Bókastaðir

Enn eru þær aðrar, er þjóna skulu í Valhǫll, bera drykkju ok gæta borðbúnaðar ok ǫlgagna; svá eru þær nefndar í Grímnismálum:

Þessar heita valkyrjur; þær sendir Óðinn til hverrar orrostu; þær kjósa feigð á menn ok ráða sigri. Guðr ok Róta ok norn hin yngsta, er Skuld heitir, ríða jafnan at kjósa val ok ráða vígum. Jǫrð, móðir Þórs, ok Rindr, móðir Vála, eru taldar með ásynjum.

Gymir hét maðr, en kona hans Aurboða; hon var bergrisa ættar; dóttir þeira var Gerðr, er allra kvinna var fegrst.

Þat var einn dag, at Freyr hafði gengit í Hliðskjálf ok sá of heima alla; en er hann leit í norðrætt, þá sá hann á einum bœ mikit hús ok fagrt, ok til þess húss gekk kona, ok er hon tók upp hǫndunum ok lauk hurð fyrir sér, þá lýsti af hǫndum hennar bæði í lopt ok á lǫg ok allir heimar birtusk af henni; ok svá hefndi honum þat mikillæti, er hann hafði sezk í þat hit helga sæti, at hann gekk í braut fullr af harmi. Ok er hann kom heim, mælti hann ekki; ekki svaf hann, ekki drakk hann; engi þorði at krefja hann málsins.

Þá lét Njǫrðr kalla til sín Skírni, skósvein Freys, ok bað hann ganga til Freys ok beiða hann orða ok spyrja, hverjum hann væri svá reiðr, at hann mælti ekki við menn. En Skírnir lézk ganga mundu ok eigi fúss ok kvað illra svara vera ván af honum. En er hann kom til Freys, þá spurði hann, hví Freyr var svá hnipinn ok mælti ekki við menn.

Þá svarar Freyr ok sagði, at hann hafði sét konu fagra, ok fyrir hennar sakar var hann svá harmfullr, at eigi myndi hann lengi lifa, ef hann skyldi eigi ná henni — "ok nú skaltu fara ok biðja hennar mér til handa ok hafa hana hingat, hvárt er faðir hennar vill eða eigi; skal ek þat vel launa þér".

Þá svarar Skírnir svá, at hann skal fara sendiferð, en Freyr skal fá honum sverð sitt; þat var svá gott, at sjálft vásk; en Freyr lét eigi þat til skorta ok gaf honum sverðit.

Þá fór Skírnir ok bað honum konunnar ok fekk heit hennar, ok níu nóttum síðar skyldi hon þar koma, er Barrey heitir, ok ganga þá at brullaupinu með Frey. En er Skírnir sagði Frey sitt erendi, þá kvað hann þetta:

Þessi sǫk var til, er Freyr var svá vápnlauss, er hann barðisk við Belja, ok drap hann með hjartarhorni.

Þá mælti Gangleri: Undr mikit er þvílíkr hǫfðingi, sem Freyr er, vildi gefa sverð, svá at hann átti eigi annat jafngott; geysimikit mein var honum þat, þá er hann barðisk við þann, er Beli heitir; þat veit trúa mín, at þeirar gjafar myndi hann þá iðrask.

Þá svarar Hárr: Lítit mark var þá at, er þeir Beli hittusk; drepa mátti Freyr hann með hendi sinni; verða mun þat, er Freyr mun þykkja verr við koma, er hann missir sverðsins, þá er Múspellssynir fara at herja.

Þá mælti Gangleri: Þat segir þú, at allir þeir menn, er í orrostu hafa fallit frá upphafi heims, eru nú komnir til Óðins í Valhǫll; hvat hefir hann at fá þeim at vistum?; ek hugða, at þar skyldi vera allmikit fjǫlmenni.

Þá svarar Hárr: Satt er þat, er þú segir, allmikit fjǫlmenni er þar; en miklu fleira skal enn verða, ok mun þó oflítit þykkja, þá er úlfrinn kemr. En aldri er svá mikill mannfjǫlði í Valhǫll, at eigi má þeim endask flesk galtar þess, er Sæhrímnir heitir; hann er soðinn hvern dag, ok heill at apni. En þessi spurning, er nú spyrr þú, þykki mér líkara at fáir myni svá vísir vera, at hér kunni satt af at segja. Andhrímnir heitir steikarinn, en Eldhrímnir ketillinn; svá er hér sagt:

Þá mælti Gangleri: Hvárt hefir Óðinn þat sama borðhald sem Einherjar?

— Hárr segir: Þá vist, er á hans borði stendr, gefr hann tveim úlfum, er hann á, er svá heita, Geri ok Freki; en enga vist þarf hann; vín er honum bæði matr ok drykkr; svá segir hér:

Hrafnar tveir sitja á ǫxlum honum ok segja í eyru honum ǫll tíðendi, þau er þeir sjá eða heyra; þeir heita svá, Huginn ok Muninn. Þá sendir hann í dagan at fljúga um heim allan ok koma þeir aptr at dǫgurðarmáli; þar af verðr hann margra tíðenda víss; því kalla menn hann Hrafnaguð; svá sem sagt er:

Þá mælti Gangleri: Hvat hafa Einherjar at drykk, þat er þeim endisk jafngnógliga sem vistin, eða er þar vatn drukkit?

— Þá segir Hárr: Undarliga spyrr þú nú, at Alfǫðr mun bjóða til sín konungum eða jǫrlum eða ǫðrum ríkismǫnnum ok myni gefa þeim vatn at drekka; ok þat veit trúa mín, at margr kemr sá til Valhallar, er dýrt mundi þykkjask kaupa vatsdrykkinn, ef eigi væri betra fagnaðar þangat at vitja, sá er áðr þolir sár ok sviða til banans. Annat kann ek þér þaðan segja. Geit sú, er Heiðrún heitir, stendr uppi á Valhǫll, ok bítr barr af limum trés þess, er mjǫk er nafnfrægt, er Læraðr heitir, en ór spenum hennar rennr mjǫðr sá, er hon fyllir skapker hvern dag; þat er svá mikit, at allir Einherjar verða fulldruknir af.

Þá mælti Gangleri: Þat er þeim geysihaglig geit; forkunnargóðr viðr mun sá vera, er hon bítr af.

Þá mælti Hárr: Enn er meira mark at of hjǫrtinn Eikþyrni, er stendr á Valhǫll ok bítr af limum þess trés, en af hornum hans verðr svá mikill dropi, at niðr kemr í Hvergelmi, ok þaðan af falla þær ár, er svá heita: Síð, Víð, Sœkin, Eikin, Svǫl, Gunnþró, Fjǫrm, Fimbulþul, Gípul, Gǫpul, Gǫmul, Geirvimul; þessar falla um ása byggðir. Þessar eru enn nefndar, Þyn, Vín, Þǫll, Hǫll, Gráð, Gunnþráin, Nyt, Nǫt, Nǫnn, Hrǫnn, Vína, Vegsvinn, Þjóðnuma.

Þá mælti Gangleri: Þetta eru undarlig tíðendi, er nú sagðir þú. Geysimikit hús mun Valhǫll vera; allþrǫngt mun þar opt vera fyrir durum.

Þá svarar Hárr: Hví spyrr þú eigi þess, hversu margar dyrr eru á hǫllinni eða hversu stórar? Ef þú heyrir þat sagt, þá muntu segja, at hitt er undarligt, ef eigi má ganga út ok inn hverr er vill. En þat er með sǫnnu at segja, at eigi er þrǫngra at skipa hana en ganga í hana. Hér máttu heyra í Grímnismálum: