Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 21

[Hvernig skal kenna Sif? Svá, at kalla hana konu Þórs, móður Ullar, et hárfagra goð, elja Járnsöxu, móðr Þrúðar.

Chapter 22

Hvernig skal kenna Iðunni? Svá, at kalla hana konu Braga ok gætandi eplanna, en eplin ellilyf ásanna; hon er ok ránfengr Þjaza jötuns, svá sem fyrr er sagt, at hann tók hana braut frá ásum. Eptir þeiri sögu orti Þjóðólfr enn hvinverski í Haustlöng:

Hvé skal ek gótt gjöldum
gunnveggjar brú leggja,
— — — — — —
raddkleif at Þórleifi?
Týframra sé ek tíva
trigglaust of far þriggja
á hreingöru hlýri
hildar fats ok Þjatsa.
Segjöndum fló sagna
snótar úlfr at móti
í gemlis ham gömlum
glamma ó fyr skömmu;
settisk örn, þar es æsir,
ár (gefnar) mat báru
(vasa byrgitýr bjarga
bleyði vændr) á seyði.
Tormiðlaðr vas tifum
tálhreinn meðal beina;
hvat kvað hapta snytrir
hjálmfaldinn því valda;
margspakr of nam mæla
már valkastar báru
(vasa Hœnis vinr hánum
hollr) af fornum þolli.
Fjallgylðir bauð fyllar
feðr Meila sér deila
(hlaut) af helgum skutli
(Hrafnásar vinr blása);
vingrögnir lét vagna
vígfrekr ofan sígask,
þar es vélsparir váru
varnendr goða farnir.
Fljótt bað foldar dróttinn
Fárbauta mög Várar
þekkiligr með þegnum
þrymseilar hval deila,
en af breiðu bjóði
bragðvíss at þat lagði
ósvífrandi ása
upp þjórhluti fjóra.
Ok slíðrliga síðan
svangr (vas þat fyr löngu)
át af eikirótum
okbjörn faðir Marnar,
áðr djúphugaðr dræpi
dólg ballastan vallar
hirðitýr meðal herða
herfangs ofan stöngu.
Þá varð fastr við fóstra
farmr Sigynjar arma,
sá es öll regin eygja
Öndurgoðs, í böndum;
loddi rá við ramman
reimuð Jötunheima,
en holls vinar Hœnis
hendr við stangar enda.
Fló með fróðgum tívi
fangsæll of veg langan
sveita nagr, svá at slitna
sundr úlfsfaðir mundi;]
þá varð Þórs of rúni,
(þungr vas Loptr of sprunginn)
málunaut, hvats mátti
miðjungs friðar biðja.
Sér bað sagna hrœri
sorgœran mey fœra,
þá es ellilyf ása,
áttrunnr Hymis, kunni;
Brunnakrs of kom bekkjar
Brísings goða dísi
girðiþjófr í garða
grjótníðaðar síðan.
Urðut brattra barða
byggvendr at þat hryggvir;
þá vas Ið- með jötnum
-unnr nýkomin sunnan;
gerðusk allar áttir
Ingvifreys at þingi
(váru heldr) ok hárar
(hamljót regin) gamlar,
Unz hrynsæva hræva
hund ölgefnar fundu
leiðiþir ok læva
lund ölgefnar bundu;
þú skalt véltr, nema vélum
(Veiðr mælti svá) leiðir
munstœrandi mæra
mey aptr, Loki, hapta.
Heyrðak svá þat (síðan
sveik opt ásu leikum)
hugreynandi Hœnis
hauks fló bjálfa aukinn;
ok lómhugaðr lagði
leikblaðs reginn fjaðrar
ern at öglis barni
arnsúg faðir Marnar.
Hófu skjótt, en skófu,
sköpt, ginnregin, brinna,
en sonr biðils sviðnar
(sveipr varð í för) Greipar.
Þats of fátt á fjalla
Finns ilja brú minni;
baugs þá ek bifum fáða
bifkleif at Þórleifi.]

Ásu er svá rétt at kenna, at kalla einnhvern annars nafni ok kenna við verk sín eða eign eða ættir.

Chapter 23

Hvernig skal kenna himininn? Svá, at kalla hann Ymis-haus ok þar af jötuns haus ok erfiði eða byrði dverganna eða hjálm Vestra ok Austra, Suðra, Norðra, land sólar ok tungls ok himin-tungla,

Ungr skjöldungr stígr aldri
jafnmildr á við skildan,
(þess vas grams) und gömlum
(gnóg rausn) Ymis hausi.
Björt verðr sól at svartri,
søkkr fold í mar døkkvan,
brestr erfiði Austra,
allr glymr sjár á fjöllum.
Alls engi verðr Inga
undir sólar grundu
böðvar hvatr né betri
brœðr landreki œðri.
Ók at ísarnleiki
Jarðar sunr, en dunði
(móðr svall Meila blóða)
mána vegr und hánum.
Hvégi es, Draupnis drógar
dís, ramman spyr ek vísa,
(sá ræðr) valdr (fyr veldi)
vagnbrautar mér fagnar.

Vagna ok veðra, hjálmr eða hús lopts ok jarðar ok sólar. Svá kvað Arnórr jarlaskáld:

Ok enn sem kvað hann:

Svá kvað Böðvarr halti:

Ok sem kvað Þjóðólfr enn hvinverski:

Svá sem kvað Ormr Barreyjar-skáld:

Ssvá em kvað Bragi skáld:

Hinn es varp á víða
vinda Öndurdísar
of manna sjöt margra
mundlaug föður augum.

Ok sem Markús kvað:

Fjarri hefr at fœðisk dýrri
flotna vörðr á élkers botni,
háfa leyfir hverr maðr æfi
hringvarpaðar, gjálfri kringðum.

Svá sem kvað Steinn Herdísarson:

Hás kveð ek helgan ræsi
heimtjalds at brag þeima,
(mærð tésk fram) en fyrða
fyrr, því at hann es dyrri.

Ok sem kvað Arnórr jarlaskáld:

Hjálp, dýrr konungr, dýrum,
dags grundar, Hermundi.

Ok enn sem kvað Arnórr:

Saðr stillir, hjálp snjöllum,
sóltjalda, Rögnvaldi.

Ok sem kvað Hallvarðr:

Knútr verr jörð sem ítran
alls dróttinn sal fjalla.

Sem Arnórr kvað:

Míkáll vegr þat es misgört þykkir
manvits fróðr ok alt et góða;
tyggi skiptir síðan seggjum
sólar hjálms á dœmistóli.
Chapter 24

Hvernig skal jörð kenna? Svá, at kalla hana Ymis hold ok móður Þórs, dóttur Ónars, brúði Óðins, elju Friggjar ok Rindar ok Gunnlaðar, sværu Sifjar, gólf ok botn veðra-hallar, sjár dýranna, dóttir Náttar, systir Auðs ok Dags. Svá sem kvað Eyvindr skáldaspillir:

Nú es álfröðull elfar
jötna dólgs of fólginn,
ráð eru rammrar þjóðar
rík, í móður líki.

Sem kvað Hallfreðr vandræðaskáld:

Ráð lukusk, at sá, síðan,
snjallráðr konungs spjalli
átti einga-dóttur
Ónars viði gróna.

Ok enn sagði hann:

Breiðleita gat brúði
Báleygs at sér teygða
stefnir stöðvar hrafna
stála ríkismálum.

Svá sem kvað Þjóðólfr:

Útan bindr við enda
elgvers glöðuðr hersa
hreins við, húfi rónum,
hafs botni far gotna.

Sem Hallfreðr kvað:

Því hygg fleygjanda frægjan,
ferr jörð und menþverri
ítran, eina at láta
Auðs systur mjök trauðan.
Dólgljóss, hefir dási
darrlatr staðit fjarri,
endr þá es elju Rindar
ómynda tók skyndir.
Útan gnýr á eyri
Ymis blóð, fara góðra.
Vágþrýsta berr vestan,
vætti ek lands fyr brandi,
(hvalmœni skefr) húna
hógdýr of lög bógu.

Svá kvað Þjóðólfr:

Chapter 25

Hvernig skal sæ kenna? Svá, at kalla hann Ymis blóð, heimsœkir goðanna, verr Ránar, faðir Ægisdœtra, þeira er svá heita, Himinglæfa, Dúfa, Blóðughadda, Hefring, Uðr, Hrönn, Bylgja, Bára, Kólga, land Ránar ok Ægisdœtra ok skipa ok sæskips heita, kjalar, stála, súða, sýju, fiska, ísa, sækonunga leið ok braut, eigi síðr hringr eyjanna, hús sanda ok þangs ok skerja, dorgar land ok sæfogla, byrjar. Svá sem kvað Ormr Barreyjar-skáld:

Svá kvað Refr:

Þá es élreifar ófu
Ægis dœtr ok tœttu
föls, við frost of alnar,
fjallgarðs rokur harðar.
Fœrir björn, þar es bára
brestr, undinna festa
opt í Ægis kjapta
úrsvöl Gymis völva.
En sægnípu Sleipnir
slítr úrdrifinn hvítrar
Ránar, rauðum steini
runnit, brjóst ór munni.
Harðr hefr ört frá jörðu
élvindr, svana strindar
blakkr lætr í sog søkkva
snægrund, skipi hrundit.
Margr ríss, en drífr dorgar
dynströnd í svig löndum,
spend verða stög stundum,
stirðr keipr, fira greipum.

Svá sem kvað Sveinn:

Ok sem kvað Refr:

Hér er sagt, at alt er eitt Ægir ok Gymir. Ok enn kvað hann:

Sem kvað Einarr Skúlason:

Ok enn sem hann kvað:

Ok enn kvað hann:

Gránn, bera gollna spánu,
(göfug ferð es sú jöfri)
skýtr hólmfjöturr Heita
hrafni, snekkju stafnar.
Haustköld skotar héldum
hólmrönd varar öndri.
Sundr springr svalra landa
sverrigjörð fyr börðum.
Hvatt kveða hrœra Grotta
hergrimmastan skerja
út fyr jarðar skauti
eylúðrs níu brúðir,
þær es (lungs) fyr löngu,
liðmeldr (skipa hlíðar
baugskerðir rístr barði
ból) Amlóða mólu.
Viknar ramr í, Rakna,
reksaumr fluga-straumi,
dúks hrindr böl, þar es bleikir
bifgrund, á stag rifjum.

Enn sem hann kvað:

Ok enn svá:

Sem Snæbjörn kvað:

Hér er kallat hafit Amlóða kvern.

Enn sem kvað Einarr Skúlason: