Bókastaðir

Her segir fra þui huersu marga sono Jacob atti medr þeim systrum.

Nu skal þar til taka sem fra uar horfit. at sua sem Ruben hinn ellzti son Lye ok Jacobs geck ut i akr. þann tima sem hueitikorn uar skorit. fann hann þau grós sem manndragore heita. ok bar heim medr ser ok gaf modur sinni. scolast. hystoria. Enn fyrir þi at nockurir menn segia þess hattar gras edr eplakyn gora eðr gefa þeim konum freoleik. sem adr hafa uerit ubyrea. ef þær eta þat. þa giratiz Rachel at eta þat sama gras. þegar hon sa þat. talandi sua til sinnar systur Lyam. Gef mer nockurn part af þersu grasi sunar þins mandragora. Hon svaradi. Huart syniz þer þat litils uert. at þu takir bondann af mer. nema þu takir þar medr þau manndragores sem son minn feck ok færdi mer. Enn fyrir þa sauk at Rachel uilldi blidka systur sina enn þiggia þo allt at eins þat er hun bað. þa sagdi hon sua. Sofi hann hia þer i natt fyrir þessarra grasa skylld. Gek Lia þegar um kuelldit ut i mot Jacob. sem hann kom af akri ok taladi til hans. Til minnar sængr átt þu i kuelld at ganga. þiat medr kaupi leigða ek þik fyrir þat sama manndragora sem sun minn gaf mer. Suaf hann þa nátt meðr henni. Gud heyrdi hennar bønir. ok fæddi hun honum hinn fimta sun sua segiandi. Verkkaup ok ðmbum gaf gud mer fyrir þat er ek gaf mina ambátt minum bonda i uallð. ok fyrir þann skylld kalladi hun þann suein Ysachar. þat hefir sua mikil at þyda. hann er uerkkaup. Gaf hon honum fyrir þa grein þat nafn. at hun hafdi medr manndragores bondans sambud keypt áá þeirri sǫmu natt sem hann byreadiz. Ysidorus segir at manndragora hefir sua uaxna rot undir séér sem manz likami. ok sumir af þeim beri meirr karlmanz mynd. ok þilik flur edr lauf sem ber. Enn adrir hafi kuenmanz mynd. berandi epli meðr sua uorðnum flurum edr laufum sem surur. Lya gat at eiga hinn. vii. sun. ok sagdi sua. Meðr godum mund ok heimanferd giæddi guð mik ok audgadi. man bondi minn nu fyrir þann skylld uissuliga medr mer byggia. at ek hefir fætt honum. vi. syni. Var sueinsins nafn af þi kallat Zabulon. þat ma her uel segiaz bygging. Sidan fæddi hon eina dottur er Dina uar kallad. þar kom at gud minntiz eigi sidr medr sinni miskunn Rachelar heyrandi hennar bøn. ok let hana kuiðuga uerda. fæddi hon son. ok sagdi sua. Mitt brigzli tok gud af mer. ok þar medr sua segiandi. Gefi gud mer her medr annan son. Var hann af þessum hennar ordum Joseph kalladr. þat þydiz aukning.

Her segir fra þeim magum Jacob ok Laban.

At lidnum þeim. xiiii. aarum. sem Jacob hafdi þionat mági sinvm Laban fyrir beggia sinna husfrua skylld ok Joseph uar fæddr. talaði hann sua til Labans. Gef mer gott orlof. at ek fari heim aptr til mins fostrlandz ok fǫdurleifdar. ok gef mer lidugar husfrur minar. fyrir huerra skylld er ek hefir þer þionat. ok þar meðr ǫll min bǫrn. þu ueitz uel alla þionostu sem ek hefir þer ueitt. Laban svaradi. J þinu augliti uilldi ek giarna giæfumaðr uera. þiat meðr fullkominni profan hefir ek þat fundit ok skilit at gud hefir fyrir þina skylld mer blezat. Mæl þu þer ok akued þilikt kaup. sem þu uill at ek gefi þer. þu ueitz sagdi Jacob. meðr huerri dygd ek hefir þer þionat ok huilik er þin eign hefir undir minni hendi uordit. þu attir litit eina aðr en ek kom til þin. enn sua hefir gud þik blezat i minni hingat-kuamu ok uel uiðr þik gort. at þu ert driugum uordinn uellaudigr madr. Er þat nu ok rettligt ok uel uidrku ę miligt. at ek ueita sealfs mins husi forsio nu um sidir. Huat skal ek gefa þer sagdi Laban. Jacob svaradi. Ecki vil ek aa kueda. Enn ef þu gorir þat sem ek beidiz. þa man ek geyma hiardar þinnar ok hana fæda enn um stund. Gack umuergiss sealfr ok skoða allar þinar hiardir. ok skil brott fra minni gi ę zlu ok geymslu huern þann saud sem þu finnr flekk-ottan edr nockurs konar mislitan. ok faa þa sunum þinum i hendr til geymslu. enn faa mer at geyma aullum einlitum saudum. Se þat allt mitt uerkkaup s ę m undir þeim hinum einlitum elz er ek hefir at geyma fleckott eðr nockurs konar mislitt. huart sem þat er medr færsaudum edr geitsaudum. enn allt þat sem einlitt hefir fæðz undir þeim hinum einlitum se þitt. Man þa mitt rettuisi frammleiðiss mer i moti koma. Sem hann segði sua meðr enn liosarum orðum. Natturan seolf uinnr medr þer i þessum minum skilmala. þiat þat er natturuligt at huitir fæðiz af huitum enn suartir af suðrtum. Enn medr mer ma uinna sigr ok audna. medr þi at gud uili þat mer moti natturu ueita fyrir mitt starf ok stundan. sem hann sér at matuligt ok rettligt er. þetta likadi Laban uel. Skildi hann þegar aa þeim sama degi alla fleckotta saudi ok mislita langt i brott fra þeim sem einlitir uaru. sua uedra sem hafra. ok þar medr geitr ok bucka. ok feck alla þa sunum sinum at geyma. Enn alla þa sem einlitir uaru fekk hann Jacob at geyma. ok let eigi skemra i milli uera. þar sem huarir geymdu sinnar hiardar. enn iiija. daga leid. til þess at engi prettr edr uæl skylldi af þi uerda mega. er þeir uæri nalægir sin i milli. scolastica hystoria. Jacob fann ok feck séér eina nyia klokskapar list. stridandi upp aa þenna haat med natturuligri uælfinni moti sealfri natturunni. at hann tok gr ę na uǫndu af popleris ok platanis. þeim tream er sua heita. ok enn fleirum þar medr. ok birkti þa sumstaðar. enn annan hvern partinn let hann iafnan ubirktan uera. sua at bæði uar eptir aa þeim næfr ok bǫrkr. Alla birkti hann suma uǫndura. ok uaru þeir þa huitir eptir. enn let suma uera með ollu ubirkta. ok uaru þeir þa grænir. setti sidan þersa uǫndu sua mislita nidr i þeim þróm eðr brydium. er þi sama uatni uar i hellt. sem smalinn allr saa sem hann geymdi skylldi uatnaz uidr. uanduirkliga geymandi at þeim tima sem hiordinni uard sem heitaz. ok let hana. þann tima sem mestr uar hitinn aa daginn ok hun uar lystugaz at drekka. uatnaz medr þetta sama uatn. til þers at ær ok geitr skylldu uǫnduna sua skapaða ok þeirra skugga i uatninu þa sia. er þær uæri blæsma ok þær skylldi sinn burð geta. til þess at hann yrdi medr sama hætti mislitr. sem skuggar þeir sem þær saa upp aa. er uedrarnir ok buckarnir lágu þær. Vard þetta allt medr hans klokskap ok tilstilli frammgengt. at sua bar huarrtueggi saudrinn. sa sem fyrst gekk ok snemmbæraztr uar. allan sinn burd fleckuttan ok mislitan. sem hann hafdi mislita sed uǫnduna ok þeirra skugga i þann punct sem burðrinn byriadiz. Nu atti Jacob eptir fyrr sǫgðum skilmala allt þat sem fleckutt fæddiz edr nǫckurs háttar mislitt. enn Laban þat eina sem huitt edr suart yrdi. En til þers at hann vyrdi eigi grunadr eðr fundinn at þersarri sinni uælfinni. þa hafdi hann þersa klokskapar list uid þann einn fenadinn sem fyrst gekk ok snemmbæraztr uar. enn uid engan hinn sem seinaz geck ok sidbærri uar. þiat flestr fenadr með iðfnu kyni er sá minni nátturu sem sidarr berr. Vard sua Jacobs allr sa burdr ok undireldi þers fiár sem hann hafdi at geyma sem ellztr uar. enn þat eina Labans sem sidarst uar borit ok dáligaz uar. ella kallar hann þann burdinn sidskota. sem af þi byreaz at uedrinn eðr bukkrinn uar aa haustið til lútinn. þiat sua segiz at su se saudarins nattura badi i Mesopotamia ok Jtalia. at hann beri. ii. sinnum á hueriu áári. speculum hystoriale. Commestor segir sua. at þat er eigi ulikligt eðr undarligt. at burdrinn uerdi likr þeirri mynd eðr likneskiu. sem hon séér i sidarsta punct lostagirndarinnar sua sem hun uerdr at honum hafandi. medr þi at Jeronimus segir sua. at þetta sama uerdi medr horsunum i Spania. Ok sá meistari sem Quintillianus het uernaði sua nockura fru. þa sem fæddi sua sem blalendzkan burð. at hann profadi þat af þi sua uordit hafa. at hon hafði þers háttar likneski seeð i þann punct sem burdrinn byreaðiz meðr henni. Ok i bokum Ypocratis finnz þat skrifat. at menn ætlaðu at pina þa konu sem hon hafdi fæðt hardla uænt meybarn miok ulikt bædi fedr ok m ę dr ok þar medr ǫllu þeirra kyni. þar til er þersi hinn sami Ypocras bad menn leita ok foruitnaz. ef þilik skrifan fyndiz skrifat i þeim suefnklefa sem barnit uar byriat i.

Genesis. Jacob gerdiz þa rikari madr driugum enn til dœma. einkannliga at ganganda fé. hann hafdi ok marga menn þa sem honum til heyrdu. þræla ok þionostukonur. asna ok ulfallda. Ok sem hans kostr gordiz sua mikils háttar. þa heyrdi hann sonu Labans sua segiandi. Jacob þersi tekr ok dregr undir sik allt þat sem uárt ok uars feðr eigu [uar ok er. ok af hans auð er hann nu rikr uordinn ok frægr. Hann fann þat eigi sidr af áásionu ok yfirbragdi Labans. at hann uar ecki þaleidis blidr [uidr hann. sem hina fyrri daga. ok þo einkannliga mest af þi at gud taladi sua til hans. Far aptr til landz þinna feðra ok forellrismanna ok til frænda þinna. ok man ek medr þer uera. Hann let kalla sér husfrur sinar Rachelem ok Lyam þangat i hagann [sem hiorðin uar. ok taladi sua til þeirra. Ek séér þat nu af asionu fedr yckars ok oðrum hans atuikum. at hann er ecki mer aa þa leid uiliadr sem i giar edr hinn fyrra dag. enn gud er mer sinnandi ok samuinnandi. ok þit sealfar uitit þat ual. at ek hefir fedr ykkrum sua framarliga þionat. sem ek hefir orkat. þit uitit ok at hann hefir æ um minn lut setit. skiptandi. x. sinnum ok umuendandi minu uerkkaupi. ok þo gaf gud honum allt at eins alldrigi ualld aa þi. at hann mætti mer nockut mein gœra. þann tima sem hann sagdi sua. Allr mislitr burdr skal þitt uerkkaup uera. þa baru allir [mislit eldi. En þa sem hann sagdi sua gagnstadliga þar i mot. Nu skalltu taka alla huita. þa fæddi huerr saudr huitan burð þegar. Ok sem hann sa hina einlitu mer fiolgaz ok framm ganga. þa skipti hann ok umuendi [enn af nyiu minu kaupi. Tok gud þaleidiss feðr yckars eign ok gaf mer. saa hinn sami sem i suefni syndi mer iafnan. huilikr er burdrinn mundi f ę ðaz. ok taladi sua til min. Ris upp þu ok far brott hedan ok heim til þins fostrlandz. þær svorudu þa. Sua hefir fadir ockarr ockr tekit sem uskylldar konur ok medr ollu uendzlalausar. edr hǫfum mid hockurs konar gripi edr lausafe af aullum aud ok erfd fǫdur ockars eptir okkr at flytia. Nei ok eigi. Nu af þi at gud tok fedr ockars godz. gefandi þat okkr ok sunum okkrum. þa ger alla luti sem hann hefir þer birt ok bodit. [scolastica hystoria. Josephus segir at allr sa timi iafnsaman. sem Jacob uar medr Laban. uoru rett. xx. aar meðr hinum. xiiii. sem fyrr uar fra sagt. Villdi hann eigi fylla hin sidarstu. vii. medr sinni þaruistu fyrir ranglætiss sakir ok illzku Labans.

Her segir fra Jacob ok Laban magi hans ok vm ferð þeirra ok sattmal.

Eptir þetta þeirra tal bioz Jacob skiotliga ok for brott medr husfrum sinum badum ok ollum þeirra bǫrnum. hafandi meðr séér alla þa hiorð ok aðra eign sem hann hafði þa aflat i Mesopotamea. Let hann Rachelem ok Lyam ok aull sin bǫrn rida ulfǫlldum. byriandi sina ferd sua til Chanáans iarðar ok fedr sins Ysaachs. [scolastica hystoria. Josephus segir at Jacob flytti ok helming hiardarinnar at uuitanda Laban i brott meðr séér. þiat hann hafdi þann tima farit at taka ull af saudum sinum. genesis. Villdi Jacob ecki gera hann uaran vid sina brottferd. Rachel tok ok leyniliga at uuitanda Jacob aull þau skurðgud fedr sins sem dyrmætuz uaru ok hafdi medr ser. [scolastica hystoria. eigi til þers at hon uilldi dyrka þau. fyrir þi at hun uissi uel af sǫgn ok kenningu sins bonda at þat uar bannat. utan helldr til þers at þau fengi uægd ok miskunn af fedr hennar. sua sem þau flydi ok kiemi upp aa þeirra uernd ok grid. ef hann færi eptir þeim ok yrði þau sua meðr ufridi fengin.

Genesis. For Jacob nu leid sina ok allt hans hyski ok þat er honum til heyrði. þar til er hann kom yfir ána Jordan moti fialli þi sem Galaath heitir. þa uar Labani sagt aa hinum þriðia degi. at Jacob [uar brott farinn. Hann bregdr uid skiott [ok samnaði at sér monnum sinum sunum brædrum ok odrum frændum. ok sækir eptir þeim alla. vii. daga. þar til er hann kom eptir þeim i fiallinu Galaath. þa uitradiz gud honum i suefni ok sagdi sua til hans. Se vid ok uaraz Laban. at tala ecki uætta huatliga moti Jacob. þar i fiallinu hafdi Jacob sett sina tialldbud. aðr enn Laban medr sina menn kiæmi eptir þeim. Reisti hann ok þar landtialld sitt. Enn um morgininn. sem hann uar klæddr. kemr hann til Jacobs sua segiandi. Fyrir hueria grein gerdir [þu sua. at þu leyndiz at fyrir mer rekandi sua minar dǫtr i brott. sem þær uæri medr suerði sottar ok herteknar. Eða fyrir huern skylld flydir þu at mer uuitanda ok sagdir mer eigi aðr. ok hefdi ek gort þik af gardi medr gledi ok fagnaði. fylgiandi þer meðr gigium. hǫrpum ok audrum saungfærum. Eigi þoldir þu þat. at ek kysti minar dætr ok þeirra syni. ok uuitrliga gordir þu þetta. þiat ek hefir afl ok orku til þers at ǫmbuna þer þetta meðr illu. Ok ef þu fystiz at fara heim til frænda þinna ok þins fedr huss. fyrir hui stalt þu gudum minum. ecki stendr þer slikt. Ecki skylldir þu sua gort hafa. þar sem þu ert systursun minn ok þar meðr bædi magr ok mǫtunautr. En gud faudur ydars Abrahams talaði sua til min. Varaz þu ok tala ecki uætta hardliga edr huassliga moti Jacob. Jacob svaraði. Fyrir þann skylld for ek utan orlofs brott fra þer uuitanda. at ek ottadiz at þu mundir medr afli ok orku dætrum þinum hallda fyrir mer. Enn þar sem þu kierir mik um þiofnaðinn. þa uanda ek eigi at sa se drepinn her rétt fyrir augum frænda uárra. medr huerium þu fær gudin fundit. Rannsaka þu ef þu uill ok tak i brott. ef þu finnr nǫckut uætta þat i minu ualldi ok uarðueitzlu sem þitt er. Taladi hann þi sua. at hann uissi eigi at Rachel hefði skurðgudin tekit. Laban rannsakadi fyrst i tialldbudum Jacob ok Lye ok ambattanna. ok fann þar eigi sem uán var. Enn sem Rachel uissi at hann for til hennar tialldbudar. þa skundaði hon ok fal skurðgudin undir ulfallda uerium. þeim sem þar uaru inni. ok settiz þar áá ofan. Ok er hann hafdi þar rannsakat ok fundit ecki þi helldr sagdi hon sua. Ek bidr minn herra. at þer reidiz eigi ok fyrirlatit mer. er ek stendr eigi upp i moti ydr fyrir þa sok at nu hefir uanasott kuenna at mer komit. Lek hon þalcidis fedr sinn aahyggiufullan af séér. at hann leitadi lengr. Jacob mislikadi rannsakan Labans ok talaði til hans sua sem kierandi. Fyrir huern minn glæp edr afgerd gerdir þu þik sua heitan mer i mot. at þu rannsakaðir allan minn uarnað. huat fantu nu af allri þinni eign. Leggium þetta mal til þinna frænda ok minna. at þeir dømi milli min ok þin. skal ek til þilikrar uerdskylldanar. xx. áár uerit hafa medr þer. Eigi varu þinar ær edr geitr gelldar. eigi hafdi ek þina uedra mer til budaruardar. ok engan sagda ek þer eðr syndi af dyrum gripinn edr rifinn. huern er tyndiz gallt ek þer aptr. ok huern þann saud sem stolinn uar reiknadir þu ok krafdir af mer. Annan tima brann ek driugum af ofrhita bædi dag ok nætr. enn aa odrum tima kom mer fyrir kulda sakir eigi suefn aa augu. Medr þeima hætti þionadi ek þer um. xx. aar i sealfs þins husi. xiiii. fyrir dætra þinna skylld enn um. vi. fyrir hiðrdinni. Tiu sinnum skiptir þu ok umuendir minu kaupgialldi. ok lettliga at þu hefðir mik fatækan ok nær nauktan latit brott fara nu. nema sá gud sem Abraham faudurfadir minn trudi upp aa hefdi meðr mer uerit. ok fyrir mer stadit þat er þu ottadiz fedr minn Ysaach. Enn sa gud sem leit mina neyd ok erfiði aasakaði þik i giar. þa svaradi Laban. Syni þina ok dotr minar. hiðrd ok alla þa luti sem nu sier þu her. þa hefir þu af mer lotit. ok fyrir þa sauk eru þeir allir sua sem min eign. ok huat ma ek nu gera framarri dætrum minum ok þeirra sunum. forum til ok gorum sááttmaal ok felagskap ockar i millum. Jacob tok þa einn stein samþyckiandi þersu hans bodi. ok reisti hann upp til sáttmáls marks talandi sua til sinna frænda ok hiauerandi brøðra. Berit higat til steina. þeir báru þa saman. gorandi þar af einn haug edr stora uðrðu ok aatu sidan þar uppi aa. Laban sagdi þa sua. þersi haugr see uáttr ok uitni ockars saattmaals ok felagsskapar. þess sem her gordiz i dag milli min ok þin. Seai nu gud drottinn ok domi ockar i milli sidan er huarir hafa skilit vid adra. ef þu leggr dætr minar þa i nockurar kualar eðr aanaud. eðr ef þu tekr adrar husfrur iafnframm at þeim lifandum. þiat engin er nu uattr okkars sáttmals nema gud einn sa sem seer huat framm ferr. Ok enn taladi hann til Jacobs. See her. þersi haugr ok steinn. sem ek reisti nu upp. skal uáttr uera milli min ok þin. fer ek um hann uidr illan hug til þin edr þu til min. þa domi saa gud okkar i milli sem Abraham ok Nachor ok þeirra fedr dyrkadu. Sór Jacob ok þetta sááttmál ok samband uid sins feðr nafn ok ótta Ysaachs. Ok eptir þat sem hann hafdi offrat gudi slikar fornfæringar i fyrrnefndu fialli sem honum likadi. þa baud hann þeim frændum sinum at eta medr sér. Varu þeir þa allir samt nockura stund. eptir þat er þeir hofdu snætt. Laban reis upp áá nattar tima ok minntiz uid dotr sinar ok dotra sunu. hann blezadi þeim ok bad þær uel fara. for sidan aptr til sins heimiliss.

Her segir fra ferð Jacobs ok þui er þeir funduz ok Esau broðir hans.

Ok sem Jacob for þann sama ueg sem hann hafdi byreat. þa uard mikill fioldi heilagra engla á ueginum frammi fyrir honum. fyrir þi kallaði hann þann stad Manaym. þat þydiz herbudir. sua segiandi. þersir ero guds kast ' edr herbudir. at hann sá at englarnir uaru bunir at ueria hann i moti bræðr sinum Esau. huern er hann ottadiz. Ok fyrir þa sauk gerði hanu af þeim stad sendiboda framm fyrir sik til Seyr. þat þorp edr kauptun er sua heitir af hinu þridia nafni Esau. at þeir skylldu proua huilikan hug er brodir hans hafdi þa til hans. Ok sem þeir komu aptr. sogdu þeir at Esau for fridsamliga medr. cccc. manna honum i mot. Jacob ottadiz þa eigi mistruandi eðr ǫruilnandi af englanna fyrirheiti helldr sua sem af mannligri natturu ræddr ok ruglaðr. Skipti hann þa folki þi sem medr honum uar. ok þar medr allri biordinni. yxnnum ok saudum. ǫsnum ok ulfolldum i. ii. flocka. sua segiandi. Kemr Esau sua til flocksins annars huars at hann ueitir honum slag ok drepr hann. þa man sa annarr hialpaz sem sidarr ferr. Ok enn taladi Jacob. Heyr þu gud mins feðr Abrahams. ok fedr mins Ysaachs. heyr þu drottinn minn. er sua taladir mer til. far heim aptr til þins landz ok þers stadar sem þu uart fæddr ok uppfostradr. ok man ek þer bleza. minna háttar er ek ollum þeim sannindum ok miskunnsemðum. sem þu fylldir ok fram komt med fǫðurfeðr minum Abraham. yfir þessa sǫmu Jordan for ek fyrr meirr uidr einn staf framm aa leid. sem nu fer ek aptr aa leid. meðr. ii. flokkum mer fylgiandum. frealsa mik nu af þi af mins brodur hǫnd ok ualldi Esau. þiat hardla miok ottaz ek hann. at eigi beri sua illa til. at hann slaae fedrinn af medr sinum sunum þann tima sem hann finnr oss. þu taladir sealfr. at þu skylldir uel uidr mik gora fiolgandi sua ok aukandi mitt freo. sem þann ægisand er eigi fær talt. Næsta dag eptir þetta sem nu uar fra sagt. gordi hann raad fyrir giofum þeim sem hann ætlaði fyrr nefndum bræðr sinum. ualdi hann þat til. sem fegrst uar ok þar fagiætaz. medr mǫrgum ok ymissum hiardarinnar kynium. varu þat. cc. sauda ok. cc. geita. ok. xx. uedra ok. xx. hafra. ok. xx. ulfallda uel freoua medr sinum folum.. xl. kua ok. xx. gradunga. ǫsnur. xx. medr. x. fylium. Gordi hann þat rad fyrir. at seer huer skylldi þersi biord fara medr hans þionostumonnum. talandi sua til þess sem fyrstr for. Ef sua berr til at Esau brodir minn komi þer i mot. ok spyri hann þik. huert þu skallt fara edr huerium þu til heyrir ok þeir lutir sem þu fylgir ok ferr medr. þa muntu svara. þionostumadr þinn Jacob. þersa luti sendi hann sinum herra Esau. A sǫmu leid baud hann þeim odrum sendiboda ok hinum þridia sem fyrr sǫgdum hiordum fylgdu. þar medr sua seg-iandi. Medr þilikum ordum skulu þer tala þann tima sem þer finnit Esau. ok þersi til leggia. Hann Jacob þionostumadr þinn ferr þenna sama ueg eptir nokkuru seinna. ok talaði sua. Ek skal freista at blidka broður minn medr fyrirfarandum giöfum. ok ma þa uerda lettliga at hann likni mer ok miskunni. sua sem hann seer mik. Foru giafir þessar framm allar aa ueginn fyrir. Enn sealfr hann uar þa nátt i fyrr nefndum stad. Ok þegar sem hann reis upp miok timaliga. þa flutti hann badar sinar husfrur ok þeirra þernur medr. xi. sunum sinum. ok for yfir áaruadit.

Ok er hann hafdi þa luti yfir flutt. sem honum til heyrdi. þa uar hann einn samt eptir aa aarbackanum. ok ę llaðiz at bidiaz fyrir. ok þar bar sua til at hann tok fang meðr einn engil sua sem uid einn huern mann. allt til þers er morgintimi var. Ok sem hann fann þat. at hann fekk eigi yfirunnit Jacob. þa tok hann i brott eina sin or hans læri. ok þegar i stad uar sem hann uisnadi. Hann taladi þa til Jacobs. Gef mik lidugan. þi at nu rennr dagsbrun upp. Hann suaradi. Eigi læt ek þer laust utan þu blezir mik. Huert er þitt nafn. sagdi hinn sem meðr hann talaði. Hann svaradi. Jacob. Meðr engu moti man þitt nafn hedan ifra uera kallat Jacob. helldr ma þat rettligarr kallaz Jsrael. fyrir þann skylld at ef þu hefðir nockurn styrkleik i moti gudi. huersu miklu framarri mantu þa mennina sigra ok yfiruinna. Jacob spurdi hann þa. Seg mer huert þitt nafn er. Hann suaradi. Fyrir hui spyrr þu eptir minu nafni. þat er miok dasamligt. Blezadi hann þa Jacob i þeim sama stad. scolastica hystoria. skiptandi sua uid hann um nǫfnin. at hann gaf honum þat sem framarri uar enn hitt sem ádr hafdi hann. ok styrkti hann moti sinum brødr. at hann ottadiz hann eigi. þiat ef hann stodz usigradr moti gudi edr sealfs hans krapti. þa skylldi hann þaþan af marka mega. at hann mundi usigradr standa mega moti sinum brødr Esau. Josephus segir Jsraels nafn upp aa ebresku hafa at boda edr þyda heilagan engil moti spornanda. Enn þo allt at eins þydiz Jsrael i ebreskra nafna bok madr gud siandi. þiat is þydiz karlmadr. el er eitt guds nafn. enn ra seandi. þat ma ok segiaz hugskot siánda guð. genesis. Kallaði Jacob fyrir þann skylld þann stad sidan Phanuel. þat er guds aasiona. sua segiandi. Ek saa gud drottins aasionu. ok uard min aund heil ok hialpat. Þat er sua mikit at segia. at uidr þersa syn styrktiz hon hardla mikit. þar sem adr uar hon hrædd. Rann þa solin upp sem hann for brott af Phanuel. Gekk hann þa halltr. Hann áát alldrigi sidan ne nockut hans afku ę mi sin. er hon morknadi ok uisnadi i hans læri.

Ok sem Jacobi uard litit framm aa ueginn fyrir sik. saa hann ferd Esau ok þeirra. cccc. manna. sem i ferd uaru medr honum. skildi hann þa i flocka ok sundr skipti sinu heimoligu folki. let hann ambattirnar ok þeirra syni uera i fyrsta stad. enn Lyam ok hennar syni i ǫdrum stad. enn Rachel ok Joseph seinaz sua sem ki ę raz ser af ollum þeim. Geck hann þa fyrir framm bada fyrr sagda flocka ambattanna ok Lye. fallandi. vii. sinnum allr framm til iarðar. þar til er Esau uar kominn. Ok þegar i stad geck Esau blidliga moti broður sinum Jacob fadmandi hann ok halsspennandi. ok er hann kysti hann. þa gret hann. Ok sem hann litaðiz um. þa sa hann konur ok smasueina. ok sagði sua. Huersu ueit uid um folk þetta. huat uilia þeir. eðr er nockut þat til efniss at þeir heyri þer til. Hann svaradi. þessa smasueina gaf gud mer þinum þioni. Nu sem ambattirnar ok þeirra synir nalgaduz. þa neigdu þær sik fyrir Esau. sua hit sama Lya sem hun kom meðr sinum sunum. þa lutu þau ok litillættu sik ok eighi siðr. Rachel ok Joseph sidarst. Huat ferd edr flokkum uaru þat segir Esau sem i moti mer foru. Jacob svaradi. Til þess uaru þeir framm fyrir gðruir. at ek fengi giptu ok miskunn af þer minn herra. Ok enn sagdi Esau. Ek hefir hardla marga luti ok miklar eignir brodir minn. haf fyrir þann skylld þat er þitt er. Ek bidr sagdi Jacob. at þu gorir eigi sua. Ef ek þiggr nðckura miskunn edr eptirlæti i þinu augliti. þa þigg þessa litlu giof at mer. þiat sua uard mer þin aasiona fyrir augum. sem ek hefda nockurs hins uolldugazta manz aasionu seeð. Ok sem hann þa þær um sidir uidr hins bærn. sagdi hann sua. Gǫngum uer aull samt. ok man ek uera forunautr ydarr. Jacob suaradi. þu ueitz nu uel minn herra. at ek hefir unga smásueina medr mer i ferdinni ok þar medr lembdar ær ok kyr medr kalfum. ok deyr þessi fenadr allr aa einum degi. ef ek flytir sua. at honum uerdi miok erfitt um ferdina. Far fyri minn herra. en ek man fylgia ok fara eptir af tomi. sua sem ek ser at smasueinarnir efla. þar til er ek kemr til mins herra i Seyr. Ek bidr þa sagdi Esau. at nockurir af minum kompanum dueliz eptir ok fari medr þer. Engi naudsyn er aa þi sagdi Jacob. þersa eina þarf ek at fá ok finna þina uinattu. For Esau heim aptr um daginn þann sama ueg sem hann hafdi þangat farit. ok kom at kuelldi i þann stad sem Socoth heitir. gerdi hann sér þar hus ok reisti þar landtiölld sin. kallandi þann stad sidan Sochoth. þat þydiz tialldbudir. þadan for hann i borgina Salem er odru nafni uar köllut Sichem. er stendr aa Chanaans landi. af huerri er Sichimi edr Sichimite uaru kalladir. Sua segia ebreskir menn. at þann einn tima hafði Moyses kallat hana Salem. þat er sua sem algerua. fyrir þa skylld at lærit Jacobs þat sem adr uar hallt uar þar grætt.

Fra Jacob ok Lye (!) dottur hans ok brædrum hennar.

Jacob keypti nöckurn part af þeim akri eðr eng. sem þar la uidr portit edr borgina eptir þat er hann kom aptr af fyrr nefndri Mesopotamia af konungi Sichimorum. þeim sem Emmor het. ok sunum hans medr. c. lamba. ok bygdi þar um stund. Gordi hann þar sidan eitt alltari. kallandi ok heitandi yfir þat sama upp á guds nafn. þers sem Jsrael dyrkadi. Sua bar til einn tima. at Dyna dottir Jacobs ok Lye geck heiman ok uilldi sea þarlendzkt kuendi. ok þegar sem konungs sun er Sichem hét sáá hana. þa leit hann girndar augum til hennar. gripandi hana ok takandi med ualldi. þiat hun hafdi einsaman gengit til borgarinnar eptir sögn Josephi. þers örindiss at kaupa ser kuenbunat. sem þar plagaðiz. aa þann sama dag sem Sichimite höfdu ok helldu eitt mikit hóf edr hátid. ok suaf sidan medr henni at hennar uuilia. leggiandi hiartanligan ástarhug til hennar ok huggandi hana brygga medr mörgum blidkanum. bidiandi þar medr at hans fadir Emmor kiæmi þi uid. at hann fengi þersa sömu mey ser til husfru. Foru þeir sidan feðgar baðir samt at finna Jacob. ok höfdu sua til hans at segia honum. at synir hans uaru i haga ok geymdu hiardar hans enn eigi hia honum. Jacob suaradi öngu til. fyrr en þeir komu aptr. Vurdu þeir storliga reidir. sem þeir heyrðu huersu at hafdi boriz. ok huersu fulsliga Sichem hafdi uid þeirra systur gert. Ok gengu þeir Emmor ok Sichem til þeirra fedga. bar Emmor upp þetta eyrindi ok sagdi sua. Hugr ok hiarta Sichems sunar mins hefir fallit til fr ę ndkonu ydrarr. ok giptit honum hana. ok gerum sidan huarirtueggiu sæmiliga þeirra samgang. Giptit uarúm monnum ydrar døtr. enn uær ydr uárar frændkonur. ok stadfestit her ydra bygd i hia oss. Veri iörd ok landit i ydru ualldi. vinnit hana ok plægit. ok eigniz slikt af sem ydr er uel uiliat. Sichem taladi sua til Jacobs ok hans suna. þess biðr ek. at ek fái miskunn af ydr ok uinattu. man ek þa gefa. huat sem þer krefit edr kallit. leggit til hennar nöckurn mund. enn mælit henni þilikar giafir sem ydr likar. ek lætr giarnsamliga framm ok gefr huat er ydr likar. gerit þetta eina af yduarra uegna ok giptit mer meyna. Synir Jacobs svorudu þeim feðgum medr prett ok undirhyggiu. þiat þeir uaru miok grimmhugadir af legordz sauk systur sinnar. þo at þeir leti þat litt aa siaz þa at sinni. ok sögdu sua. Eigi megum uer þat gora sem þit bidit. at gefa systur uára ok gipta þeim manni. sem hann hefir eigi skurðarskirn tekit. þat er eilt bannat uerk ok ubæriligt meðr oss. Enn medr þeima hætti skulum uær sættaz ok samtala medr oss. ef þer uilit uárir makar i þui verða. at huerr karlmadr af ydr skiriz skurdarskirn. þa munum uer taka ydrar fr ę ndkonur enn gefa ydr uarar. stadfestandi uara bygd her medr yðr. ok uera allir samt scm einn lydr. Enn ella munum uer taka frændkonu uara ok fara i brott. ef þer uilit eigi skiraz. Þetta bod ok beidzla likadi uel Emmor konungi ok syni hans. villdi hinn vngi madr medr engu moti hindraz láta. at þat uæri gört ok fullkomit þegar i stað sem beðit uar. þiat hann elskaði miok meyna. enn hann uar æinn frægr madr ok framr i sins fǫdur husi. Höfðu þeir fedgar þessi nymæli uppi fyrir ollu sinu folki. þegar sem þeir komu heim aptr i borgina. ok eggiudu alla til at taka skurðarskirnina. ok lögdu þar til mörg orð. sogðu at menn þersir uaru fridsamir ok uilldu giarna stadfesta þar sina bygd. ok saugdu þeim eigi landskort uera. helldr hitt at hun uæri uida ecki unnin edr plögd. enn þeir hafa eignir miklar ok margar hiarðir. ok man þat allt skiotliga uár eign uerda. Luku þeir sua sinni tölu at allir samþykktuz þersu. Var þar huerr sem einn karlmadr skirdr skurdarskirn.

Enn aa hinum þridia degi. sua sem borgarmonnum uaru sinar skeinur einkannliga scm saraztar. liopu synir Jacobs Simeon ok Leui sammæddir brødr Dine til uapna. gengu siðan diarfliga i borgina ok drápu bædi Sichem ok feðr hans Emmor. medr ollum þeim karlmonnum sem i borginni beid. takandi systur sina Dinam brott af þeirra husi. þangat liopu ok til adrir synir Jacobs medr þeim ok eyddu medr ollu borgina. hefnandi sua suiuirðingar systur sinnar. Sneyddu þeir ok borgina bædi nautum ok saudum. ausnum ok aullum lutum ödrum. eigi sidr þeim sem i eng edr akri uaru. enn hertoku konur þeirra ok bðrn. Josephus segir. at þann tima sem borgarmenn helldu nockut mikit hof ok þeir hðfdu sem mesta skemtan ok nádir. hliopu þeir brødrnir fyrst aa uardhalldzmennina ok drápu sidan suma sofandi. Enn er fadir þeirra Jacob uissi huat er þeir hofdu gert. þa taladi hann diarfliga uið Simeonem ok Leui. þit rugladut mik ok unaðaðut. gerandi mik leidan ðllum Chananeis ok Pherezeis. þeim sem þetta land byggia. Nu þar sem uer erum faair einir menn saman. þa munu þeir fiolgaz ok sla mik fyrst af ok eyda sua mer ok aullu minu hyski aa iardriki. þeir svorudu. Skylldu þeir nockut systur uára hafa ok hallda sem eina putu. Guð drottinn styrkti þa enn Jacob ok taladi sua til hans. Ris upp. ok far upp til borgarinnar Bethel ok bygg þar. gerandi þa alltari þeim gudi til heidrs. sem þer uitradiz þann tima sem þq flydir fyrir brodur þinum Esau. ok reinsa uel aðr alla þina menn. Jacob kalladi saman alla sina menn ok hyski ok sagði sua. Kastit i brott ollum utlægum ok annarligum gudum. þeim sem þer hafit her med ydr. ok reinsit ydr ok allan ydarn uarnat ok klæðnat. fðrum sua sidan upp til borgarinnar Bethel. gorandi gudi þar alltari. þeim sem mik heyrdi a minum angistar tima ok uar alla gautu sidan i fðr ok fylgiu medr mér. þau hðfdu borit brott af borginni meðr séér skurdgod. ok þar medr þeirra uangagull ok annat þeirra skraut ok skrud. Gafu þau Jacob þa i ualld aull þau gud sem þau hðfdu þa med farit. medr aullum þeim gripum ok gersimum. sem aa þeim hofdu uerit. ok grof hann þetta allt iafnsaman nidr undir rætr þess tréss sem therebinthus heitir. eigi langt fra borginni Sichem. scolastica hystoria. Sua segia nockurir menn. at þersi saumu skurdgud ok þeirra glys. sem Jacob grof nidr. hafi Dauid konungr upp grafit ok flutt heim til Jorsalaborgar ok latit nidr steypa til fegrdar ok prydi musteri þi sem hann hafdi ætlat at lata göra. enn þat uar eigi fyrri gort enn aa dǫgum sunar hans Salamonis. eptir þat er hann uar allr. Enn sua kom gudligr otti yfir alla náá-grendarmenn ok þær borgir. sem þeir um foru edr i namunda uáru. at engin madr þordi þeim mein at gora edr nockurn ufrid. Kom hann sealfr ok allt hans folk sua framm til borgarrinnar Luxam. er odru nafni uar kallat Bethel. aa Chanaans landi. huer er siðan uar kallad Jerusalem aa Jorsalalandi. Gordi hann þar gudi eitt alltari. ok offradi honum þar medr fornir. sem hann hafdi honum heitit. ok kalladi þann stad sidan fyrir þa grein guds hus. at gud uitradiz honum þar sua sem hann flydi fyrir bræðr sinum. sem fyrr uar sagt.

Genesis. Nærri þersum tima. sem nu uar fra sagt. andadiz Delbora fostra Rebecche. ok uar hun grafin uid borgina Bethel. undir þi tre sem ymissliga er kallad quercus edr therebinthus. Uar sa stadr sidan kalladr gratz quercus. Gud uitradiz þa enn Jacob ok blezadi honum sua segiandi. Eigi skalltu hedan af Jacob heita. helldr skal þitt nafn Jsrael uera. Hann gaf honum þa Jsraels nafn fullkomliga. huert er hinn fyrra tima hafdi hann heitit honum. ok sagdi sua. Ek almattigr gud man þik láta friouaz. fiolgaz ok aauaxtaz. ok margar þiodir ok kynkuislir manu goraz ut af þer. ok iafnuel manu konungar ut af þer ok þinum lendum fædaz. þat sama land sem ek gaf Abraham ok Ysaach mun ek ok þer gefa ok þinu afku ę mi. Eptir þat huarf hann fra honum at syn. enn Jacob reisti þar enn upp einn stein til uegsamligs marks þers er gud uitradiz honum ok taladi medr hann. smyriandi þann sama stein medr oleo. offrandi gudi fornir þar yfir ok kallandi hans nafn Bethel.