins herneskiu. Ok þegar sem Moyses hafði þat gort. þa sneriz hafit allt aptr at aunduerdum morgins tima ok fell i fyrra stad. sem þat uar adr uant. Kom siofarstormrinn sua framt þeim i mot. sem þeir ætludu at flyia ok undan at hallda. sumladiz konungrinn ok sopaðiz medr aullum sinum kerrum riddarum ok hestum ok þar medr aullum sinum herfórum sua i siofarins bylgium ok baarum. at þar drucknadi huert manzbarn. sua at engia komz medr lifi til landz aptr af aullum þeim monnum. sem fylgt höfdu ok i hafit fram eptirferdina ueitt medr Pharaone. Enn Jsraels synir farandi frealsliga þurran ueg um mitt hafit. komu medr ollu heilu ok holldnu til þers landz sem gagnuart hafdi uerit odrum megin hafsins. Frealsadi gud þa sua at þi sinni af egiptzkra manna ualldi ok þrældomi. Sa þeir hina egiptzku dauda liggia um daginn eptir aa landi. ok fyrir þat hit mikla ualld ok stortakn sem gud hafdi gort aa þeim. ottaðuz þeir þa gud ok trudu honum ok þar med hans þionostumanni Moysi. Toku þeir ok uapn hinna egiptzku. þar sem þeir láágu daudir aa siofarstrǫndinni.

Sua segiz at þar syniz enn ok tééz hardla uissulig merki ok minningar þersarra tidinda. upp aa þann haatt at hiolanna kringlur ok kerrnanna tingiur megi þar synaz. eigi at eins aa siofarstrǫndinni utan ok eigi sidr nidri aa grunnum i sealfu siofardiupinu. ef þat mætti sakir siofar synarinnar. Enn ef þersir lutir ruglaz um stundar sakir edr einshuerium atburð ok yfirkomanda tilfelli nockurs háttar umturnaz. þa endrb ę taz þeir fyrir þann skylld skiotliga ok aptr skipaz medr guds tilskipan af uindum ok baarum til hinnar fyrri myndar ok aasionu. at sa madr slæuiz ok ottiz gud drottin (sakir) sua lidinnar ok uordinnar hardligrar hegndar. sem hann uill eigi adr ottaz fyrir sealfs hans skylld ok aastundan lofligs sidferdis. Enn þeir Egiptalandz menn sem eigi hofdu uerit i ferd medr Pharaone. þa helldu þat allir ok hofdu ser fyrir gud. sem hann hafdi hindrad ok halldit fra ferdinni. sumir kaal. enn sumir ein ok onnur kuikendi. sua segiandi. þersi uar mer nu gud i dag um þat er ek fylgda eigi Pharaone. til þers at ek drektiz eigi i hafinu.

Eptir þersa hina haleitu iartegn ok frelsissigr. er gud hafdi þeim gort ok gefit. dictadi Moyses fyrir gud (s) elskhuga ok componadi medr sexfættu metri canticum. Cantemus domino. huers hin fyrstu uers medr enn fleirum hefir sua mikit at þyda upp i norrænu. Syngium u ę r gudi drottni fyrir þann skylld. at hann mikladiz nu dyrdarsamliga sua sem hann niðr braut bæði bestinn i hafit ok þann sem hann sat. Gud drottinn er mitt lof ok sterkleiki. uard hann ok mer til heilsu ok hialpar. þersi er minn gud. huern er ek dyrka. þersi er ok fedr mins gud. huern er ek man enn hefia ok heiðra. Gud drottinn er sem einn gilldr bardagamadr. almattigr er hans nafn. þiat hann kastadi konungsins kerrum Pharaonis ok aullum hans her i hafit nidr. Hans ualdir hǫfdingiar druknaðu i hinu rauda hafi. undirdiupin huldu þa. ok sua sucku þeir i siofardiupit sem einn steinn. Með sterkleik mikladiz þin hægri hand drottinn minn. þin hægri hand slo uuininn herra minn. ok medr margfalldri þinni dyrd ueittir þu þinum uuinum aptrkast. þina reidi sendir þu til at eyda þeim ok gleypa sem einn halm. ok af þinum grimdaranda samnaduz uǫtnin saman. Fliotanda uatn stod um stund. ok i midiu hafinu samnaduz saman undirdiupin. Motstǫdumaðrinn ok uuinrinn taladu þa sua. Eptir skal ek sækia ok gripa þeim. man min aund þa saudd uerda. er ek skiptir herfanginu eptir þa. Bregda man ek minu suerdi. skal min hand þa drepa ok af slá. Hitt uar helldr. at þinn andi bles sua i moti þeim at hafit huldi. sukku þeir niðr sem bly i akafligum siofaruotnum ok drukknadu. Huerr er þinn liki. sua mikiluirkr naduligr ok liufsamligr sem þu ert i þinum heilagleik. sua dásamliga luti ok storiartegnir sem þu gorir. þiat sua sem Pharao konungr for ridandi medr aullum sinum kerrum ok riddarum framm i hafit. þa letz þu gud drottinn siofarins uðtn aptr leidaz ok yfir þa falla. enn Jsraels synir gengu þurt midleidis um þat allt til landz.

Josephus segir at þersi guds iartegn. er hann greiddi þaleidis Jsraels ferd um hit rauda haf sem nu uar fra sagt. er þi sidr grunanda edr mistruanda. at sua finnz lesit. at þat hit mikla haf sem Pamphilicum heitir skiptiz ok fyrir þann skylld ok i suadr greindiz eptir guds uilia fyrir hinum mikla Alexandro Macedoni ok hans her. þann tima sem hann hafdi medr sinum mikla hernadi sótt eptir Dario konungi. at gud uilldi fyrir hann eydaz lata Serkia riki. Enn af þi at Jsraels lydr dualdiz þar um. vii. daga uid hafit. þa komu þeir dagliga medr sinum bumbum ok audrum sǫngtolum nidr til strandarinnar. syngiandi þenna sama cantica upp aa þann haatt gudi til lofs ok dyrdar. at Maria systir þeirra Moysi ok Aaron gekk fyrir hafandi bumbu i hendi sér. enn allar adrar konur þær sèm til uaru gengu eptir henni medr sinum bumbum ok odrum songfærum. Sǫng Maria fyrir cantemus domino. en allt folkit song þar eptir. sua at karlmenn sungu ser i stad. enn kuendit allt i oðrum. J minning ok merking þersárrar þeirra gongu ok gǫrdar gǫngum u ę r ok þaleidis hina fyrstu. vii. daga um fontinn syngiandi. sua sem uær hǫlldum uara pascha.

Her segir fra Moyses ok hans lyð.

Eptir þat er Moyses hafdi flutt Jsraels folk medr guds fulltingi yfir hit rauða haf. sem nu uar fra sagt. þa byriadu þeir sina ferd þadan i brott eptir. vii. daga lidna. farandi fram i þa eydimork sem Sur heitir. Gengu þeir sua. iii. daga um þersa eydimǫrk. at þeir fengu huergi ne fundu nockut uatn. þar til er þeir komu i þann stad sem sidan uar kalladr Marath. þar uaru uǫtn fyrir ok þo sua beisk. at engi uar uan i at þeir mætti drekka. Huadan af er sa staðr uar sidan uidrkuæmiliga kalladr Marath. þat er bitrleiki. ella uar stadrinn sua kalladr af þeim hugar beiskleik. sem þeir hofdu af þorstanum. einkanliga sidan þeir fundu uatnit ok mattu þat eigi drecka. þiat nockuru huglettara er þeim. er sua þyrstir at hann finnr eigi dryckinn. enn hinum miok þyrstum. er dryckinn sér ok fær ekki þi helldr. Exodus. Gordiz þa illr kurr af folkinu. kiærandi sik fyrir Moysi sua segiandi. Huat skulum mer drekka. Moyses bad þa enn guð miskunnar. ok hann heyrdi skiott hans bøn ok syndi honum iarteinasamliga þar tre i eydimörkinni. sem ecki tre uar uant at uera. Ok sem Moyses tok þat sama tré ok setti þat nidr i uðtnin. þa urdu þau þegar aull sæt ok god at drecka. Lettliga at þat tre hefdi þers háttar afl ok natturu medr sér. Enn þo segia ebreskir menn. at þat tré uar hardla beiskt af sealfs sins natura. ok at sua gordiz ok uard sætleikinn aa beisku uatninu. at beiskt uar uidr beiskt lagit. til þers at guds kraptr skyldi þa enn dasamligri tiaz ok synaz. Josephus syniz sua uilia segia. at uðtnin hafi þersa spellan af þi fengit. at þau hafi iafnan uerit i sama stad á fialli nockuru ok sua spellaz. eptir þi sem segiz at uðtnin uerdi eeki uel nema þau ræriz. Segir hann þar litinn brunn uerit hafa. ok at Moyses hafi sidan þann sama voad um endilangan i miðiu sundr snidit. sem hann hefir þa hia sér haft. ok þann annan hans helming nidr hafa sett i brunnina. Eptir þat baud Moyses sterkum monnum at bera uatnit upp or brunninum. steyptu þeir þi aullu nidr. sua at þeir nyttu til enskis. sem fyrst ok langan tima uar upp ausit. til þers at hit sidarsta skylldi þi sætara uerda ok betra at drekka. þat sem nysproltit uæri upp ok betr hefdi skirnat ok settz. J þersum stad Marath het guð at hann mundi skipa þeim sin boðorð ok doma. ef þeir uilldi rettlatir ok sealfum honum hlydnir uera.