Bókastaðir

Hver ro elds-heiti? Svá sem hér er:

Logi, sem Valgarðr kvað:

Bál, sem hér er:

Glœðr, sem Grani kvað:

Eisa, sem Atli kvað:

Hér er ok gim kallat eldrinn. Eimr, sem hér er:

Hyrr, sem Arnórr kvað:

Funi, sem Einarr kvað:

Brími, sem Valgarðr kvað:

Leygr, sem Haldórr

Kvað:

Þessi eru nöfn stundanna: öld, forðum, aldr, fyrir löngu, ár, misseri, vetr, sumar, vár, haust, mánuðr, vika, dagr, nótt, morginn, aptann, kveld, árla, snemma, síðla, í sinn, fyrra dag, í næst, í gær, á morgin, stund, mél. Þessi eru enn heiti nætrinnar í Alsvinnsmálum:

Álfar svefngaman, dvergar draumnjörun.

[Frá jafndœgri er haust, til þess er sól sezk í eykðarstað; þá er vetr til jafndœgris; þá er vár til fardaga; þá er sumar til jafndœgris. Haustmánuðr heitir hinn næsti fyrir vetr; fyrstr í vetri heitir gormánuðr, þá er frermánuðr, þá er hrútmánuðr, þá er þorri, þá gói, þá einmánuðr, þá gaukmánuðr ok sáðtíð, þá eggtið ok stekktið, þá er sólmánuðr ok selmánuðr, þá eru heyannir, þá er kornskurðarmánuðr].

Hver eru manna heiti ókend? Maðr er hverr fyrir sér, hit fyrsta ok hit œzta heiti manns, er kallaðr er maðr keisari, því næst konungr, þar næst jarl; þessir III menn eigu saman þessi heiti öll. Allvaldr, svá sem hér er kveðit:

Hér er ok gramr kallaðr; því heitir hann allvaldr, at hann er einvaldi alls ríkis sins. Fylkir, sem Gizurr kvað:

Fyrir því er fylkir kallaðr konungr, at hann skipar í fylkingar herliði sínu. Vísi, sem kvað Óttarr svarti:

Harri eða herra, sem kvað Arnórr:

Hertogi heitir jarl, ok er konungr svá kallaðr ok, fyrir því er hann leiðir her til orrostu. Svá kvað Þjóðólfr:

Sinjór eða senjór, sem Sigvatr kvað:

Mildingr, sem Markús kvað:

Mæringr, sem Hallvarðr kvað:

Landreki, sem Þjóðólfr kvað:

Sem fyrr var ritat; því heitir hann svá, at hann rekr her um land annarra konunga, eða rekr her ór sínu landi.

Konungr er nefndr Hálfdan gamli, er allra konunga var ágætastr; hann gerði blót mikit at miðjum vetri ok blótaði til þess, at hann skyldi lifa í konungdómi CCC vetra; en hann fekk þau andsvör, at hann myndi lifa ekki meirr en einn mikinn mannsaldr, en þat myndi þó vera CCC vetra, er engi myndi vera í ætt hans kona eða ótiginn maðr. Hann var hermaðr mikill ok fór víða um austrvegu; þar drap hann í einvígi þann konung, er Sigtryggr hét. Þá fekk hann þeirar konu, er kölluð er Alvig hin spaka, dóttir Emundar konungs ór Hólmgarði;

Þau áttu sonu XVIII, ok váru IX senn bornir, þeir hétu svá, einn var Þengill, er kallaðr var Manna-þengill, annarr Ræsir, III. Gramr, IV. Gylfi, V. Hilmir, VI. Jöfurr, VII. Tyggi, VIII. Skyli eða Skúli, IX. Harri eða Herra. Þessir IX brœðr urðu svá ágætir í hernaði, at í öllum frœðum síðan eru nöfn þeira haldin fyrir tignarnöfn, svá sem konungs nafn eða nafn jarls. Þeir áttu engi börn ok fellu allir í orrostum. Svá kvað Óttarr svarti:

Svá kvað Markús:

Svá kvað Egill:

Svá kvað Eyvindr:

Svá kvað Glúmr Geirason:

Svá kvað Óttarr svarti:

Sem Stúfr kvað:

Svá kvað Hallfreðr:

Svá kvað Markús:

Enn áttu þau Hálfdan aðra níu sonu, er svá heita: Hildir, er Hildingar eru frá komnir; II. Nefir, er Niflungar eru frá komnir; III. Auði, er Öðlingar eru frá komnir; IIII. Yngvi, er Ynglingar eru frá komnir; V. Dagr, er Döglingar eru frá komnir; VI. Bragi, er Bragningar eru frá komnir, þat er ætt Hálfdanar hins milda;

Buðli, er Buðlungar eru frá komnir; af Buðlunga ætt kom Atli ok Brynhildr; er Lofði, hann var herkonungr mikill, honum fylgði þat lið, er Lofðar váru kallaðir; hans ættmenn eru kallaðir Lofðungar; þaðan er kominn Eylimi, móðurfaðir Sigurðar Fáfnisbana;

Sigarr, þaðan eru komnir Siklingar; þat er ætt Siggeirs, er var mágr Völsungs, ok ætt Sigars, er hengði Hagbarð. Af Hildinga ætt var kominn Haraldr hinn granrauði, móðurfaðir Hálfdanar svarta. Af Niflunga ætt var Gjúki, af Öðlinga ætt var Kjárr, af Ylfinga ætt var Eirikr hinn málspaki. Þessar eru ok konunga ættir ágætar; frá Yngva, er Ynglingar eru frá komnir; frá Skildi í Danmörk, er Skjöldungar eru frá komnir; frá Völsungi á Fraklandi, þeir heita Völsungar. Skelfir hét einn herkonungr, ok er hans ætt kölluð Skilfinga ætt; sú kynslóð er í austrvegum. Þessar ættir, er nú eru nefndar, hafa menn sett svá í skáldskap, at halda öll þessi fyrir tignarnöfn. Svá sem Einarr kvað:

Sem Grani kvað:

Sem Gamli kvað Gnævaðar-skáld:

Sem Jórunn kvað:

Svá kvað Einarr:

Svá kvað Arnórr:

Sem Þjóðólfr kvað:

Lofða konungi fylgði þat lið, er Lofðar heita. Sem Arnórr kvað:

Völsungr, sem kvað Þorkell hamarskáld:

Ynglingr, sem kvað Óttarr svarti:

Yngvi, þat er ok konungs-heiti, sem Markús kvað:

Skilfingr, sem Valgarðr kvað:

Sinjór, sem Sigvatr kvað:

Skáld heita greppar, ok rétt er í skáldskap at kalla svá hvern mann, er vill. Rekkar váru kallaðir þeir menn, er fylgðu Hálfi konungi, ok af þeira nafni eru rekkar kallaðir hermenn, ok er rétt at kalla svá alla menn. Lofðar heita ok menn í skáldskap, sem fyrr er ritat. Skatnar váru þeir menn kallaðir, er fylgðu þeim konungi, er Skati mildi var kallaðr; af hans nafni er skati kallaðr hverr er mildr er. Bragnar heita þeir, er fylgðu Braga konungi hinum gamla. Virðar heita þeir menn, er meta mál manna. Fyrðar ok firar ok verar heita landvarnarmenn. Víkingar ok flotnar, þat er skipa-herr. Beimar, svá hétu þeir, er fylgðu Beimuna konungi. Gumnar eða gumar heita flokkstjórar, svá sem gumi er kallaðr í brúðför. Gotnar eru kallaðir af heiti konungs þess, er Goti er nefndr, er Gotland er við kent; hann var kallaðr af nafni Óðins ok dregit af Gauts nafni, því at Gautland eða Gotland var kallat af nafni Óðins, en Svíþjóð af nafni Sviðurs; þat er ok heiti Óðins. Í þann tíma var kallat alt meginland þat, er hann átti, Reiðgotaland, en eyjar allar Eygotaland; þat er nú kallat Danaveldi ok Svíaveldi. Drengir

Skrápr, skrokkr, skeiðklofi, flangi, slinni, fjósnir, slápr, dröttr. Lýðr heitir landfólk eða ljóðr. Heitir ok þræll kefsir, þjónn, önnungr,