Bókastaðir

Maðr er kallaðr brjótr gullsins, svá sem kvað Óttarr svarti:

Eða gullsendir, sem kvað Einarr skálaglamm:

Gullvǫrpuðr, sem kvað Þorleikr:

Gullstríðir, sem kvað Þorvaldr blǫnduskáld:

Gullskati, sem hér er:

Kona er kend til gulls, kǫlluð selja gulls, sem kvað Hallarsteinn:

Hér er kallat hvalir Viðblinda geltir; hann var jǫtunn ok dró hvali í hafi út sem fiska; teigr hvala er sær, rǫf sæfar er gull, kona er selja gulls þess, er hon gefr, ok samheiti við selju er tré, sem fyrr er ritat, at kona er kend við als konar trjáheiti kvenkend. Hon er ok lág kǫlluð þess, er hon gefr; lág heitir ok tré, þat er fellr í skógi. Svá kvað Gunnlaugr ormstunga:

Kona er kǫlluð mǫrk; svá kvað Hallarsteinn:

Tróða, enn sem kvað Steinn:

Skorða, svá kvað Ormr Steinþórsson:

Stoð, sem Steinarr kvað:

Bjǫrk, enn sem Ormr kvað:

Eik, svá sem hér er:

Lind, svá sem hér er:

Maðr er kendr til viða, sem fyrr er ritat, kallaðr reynir vápna eða víga, ferða ok athafnar, skipa ok als þess, er hann ræðr ok reynir. Svá kvað Úlfr Uggason:

Viðr ok meiðr, sem kvað Kormákr:

Lundr, svá kvað Hallfrøðr vandræðaskáld:

Hér er ok þollr nefndr.

Búss; svá kvað Arnórr:

Askr, sem Refr kvað:

Hlynr, sem hér er:

Bǫrr, sem Refr kvað:

Stafr, sem Óttarr kvað:

Þorn, sem Arnórr kvað:

Hvernig skal kenna orrostu? Svá at kalla veðr vápna eða hlífa eða Óðins eða valkyrju eða herkonunga eða gný eða glym. Svá kvað Hornklofi:

Svá kvað Eyvindr:

Svá kvað Bersi:

Svá kvað Einarr:

Sem kvað Einarr skálaglamm:

Svá sem hér:

Ok enn þetta:

Vápn ok herklæði skal kenna til orrostu ok til Óðins ok valmeyja ok herkonunga, kalla hjálm hǫtt eða fald, en brynju serk eða skyrtu, en skjǫld tjald, ok skjaldborgin er kǫlluð hǫll ok ræfr, veggr ok gólf. Skildir eru kallaðir ok kendir við herskip sól eða tungl eða lauf eða blik eða garðr skipsins; skjǫldr er ok kallaðr skip Ullar eða kent til fóta Hrungnis, er hann stóð á skildi. Á fornum skjǫldum var títt at skrifa rǫnd þá, er baugr var kallaðr, ok er við þann baug skildir kendir. Hǫggvápn, øxar eða sverð, er kallat eldar blóðs eða benja; sverð heita Óðins eldar, en øxar kalla menn trǫllkvinna heitum, ok kenna við blóð eða benjar eða skóg eða við. Lagvápn eru vel kend til orma eða fiska. Skotvápn eru mjǫk kend til hagls eða drífu eða rotu. Ǫllum þessum kenningum er marga lund breytt, því at þat er flest ort í lofkvæðum, er þessar kenningar þarf við. Svá kvað Víga-Glúmr:

Svá kvað Einarr skálaglamm:

Róða serkr, sem Tindr kvað:

Hamðis skyrta, sem Hallfrøðr kvað:

Sǫrla-fǫt, enn sem hann kvað:

Hlakkar tjǫld, sem Grettir kvað:

Róða ræfr, sem Einarr kvað:

Hildar veggr, sem kvað Grettir ok áðr er ritat.

Skipsól, sem Einarr kvað:

Hlýr-tungl, sem Refr kvað:

Garðr skips, sem hér er:

Askr Ullar, sem Þjóðólfr kvað:

Iljablað Hrungnis, sem Bragi kvað:

Bragi skáld kvað þetta um bauginn á skildinum:

Hann kallaði skjǫldinn Hildar hjól, en bauginn nǫf hjólsins. Baugjǫrð, sem Hallvarðr kvað:

Svá er enn kveðit:

Sverð er Óðins eldr, sem Kormákr kvað:

Hjálms-eldr, sem kvað Úlfr Uggason:

Brynju-eldr, sem kvað Glúmr Geirason:

Randar íss ok grand hlífar, sem Einarr kvað:

Øx heitir trǫllkona hlífa, sem Einarr kvað:

Spjót er ormr kallat, sem Refr kvað:

Ǫrvar eru kallaðar hagl boga eða strengjar eða hlífa eða orrostu, sem Einarr kvað skálaglamm:

Ok Hallfrøðr:

Ok Eyvindr skáldaspillir:

Orrosta er kǫlluð Hjaðninga veðr eða él ok vápn Hjaðninga eldr eða vendir, en saga er til þess.

Konungr sá, er Hǫgni er nefndr, átti dóttur, er Hildr hét; hana tók at herfangi konungr sá, er Heðinn hét Hjarrandason; þá var Hǫgni konungr farinn í konunga-stefnu; en er hann spurði, at herjat var í ríki hans ok dóttir hans var í braut tekin, þá fór hann með sínu liði at leita Heðins ok spurði til hans, at hann fór norðr með landi. Þá er Hǫgni konungr kom í Nóreg, spurði hann, at Heðinn hafði siglt vestr of haf. Þá siglir Hǫgni eptir honum alt til Orkneyja ok er hann kom þar, sem heitir Háey, þá var þar fyrir Heðinn með lið sitt.

Þá fór Hildr á fund fǫður síns ok bauð honum men at sætt af hendi Heðins, en í ǫðru orði sagði hon, at Heðinn væri búinn at berjask ok ætti Hǫgni af honum engrar vægðar ván. Hǫgni svarar stirt dóttur sinni; en er hon hitti Heðin, sagði hon honum, at Hǫgni vildi enga sætt, ok bað hann búask til orrostu, ok svá gera þeir hvárirtveggju, ganga upp á eyna ok fylkja liðinu.

Þá kallar Heðinn á Hǫgna mág sinn ok bauð honum sætt ok mikit gull at bótum.

Þá svarar Hǫgni: "of síð bauttu þetta, ef þú vill sættask, því at nú hefi ek dregit Dáinsleif, er dvergarnir gerðu, er mannsbani skal verða, hvert sinn er bert er, ok aldri bilar í hǫggvi, ok ekki sár grœr, ef þar skeinisk af".

Þá segir Heðinn: "sverði hœlir þú þar, en eigi sigri; þat kallak gott hvert, er dróttinholt er".

Þá hófu þeir orrostu þá, er Hjaðninga-víg er kallat, ok bǫrðusk þann dag allan; ok at kveldi fóru konungar til skipa.

En Hildr gekk of nóttina til valsins ok vakði upp með fjǫlkyngi alla þá, er dauðir váru. Ok annan dag gengu konungarnir á vígvǫllinn ok bǫrðusk ok svá allir þeir, er fellu hinn fyrra daginn. Fór svá sú orrosta hvern dag eptir annan, at allir, þeir er fellu, ok ǫll vápn, þau er lágu á vígvelli, ok svá hlífar, urðu at grjóti; en er dagaði, stóðu upp allir dauðir menn ok bǫrðusk, ok ǫll vápn váru þá nýt.

Svá er sagt í kvæðum, at Hjaðningar skulu svá bíða Ragnarøkrs. Eptir þessi sǫgu orti Bragi skáld í Ragnars-drápu loðbrókar:

Orrosta er veðr Óðins, sem fyrr er ritat; svá kvað Víga-Glúmr:

Viðris veðr er hér kallat orrosta, en vǫndr vígs sverðit, en menn stafir sverðsins; hér er bæði orrosta ok vápn haft til kenningar mannsins; þat er rekit kallat, er svá er ort. Skjǫldr er land vápnanna, en vápn er hagl eða regn þess lands, ef nýgǫrvingum er ort.

Hvernig skal kenna skip? Svá at kalla hest eða dýr eða skíð sækonungs eða sævar eða skipreiða eða veðrs.

Bárufákr, sem Hornklofi kvað:

Geitis marr, sem kvað Erringar-Steinn:

Sveiða hreinar:

Svá kvað Hallvarðr; hér er ok kǫlluð sunds-dýr ok særinn Sǫlsa-bekkr. Svá kvað Þórðr Sjáreksson:

Hér er skip kallat sólborðs-hestr ok sær Gylfa land, sæðingsslóð særinn ok hestr skipit, ok enn laukshestr; laukr heitir siglutré. Ok enn, sem Markús kvað:

Hér er skip kallat bjǫrn rasta; bjǫrn heitir vetrliði ok íugtanni ok bersi, ok bjǫrn skorðu er hér kallat. Skip er ok kallat hreinn; svá kvað Hallvarðr, sem áðr er ritat; ok hjǫrtr, sem kvað Haraldr konungr Sigurðarson:

Ok elgr, sem Einarr kvað:

Ok otr, sem Máni kvað:

Vargr, sem kvað Refr:

Ok oxi. Skip er ok kallat skíð eða vagn eða reið. Svá kvað Eyjólfr dáðaskáld:

Svá kvað Styrkárr Oddason:

Ok sem Þorbjǫrn kvað: