Einn maðr er nefndr Ægir eða Hlér; hann bjó í eyju þeiri, er nú er kǫlluð Hlésey, hann var mjǫk fjǫlkunnigr.
Hann gerði ferð sína til Ásgarðs; en æsir vissu fyrir ferð hans ok var honum fagnat vel, ok þó margir hlutir gǫrvir með sjónhverfingum; ok um kveldit, er drekka skyldi, þá lét Óðinn bera inn í hǫllina sverð ok váru svá bjǫrt, at þar af lýsti, ok var ekki haft ljós annat, meðan við drykkju var setit. Þá gengu æsir at gildi sínu ok settusk í hásæti tólf æsir, þeir er dómendr skyldu vera ok svá váru nefndir: Þórr, Njǫrðr, Freyr, Týr, Heimdallr, Bragi, Víðarr, Váli, Ullr, Hœnir, Forseti, Loki. Slíkt sama ásynjur, Frigg, Freyja, Gefjun, Iðunn, Gerðr, Sigyn, Fulla, Nanna. Ægi þótti gǫfugligt þar um at sjásk; veggþili ǫll váru þar tjǫlduð með fǫgrum skjǫldum; þar var ok áfenginn mjǫðr ok mjǫk drukkit. Næsti maðr Ægi sat Bragi, ok áttusk þeir við drykkju ok orðaskipti; sagði Bragi Ægi frá mǫrgum tíðendum, þeim er æsir hǫfðu átt.
Hann hóf þar frásǫgn, at þrír æsir fóru heiman, Óðinn ok Loki ok Hœnir, ok fóru um fjǫll ok eyðimerkr, ok var ilt til matar. En er þeir koma ofan í dal nǫkkurn, sjá þeir øxnaflokk ok taka einn oxann ok snúa til seyðis; en er þeir hyggja, at soðit mun vera, raufa þeir seyðinn, ok var ekki soðit; ok í annat sinn er þeir rjúfa seyðinn, þá er stund var liðin, ok var ekki soðit; mæla þeir þá sín á milli, hverju þetta mun gegna.
Þá heyra þeir mál í eikina upp yfir sik, at sá, er þar sat, kvaðsk valda því, er eigi soðnaði á seyðinum. Þeir lítu til, ok sat þar ǫrn ok eigi lítill. Þá mælti ǫrninn: "vilið þér gefa mér fylli mína af oxanum, þá mun soðna á seyðinum". Þeir játa því.
Þá lætr hann sígask ór trénu ok sezk á seyðinn ok leggr upp þegar et fyrsta lær oxans tvau ok báða bóguna. Þá varð Loki reiðr ok greip upp mikla stǫng ok reiðir af ǫllu afli ok rekr á kroppinn erninum. Ǫrninn bregzk við hǫggit ok flýgr upp; þá var fǫst stǫngin við bak arnarins, en hendr Loka við annan enda stangarinnar. Ǫrninn flýgr hátt svá, at fœtr Loka taka niðr grjót ok urðir ok viðu; en hendr hans hyggr hann at slitna munu ór ǫxlum. Hann kallar ok biðr allþarfliga ǫrninn friðar; en hann segir, at Loki skal aldri lauss verða, nema hann veiti honum svardaga at koma Iðunni út of Ásgarð með epli sín, en Loki vill þat, verðr hann þá lauss ok ferr til lagsmanna sinna; ok er eigi at sinni sǫgð fleiri tíðendi um þeira ferð, áðr þeir koma heim.
En at ákveðinni stundu teygir Loki Iðunni út um Ásgarð í skóg nǫkkurn ok segir, at hann hefir fundit epli þau, er henni munu gripir í þykkja, ok bað, at hon skal hafa með sér sín epli ok bera saman ok hin. Þá kemr þar Þjazi jǫtunn í arnarham ok tekr Iðunni ok flýgr braut með ok í Þrymheim til bús síns.
En æsir urðu illa við hvarf Iðunnar ok gerðusk þeir brátt hárir ok gamlir. Þá áttu þeir æsir þing ok spyrr hverr annan, hvat síðast vissi til Iðunnar; en þat var sét síðarst, at hon gekk út ór Ásgarði með Loka. Þá var Loki tekinn ok fœrðr á þingit, ok var honum heitit bana eða píslum. En er hann varð hræddr, þá kvaðsk hann mundu sœkja eptir Iðunni í Jǫtunheima, ef Freyja vill ljá honum valshams, er hon á.
Ok er hann fær valshaminn, flýgr hann norðr í Jǫtunheima ok kemr einn dag til Þjaza jǫtuns; var hann róinn á sæ, en Iðunn var ein heima; brá Loki henni í hnotarlíki ok hafði í klóm sér ok flýgr sem mest.
En er Þjazi kom heim ok saknar Iðunnar, tekr hann arnarhaminn ok flýgr eptir Loka ok dró arnsúg í flugnum. En er æsirnir sá, er valrinn flaug með hnotina ok hvar ǫrninn flaug, þá gengu þeir út undir Ásgarð ok báru þannig byrðar af lokarspánum. Ok þá er valrinn flaug inn of borgina, lét hann fallask niðr við borgarvegginn; þá slógu æsirnir eldi í lokarspánuna, en ǫrninn mátti eigi stǫðva sik, er hann misti valsins; laust þá eldinum í fiðri arnarins, ok tók þá af fluginn. Þá váru æsir nær ok drápu Þjaza jǫtun fyrir innan Ásgrindr, ok er þat víg allfrægt.
En Skaði, dóttir Þjaza jǫtuns, tók hjálm ok brynju ok ǫll hervápn ok ferr til Ásgarðs, at hefna fǫður síns; en æsir buðu henni sætt ok yfirbœtr ok et fyrsta, at hon skal kjósa sér mann af ásum ok kjósa at fótum ok sjá ekki fleira af. Þá sá hon eins manns fœtr forkunnarfagra ok mælti: "þenna kýs ek, fátt mun ljótt á Baldri". En þat var Njǫrðr ór Nóatúnum.
Þat hafði hon ok í sættargørð sinni, at æsir skyldu þat gera, er hon hugði, at þeir skyldu eigi mega, at hlœgja hana. Þá gerði Loki þat, at hann batt um skegg geitar nǫkkurrar ok ǫðrum enda um hreðjar sér, ok létu þau ýmsi eptir ok skrækði hvárt tveggja hátt; þá lét Loki fallask í kné Skaða, ok þá hló hon; var þá gǫr sætt af ásanna hendi við hana. Svá er sagt, at Óðinn gerði þat til yfirbóta við Skaða, at hann tók augu Þjaza ok kastaði upp á himin ok gerði af stjǫrnur tvær.
Þá mælti Ægir: Mikill þykki mér Þjazi fyrir sér hafa verit; eða hvers kyns var hann?
— Bragi svarar: Ǫlvaldi hét faðir hans, ok merki munu þér at þykkja, ef ek segi þér frá honum. Hann var mjǫk gullauðigr; en er hann dó ok synir hans skyldu skipta arfi, þá hǫfðu þeir mæling á gullinu, er þeir skiptu, at hverr skyldi taka munnfylli sína ok allir jafnmargar. Einn þeira var Þjazi, annarr Iði, þriði Gangr. En þat hǫfum vér orðtak nú með oss, at kalla gullit munntal þessa jǫtna, en vér felum í rúnum eða skáldskap svá, at vér kǫllum þat mál eða orð eða tal þessa jǫtna.
Þá mælti Ægir: Þat þykki mér vera vel fólgit í rúnum. Ok enn mælti Ægir: Hvaðan af hefir hafizk sú íþrótt, er þér kallið skáldskap?
— Bragi svarar: Þat váru upphǫf til þess, at goðin hǫfðu ósætt við þat fólk, er Vanir heita; en þeir lǫgðu með sér friðstefnu ok settu grið á þá lund, at þeir gengu hvárirtveggju til eins kers ok spýttu í hráka sínum. En at skilnaði þá tóku goðin ok vildu eigi láta týnask þat griðamark ok skǫpuðu þar ór mann; sá heitir Kvasir; hann er svá vitr, at engi spyrr hann þeira hluta, er eigi kann hann órlausn; ok hann fór víða um heim at kenna mǫnnum frœði, ok þá er hann kom at heimboði til dverga nǫkkurra, Fjalars ok Galars, þá kǫlluðu þeir hann með sér á einmæli ok drápu hann, létu renna blóð hans í tvau ker ok einn ketil, ok heitir sá Óðrerir, en kerin heita Són ok Boðn; þeir blendu hunangi við blóðit, ok varð þar af mjǫðr sá, er hverr, er af drekkr, verðr skáld eða frœðamaðr. Dvergarnir sǫgðu ásum, at Kvasir hefði kafnat í manviti, fyrir því at engi var þar svá fróðr, at spyrja kynni hann fróðleiks.
Þá buðu þessir dvergar til sín jǫtni þeim, er Gillingr heitir, ok konu hans. Þá buðu dvergarnir Gillingi at róa á sæ með sér. En er þeir fóru fyrir land fram, reru dvergarnir á boða ok hvelfðu skipinu. Gillingr var ósyndr ok týndisk hann, en dvergarnir réttu skip sitt ok reru til lands.
Þeir sǫgðu konu hans þenna atburð, en hon kunni illa ok grét hátt. Þá spurði Fjalarr hana, ef henni myndi hugléttara, ef hon sæi út á sæinn, þar er hann hafði týnzk; en hon vildi þat. Þá mælti hann við Galar bróður sinn, at hann skal fara upp yfir dyrnar, er hon gengi út, ok láta kvernstein falla í hǫfuð henni, ok taldi sér leiðask óp hennar; ok svá gerði hann.
Þá er þetta spurði Suttungr jǫtunn, son Gillings, ferr hann til ok tók dvergana ok flytr á sæ út ok setr þá í flœðarsker. Þeir biðja Suttung sér lífsgriða ok bjóða honum til sættar í fǫðurgjǫld mjǫðinn dýra, ok þat verðr at sætt með þeim; flytr Suttungr mjǫðinn heim ok hirðir, þar sem heita Hnitbjǫrg, setr þar til gæzlu dóttur sína Gunnlǫðu. Af þessu kǫllum vér skáldskap Kvasis blóð eða dvergadrekku eða fylli eða nǫkkurs konar lǫg Óðreris eða Boðnar eða Sónar eða farskost dverga, fyrir því at sá mjǫðr flutti þeim fjǫrlausn ór skerinu, eða Suttungamjǫð eða Hnitbjarga-lǫgr.
Þá mælti Ægir: Myrkt þykki mér þat mælt at kalla skáldskap með þessum heitum; en hvernig kómusk þér æsir at Suttunga-miði?
— Bragi svarar: Sjá saga er til þess, at Óðinn fór heiman ok kom þar, er þrælar níu slógu hey. Hann spyrr, ef þeir vili, at hann brýni ljá þeira. Þeir játa því. Þá tekr hann hein af belti sér ok brýndi ljána; en þeim þótti býta ljárnir myklu betr ok fǫluðu heinina; en hann mat svá, at sá, er kaupa vildi, skyldi gefa við hóf; en allir kváðusk vilja ok báðu hann sér selja; en hann kastaði heininni í lopt upp; en er allir vildu henda, þá skiptusk þeir svá við, at hverr brá ljánum á háls ǫðrum.
Óðinn sótti til náttstaðar til jǫtuns þess, er Baugi hét, bróðir Suttungs. Baugi kallaði ilt fjárhald sitt ok sagði, at þrælar hans níu hǫfðu drepizk, en taldisk eigi vita sér ván verkmanna. En Óðinn nefdisk fyrir honum Bǫlverkr; hann bauð at taka upp níu manna verk fyrir Bauga, en mælti sér til kaups einn drykk af Suttunga-miði. Baugi kvazk einskis ráð eiga af miðinum, sagði, at Suttungr vildi einn hafa, en fara kvezk hann mundu með Bǫlverki ok freista, ef þeir fengi mjǫðinn. Bǫlverkr vann um sumarit níu manna verk fyrir Bauga, en at vetri beiddi hann Bauga leigu sinnar.
Þá fara þeir báðir til Suttungs. Baugi segir Suttungi, bróður sínum, kaup þeira Bǫlverks, en Suttungr synjar þverliga hvers dropa af miðinum. Þá mælti Bǫlverkr til Bauga, at þeir skyldu freista véla nǫkkurra, ef þeir megi ná miðinum, en Baugi lætr þat vel vera. Þá dregr Bǫlverkr fram nafar þann, er Rati heitir, ok mælti, at Baugi skal bora bjargit, ef nafarrinn bítr. Hann gerir svá. Þá segir Baugi, at gǫgnum er borat bjargit, en Bǫlverkr blæss í nafarsraufina, ok hrjóta spænirnir upp í móti honum. Þá fann hann, at Baugi vildi svíkja hann, ok bað bora gǫgnum bjargit. Baugi boraði enn; en er Bǫlverkr blés annat sinn, þá fuku inn spænirnir. Þá brásk Bǫlverkr í ormslíki, ok skreið í nafarsraufina, en Baugi stakk eptir honum nafrinum ok misti hans.
Fór Bǫlverkr þar til, sem Gunnlǫð var, ok lá hjá henni þrjár nætr, ok þá lofaði hon honum at drekka af miðinum þrjá drykki. Í enum fyrsta drykk drakk hann alt ór Óðreri, en í ǫðrum ór Boðn, í enum þriðja ór Són, ok hafði hann þá allan mjǫðinn.
Þá brásk hann í arnarham ok flaug sem ákafast; en er Suttungr sá flug arnarins, tók hann sér arnarham ok flaug eptir honum. En er æsir sá, hvar Óðinn flaug, þá settu þeir út í garðinn ker sín, en er Óðinn kom inn of Ásgarð, þá spýtti hann upp miðinum í kerin, en honum var þá svá nær komit, at Suttungr myndi ná honum, at hann sendi aptr suman mjǫðinn ok var þess ekki gætt; hafði þat hverr er vildi, ok kǫllum vér þat skáldfífla hlut. En Suttunga-mjǫð gaf Óðinn ásunum ok þeim mǫnnum, er yrkja kunnu; því kǫllum vér skáldskapinn feng Óðins ok fund ok drykk hans ok gjǫf ok drykk ásanna.
Þá mælti Ægir: Hversu á marga lund breytið þér orðtǫkum skáldskapar, eða hversu mǫrg eru kyn skáldskaparins? Þá mælti Bragi: Tvenn eru kyn þau, er greina skáldskap allan.
Ægir spyrr: Hver tvenn? Bragi segir: Mál ok hættir. Hvert máltak er haft til skáldskapar? — Þrenn er grein skáldskapar-máls. Hver? Svá, at nefna hvern hlut, sem heitir; ǫnnur grein er sú, er heitir fornǫfn; en þriðja málsgrein er sú, er kǫlluð er kenning, ok er sú grein svá sett, at vér kǫllum Óðin eða Þór eða Tý eða einhvern af ásum eða álfum, ok hvern þeira, er ek nefni til, þá tek ek með heiti af eign annars ássins eða get ek hans verka nǫkkurra; þá eignask hann nafnit, en eigi hinn, er nefndr var; svá sem vér kǫllum sig-Tý eða hanga-Tý eða farma-Tý, þat er þá Óðins heiti, ok kǫllum vér þat kent heiti, svá ok at kalla reiðar-Tý.
En þetta er nú at segja ungum skáldum, þeim er girnask at nema mál skáldskapar ok heyja sér orðfjǫlða með fornum heitum eða girnask þeir at kunna skilja þat, er hulit er kveðit, þá skili hann þessa bók til fróðleiks ok skemtunar. En ekki er at gleyma eða ósanna svá þessar frásagnir, at taka ór skáldskapinum fornar kenningar, þær er hǫfuðskáldin hafa sér líka látit, en eigi skulu kristnir menn trúa á heiðin goð ok eigi á sannyndi þessa sagna annan veg en svá sem hér finnsk í upphafi bókar.