Bókastaðir

Maðr er kallaðr brjótr gullsins, svá sem kvað Óttarr svarti:

Eða gullsendir, sem kvað Einarr skálaglamm:

Gullvörpuðr, sem kvað Þorleikr:

Gullstríðir, sem kvað Þorvaldr blönduskáld:

Gullskati, sem hér er:

Kona er kend til gulls, kölluð selja gulls, sem kvað Hallarsteinn:

Hér er kallat hvalir Viðblinda geltir; hann var jötunn ok dró hvali í hafi út sem fiska; teigr hvala er sær, röf sæfar er gull, kona er selja gulls þess, er hon gefr, ok samheiti við selju er tré, sem fyrr er ritat, at kona er kend við als konar trjáheiti kvenkend. Hon er ok lág kölluð þess, er hon gefr; lág heitir ok tré, þat er fellr í skógi. Svá kvað Gunnlaugr ormstunga:

Kona er kölluð mörk; svá kvað Hallarsteinn:

Tróða, enn sem kvað Steinn:

Skorða, svá kvað Ormr Steinþórsson:

Stoð, sem Steinarr kvað:

Björk, enn sem Ormr kvað:

Eik, svá sem hér er:

Lind, svá sem hér er:

Maðr er kendr til viða, sem fyrr er ritat, kallaðr reynir vápna eða víga, ferða ok athafnar, skipa ok als þess, er hann ræðr ok reynir. Svá kvað Úlfr Uggason:

Viðr ok meiðr, sem kvað Kormákr:

Lundr, svá kvað Hallfrøðr vandræðaskáld:

Hér er ok þollr nefndr.

Búss; svá kvað Arnórr:

Askr, sem Refr kvað:

Hlynr, sem hér er:

Börr, sem Refr kvað:

Stafr, sem Óttarr kvað:

Þorn, sem Arnórr kvað:

Hvernig skal kenna orrostu? Svá at kalla veðr vápna eða hlífa eða Óðins eða valkyrju eða herkonunga eða gný eða glym. Svá kvað Hornklofi:

Svá kvað Eyvindr:

Svá kvað Bersi:

Svá kvað Einarr:

Sem kvað Einarr skálaglamm:

Svá sem hér:

Ok enn þetta:

Vápn ok herklæði skal kenna til orrostu ok til Óðins ok valmeyja ok herkonunga, kalla hjálm hött eða fald, en brynju serk eða skyrtu, en skjöld tjald, ok skjaldborgin er kölluð höll ok ræfr, veggr ok gólf. Skildir eru kallaðir ok kendir við herskip sól eða tungl eða lauf eða blik eða garðr skipsins; skjöldr er ok kallaðr skip Ullar eða kent til fóta Hrungnis, er hann stóð á skildi. Á fornum skjöldum var títt at skrifa rönd þá, er baugr var kallaðr, ok er við þann baug skildir kendir. Höggvápn, öxar eða sverð, er kallat eldar blóðs eða benja; sverð heita Óðins eldar, en öxar kalla menn tröllkvinna heitum, ok kenna við blóð eða benjar eða skóg eða við. Lagvápn eru vel kend til orma eða fiska. Skotvápn eru mjök kend til hagls eða drifu eða rotu. Öllum þessum kenningum er marga lund breytt, því at þat er flest ort í lofkvæðum, er þessar kenningar þarf við. Svá kvað Víga-Glúmr:

Svá kvað Einarr skálaglamm:

Róða serkr, sem Tindr kvað:

Hamðis skyrta, sem Hallfrøðr kvað:

Sörla-föt, enn sem hann kvað:

Hlakkar tjöld, sem Grettir kvað:

Róða ræfr, sem Einarr kvað:

Hildar veggr, sem kvað Grettir ok áðr er ritat.

Skipsól, sem Einarr kvað:

Leyg rýðr ætt á ægi Óláfs skipa sólar.

Hlýr-tungl, sem Refr kvað:

Garðr skips, sem hér er:

Askr Ullar, sem Þjóðólfr kvað:

Iljablað Hrungnis, sem Bragi kvað:

Bragi skáld kvað þetta um bauginn á skildinum:

Hann kallaði skjöldinn Hildar hjól, en bauginn nöf hjólsins. Baugjörð, sem Hallvarðr kvað:

Svá er enn kveðit:

Sverð er Óðins eldr, sem Kormákr kvað:

Hjálms-eldr, sem kvað Úlfr Uggason:

Brynju-eldr, sem kvað Glúmr Geirason:

Randar íss ok grand hlífar, sem Einarr kvað:

Öx heitir tröllkona hlífa, sem Einarr kvað:

Spjót er ormr kallat, sem Refr kvað:

