Bókastaðir

Þá mælti Gangleri: Hver tíðendi eru at segja frá um raknarökr? Þess hefi ek eigi fyrr heyrt getit.

Hárr segir: Mikil tíðendi eru þaðan at segja ok mörg; þau en fyrstu, at vetr sá kemr, er kallaðr er fimbulvetr; þá drífr snær ór öllum áttum; frost eru þá mikil ok vindar hvassir; ekki nýtr sólar; þeir vetr fara þrír saman ok ekki sumar milli, en áðr ganga svá aðrir þrír vetr, at þá er um alla veröld orrostur miklar; þá drepask brœðr fyrir ágirni sakar ok engi þyrmir föður eða syni í manndrápum eða sifjasliti; svá segir í Völuspá:

Þá verðr þat, er mikil tíðendi þykkja, at úlfrinn gleypir sólna, ok þykkir mönnnm þat mikit mein; þá tekr annarr úlfrinn tunglit, ok gerir sá ok mikit ógagn; stjörnurnar hverfa af himninum. Þá er ok þat til tíðenda, at svá skelfr jörð öll ok björg, at viðir losna ór jörðu upp, en björgin hrynja, en fjötrar allir ok bönd brotna ok slitna. Þá verðr Fenrisúlfr lauss; þá geysisk hafit á löndin, fyrir því at þá snýsk Miðgarðsormr í jötunmóð ok sœkir upp á landit; þá verðr ok þat at Naglfar losnar, skip þat, er svá heitir; þat er gört af nöglum dauðra manna; ok er þat fyrir því varnanar vert, ef maðr deyr með óskornum nöglum, at sá maðr eykr mikit efni til skipsins Naglfars, er goðin ok menn vildi seint at gört yrði. En í þessum sævargang flýtr Naglfar. Hrymr heitir jötunn, er stýrir Naglfari; en Fenrisúlfr ferr með gapanda munn, ok er enn neðri kjöptr við jörðu, en enn efri við himin; gapa myndi hann meira ef rúm væri til; eldar brenna ór augum hans ok nösum. Miðgarðsormr blæss svá eitrinu, at hann dreifir lopt öll ok lög, ok er hann allógurligr, ok er hann á aðra hlið úlfinum.

Í þessum gný klofnar himinninn ok ríða þaðan Múspellssynir; Surtr ríðr fyrst ok fyrir honum ok eptir bæði eldr brennandi; sverð hans er gott mjök; af því skínn bjartara en af sólu; en er þeir ríða Bifröst, þá brotnar hon, sem fyrr er sagt.

Múspellsmegir sœkja fram á þann völl, er Vígríðr heitir; þar kemr ok þá Fenrisúlfr ok Miðgarðsormr; þar er ok þá Loki kominn ok Hrymr ok með honum allir hrímþursar, en Loka fylgja allir Heljarsinnar, en Múspellssynir hafa einir sér fylking, ok er sú björt mjök. Völlrinn Vígríðr er hundrað rasta víðr á hvern veg.

En er þessi tíðendi verða, þá stendr upp Heimdallr ok blæss ákafliga í Gjallarhorn ok vekr upp öll goðin, ok eiga þau þing saman. Þá ríðr Óðinn til Mímisbrunns ok tekr ráð af Mími fyrir sér ok sínu liði; þá skelfr askr Yggdrasils, ok engi hlutr er þá óttalauss á himni eða jörðu.

Æsir herklæða sik ok allir Einherjar ok sœkja fram á völluna; ríðr fyrstr Óðinn með gullhjálminn ok fagra brynju ok geir sinn, er Gungnir heitir; stefnir hann móti Fenrisúlf, en Þórr fram á aðra hlið honum, ok má hann ekki duga honum, því at hann hefir fult fang at berjask við Miðgarðsorm. Freyr bersk móti Surti, ok verðr harðr samgangr, áðr Freyr fellr; þat verðr hans bani, er hann missir þess ens góða sverðs, er hann gaf Skírni. Þá er ok lauss orðinn hundrinn Garmr, er bundinn er fyrir Gnipahelli; hann er et mesta forað; hann á víg móti Tý, ok verðr hvárr öðrum at bana. Þórr berr banaorð af Miðgarðsormi ok stígr þaðan braut IX fet; þá fellr hann dauðr til jarðar fyrir eitri því, er ormrinn blæss á hann. Úlfrinn gleypir Óðin; verðr þat hans bani; en þegar eptir snýsk fram Víðarr ok stígr öðrum fœti í neðra kjöpt úlfsins; á þeim fœti hefir hann þann skó, er allan aldr hefir verit til samnat; þat eru bjórar þeir, er menn sníða ór skóm sínum fyrir tám eða hæli; því skal þeim bjórum braut kasta sá maðr, er at því vill hyggja, at koma ásunum at liði. Annarri hendi tekr hann enn efra kjöpt úlfsins ok rífr sundr gin hans, ok verðr þat úlfsins bani. Loki á orrostu við Heimdall, ok verðr hvárr annars bani. Því næst slyngr Surtr eldi yfir jörðina ok brennir allan heim. Svá er sagt í Völuspá:

Hér segir enn svá:

Hann es á hverjan veg; sá es þeim völlr of

Vitaðr.

Þá mælti Gangleri: Hvat verðr þá eptir, er brendr er heimr allr ok dauð goðin öll ok allir Einherjar ok alt mannfólk; ok hafið ér áðr sagt, at hverr maðr skal lifa í nokkurum heimi um allar aldir.

Þá svarar Þriði: Margar eru þá vistir góðar ok margar illar. Bazt er þá at vera á Gimlé á himni ok allgott er til góðs drykkjar þeim, er þat þykkir gaman, í þeim sal, er Brimir heitir; hann stendr á Ókólni; sá er ok góðr salr, er stendr á Niðafjöllum, görr af rauðu gulli; sá heitir Sindri. Í þessum sölum skulu byggva góðir menn ok siðlátir. Á Náströndum er mikill salr ok illr ok horfa norðr dyrr; hann er ofinn allr ormahryggjum sem vandahús, en ormahöfuð öll vitu inn í húsit ok blása eitri, svá at eptir salnum renna eitrár, ok vaða þær ár eiðrofar ok morðvargar, svá sem hér segir:

Þá mælti Gangleri: Hvárt lifa nokkur goðin þá, eða er þá nokkur jörð eða himinn? — Hárr segir: Upp skýtr jörðunni þá ór sænum ok er þá grœn ok fögr; vaxa þá akrar ósánir. Víðarr ok Váli lifa, svá at eigi hefir særinn ok Surtalogi grandat þeim, ok byggva þeir á Iðavelli, þar sem fyrr var Ásgarðr; ok þar koma þá synir Þórs, Móði ok Magni, ok hafa þar Mjölni. Því næst koma þar Baldr ok Höðr frá Heljar; setjask þá allir samt ok talask við ok minnask á rúnar sínar ok rœða of tíðendi þau, er fyrrum höfðu verit, of Miðgarðsorm ok um Fenrisúlf; þá finna þeir í grasinu gulltöflur þær, er æsirnir höfðu átt; svá er sagt:

En þar sem heitir Hoddmímisholt leynask menn II í Surtaloga, er svá heita, Líf ok Lífþrasir, ok hafa morgindöggvar fyrir mat, en af þessum mönnum kemr svá mikil kynslóð, at byggvisk heimr allr, svá sem hér segir:

Ok hitt mun þér undarligt þykkja, er sólin hefir getit dóttur eigi ófegri en hon er, ok ferr sú þá stígu móður sinnar, sem hér segir:

En nú ef þú kant lengra fram at spyrja, þá veit ek eigi, hvaðan þér kemr þat, fyrir því at engan mann heyrða ek lengra segja fram aldarfarit, ok njóttu nú sem þú

Namt.

Því næst heyrði Gangleri dyni mikla hvern veg frá sér ok leit út á hlið sér; ok þá er hann sésk meirr um, þá stendr hann úti á sléttum velli, sér þá enga höll ok enga borg. Gengr hann þá leið sína braut ok kemr heim í ríki sitt ok segir þau tíðendi, er hann hefir sét ok heyrt, ok eptir honum sagði hverr maðr öðrum þessar sögur.

En æsir setjask þá á tal ok ráða ráðum sínum, ok minnask á þessar frásagnir allar, er honum váru sagðar, ok gefa nöfn þessi en sömu, er áðr eru nefnd, mönnum ok stöðum þeim, er þar váru, til þess, at þá er langar stundir liði, at menn skyldi ekki ifask í, at allir væri einir þeir æsir, er nú var frá sagt, ok þessir, er þá váru þau sömu nöfn gefin. Þar var þá Þórr kallaðr ok er sá Ása-Þórr enn gamli.