Bókastaðir

Her segir fra Jacob ok sonum hans. capitulum.

At komanda uaartima for Jacob brott af Bethel ok kom aa þann ueg sem lá til borgarinnar Bethléém. er odru nafni uar kollud Effrata af husfru Caleph þeirri sem þar uar iaiðat. sem sidan man heyraz mega. A þersum ueg uard Rachel af barnburd miok hættliga ok haskasamliga halldin. sua sem hon skylldi lettari ueroa. Yfirsetukonan sagdi sua til hennar. Ottaz eigi. þiat her mantu son fæða. Nu sem henni laa vid andlat af þeirri sut ok saarleik. sem hun hafdi i fædingu sueinsins. þa kalladi hon hann Bennon. þat er sua sem saarleiks sun eðr harms. Enn fadir hans kalladi hann Beniamin sua sem hann skirði hann. þat þydiz hægri handar sun. Andaðiz Rachel þar ok uar grafin þar aa ueginum til Bethleem. Feck hun ein af þeim frændum ok skulldarfolki eigi þa sæmd at uera iarðat hia Abraham. Reisti Jacob þar enn upp minningarmark yfir hennar leidi. [þat sem þar stendr allt til þersa dags. J brott for hann þadan. ok kom til þess staðar sem Aders [tur (n) eðr hiarðar turn heitir. ok reisti þar [sin landtiðlld. J þersum stad segia ebreskir menn. at guds musteri uar reist ok gort. ok uæri þat sua sem medr nockurri fyrirsögn edr forspaa kallat hiardar turn sem ukominnar samkuamu ok tilsoknar guds musteris. Enn Jeronimus segir þenna stad uera uid Bethleem borg. þar sem englanna hird ok fioldi saung ok sagdi guds sunar higatburd. ella kalladi Jacob hann af þi sua. at hann fæddi þar sinar hiardir. Ruben hinn ellzti sun Jacobs for ok lagdiz medr frillu fedr sins Bala. sua sem hann hafdiz uidr i þersu bygðarlagi. Vard fadir hans ecki þessu leyndr sem sidarr mun [sagt uerða. [Voru þa. xii. synir Jacob. Var Ruben son Lye frumgetinn medr v. ǫdrum hennar sonum Simeon ok Leui. Judas. Ysachár. ok Zabulon. ii. Rachelar synir Joseph ok Beniamin. ii. synir Bále Dan ok Neptalim. ii. synir Zelphe Gád ok Asser.

Kom Jacob um sidir til fedr sins Ysaach i borgina Ebron. þa sömu sem þeir fedgarnir Abraham höfðu baðir bygt sua sem utlendir ok ukunnir. Var modir hans þa aull er hann kom þar. ok eigi lǫngu sidarr er hann kom heim þangat andadiz Ysaach. sua sem hann uar elligamall. hafandi. c. áára tirælt ok. lxxx. Josephus segir. at hann hafdi. v. aar hins niunda tigar. Var hann sua fullr af æfi ok ellidogum fluttr ok færðr til sins ættfolks ok iarðaðr af sunum sinum Jacob ok Esau hia fedginum sinum ok forellrismonnum i þeim tuifallda hellisskuta. sem fyrr uar fra sagt. Lyktaz her hin fyrsta bok Josephi eptir þi sem Commestor segir.

Eptir andlát Ysaachs gerduz synir hans sua ueralldar rikir at ganganda fé. at þeim uannz neppiliga badum iardkostrinn þar sem þeir uaru. For Esau þa enn aptr til fiallbygdanna. þar sem fyrr hafdi hann uerit medr husfrum sinum. sunum ok dætrum. meðr ollum sinum hiǫrdum ok hiunum. ok þar meðr ollu þi sem hann hafdi eigandi at uordit. Var su landzins hálfa sem hann bygdi af audru hans nafni Edom kallat. er fyrr meirr uar kallat Bostra enn sidan Jdumea. Stadfesti hann sina bygd i þi fialli sem kallat er Seyr. Komu fra honum margir storeflissmenn. eptir þi sem Moyses greinir i Genesi. teliandi þa. xii. konunga sem þar riktu fra hinum fyrsta allt til hins sidarsta. þers sem hann saa. ok sagði sua. [scolastica hystoria. Eptir Bale. þann semi fyrstr af þeim. xii. uar allr. rikti Jobal sun Záre af Bostra landi. Segia nockurir menn þenna uerit hafa Job sunarsun Esau. i fiorda stétt nidr af honum badum þeim til tǫldum. enn ebreskir menn mæla þi i mot sem fyrr segir. J þenna tima segiz. at sa madr sem Prometheus [uar kalladr brodir hins nikla Atlantis hafi fyrstr menn górt. annat huart fyrir þann skylld at hann gordi uisa menn af uuitrum. ella fyrir þat at hann smidadi likneski eptir monnum. ok feck sua gort medr [sinum klokskap. at þau synduz ganga. Hann fann ok fyrstr manna at góra fingrgull ok fingrunga. ok þo i fyrstu af iárni. ok setti þar i einn gimstein. Sagði hann at fyrir þa skynsemi skylldi gull beraz aa hinum fiorda fingri. þeim sem læknissfingr heitir næstr hinum minnzta honum til skrautz ok fegrdar. at hann uæri aullum þeim læðri fyrir þat ok agiætari. at ein ædr liggi af honum allt til hiartans.

Her segir fra draumum Josephs ok hino auðru er bræðr hans seldu hann vid verði.

Jacob staðfesti sina bygd aa þi sama landi Chanáán. sem hans fadir hafdi adr bygt eptir guds bodskap. uaru þersar hans kynferdir ok afdrif. þann tima sem sunr hans Joseph uar. xvi. uetra gamall smasueinn. geymdi hann hiardar fedr sins medr odrum brødrum sinum sunum Zelphe ok Bale. scolastica hystoria. Er þat reiknanda eptir sǫgn Commestoris. at Joseph uar. xii. aarum selldr fyrr enn Ysaach andadiz. huat er hann prouar sua. at Ysaach uar sextǫgr þa er Jacob uar fæddr. Nu meðr þi at hann hafdi þa. c. ok. lxxx. aara. er hann andadiz. þa er audsynt. at Jacob hafdi þa. c. aara tolfrætt. Enn þa hafdi hann. c. tirætt ok. viii. aar. er son hans uar selldr. þiat þa hafdi hann tirætt. c. ok. xxx. aara. er hann kom til hans aa Egiptaland. enn milli þers ok hins er Joseph uar selldr uaru. ii. aar ok. xx. Joseph uar þa. xvi. uetra. er hann uar selldr nidr aa Egiptaland. enn þa hafdi hann. xxx. ok. viii. aar er fadir hans kom þangat aa hans fund. Huerfr Moyses sua aptr segiandi þat her sem fadr hafdi hann um lidit. Nu sem Jacob for heim aptr af nefndri Mesopotamia ok hann hafdi eigi þa enn fundit fedr sinn. ok at lifandi Rachel eptir sǫgn Josephi. uar Joseph selldr medr þeima hætti. sem her segir. genesis. at brødr hans hótudu hann ok uaru miok upp aa hans skaða. fyrir þann skylld at fadir hans elskaði hann umframm alla adra sina sunu. fyrir þa grein at hann hafdi getit hann i sinum ellidomi. ella fyrir þat at hann uar aullum þeim uordinn upp aa sinn likam uænni ok uaskligri ok þar med uitrari. hafdi hann ok ropat þa um hardla liotan lifnat fyrir feðr sinum. annat huart huersu mikilliga þeir uaru upp aa sealfs hans skada. ella þat at þeir hofðu lagiz medr ferfættum kuikendum ok skynlausum. ella hafdi hann ropat einn saman Ruben af sambud fyrr nefndrar frillu feðr sins Bála. Jacob let gora Joseph einn hælsidan kyrtil ok mislitan. undarliga medr hóndum uel pentaðan ok saumadan. Nu sem hans bræðr fundu þat ok saa. at hann uar aullum þeim framarri af fedr sinum elskadr. þa lógdu þeir mikit hatr upp aa hann. sua at þeir mattu eigi nockut naðuligt blidskaparord til hans tala. þat bar til einn tima er hann sagdi þeim draum sinn. vard þeim þat þa enn af nyiu meiri hatrs sauk ok sundrlyndiss saaðir ok kueikia. Hann taladi sua til þeirra. Heyrit draum þann sem mik dreymði. Mer syndiz i suefninum sem uer byndim bundin i einum akri. ok sua sem mitt bundin risi upp ok stædi yfir hinum. enn yd (u) r bundin aull umuergiss lutu ok tillæti ueittu minu bundini. þeir svorudu. Huart mantu konungr uarr uerda edr munu uer luta ok leggiaz undir þinn rikdóm. Nu urðu þeim draumar slikir ok þeirra uidræda mikil æsing ok auki þeirrar aufundar ok hatrs sem þeir haufdu langa tima til hans haft. Annan draum sagdi hann þeim ok fedr sinum hia ueranda. sua talandi. Sua syndiz mer i suefninum sem sol ok tungl ok þar medr. xi. stiornur uegsamadi mik ok ueitti mer tillæti. Fadir hans aasakadi hann þa nockut ok sagdi sua. Huat hyggr þu huat þessi draumr hafi at segia sem þik dreymdi. huart þat at ek ok modir þin ok brødr munu uegsama þik aa iardriki. [scolastica hystoria. Vidrku ę miliga nefndi hann modur hans. fyrir þui at hon lifdi þa enn. þo ueitti hon ecki þers háttar litillæti syni sinum Joseph. þiat hon kom ecki niðr aa Egiptaland. ok eigi er þat lesit at fadir hans hafi medr þeima hætti hann uegsamat. hefdi Joseph þat ecki uiliat ne þolat. helldr ueittu bræðr hans honum allir þersa sæmd ok uirðing. ok matti fyrir þa grein upp aa þenna haatt þat uel segia. at hans fedgin ueittu honum lotning ok uirding i ollum sinum sunum ok afspringi.

Genesis. Nu sem hans brædr hofduz uidr i þeim stad. ok geymandi sinum hiqrdum sem Sichem heitir. þa sendi faðir hans hann af dalinum Ebron til þeirra þess orindiss. at hann skylldi skynia ok foruitnaz huersu giptusamliga þeim edr fenadinum færi at. ok bad hann segia séér heim aptr. huat er þeir hefdiz at. Ok er hann uar kominn i Sichem. þa fann madr hann nockurr þar sem hann uilltiz i enginni brott af ueginum. ok spurdi huers hann leitadi. Enn hann sagdiz brædra sinna leita. ok bad hann segia ser huar þeir geymdu fiarins. Hann svaradi. Brott foru þeir af þessum stad. ok heyrda ek þa þat tala. at þeir skylldi fara i Dothaym. þann stad sem sua heitir. For Joseph þa leitandi brøðra sinna. þangat til er hann fann þa i Dothaym. Ok þegar sem þeir sá hann miok fiarri sér. hugsadu þeir aðr [hann k ę mi til þeirra. at þeir skylldu drepa hann. ok taladu sua sin i millum. See nu her. nu er draummaðrinn kominn. fǫrum til ok drepum hann. ok kǫstum likinu i þersa gomlu grǫf sem her er. segium sidan at eitt hardla uánt ok dáligt dyr hafi gleypt honum. man þa synaz mega huat honum stetta sinir draumar. Ok er Ruben heyrði þeirra fyrirætlan. þa ætladi hann at frelsa hann af þeirra hǫndum. ok sagdi sua. Tokum ecki þaleidis hans lif. ok hellum ecki ut hans bloði. kastit honum helldr lifanda nidr i þessa grǫf edr iardgiá. sem her er i eydimǫrkinni. at eigi deyi beði fadir hans ok modir af [harmi. ok hafit sua ok hirdit syknar hendr ydrar. Fyrir þi taladi Ruben sua. at hann uilldi frealsat hafa Joseph af þeirra ualldi ok fengit aptr fedr sinum. Ok þegar sem Joseph kom til þeirra af khæddu þeir hann þeim hinum hælsida kyrtli. sem fyrr uar fra sagt. ok kǫstudu honum i þa hina uatnlausa grǫf eðr gia. sem hann matti eigi einn saman or komaz. For Ruben þa i brott at finna ok faa hiǫrdum sinum betri haga. Enn sem adrir hans brøðr settuz nidr at snæða. þa saa þeir kaupmenn nǫckura af Ysmaels ætt komna fra fyrr nefndu fialli Galaath fara at sér. báru þeir þess háttar krydd ok iurtir aa sinum ausnum sem aromata resina ok mirra heita. ok stefndu þa leid sém til Egiptalandz láá. Judas taladi þa til bræðra sinna. Huat stoðar oss at uær drepim brodur uárn ok leynim sidan sem einu morði. er oss hitt miklu sniallara raað at selia Ysmaelitis þessum. sem her fara nu. ok saurgum ecki hendr uarar i hans blodi. þi at hann er broðir uárr ok uárt eigit kiǫt. Brødrum hans likaði uel þessor hans tillaga. drogu þeir hann þa upp or grǫfinni ok selldu hann kaupmonnum þessum með. xx. silfrpeningum eðr. xxx. sem ymissliga eru nefndir Madianite edr Ysmaelite. ok fluttu þeir hann aa Egiptaland. scolastica hystoria. Madianite uaru komnir af Madian. þeim syni Abrahe sem hann atti uiðr sidarri sinni konu Cethura. enn Ysmaelite af Ysmaele syni Abraham ok Agar. Skildi Abraham alla sina syni ok gǫrdi brott af sinu husi ok syni sinum Ysaach. sua sem hann lifði. þa sem hann gat meðr odrum konum enn Sarra. sem fyrr uar sagt. Komu þeir hans synir sua skildir ok þeirra afkuæmi lettliga nidr sidan allir samt i einn stad segir Commestor. ok urdu þa einna handa lydr ok folk. ok helldu þo huarir sinu fǫður nafni. Ella uar su ebreskra manna sǫgn sonn. er þeir segia alla uera eina Agár. er fyrr uar frilla Abrahams. ok Cethuram er hann gekk at eiga eptir þat er Sarra uar andat. ok uaru þeir þa letlegha alla gǫtu einn lydr.

Genesis. Enn er Ruben kom til þess sama pyttz aptr. sem Joseph uar i settr. ok hann sáá hann ecki þar uera. þa ylldi hann ok æpti rifandi af sér sin klæði. þiat hann hugdi hann drepinn uera. Kom hann þa til bræðra sinna sua segiandi. Ok huert skal ek nu fara. þar sem sueinninn sééz nu huergi. Enn þegar i stað huggaðiz hann. sem hann uissi at sueinninn lifdi. Eptir þat toku þeir kyrtil Josephs. laugaðu hann ok litaðu i kidia blodi. lutudu sidan til. huerr af þeim hann skylldi bera fedr þeirra ok segia sua. Kyrtil þenna fundum uær. séé ok geym at. huart þersi er kyrtill sunar þins edr eigi. Enn sem Jacob kendi kyrtilinn. sagði hann sua. Hann er sannliga hans kyrtill. eitt bit uersta dyr reif i sundr ok at gleypanda grimmliga sun minn Joseph. Sneid hann þa ok reif klædin af ser ok klæddi sik háar klædi. sytandi sun sinn ok þrándi eptir honum langan tima. Ok sua sem aull hans bórn samnaduz saman ok komu til hans at létta hans angr ok harm. þa uilldi hann medr öngu moti heyra þau edr annza þeirra hugganarordum. helldr sagði hann sua. Medr sorg ok sút man ek nidr stiga til sunar mins i heluiti. scolastica hystoria. J heluiti uar þa godra mann staðr langt i brótt ok fiarrlægr illra manna piningarstöðum. sem fyrir huilldar sakir naða ok fraskilnadar odrum þeim uar sinus kallaðr. Enn þat er sua sem nockut afuik. sua sem uer köllum fiörd eðr uik aa sio. Var ok sua iafnuel kalladr sinus Abrahe. fyrir þann skylld at hans aund uar eigi þar sidr. biðandi þar dauda Jesu Christi.