Örvar eru kallaðar hagl boga eða strengjar eða hlífa eða orrostu, sem Einarr kvað skálaglamm:

Ok Hallfrøðr:

Ok Eyvindr skáldaspillir:

Orrosta er kölluð Hjaðninga veðr eða él ok vápn Hjaðninga eldr eða vendir, en saga er til þess. Konungr sá, er Högni er nefndr, átti dóttur, er Hildr hét; hana tók at herfangi konungr sá, er Heðinn hét Hjarrandason; þá var Högni konungr farinn í konunga-stefnu; en er hann spurði, at herjat var í ríki hans ok dóttir hans var í braut tekin, þá fór hann með sínu liði at leita Heðins ok spurði til hans, at hann fór norðr með landi. Þá er Högni konungr kom í Nóreg, spurði hann, at Heðinn hafði siglt vestr of haf. Þá siglir Högni eptir honum alt til Orkneyja ok er hann kom þar, sem heitir Háey, þá var þar fyrir Heðinn með lið sitt. Þá fór Hildr á fund föður síns ok bauð honum men at sætt af hendi Heðins, en í öðru orði sagði hon, at Heðinn væri búinn at berjask ok ætti Högni af honum engrar vægðar ván. Högni svarar stirt dóttur sinni; en er hon hitti Heðin, sagði hon honum, at Högni vildi enga sætt, ok bað hann búask til orrostu, ok svá gera þeir hvárirtveggju, ganga upp á eyna ok fylkja liðinu. Þá kallar Heðinn á Högna mág sinn ok bauð honum sætt ok mikit gull at bótum. Þá svarar Högni: "of síð bauttu þetta, ef þú vill sættask, því at nú hefi ek dregit Dáinsleif, er dvergarnir gerðu, er mannsbani skal verða, hvert sinn er bert er, ok aldri bilar í höggvi, ok ekki sár grœr, ef þar skeinisk af". Þá segir Heðinn: "sverði hœlir þú þar, en eigi sigri; þat kallak gott hvert, er dróttinholt er". Þá hófu þeir orrostu þá, er Hjaðninga-víg er kallat, ok börðusk þann dag allan; ok at kveldi fóru konungar til skipa. En Hildr gekk of nóttina til valsins ok vakði upp með fjölkyngi alla þá, er dauðir váru. Ok annan dag gengu konungarnir á vígvöllinn ok börðusk ok svá allir þeir, er fellu hinn fyrra daginn. Fór svá sú orrosta hvern dag eptir annan, at allir, þeir er fellu, ok öll vápn, þau er lágu á vígvelli, ok svá hlífar, urðu at grjóti; en er dagaði, stóðu upp allir dauðir menn ok börðusk, ok öll vápn váru þá nýt. Svá er sagt í kvæðum, at Hjaðningar skulu svá bíða Ragnarökrs. Eptir þessi sögu orti Bragi skáld í Ragnars-drápu loðbrókar:

Orrosta er veðr Óðins, sem fyrr er ritat; svá kvað Víga-Glúmr:

Viðris veðr er hér kallat orrosta, en vöndr vígs sverðit, en menn stafir sverðsins; hér er bæði orrosta ok vápn haft til kenningar mannsins; þat er rekit kallat, er svá er ort. Skjöldr er land vápnanna, en vápn er hagl eða regn þess lands, ef nýgörvingum er ort.

Hvernig skal kenna skip? Svá at kalla hest eða dýr eða skíð sækonungs eða sævar eða skipreiða eða veðrs.

Bárufákr, sem Hornklofi kvað:

Geitis marr, sem kvað Erringar-Steinn:

Sveiða hreinar:

Svá kvað Hallvarðr; hér er ok kölluð sunds-dýr ok særinn Sölsa-bekkr. Svá kvað Þórðr Sjáreksson:

Hér er skip kallat sólborðs-hestr ok sær Gylfa land, sæðingsslóð særinn ok hestr skipit, ok enn laukshestr; laukr heitir siglutré. Ok enn, sem Markús kvað:

Hér er skip kallat björn rasta; björn heitir vetrliði ok iugtanni ok bersi, ok björn skorðu er hér kallat. Skip er ok kallat hreinn; svá kvað Hallvarðr, sem áðr er ritat; ok hjörtr, sem kvað Haraldr konungr Sigurðarson:

Ok elgr, sem Einarr kvað:

Ok otr, sem Máni kvað:

Vargr, sem kvað Refr:

Ok oxi. Skip er ok kallat skíð eða vagn eða reið. Svá kvað Eyjólfr dáðaskáld:

Svá kvað Styrkárr Oddason:

Ok sem Þorbjörn kvað: