Bókastaðir

Fra þui er Loth gat þa Moab ok Ammon við dætrum sinvm.

Loth geck ut af borginni Segor ok upp til fiallzins. sem fyrr uar sagt. ok dötr hans. ii. medr honum. ok bygdi þar i einum hellisskuta. þiat hann ottadiz at uera þar i borginni. fyrir þa sauk sem fyrr uar sagt. Dætr hans hofdu heyrt at heimslitin skylldi af elldz bruna uerda. ok fyrir þa grein grunadi þær. at upp aa þann hátt mundi þær lifandis eptir hafa uordit i uerolldinni meðr fedr sinum at auka mannkynit. sem aa Noa dögum uard. Taladi hin ellri þa til systur sinnar hinnar yngri. Fadir ockarr er nu gamall. enn engin annarr lifandi karlmadr er eptir uordinn aa iardriki. sua at til ockar megi ganga ok meðr ockr uera eptir aullum ueralldarinnar uana. Heilar sua. förum til ok gefum honum þar til uin at drecka. at hann se aulodr. til þess at uid megim medr þess haltar atferd finna ok faa freo ok afspring af fedr ockrum. Villdu þær ok hans hrygd ok mædu medr uindryckinum mykia. Fór sidan þat sama framm. at þær gördu hann sua uindruckinn ok aulodan. at hann uarð eigi uarr uid. at þær gengu til hans sina nátt huar þeirra. ok suafu hia honum. hin ellri hina fyrri nattina. enn hin yngri hina sidarri. ok gatu þa leidar badar sinn son huar þeirra medr sinum fedr. Het hinnar ellri son Moab. fadir ok forellrismadr þeirra þioda sem Moabite heita iafnan sidan af hans nafni. Enn hin yngri kalladi siun son Ammon. uar hann forfadir Ammonilarum. ok eru þeir af honum ok hans nafni sua kalladir allt til þessa dags. scolastica hystoria. Her af talar sua Commestor ok segir sua. at ebreskir menn hafi þetta þo sagt um þat framm sem truanligt er. þiat þat er eigi eptir natturu segir hann. at nǫckurr megi uuitandi medr konu uera. ma þat uel truuz. at hann hafi huariga þeirra uitat uera sina dottur. ok ætlat at husfru hans hafi uerit. þiat hann uar gintr ok auloðr. Heilagr Jeronimus segir dætr Loths þar fyrir mega afsakaz. at þær trudu allt mannkynit fyrirfariz hafa. ok fyrir þann skylld afsakaði afkv ę missins milldleiki þann umilldleik ok synd sem þ ę r frómdu meðr frændsemisspellum. enn þetta afsakar eigi feðr þeirra. þiat tortrygd hans ok otruleiki uar sauk til þess frændsemisspellz sem hann framdi. Huar af er Strabus talar sua. Loth er eigi afsakandi segir hann. fyrir þat er hann trudi eigi englinum. þar sem hann sagdi honum at hann matti hialpaz i borginni Segor. siðan fyrir þat er hann gǫrdi sik gintan ok aulodan. ok uard sua syndin sauk ok efni til annarrar syndarinnar.

Her segir fra þui er sialfr guð vitraðiz i suefni Abimelech konungi ok ansakaði hann.

Abraham færdi sina bygd i brǫtt or dalnum Mambre til þeirrar landzins halfu sem Palestina heitir ok meirr la til sudrs. ok setti sina bygd milli Sur ok Chades. ok fór þa sem einn utleadzkr madr ok ukunnigr þagat sem Gerara heitir. ok sagdi sua enn sem fyrr at Sara uæri hans systir. Enn sa konungr sem þar rikti ok Abimelech het. tok hana heim til sins herbergiss. af hueriu er hennar einkannlig fegrd má uel markaz. þar sem menn rendu girndaraugum ok ástarhug til hennar þann tima er hon uar niræð. Konungrinn feck krankleika medr guds uilia ok forseo. vitradiz hann honum aa einni nátt i suefni ok sagdi sua til hans. Séé ek segi þer uissuliga. at þu mant skiott deyia fyrir skylld konu þeirrar sem þu tokt heim higat til þin. þiat hun aa sér bonda. Abimelech hafdi medr ǫngu moti saurgaz af henni. ok sagdi sua. Mantu minn herra drepa þa rettlata þioð. sem hun ueit eigi huat er hon gǫrir. Sagdi eigi sealfr hann mer. at hon uæri hans systir. ok hon at hann uæri hennar brodir. þetta gǫrda ek medr reinum hǫndum ok einfaulldu hiarta. Ek ueit þat sagði guð. at þu hefir þetta medr reinu hiarta gǫrt. ok fyrir þa grein geymda ek þin. at þu misgerdir eigi uidr mik. ok gaf ek þer ecki uslld aa hennar uilia. Gef hana aptr bonda sinum. þiat hann er frammsyun ok forspáárr. ok man hann bidia fyrir þer. mantu þa hallda lifi þinu. Enn ef þu uill þat eigi. þa mantu skiotliga deyia. ok allir þeir sem þer til heyra. Su lagdiz ok ðnnur radning ok hegning upp aa konungsins hus Abimelechs fyrir skylld Sarre. at engin kona matti fæda sinn burd. ok sem læknar aurilnaduz. um sinn læknisdom ok atgerdir. heyrdi konungr i suefni þessa luti sem nu var fra sagt. Reis hann upp þegar i stad á nattartima. sem hann uaknadi. ok sagdi sinum monnum allt þeirra tal. huar af er allir ottaduz mikilliga. Let Abimelech þa kalla ser Abrahám. ok sagdi sua til hans. Huat gerdir þu oss edr huat mikit hǫfum uær þess misgert uid þik. at þu leiddir sua liota ok leida synd um mik ok mitt riki. þa luti gerdir þu oss sem þu skylldir eigi gert hafa. Abraham suaradi. þann tima sem ek for higat til landz. hugsaði ek meðr sealfum mer sua segiandi. Lettligha at menn elski ecki gud i stad þessum. ok munu þeir drepa mik þa fyrir minnar husfru skylld. J adra deilld at tala þa er hon ok senniliga min systir. þiat hon er dottir fedr mins. enn eigi módur minnar dottir. ok festa ek hána mer til konu. Ek talada ok til hennar eptir þat sem gud leiddi mik af mins fǫður husi. þat tillæti uæntir mik. at þu ueitir mer i huern stað sem uid kunnum koma. at þu segir mik uera þinn brodur. [scolastica hysteria. þar sem Abraham sagði. Hon er dottir feðr mins. er sua i sundr greinanda. Hon uar dottir feðr sins at skilia. enn fyrir þi mins. at hann er minn broðir. Ella suaradi. Hon er dottir feðr mins. þiat hon er hans sunar dottir. þiat aa þann hatt sem þeir kalladu sua skyllda karlmenn sina bræðr. aa sǫmu leið kalladu þeir sua skylldar konur systr sinar. Ella kalladi hann Aram broður sinn feðr sinn. fyrir þann skylld at hann uar ellri. sua sem málsháttr manna er til iafnan. at uær kǫllum þa feðr sem oss eru ellri. enn hina suau sem yngri eru enn uær. Nockurir menn segia. at Thare hafi fengit annarrar konu. sidan er modir Abrahams uar aull. ok átt Sáram medr þeirri. ok héti hon sua kiðtlig dottir Thare. genesis. Abimelech gaf þa Abrahe yxn ok saudi. præla ok þionostumenn. gefandi þar medr Saram aptr i sealfs hans ualld. ok sagdi sua. Allt mitt land er yckr til reidu. at byggia huar þer bezt likar. Sidan taladi hann til Saram. þushundrad silfrpeninga gaf ek broðr þinum fyrir þina skylld Sara. þat man þer ok þinum augum uera til minniligrar skuplu ok skammfyllingar uid alla þa menn sem hia þer eru. huar sem þu ferr eðr framm kemr. at þu uart fangin ok at hegoma fundin. Ella uar þat einn klokskapr fagrliga fundinn. er hann sagdi sua. þat man þer ok þinum augum uera minnilig hulning eðr skupla. sua sem nockur likferdar áminning eðr fyrirbunaðr. scolastica historia. Sem hann segdi sua. Gomul kerling ertu nu uordin ok komin at dauda framm. ok uilldir þu liuga ok suikiaz um. haf þetta fyrir sakir þess likferðar expens. þiat hon uerdr iafnan medr miklum kostnaði einkannligha meðr ebreskum monnum. ella haf þat þer fyrir skaut ok höfudduk. at þu hylir þar medr þina áseonu. sua at þu ser eigi medr girndaraugum á gamals alldri séén edr elskað. Enn þegar sem Abraham bað fyrir Abimelech. þa gaf gud honum heilsu sina. ok hans husfru ok þionostukonur þeirra fæddu þær badar huár sitt barn. hvat er þær mattu eigi fyrr enn Abraham bad fyrir þeim. sem nu uar sagt.

Her segir fra burð Ysaacs. ok þi er Agar uar a brott rekin medr syni sinum Ysmael. ok huersu gud uitradiz henni. Genesis.

Gud drottinn uitiadi til Saram. eptir þi sem hann hafdi heitit. Gat hon son at eiga ok fæddi hann i ellidomi sinum. aa þeim sama tima sem gud hafdi henni fyrir sagt. Skirdi Abraham son sinn aa hinum attanda degi umskurðar skirn. fra þi sem hann uar fæddr. ok gaf honum nafn ok kallaði hann Ysaach. þat þydiz hlaatr. fyrir þann skylld. at gud gerdi eigi at eins hans feðginum hlátr. utan ok helldr fagrligan fagnad framarri enn nockurr kunni at segia þann tima sem hann uar fæddr. Hafdi Abraham þa. c. uetra tirætt. þadan af er þat at Judar skira börn sin iafnan aa hinum attanda degi sem Ysaach uar skirðr. Enn Arabes skira sin börn æigi fyrr enn þau eru. xiii. uetra. fyrir þa sauk at Ysmael þeirra forfaðir uar sua gamall skirðr. sem fyrr uar sagt. Smasueinninn Ysaach uox upp. ok er hann uar þreuetr. af uandiz hann modur miolk. Ok a þeim sama degi sem þat byriadiz. hafdi fadir hans inni ueitzlu mikla. geck hann þa fyrstan tima framm fyrir sins födur bord. Ok sem þeir leku ser bræðrnir Ysmael sun Agar ok Ysaach. ok hinn ellri lek illa uid hinn yngra. þa hugsadi Sara ok skildi eptirkomanda ufrid af leikinum þeim. sem hun sa at hinn ellri mundi hinum yngra bioða. ok drottna uilia þann tima sem fadir þeirra ugri allr. ella kugadi Ysmael hann til at dyrka likneski þau sem hann hafdi sér af leiri gort. eptir ebreskra manna sǫgn. Ok sem mædr hans mislikaði þetta. þa taladi hun til Abrahams. Rek i brott ambattina ok hennar sun. þiat eigi man ambáttar sun sea erfingi þinn uerda medr syni minum Ysáach. Abraham tok þessu hennar tali helldr þungliga fyrir sunar sins skylld Ysmaels. ok gaf ser ecki um þar til er gud taladi sua til hans. Heyr þu ok haf tillǫgur Sare um alla luti þa sem hon taladi fyrir þer. ok lát þér þat ecki þungt falla. huarki til sueinsins ne ambattarinnar. fyrir þann skylld at þitt afku ę mi ok freo man einkanuliga kallaz medr Ysaach. en ambattarinnar sun ok hans afspriug man ek lata uerda mikla þiod. þiat hann er ok þinn afspringr.

Þegar um morgininn sem Abraham uar klæddr. tok hann braud ok [uatnlegil einn ok let aa herdar Agár. feck henni i hendr sueininn ok bad hana brott fara. Ok er hun hafdi gengit um stund. þa uilltiz hun i eydimǫrkinni. þeirri sem Bersabee heitir. ok sem uatnit uar allt af leglinum. enn sueininn þyrsti. sua at hann uar driugum at dauda kominn. þa lagdi hon hann nidr undir tre þat sem þar uar. geck sidan sua langt brott fra þi sem aurskotz lengd er. ok settiz þar nidr. at hon sæi eigi upp aa sins sunar dauda. ok taladi sua fyrir sealfri ser. Eigi skal ek sea upp a þat er son minn deyr. Grét hun þa medr hári rǫddu. þar sem hon sat i gegn þi sem sueinninn lá. Guds engill kalladi þa til Agar sua segiandi. Huat gorir þu Agár. hird eigi þu at ottaz. þiat gud heyrdi sueinsins rǫdd. ok enn helldr þina raudd fyrir sueinsins skylld. Ris upp þu ok tak sueininn. þiat hann man ek fyrir mikilli þiod uerda láta. Let gud hennar augu þa upp lukaz. sua at hun sá einn þann brunn sem nær henni uar. For hon þagat til ok fylldi legilinn. gaf sidan sueininum at drecka. Eptir þat foru þau þadan i brott. Vox sueinn þessi upp ok hafdiz uid i eydimorkinni Pharan. ok uard hinn mesti bogmadr ok hinn bezti skyti. Syslaði modir hans honum husfru af Egiptalandi. medr huerri er hann atti. xii. syni. forfedr ok hǫfdingia sinna afkuemissmanna ok ætta. Het hinn fyrsti Nabaoth. af huerium er Nabathea hefir nafn fengit. þat land sem sua heitir. Annarr Cedar. af huers nafni er þat bygðarlag tok nafn er Cedar heitir.

Her segir fra sættargord ok sambandi Abraham ok Abimelechs.

Nær þeim tima sem nu uar fra sagt kom Abimelech konungr. ok Phicol sa sem uar formaðr fyrir hans utgǫrdum ok herferdum. til Abraham ok taladi til hans. Af þi at gud er medr þer i aullum þinum gǫrdum ok frammferdum. þa bidr ek. at þu suerir mer þat uid gud drottin þinn. at þu skallt eigi mer ne minu kyni mein gǫra ok eigi minum eptirkomandum. helldr skalltu gera medr mik ok land þetta. sem þu utlendzkr hefir nu dualiz áá um nǫckura stund. á þann háátt miskunnsamliga sem ek gǫrda uidr þik. Ek skal sueria uissuliga sagdi Abraham. Enn þo asakaði hann Abimelech fyrir brunn þann sem Abraham hafdi grafit ok gert. fyrr enn Agár uar á brott rekin. huern er gud syndi henni sidan sem sagt uar. enn konungsins sueinar hǫfdu hann meðr ualldi tekit ok ueitt framm i eydimǫrkina. at uatna þar medr þeim fenadi sem þar fæðiz langt i brott fra hans bygð. Leiddi Abraham konung þa þar til. Abimelech suaradi þa. Eigi ueit ek huerr þetta hefir gert. enn hitt ueit ek. at þu sagdir mer þetta eigi fyrri ok ǫnguan heyrda ok segia utan þik nu i dag. Eptir þat gaf Abimelech Abraham yxn ok sauði. stadfestu sidan saattmaals samband ok felagskap sin i milli. Enn i minning þess sem Abraham hafdi brunninn grafit ok Abimelech ueitti hann honum sidan aptr. er hann hafdi latit hann. gaf hann konunginum. vii. gymbrarlǫmb. Var sa brunnr þa kallaðr Bersabéé. sua sem suardaga brunnr. fyrir þa sauk at baðir þeir festu medr suardǫgum þar sitt sáttmaal ok samtal. Er þat herad sem þar liggr umhuerfis Bersabéé kallat sidan af þeim sama brunni. For Abimelech ok Phicol þa heim i land Palestinorum. Enn Abraham plantadi sidan margan storan uid langan tima uiðr brunninn Bersabéé. enn ecki stadfesti hann þar þo lengi sina bygð allt at eins. eptir þi sem hinn heilagi Stephanus segir in actibus apostolorum. at hann eignadiz eigi þann tima þar sua mikla erfd edr odal. at til eins fótmaals uæri. Het hann þa enn af nyiu ok kallaði upp a guds nafn ok nadir.

Her segir fra huersu guð freistaði Abrahams ok huersu hann var staðfastr til guðs.

Nockuru sidarr freistadi gud Abrahams. þann tima sem Ysaach hafdi. ii. aar ok. xx. eptir sǫgn Josephi. medr þeima hætti sem her fylgir. at hann uitradiz honum sua segiandi. Abraham. Abraham. Hann suaradi. Ek er til reidu. Tak þu sun þinn Ysaach. þann sem þu elskar sagði gud. ok far til sionar landz. ok offra mer hann þar á einu þi fialli sem ek man þer syna. scolastica hystoria. Synar land kalladi hann fiallbygdir aa Gydingha landi. af huerium er langt matti sia til annarra bygda ok af öðrum til þeirra. Enn uppi á fiöllunum uar eitt litit fiall þat sem hæst uar. þat sem het Moria fiall. huert er gud syndi Abrahe. at hann offradi honum þar sun sinn Ysaach. J þeim segiz af ebreskum monnum at sidan uæri eitt musteri smidat. ok alltarit uæri sett i þeim sama stad sem Abraham gordi sitt alltari. speculum hystoriale. Freistadi gud truar Abrahams ok hlydni i þessum sialfs hans elskuligum ok eingetnum syni. eigi fyrir þann skylld at hann uissi eigi aðr. utan helldr til hins at hann gordi þessa hans krapta kunniga oss til eptirdomiss. þar sem hann uilldi með efanarlausum hug ok hiarta s ę fa sinn sun fyrir guds bodskap ok sealfs hans samuitzku. Huar fyrir er hann er bædi lofandi af þeirri sinni stadfesti. sem hann uilldi fyrir guds sakir sinn son offra. ok af þeirri tru sem hann trudi at hann mundi sidan lifgaz ok uppreisaz. af huerium er hann heyrði ok feck þat fyrirheit. at af honum mundi hans kyn aukaz ok uppuekiaz. J þeim ordum sem gud taladi til hans. tak þu sun þinn Ysaach þann sem þu elskar. má ual hugsa huersu hættliga fedrins astud ok elskhugi mundi kueykiaz ok uppuekiaz til sins sunar af sua morgum sætum nafnagiptum. til þess at hans hond yrdi lettliga þi seinni til at sæfa sealfs sins sun. sem elskhugans ok kiørleiksins minni uaknadi meirr medr honum af þess háttar sunar nöfnum ok sætum aminningum. ef hann hefdi eigi með þilikri tru ok stadfestu uerit til guds. eptir þi sem likamsins kostgi ę fi er til eptir natturu. Var ok sueinninn nefndr sinu eiginligu nafni. þar sem gud hafdi honum adr sagt. at medr Ysaach mundi hans sáád ok freo einkannligha kallaz ok fiolgaz. til þess at þar fyrir mætti hann af þi sama fyrirheiti auduelldligarr auruilnaz. ok þessa alla luti gordi hann fyrir þa sök. at hann freistadi Abrahams. Ok enn sagdi hann þetta medr. far til þess fiallz sem ek man þer syna ok offra mer þar sun þinn. Af serhuerium lutum ma huerr sem einn skynsamr madr skilia uel. medr huersu mörgum háttum hans freistni aukaðiz. Fyrst uar honum sagt. at hann skylldi soninn fornfæra. enn sidan at hann skylldi aa fiallit upp fara. at um allan ueginn skylldi hann af sinum bugrenningum sua medr tuennum áskilnadi þyngiaz ok sagistaz. i annan stad af guds bodordi honum til þrǫnguanda. enn i adra deilld pinaðiz hann af motispornandi sins sunar áástud ok elskhuga. ok fyrir þann skylld uar honum sua langr uegr lagiðr. at hann skylldi aa fiallit upp fara. at mannlig ástud ok gudlig trua. kiðtligr ki ę rleiki ok gudligr elskhugi. vinátta nalægra syniligra luta [ok bidandi uaa ukominna luta mætti fá noga stund aa aullum þeim timum ok dægrum til kappsamligrar ki ę ru ok þrautar sin i milli. Skal her nu um eina stund fra snua ok til sǫgunnar aptr snua.

Genesis. Abraham reis upp þegar á nattar tima ok sagdi ǫngum manni sina fyrirætlan. kl ę ddi medr reida einn asna. kallandi meðr ser. ii. sueina ok son sinn hinn þridia. Ok sem hann hafdi hǫgguit ser þau tre sem hann þurfti til fórnfæringar at hafa. þa for hann á. iii. dǫgum. þar til sem hann sá aa hinum. iiii. a. deginum þann stad langt framm fyrir sik. sem gud hafdi boðit honum at hann skylldi til fara. Huadan af er þat er prouat. at þeir uillaz segir Comestor sem hann segia þa bygt hafa milli Bethel ok Hay. þiat þadan er eigi meirr enn eins dags ferd til fiallzins Moria. Sidan talar hann til sueinanna. Bidit her i hia asnanum. vid smasueinninn forum skiotligha framm enn nǫckuru lengra. ok komum þegar aptr til yckar. er uid haufum bediz fyrir sem ockr likar. Hann tok þa trein ok lagdi upp aa sun sinn Ysáách. enn scalfr hann bar suerd ok elld sér i hendi. Ok sem þeir foru. ii. samt. taladi sueinninn til sins fedr. Fadir minn sagði hann. Huat uilltu sun minn sagdi Abraham. Se faðir minn sagdi sueinninn. elldrinn ok trein eru her til reidu. enn huar er þat sem offraz skal. Hann suaradi. Gud sealfr man [ser sea fórn til handa sun minn. Foru sidan badir samt til þess stadar sem gud hafdi synt honum ok til uisat. Gǫrdi hann þar eitt alltari ok lagdi trein þar aa ofan ok elldinn meðr. eptir þat sem hann hafdi þeim sua skipat ok hegdat sem honum likadi. speculum hystoriale. Allan þenna. iii. daga tima uannz þeirra uegr. aa huerium er fodurligr hugr ok hiarta þiadiz ok pinadiz af angrsamlighum aahyggium. þiat á aullum þessum tima sua lǫngum leit hann ok sá upp aa sinn sun. ok aatu badir samt. á sua morgum nattum halsspenti sueinninn medr sætum blidskap sinn faudur ok láá uidr hans briost medr faudurligu fadmlagi. Vid badir samt sagdi Abraham sueinninn ok ek munum aptr huerfa til yckar. Seg mer Abraham. segir brodir Jacob er compilerat hefir speculum historiale. huart samir at falsa ok hegoma. Hinn suarar at hann segir satt. Huart segir þu satt edr falsar þu. Ef þu segir satt. þa mantu eigi sueininn offra. enn ef þu falsar ok offrar hann. þa berr þat ecki ne stendr þilikum hofudfedr at falsa. Ek segir satt. talar hann af hans halfu. ek offrar sueinsins forn. þo allt at eins man hann medr mer aptr koma til yckar. þiat ek truir fulluliga. at gudi er [ecki um megn at reisa hann upp af dauda. Fadir minn sagdi sueninn. Huat hyggr þu. huersu einkannliga miok sa sun mundi medr þess haattar ordum skaka ok skelfa iðr ok aluoru sins faudur. sem litlu sidarr skylldi af sealfum honum sæfaz. eptir þi sem hann hugdi. edr huart ę tlar þu. at nockurum af oss affiz sua mikill hugarstyrkr af þessarri frasǫgn. at hann seti þenna hinn eingetna ok elskuliga sun Abrahams fyrir sin hugskotz augu ser til hugarstyrktar ok eptirdæmis. þann tima sem nockurs uars sun er at kominn natturuligum dauda. þeim sem ollum er skylldugr ok sameiginligr. scolastica hystoria ok speculum hystoriale. Josephus segir at þeim sueinsins ordum sem hann sagdi. Fadir minn. huar er su foorn er offraz skal. hafi fadir hans aa þessa leid suarat. at sua sem hann uar dasamliga meðr guds uilia higat i heiminn fæddr. mundi hann ok eptir þi sem uidrkuæmiligt ok naudsynligt uæri meðr guds uilia dasamliga af heiminum fara. huern er gud drottinn hafdi makligan gort at lykta sitt lif eigi medr nockurum siukdomi edr krankleika. ę igi i bardaga edr uapnaskiptum edr af nockurri mannligri pinu. utan helldr at kalla sealfs hans aund ok saal til sin medr bonum ok foornfæringum. ok reisa hann upp til þess at fylla medr honum fyrr sǫgd sin fyrirheit. Geck Ysaach sua giarnsamliga til alltarissins ok sins dauda.

Genesis. Eptir þat batt Abraham son sinn ok lagdi hann upp á uidarbulung. þann sem hann hafdi yfir alltarinu gǫrt. greip sidan suerdit ok ætladi at hǫggua hann. þa kalladi guds engill af himni til hans sua segiandi. Legg eigi þina hǫnd aa sueininn Abraham. sua at þu gorir honum nǫckut grand. Ek sa þat nu ok prouaða at þu ottaz gud. þar sem þu þyrmdir eigi þinum eingetnum syni fyrir hans skylld. þiat eigi þyrsti gud eðr fysti upp aa sueinsins blod. utan helldr at þat prouadiz ok uæri uitat. huersu mikilligha er Abraham ottadiz gud. Abraham sa þa einn hornottan uedr at baki ser milli þorna ok klungra. sua sem hann litadiz um. tok hann ok fornfærdi i stað sunar sins. scolastica hystoria. Segir Rabanus penna vedr eigi þa nyskapadan uerit hafa. helldr at hann hafi þagat or nǫckurum stad af englinum fluttr uerit. genesis. Gaf Abraham sidan þessum sama stad eðr fiallinu nafn. ok sagði sua. Drottinn séér. Huadan af er sa ordzkuidr eðr maalshattr er medr Juðum allt til þessa dags. eptir þi sem segiz þann tima sem þeir uerda fyrir nǫckurum naudum edr þrǫnguingum. A fiallinu man drottinn sea. sem þeir segi medr þessum skilningi. Gud sesi oss nu sua i uarri naud ok angist. sem hann sá Ysaach á fiallinu. Frealsanar dag Ysaachs segia ebreskir menn uera hinn fyrsta dag i manadinum Septembri. i huers minning þeir hallda þa hatidliga ok þeyta fast meðr hornum i minning hins hornotta uedrs. þess sem [offradr uar. Annan tima kalladi guds engill enn af himni til Abrahams sua segiandi. Fyrir sealfan mik hefir ek þat suarit. segir gud drottinn. at ek man þer bleza. fyrir þa sauk at þu gordir þenna lut ok þyrmdir eigi þinum syni fyrir mina skylld. Man ek þitt kyn ok afkuæmi fiǫlga ok margfalda sem himins stiǫrnur edr ægis sand. Man þitt afkuæmi eignaz sinna uuina port ok borgir. ok i þinu kyni manu allar þiodir blezadar ok signadar uerda. þiat þu uart hlydinn mér ok minum bodskap. Eptir þat fór Abraham aptr til sueina sinna. foru sidan heim allir samt til Bersabéé. ok bygdi hann þar um nǫckura stund. Þa uar Abraham sagt. at Nachor brodir hans hafdi getit. viii. syni medr sinni husfru Melcham. [Het hinn ellzti Hus. af huers ætt er hinn ág ę ti Job uar kominn. sua sem skrifat er i upphafi sealfs hans bøkr. at sa maðr uar i landinu Hus sem Job het. ok þi uillaz þeir segir Commestor. er hann segia af ætt Esau kominn uera. annarr het Buth. af hans ætt uar Balaam spamadr. Batuel uar hinn. viii. þeirra brodir samborinn bædi til faudur ok modur. hans dottir uar Rebecca er sidarr man getit uerda. Nachor atti ok. iiii. frillusonu medr þeirri saumu konu sem Roma het. Abraham fór sidan aptr til dalsins Mambre. ok i borg þeirri sem Ebron heitir á Gydinga landi andadiz honum Sara. sua sem hun hafdi. c. aara tolfrætt ok. vii. Var hon þar iardat i þeim tuifallda hellisskuta. sem Abraham keypti med. cccc. siclis ǫrtǫgum silfrs af Effron syni Seor. þeim sem þat pláz atti sem hellir þessi uar i. sua sem landz lydrinn Etheus bad fyrir honum. þiat allir þeir uilldu giarna at hann græfi hana i huers þeirra eign edr grǫfum sem hann uilldi [ok ueldi hellz. sǫgðu at honum mætti þat engin madr banna. ok kalladu hann sinn herra ok hǫfdingia fyrir gudi. Effron baud ok at gefa honum þat plaz edr eng sem hellirrinn uar i. þegar sem hann uilldi kaupa þat. ok hann uissi þat. sua at almuginn heyrdi upp áá. ok uilldi Abraham þo helldr kaupa þat medr sua miklum peningum sem hann sagdi at iǫrdin tok. sem hann gordi. eigi at eins til þess at grafa þar i sina husfru Saram. utan iafnuel þar medr alla sina fr ę dr ok kynsmenn. Hellir þessi uar ein hamargnipa. hafandi i séér. ii. hella huarn upp af audrum. huárt sem helldr uaru þeir eptir natturu sua skapadir edr medr smiduæl sua goruir. Varu karlmenn iardadir i hinum efra enn konur i hinum nedra. [speculum hystoriale. Eigi syndgadiz Abraham edr misgǫrdi kaupandi þetta sama plaz sem hellirrinn uar i. sua sem sa misgorir eigi nu i dag sem kaupir eitt plaz ok gorir þar kirkiugard. utan hellz fyrir þa sauk at hin fyrstu uár forfeðgin Adam ok Eua uaru þar iardat. Heilagr Jeronimus lytir ok lastar fyrir þeim sem plazit ok hellinn selldi. fyrir þa grein at hann sigradr af ágirni ok eigingirni selldi sidan hardla dyrt þann sama graptarrett ok heimolldir. sem hann baud framm ok gaf i fyrstunni kauplaust. ok fyrir þi uar hans nafni breytt ok kallat Effrán. Enn Abrahams gǫrd er fyrir þa skynsemd eigi lastad. at hann keypti plazit þat sem hellirrinn uar i enn eigi sealfan hellinn. upp á þann haalt sem sa mundi eigi misgǫra. sem hann keypti þat plaz i dagh edr grundudll sem ein kirkia stendr á. Keypti hann ok eigi fyrir hellissins skylld giarnaz ok dyraz þetta sama plaz ok eigi graptarins rett. helldr hafdi hann þar mikinn áudxt af sterkum tream ok audrum giædum sidan er hann atti þat. eptir þi sem Genesis segir.