De genesi. Nu sem Jacob stadfestiz i sinni sorg ok sut. þa selldu fyrr sagdir Madianite Joseph aa Egiptalandi þeim einum manni gelldum edr ufreom ok þo mætum meistara upp aa alla riddaralist medr Pharaone konungi sem Putiphar het. scolastica hystoria. Nockurir menn segia hann uerit hafa steikara meistara. segir Commestor at þat ma uel fyrir þann skylld satt uera. at meðr morgum þiodum er hinn fremzti steikara hofðingi hardla sæmiligr madr ok iafnuel riddara höfðingi. þenna sama nefnir Josephus Putipharem. Hann atti ser konu ok börn. þiat Joseph atti sidan dottur hans sem ofarr meirr man heyraz mega. Ok fyrir þi uar hann ecki af þeim konungsins gelldingum sem þegar i barndominum uaru gelldir. helldr eptir þi sem ebreskir menn segia. at sua sem hann sá afbragdz uænleik Josephs. keypti hann hann til þess at hann uilldi blandaz medr hann. Enn gud uarðueitti Joseph fra þeirri uhæfu. gerandi Putipharem sua kalldan ok afskiptan sinni sambudarnatturu. at alldrigi sidan hafui hann kuennytr uordit helldr enn hann hafi gelldr uerit. Ok eptir þat uar hann tekinn til byskups i Helyopoleos ok gerr enn meira hááttar madr ok sæmiligri i sinum stétt ok hofdingsskap enn engan tima fyrr hafdi hann uerit.

Her segir af fæðingu tueggia bræðra Phares ok Zaram.

Nærri þersum tima. ok helldr fyrri enn nu uar fra sagt. skildiz Judas Jacobs sun uidr adra sina brøðr um nǫckura stund. ok kom nidr medr þeim manni sem Yras het. tok hann sér þar til eiginkonu dottur eins Chananei. þa sem Sue hét. Gat hann med henni son þann sem hann kalladi Heer. annan sun gatu þau at eiga. kalladi hann þann Onam. ok hinn þridia þann sem hann nefndi Salam. Eptir þat letti hon af at fæda bǫrn. Judas fekk hinum ellzta syni sinum Heer þa konu til eiginordz sem Thámar hét. Heer uar einn uandr madr [i guðs augliti uerandi urettliga medr [sialfs sins eiginkonu. Var hann fyrir þa sok af gudi sua drepinn. at hann fannz braddaudr i sænginni hia husfru sinni. Eptir hans andlát bad Judas Onam sun sinn ganga at eiga Thamar ok uekia upp sua sins brodur freo ok afkuæmi. af hueriu er þat er audsynt. at nǫckurir þeir lutir uoru sidarr skipadir ok bodnir i Moyses lǫgum sem fyrir lǫgmaalit uoru hafdir ok halldnir. Ok sem honum seinkadiz barneign medr henni. ok honum þotti uuist at hann mundi nockura sunu eiga. þa uar hann medr fullu uskilriki utan allrar [uaanar barngetnadar meðr henni látandi sik utan þers staðar sem þar [er til skipadr. til þers at þeim fæddiz eigi bǫrn undir hans brodur nafni. Tok gud hann af lifdogum fyrir þa sauk at hann gordi sua liotan lǫst ok afleitligan. Eptir þetta sendi Judas Thamar heim til sins fǫdur huss. bidiandi hana þar bida meðr eckiudom. þar til er smasueinninn Saala uæri uaxinn madr. gorandi þat yfirbragd aa. at hann mundi þenna sinn sun þa hana [eiga ganga lata. En þat þordi hann eigi. þiat hann ottadiz at hann lyti þilikt af þeirra samgangi sem hinir fyrri brødr hans. Leet hann sem hann gleymdi ok geymdi eigi huersu gort uar. Eptir marga daga lidna þaðan ifra andadiz Sue husfru Jude. ok sem hann gladdiz eptir hennar andlatz sorg. þa for hann til saudaklippara sinna i Thamnas. þann stad sem sua uar kallaðr. ok medr honum Yras kompan hans ok saudahirðir.

Thamar uar sagt. at mágr hennar hafdi farit upp i Thamnas at taka ull af saudum sinum. Hun leggr ekkiubunaðinn af ser prydandi sik medr annars háattar bunadi. for sidan heiman ok settiz nidr aa gatnamoti. þi sem uegrinn láá til Thamnas. þar sem leidin Jude uar. þi at aa gatnamotinu þarf farandi madr sik betr um at sia. ok einkannligaz at geyma huert hann gengr edr ferr. Gordi hun þetta sua sem hefnandi þers. at Sala uar nu uaxinn madr ok hon ecki honum gipt þi helldr. Hun hafdi sua sidan falld. at nær huergi matti kenna hana edr sea hennar aasionu. Nu sem Judas kom þar ok saa konuna. þa hugdi hann at skiækia nǫckur uæri. ok gekk til hennar sua segiandi. Lofa mer át ek liggi medr þer. þiat hann uissi eigi at hun uæri hans magkona. Hun suaradi. Huat gefr þu mer til huiluneytis. Eitt kid man ek senda þer af hiord minni. sagdi hann. Hon svaradi. Til reidu læt ek þat er þu beidiz. ef þu f ę r mer nogan pant ok godan festarpening. þar til er þat efniz sem þu heitr mer. Huat uilltu þer til festarpenings fá lata. sagdi Judas. Hun suaradi. Fingrgull þitt ok baug. ok þar med staf þann er þu helldr aa. Fór þat framm at hann bio med henni. Af þeirri saumu sambud uard hun at tuennum burd hafandi. For hon heim þegar eptir þat. leggiandi af sér bunad þann sem hun hafdi þa upptekit enn takandi sinn ekkiubunað. Judas sendi kidit medr kumpán sinum saudahirdinum þangat aptr til gatnamotzins. skylldi hann taka aptr þann sama pant sem hann hafdi konunni fengit. Ok er hann fann hana ecki þar sem uan uar. þa spurdi hann þar bygdarlagsmenn. huar kona su mundi uera. sem uid gatnamotit uar uðn at sitia. þeir suorudu allir. at i þeim stad beid eigi nǫckura putu. For hann aptr uid sua buit ok sagdi Jude. at hann fann hana eigi. ok at allir bygdarlagsmenn þar segdi. at alldregi hefði þar nǫckur skiækia uti setit. Hann svaradi þa. Hafi hun seolf lygilðst sinn. ma hon nu ecki aa okkr kiæra. þiat ek senda kidit sem ek het. ok fannz hon eigi.

Eptir. iii. edr. iiii. manadi lidna uar honum sagt. at magkona hans Thámar hafdi horat ok hun syndiz kona uera kuidug. Judas svaradi. Leidit hana ut. ok see hon brend. Enn sua sem hon uar leidd til þessarrar pinu. sendi hon gull þat ok adra gripi. sem hon hafdi i pantinn tekit. til mágs sins sua segiandi. Medr þeim manni hefir ek nu getnað getit. sem þersa gripi aa. kenn sialfr huers eign gullit stafrinn ok baugrinn er. Ok þegar sem hann kendi gripina. sagdi hann sua. Rettligarr hefir Thamar nu farit enn mer. fyrir þa grein at ek gipta hana eigi syni minum Sale. hefir hon þetta fyrir þi gort. at hun uilldi at afkuemi sonar mins fyrirfæriz eigi. Engan tima sidan kom hann þers haattar vid hana. Enn þann tima sem Thamar skylldi fæða. þa birtuz þar tuiburar. Ok i sealfri fæðingunni sem skilnadrinn skylldi uerda medr burdinum ok mæðrinni. retti annarr ut hǫndina. ok batt konan þa silkiþræði um hǫndina. ok sagdi sua. þessi man fyrri fædaz. Ok er sa hafdi at ser haundina. þa kom annarr framm ok fæddiz. ok sagði moðirin sua. Fyrir hui letz þu af þinum uǫlldum eptirburðinn ok lækinn sueininum fraskila uerda. Af þessarri sauk uar hann sidan kallaðr Phares. þat þydiz skilnadr edr sundrskipting. Eptir þat kom framm annarr ok fæddiz. aa þess hendi sem silkiþrádrinn uar bundinn. Var sa kalladr Zaram. þat þyðiz upprennandi. fyrir þa sauk at hann birtiz fyrri. ella fyrir þi at margir rettlátir menn runnu upp af honum ok fædduz. eptir þi sem lesit er i þeirri bok er Paralyppomenon heitir.

Her segir fra þui er Joseph var settr i myrkuastofu fyrir alygi einnar konu ok kyndugskap.

Nv skal þar til taka sem fyrr uar fra horfit. at fyrr nefndr Putiphar hinn egiptzki. sa sem uar fyrir utgǫrdum ok herferdum Pharaonis. hafdi keypt Joseph af þeim Ysmaelitis sem hann hǫfdu þangat flutt. ok uar gud i faur ok i fylgiu medr honum. ok allar sinar giordir tokuz honum giptusamligha. Var hann iafnliga i sins herra husi. huerr er hardla uel uissi þat ok undirstod. at gud uar honum samuinnandi i ollum sinum handauerkum ok odrum sinum frammferdum. ok fyrir þi feck hann sins herra giptu ok uinattu. þar medr uard hann af sinni dyggiligri þionostu. þeirri sem hann ueitti honum. sua uel kendr. at hann skipadi hann formann fyrir sealfs sins hus ok alla sina eign. stiornaði hann uel ok sæmiliga aullum þeim lutum sem honum uar um bodit. Blezadi gud hins egiptzka manz hus fyrir Josephs skylld ok let alla hans eign mikilliga grædaz ok aauaxtaz bædi i gorðum ok aukrum. Ok eigi lagdi hann edr lutadiz hann til nockurs hlutar þers sem hann atti edr uissi dagliga huat framm for. utan þat huersu sealfs hans bord uar buit.

Joseph uar hardla uenn madr ok hafdi einkannliga fagra aasionu. sem fyrr uar sagt. þat bar til eptir marga daga lidna fra þi sem Joseph kom þangat. at hans fru leit ástaraugum til hans. ok sagdi sua. Sof medr mer. Enn fyrir þa sqk at hann uilldi medr engu moti samþykkiaz þi bóluaða ok bannaða uerki. þa svaradi hann henni sua. Medr huerium hætti mega ek þenna illa lut gera medr minn herra. þar sem hann hefir alla sina eign fengit mer at geyma. ok eigi ueit hann huat er hann áá i sinu husi. ok eigi nóckurr lutr er saa af hans godzi. at hann hafi eigi mer fengit utan þik sealfs hans fru. Medr þersshattar tilmælissordum kallzaði hon kona þessi dagliga ok mæddi þenna hinn unga mann. Enn hann neitaði þuerliga medr henni at bua. Sua bar til aa nockurum almenniligum ueitzludegi eptir sógn Josephi. at huerri ueitzlu er eigi skylldu sidr konur uera enn karlar. at hon gerdi ser skropasott fyrir bonda sinum. þiat hun uilldi medr aullu einsaman uera ok allt hliott um sik hafa. A þann sama dag geck Joseph þar inn sem hon uar fyrir. ætlandi at gora þat eitt huat sem honum tilheyrdi. ok hirti ecki aðra menn til at kalla. þa greip hun til hans móttuls skautz sua segiandi. Sof nu medr mer. Hann reiddiz uid þersor hennar ord. ok gekk sua skiotliga ut af husinu. at hon hellt eptir mottlinum. Nu sem hon geymdi at huarutueggia. þi at hun hafdi móttlinum eptir halldit. ok hinu odru at hon uar hafnat ok þottiz uera fyrirsmaad. þa kalladi hon til sin þa menn sem þar hofdu heimilisshus. ok sagði sua. Einn ebreskan þræl tok bondi minn her inn til sin. til þers at hann skylldi dára mik. ok þers orindis geck hann inn higat til min. at hann ætladi at hafa medr mer buit. Enn þegar sem hann heyrdi at ek kallada. liop hann sua skiotliga ut ok i brott. at hann lét her eptir móttulinn þann er ek hellt áá. Syndi hun ok tedi bonda sinum þann sama móttul sem hon hafdi eptir halldit. þa er hann kom þangat. til prots ok iartegna at hann trydi þi giarnara þi sem hon sagdi sua til hans. Sa hinn ebreski þræll sem þu tokt heim hingat gekk til min ok hugdiz skylldu daara mik. enn þegar sem hann heyrdi mik kalla. liop hann ut ok let her eptir móttulinn. Herrann reiddiz storliga miok. sem hann heyrdi þersa luti. ok fyrir þann skylld at hann uar of audtryggr sinni husfru ok hennar sǫgn. þa let hann setia Joseph i þa sǫmu myrkuastofu. sem kon-ungsins bandingiar uoru geymdir. Var þa enn gud medr Joseph ok miskunnaði honum. sua at hann gaf honum þa giptu ok giæfu meðr myrkuastofu uðrðinn ok hennar formann. at hann fekk honum i valld alla þa bandingia sem geymdir uaru ok i uardhǫlldum hafdir. Greiddi gud þa enn giptusamliga allar hans gǫrdir ok frammferdir.

Eptir þersa luti umlidna sem nu uar fra sagt. vard sa atburdr at. ii. gelldingar konungsins þionostumenn. annarr sealfs hans skenk-iari enn annarr bakari ok steikara meistari. urdu fyrir sina tilskylldan fyrir sealfs hans ublidu. Ok af þi at þeir urdu fyrir sealfs hans ublidu. þa let hann þeim inn kasta i þa sǫmu myrkuastofu sem adr uar fra sagt. fekk myrkuastofu uðrdrinn þa sem alla adra Joseph til geymslu. ok þionadi hann þeim. Leid sua miok lengi framm. at þeir uaru þar halldnir. A nockurri natt dreymdi þessa báda konungsins sueina þilikan draum huarn þeirra sem eptir rettri rádningu ok þydingu til heyrdi huarum. Nu sem Joseph kom til þeirra um morgininn eptir. ok hann sa þa ryggari uera enn uani uar til. þa spurdi hann eptir huer sauk til þess uæri. Þeir suorudu. Okkr dreymdi i naatt. ok eigi er sa madr her til. sem draumana raði skyrandi okkr þeirra þyding. Er þat eigi guds at þyda þa sagdi Joseph. Segit mer huat yckr dreymdi. Byrlinn byriadi fyrr sinn draum ok sagdi sua. Ek þottiz sia einn uinuid fyrir mer. a huerium uaru. iii. uinuidiss teinungar edr sprotar. ok syndiz mer uisirinn uaxa smam þeim. berandi sinn blomstr ok allan aauoxt. þar til er sealf uinberin rǫskuduz. sua at þau uaru medr aullu fullgǫr. Enn ek hellt a keri mins herra konungsins. tok ek þa uinberin ok sprengda ek nidr i kerit. gaf ek sidan minum herra konunginum at drecka. Joseph svaradi þa. þessor er radning ok skilning draums þins. þriar uinuiðarins greinir hafa at merkia þa. iii. daga eptir hueria er Pharao man minnaz þinnar þionostu. man hann þa setia þik i þann sama stett ok starf. sem þu hafdir fyrra tima. ok mantu gefa sealfum honum at drecka eptir þi sem þu uart uanr honum at þiona. ok þers bidr ek. at þu minniz min þann tima sem þer hefir uel gengit. ok ger þa miskunn á mér. at tala þat fyrir Pharao konungi. at hann frelsi mik af þersarri myrkuastofu. þi at medr leynd ok lymsku uar ek tekinn ok brott flotit af ebreskra manna landi. ok saklauss uar ek i þersa dyflizu settr. Nu sem bakara meistarinn undirstod. at hann hafdi uitrliga raþit þann draum. sagdi hann sua. þat dreymdi mik. at ek hefda. iii. koruer medr miol uppi yfir hofdi mer. ok i þeim einum sem efztr uar bar ek alla þa rettu. sem bakarar ok steikarar kunna medr sinni list at gǫra. komu þar at fuglar ok áátu þann mat. Joseph suaradi. Giarna uillda ek eiga godan draum at ráda. [. iii. korfar merkia þa. iii. daga eptir hueria er Pharao man láta hengia þik aa gálga. munu þa fuglar slita hræ þin ok eta. Eptir. iii. daga þadan uar burdardagr Pharaonis. ok sua sem hann ueitti sinum monnum aa þann sama dag. þa mintiz hann byrlans. sua at hann skipadi honum fyrra sinn stétt. at hann skylldi skenkia sealfum honum. Bakarans mintiz hann ok sua at hann let hann hengia. Geck hvarum þeirra rett eptir þi sem Joseph hafdi draumana radit. Enn sua uel ok heimolliga sem byrlinn uar nu kominn. þa mintiz hann ecki Josephs.

Her segir fra draumum Pharao konungs ok huersu Joseph reð eptir sem gengu allir. capitulum.

Eptir

. ii. aar lidin upp fra þi sem nu uar sagt. dreymdi konunginn Pharaonem draum. Hann þottiz uera staddr aa nockurum aarbakka. honum syndiz sem. vii. kyr fagrar ok storar ok miok feitar gengi upp or aanni ok fæddiz þar medr grænt gras sem uatlendi var ok uokusamt. Adrar. vii. kyr alfarnar ok magrar sua sem at þrotum komnar af sullti ok megrd komu sidarr upp or aanni. þilikar at hann þottiz alldri slikar séed hafa fyrri aa ollu Egiptalandi. ok fædduz þær aa sealfum aarbackanum. Gengu þessar medr sinni megrd ok liotleika langt umframm hinar meðr sinni feiti ok frealsleik. sua at honum þotti enskiss um uert hinna fegrd hia þessarra megrð. Pharao uard ottafenginn uid draum þenna sem hann uaknadi. Hann sofnadi annan tima ok dreymdi draum annan. Honum syndiz sem. vii. aux fǫgr ok fullfengilig yxi upp aa einn haalm. ok onnur. vii. mia ok miok visin i annan enda. sua at honum syndiz um þat enn meira uert. Her af uard hann miok hræddr. sua sem hann uaknadi hugleidandi þessa drauma. Ok um morgininn eptir leet hann kalla seer alla sina spekinga ok þa uisaztu menn sem i uaru Egiptalandi. segiandi þeim draumana. ok beid engan þann af aullum þeim er rada kynni. Þa minntiz konungsins byrli aa um sidir. huat er framm hafdi farit medr þeim Joseph i myrkuastofunni. ok sagði sua. Ek iatir ok vidr gengr minni sekt. at þann tima sem uid bakarinn urdum fyrir mins herra reidi ok hann leet okkr inn kasta i eins riddara hofdingians myrkuastofu. þa dreymdi okkr báda aa einni nátt þess haattar drauma. sem at forspaa uurðu eptir þi sem huarum geck eptir. Var þar einn ebreskr þionostusueinn þers sama riddara hǫfdingia. reed hann ockra drauma rett eptir þi sem huars ockars audna ok æuintyr gekk sidan. at ek þáá aptr mina fyrri þionostu enn hann var hengðr aa gaalga. þegar i stad uar Joseph af þersarri byrlans saugn ok aaeggian vt leiddr af myrkuastofunni. þar medr uar hans haar klipt ok ræktat. þiat bandingiar ok utlagar lata ecki haar sitt skapa ok skera. Ok sem þeir hofdu fengit honum sæmilig klædi. þa uar hann fyrir konunginn leiddr. Hann tok þegar hans hægri hand. er hann kom fyrir hann. ok sagdi sua. Mik hefir dreymt. ii. drauma. ok kann engin þa at rada ok mer at skyra. Enn ek hefir heyrt. at þu mant hardla ual ok uitrliga þa kunna skilia ok skyra. ok ottaz medr engu moti at segia huat er þeir hafa at þyda. Joseph svaradi. Utan mik ok minnar hiaueru man gud giptusamligh andsuðr ok farsællig ueita Pharaoní. Konungrinn sagdi honum þa bada fyrr sagda drauma. greinandi þat at hann uaknadi i milli. Eptir þat taladi hann til Josephs. greinandi þat at hann hafdi þersa drauma sagt hinum fremztum sinum uitringum ok frammsynum monnum. ok at engin af ollum þeim kunni þa at rada. Joseph svaradi. Badir ydrir draumar hafa alla eina merking. syndi gud þa luti Pharaoni fyrir. sem hann man sidarr gora ok lata framm koma. Seau hardla feitar kyr ok fagrar ok þar medr. vii. fǫgr ǫx. full ok stór, merkia þau. vii. frioleiks aar sem god munu uerða. ok allt Egiptaland man þar af fullt af gi ę tzku. Enn þær hinar magru kyr. vii. ok hinar solltnu. sem sidarr komu upp or aanni. ok þar medr þau. vii. hin uisnu aux ok ueslu. sem af brennanda uindi fyrirunrduz. merkia þau. vii. hallæris aar ok sulltar. sem eptir hin. vii. manu koma. Manu þersir lutir medr þeima hætti fyllaz ok frammgengt uerda. at fyrst manu koma þau. vii. aar. at hin bezta tid man koma yfir allt Egiptaland. enn eptir þau. vii. lidin manu koma aunnur. vii. aar medr sua miklum ufreoleik ok yfiruættiss hallæri. at þa þicki litils hin uerd sem fyrr gengu ok allt uar i nog þat er hafa þurfti. Man su hin kranka tid ok sulltr aa huert land koma ok eyda allri þeirri gi ę tzku. sem adr hefir aflat uerit ok saman dregit. Enn þat er uissulight sǫnnunarmark til þersarra luta. at annan tima skylldi þann draum fyrir þik bera sem hinn sama lut hefdi at merkia ok hinn fyrri. ok at guds atkuedi fylliz skiotliga ok frammgengt uerdi. Er þat nu min tillagha sagdi Joseph. at konungrinn hafi nu forsia vid. takandi nǫckurn uitran mann ok ual klokan þann sem hann fyrir skipi ok yfir seti allt Egiptaland. ok sa seti formann i aullum ok seerhuerium herudum. til þers at þeir taki saman hinn fimta part af aullum þeim áuexti sem verdr aa þersum. vii. freoleiks aarum sem nu koma. birdandi hann i storum ok godum kornlaudum. ok se allt hueiti þat hirt ok geymt undir konungsins ualldi Pharaonis ok sua uard-ueitt i biam ok borgum. ok se þaleidis uid buit eptirkomanda þeim. vii. aara sullt. sem aa man leggiaz allt Egiptum. at landit eydiz eigi af hallæri ok sullt. Þetta rad likaði konunginum ual ok aullum hans monnum.

Ok af þi at hann undradiz bædi huersu skynsamliga Joseph hafdi skilit ok skyrt sealfs hans drauma. ok engum mun minnr þat raad ok tillǫgu sem hann hafdi ut gefit. þa taladi hann sua til þeirra. Manu u ę r nockurn annan mann þann faa fundit. sem sua se fullr af guds andagipt ok gi ę fu sem þersi. Sidan taladi hann til Josephs. Fyrir þa sauk at gud syndi þer ok t ę di alla þa luti sem þu taladir nu. þa fær ek engan fundit þer uitrara edr þer likan at uiti ok raadum. Þu skallt formadr uera fyrir minni hall ok husi. ok þinu bodi ok atkuædi skal allr Egiptalandz lydr hlydinn uera. ok at einu saman konungdomsins haasæti skal ek fyrir þik framm halldinn uera. Ok enn taladi hann til Josephs. See her. ek skipar þik yfir allt Egipta-land. Her medr tok hann eitt fingrgull af hendi ser ok dro upp aa hǫnd Joseph. ok lét klæda hann medr bisso. ok eitt gullmen let hann um hans haals. Bad hann sidan sua buinn stiga upp i sealfs sins kerru. þar medr skylldi einn forrennari kalla huar sem hann for. at allir menn skylldu fyrir honum knefalla sua sem konunginum sealfum. ok þeir skyldi af þi uita mega. at hann uæri formadr yfir aullu Egiptalandi. Pharao taladi þa enn til Josephs. Ek er Pharao. Sem hann legði uid særi sin sua segiandi. Sua sem þat er satt at ek er Pharao. sua skal þat satt uera sem ek man þer segia. at enginn madr aa aullu Egiptalandi skal þer i moti uikia edr neighia huarki hendi ne fæti. ok eigi skal nockurr utan medr þinum bodskap ok blidu yfirbragdi brott fara ne nockurs háttar almenniligt starf fremia edr frammi hafa. Sneri hann þa nafni Josephs ok kalladi hann heimsins hialpara upp aa Egiptalandz tal ok tungu. Var hann þa. xxx. at alldri er hann uar fyrstan tima fyrir konunginum Pharaone.