Brunnu allvalds inni, eldr hygg ek at sal feldi, (eimr skaut á her hrími) hálfgǫr við Nið sjálfa.
Hyrr, sem Arnórr kvað:
Eymðit ráð við Rauma reiðr Eydana meiðir; heit dvínuðu Heina, hyrr gerði þá kyrra.
Funi, sem Einarr kvað:
Funi kyndisk fljótt, en flýði skjótt Hísingar herr, sá es hafði verr.
Brími, sem Valgarðr kvað:
Bjartr sveimaði brími, brutu víkingar tíkjum, vísa styrks of virki (varp sorg á mey) borgar.
Leygr, sem Haldórr kvað:
Þér knáttuð þar þeira, (þú vast aldrigi) skjaldar leygr þaut of sjǫt (sigri sviptr) gersimum skipta.
Chapter 62
Þessi eru nǫfn stundanna: ǫld, forðum, aldr, fyrir lǫngu, ár, misseri, vetr, sumar, vár, haust, mánuðr, vika, dagr, nótt, morginn, aptann, kveld, árla, snemma, síðla, í sinn, fyrra dag, í næst, í gær, á morgin, stund, mél.Þessi eru enn heiti nætrinnar í Alsvinnsmálum:
Nótt heitir með mǫnnum, en njóla með goðum, kalla grímu ginnregin, ósorg kalla jǫtnar, álfar svefngaman, dvergar draumnjǫrun.
[Frá jafndœgri er haust, til þess er sól sezk í eykðarstað;þá er vetr til jafndœgris;þá er vár til fardaga;þá er sumar til jafndœgris.Haustmánuðr heitir hinn næsti fyrir vetr;fyrstr í vetri heitir gormánuðr, þá er frermánuðr, þá er hrútmánuðr, þá er þorri, þá gói, þá einmánuðr, þá gaukmánuðr ok sáðtíð, þá eggtið ok stekktið, þá er sólmánuðr ok selmánuðr, þá eru heyannir, þá er kornskurðarmánuðr].
Chapter 63
Hver eru manna heiti ókend?Maðr er hverr fyrir sér, hit fyrsta ok hit œzta heiti manns, er kallaðr er maðr keisari, því næst konungr, þar næst jarl;þessir þrír menn eigu saman þessi heiti ǫll.Allvaldr, svá sem hér er kveðit:
Allvalda kann ek alla austr ok suðr of flausta, Sveins es sonr at reyna, setr, hverjum gram betri.
Hér er ok gramr kallaðr;því heitir hann allvaldr, at hann er einvaldi alls ríkis sins.Fylkir, sem Gizurr kvað:
Fylkir gleðr í fólki flagðs blakk ok svan Hlakkar, Óláfr of viðr élum Yggs gǫgl fegin Skǫglar.
Fyrir því er fylkir kallaðr konungr, at hann skipar í fylkingar herliði sínu.Vísi, sem kvað Óttarr svarti:
Harri fekk í hverri Hjaltlands þrumu branda, (greppr vill grams dýrð yppa) gagn, sá es hæstr vas bragna.
Hertogi heitir jarl, ok er konungr svá kallaðr ok, fyrir því er hann leiðir her til orrostu.Svá kvað Þjóðólfr:
Ok hertoga hneykir herfingnum lét stinga (leyfð ber ek hans) ór hǫfði haugs skundaði augu.
Sinjór eða senjór, sem Sigvatr kvað:
Lát auman nú njóta, Nóregs, ok gef stórum mál halt, svá sem sælan, sinjór, laga þinna.
Mildingr, sem Markús kvað:
Mildingr fór of óþjóð eldi, auðit varð þá flotnum dauða; hæstan kynduð, hlenna þrýstir, hyrjar ljóma suðr at Jómi.
Mæringr, sem Hallvarðr kvað:
Esat und jarðar hǫslu, orðbrjótr Dǫnum forðar moldreks, munka valdi mæringr en þú næri.
Landreki, sem Þjóðólfr kvað:
Eyss landreki ljósu lastvarr Kraka barri,
Sem fyrr var ritat;því heitir hann svá, at hann rekr her um land annarra konunga, eða rekr her ór sínu landi.
Chapter 64
Konungr er nefndr Hálfdan gamli, er allra konunga var ágætastr;hann gerði blót mikit at miðjum vetri ok blótaði til þess, at hann skyldi lifa í konungdómi þrjú hundruð vetra;en hann fekk þau andsvǫr, at hann myndi lifa ekki meirr en einn mikinn mannsaldr, en þat myndi þó vera þrjú hundruð vetra, er engi myndi vera í ætt hans kona eða ótiginn maðr.Hann var hermaðr mikill ok fór víða um austrvegu;þar drap hann í einvígi þann konung, er Sigtryggr hét.Þá fekk hann þeirar konu, er kǫlluð er Alvig hin spaka, dóttir Emundar konungs ór Hólmgarði;þau áttu sonu átján, ok váru níu senn bornir, þeir hétu svá, einn var Þengill, er kallaðr var Manna-þengill, annarr Ræsir, þriði Gramr, fjórði Gylfi, fimmti Hilmir, sétti Jǫfurr, sjaundi Tyggi, átti Skyli eða Skúli, níundi Harri eða Herra.Þessir níu brœðr urðu svá ágætir í hernaði, at í ǫllum frœðum síðan eru nǫfn þeira haldin fyrir tignarnǫfn, svá sem konungs nafn eða nafn jarls.Þeir áttu engi bǫrn ok fellu allir í orrostum.Svá kvað Óttarr svarti:
Þengill vas þegar ungr þreksgǫrr vígǫrr; haldask bið ek hans aldr, hann tel ek yfirmann.
Svá kvað Markús:
Ræsir lét af roðnum hausi Rínar sól á marfjǫll skína.
Svá kvað Egill:
Gramr hefr gerðihǫmrum grundar upp of hrundit.
Svá kvað Eyvindr:
Lék við ljóðmǫgu, skyldi land verja, gylfi enn glaðværi, stóð und gollhjálmi.
Svá kvað Glúmr Geirason:
Hilmir rauð und hjálmi heina laut á Gautum.
Svá kvað Óttarr svarti:
Jǫfurr heyri upphaf, ofrask mun konungs lof, háttu nemi hann rétt hróðrs míns, bragar síns.
Sem Stúfr kvað:
Tíreggjaðr hjó tyggi tveim hǫndum lið beima, reifr gekk herr und hlífar, hizig suðr fyr Nizi.
Svá kvað Hallfreðr:
Skiliðr em ek við Skylja, skálmǫld hefr því valdit; vætta virða drottins vil es mest ok dul flestum.
Svá kvað Markús:
Harra kveð ek at hróðrgǫrð dýrri hauklundaðan Dana grundar.
Enn áttu þau Hálfdan aðra níu sonu, er svá heita: Hildir, er Hildingar eru frá komnir;annarr Nefir, er Niflungar eru frá komnir;þriði Auði, er Ǫðlingar eru frá komnir;fjórði Yngvi, er Ynglingar eru frá komnir;fimmti Dagr, er Dǫglingar eru frá komnir;sétti Bragi, er Bragningar eru frá komnir, þat er ætt Hálfdanar hins milda;sjaundi Buðli, er Buðlungar eru frá komnir;af Buðlunga ætt kom Atli ok Brynhildr; átti er Lofði, hann var herkonungr mikill, honum fylgði þat lið, er Lofðar váru kallaðir;hans ættmenn eru kallaðir Lofðungar;þaðan er kominn Eylimi, móðurfaðir Sigurðar Fáfnisbana;níundi Sigarr, þaðan eru komnir Siklingar;þat er ætt Siggeirs, er var mágr Vǫlsungs, ok ætt Sigars, er hengði Hagbarð.
Af Hildinga ætt var kominn Haraldr hinn granrauði, móðurfaðir Hálfdanar svarta.Af Niflunga ætt var Gjúki, af Ǫðlinga ætt var Kjárr, af Ylfinga ætt var Eirikr hinn málspaki.Þessar eru ok konunga ættir ágætar;frá Yngva, er Ynglingar eru frá komnir;frá Skildi í Danmǫrk, er Skjǫldungar eru frá komnir;frá Vǫlsungi á Fraklandi, þeir heita Vǫlsungar.Skelfir hét einn herkonungr, ok er hans ætt kǫlluð Skilfinga ætt;sú kynslóð er í austrvegum.Þessar ættir, er nú eru nefndar, hafa menn sett svá í skáldskap, at halda ǫll þessi fyrir tignarnǫfn.Svá sem Einarr kvað:
Frá ek við hólm at heyja hildingar fram gingu, (lind varð grœn) enn grána geirþing (í tvau springa).
Sem Grani kvað:
Dǫglingr fekk at drekka danskt blóð ara jóði.
Sem Gamli kvað Gnævaðar-skáld:
Ǫðlingr drap sér ungum ungr naglfara á tungu innan borðs ok orða aflgerð meðalkafla.
Sem Jórunn kvað:
Bragningr réð í blóði, beið herr konungs reiði, (hús lutu opt fyr eisum) óþjóðar slǫg rjóða.
Svá kvað Einarr:
Beit buðlungs hjǫrr, blóð fell á dǫrr.
Svá kvað Arnórr:
Siklinga venr snekkjur sjálútar konr úti; hann litar herskip innan (hrafns góð es þat) blóði.
Sem Þjóðólfr kvað:
Svá lauk siklings æfi snjalls, at vér ' rom allir (lofðungr beið enn leyfði lífs grand) í stað vǫndum.
Lofða konungi fylgði þat lið, er Lofðar heita.Sem Arnórr kvað:
Skjǫldungr mun þér annarr aldri œðri, gramr, und sólu fœðask.
Vǫlsungr, sem kvað Þorkell hamarskáld:
Mér réð senda of svalan ægi Vǫlsunga niðr vápn gollbúit.
Ynglingr, sem kvað Óttarr svarti:
Engi varð á jǫrðu ógnbráðr, áðr þér náði, austr sá es eyjum vestan Ynglingr und sik þryngvi.
Yngvi, þat er ok konungs-heiti, sem Markús kvað:
Eiríks lof verðr ǫld at heyra, engi maðr veit fremra þengil, Yngvi helt við orðstír langan jǫfra sess, í verǫld þessi.
Skilfingr, sem Valgarðr kvað:
Skilfingr helt, þar es skulfu skeiðr, fyr lǫnd en breiðu (eydd varð) suðr (of síðir Sikiley) liði miklu.
Sinjór, sem Sigvatr kvað:
Lát auman nú njóta Nóregs ok gef stórum.
Chapter 65
Skáld heita greppar, ok rétt er í skáldskap at kalla svá hvern mann, er vill.Rekkar váru kallaðir þeir menn, er fylgðu Hálfi konungi, ok af þeira nafni eru rekkar kallaðir hermenn, ok er rétt at kalla svá alla menn.Lofðar heita ok menn í skáldskap, sem fyrr er ritat.Skatnar váru þeir menn kallaðir, er fylgðu þeim konungi, er Skati mildi var kallaðr;af hans nafni er skati kallaðr hverr er mildr er.Bragnar heita þeir, er fylgðu Braga konungi hinum gamla.Virðar heita þeir menn, er meta mál manna.Fyrðar ok firar ok verar heita landvarnarmenn.Víkingar ok flotnar, þat er skipa-herr.Beimar, svá hétu þeir, er fylgðu Beimuna konungi.Gumnar eða gumar heita flokkstjórar, svá sem gumi er kallaðr í brúðfǫr.
Gotnar eru kallaðir af heiti konungs þess, er Goti er nefndr, er Gotland er við kent;hann var kallaðr af nafni Óðins ok dregit af Gauts nafni, því at Gautland eða Gotland var kallat af nafni Óðins, en Svíþjóð af nafni Sviðurs;þat er ok heiti Óðins.Í þann tíma var kallat alt meginland þat, er hann átti, Reiðgotaland, en eyjar allar Eygotaland;þat er nú kallat Danaveldi ok Svíaveldi.
Drengir heita ungir menn búlausir, meðan þeir afla sér fjár eða orðstír; þeir fardrengir, er milli landa fara; þeir konungs-drengir, er hǫfðingjum þjóna; þeir ok drengir, er þjóna ríkum mǫnnum eða bóndum; drengir heita vaskir menn ok batnandi.
Seggir eru kallaðir ok kníar ok liðar, þat eru fylgðarmenn; þegnar ok hǫldar, svá eru búendr kallaðir; ljónar heita þeir menn, er ganga of sættir manna.Þeir menn eru, er svá eru kallaðir: kappar, kenpur, garpar, snillingar, hreystimenn, harðmenni, afarmenni, hetjur.Þessi heiti standa hér í mót, at kalla mann blauðan, veykan, þjarfan, þirfing, blotamann, skauð, skræfu, skrjáð, vák, vám, lœra, sleyma, teyða, dugga, dási, dirokr, dusilmenni, ǫlmusa, auvirð, vilmǫgr.
Ǫrr maðr heitir mildingr, mæringr, skati, þjóðskati, gullskati, mannbaldr, sælingr, sælkeri, auðkýfingr, ríkmenni, hǫfðingi; hér í mót er svá kallat: hnǫggvingr, glǫggvingr, mælingr vesalingr, féníðingr, gjǫflati.Heitir spekingr ráðvaldr.Heitir ok óvitr maðr fífl, afglapi, gassi, ginningr, gaurr, glópr, snápr, fóli, œrr, óðr, galinn.Snyrtimaðr ofláti, drengr, glæsimaðr, stertimaðr, prýðimaðr.Heitir hraumi, skrápr, skrokkr, skeiðklofi, flangi, slinni, fjósnir, slápr, drǫttr.
Lýðr heitir landfólk eða ljóðr.Heitir ok þræll kefsir, þjónn, ǫnnungr, þírr.