Bókastaðir

Ullr heitir einn, sonr Sifjar, stjúpsonr Þórs; hann er bogmaðr svá góðr, ok skíðfœrr svá, at engi má við hann keppask. Hann er ok fagr álitum ok hefir hermanns atgervi; á hann er gott at heita í einvígi.

Forseti heitir sonr Baldrs ok Nönnu Nepsdóttur. Hann á þann sal á himni, er Glitnir heitir; en allir, er til hans koma með sakarvendræði, þá fara allir sáttir á braut; sá er dómstaðr beztr með goðum ok mönnum; svá segir hér:

Sá er enn taldr með ásum, er sumir kalla rógbera ásanna ok frumkveða flærðanna ok vamm allra goða ok manna. Sá er nefndr Loki eða Loptr, sonr Fárbauta jötuns; móðir hans heitir Laufey eða Nál; brœðr hans eru þeir Býleistr ok Helblindi. Loki er fríðr ok fagr sýnum, illr í skaplyndi, mjök fjölbreytinn at háttum; hann hafði þá speki um fram aðra menn, er slœgð heitir, ok vélar til allra hluta; hann kom ásum jafnan í fult vendræði, ok opt leysti hann þá með vélræðum. Kona hans heitir Sigyn; sonr þeira Nari eða Narfi.

Enn átti Loki fleiri börn. Angrboða hét gýgr í Jötunheimum; við henni gat Loki III börn; eitt var Fenrisúlfr, annat Jörmungandr, þat er Miðgarðsormr, III. er Hel. En er goðin vissu til, at þessi III systkin fœddusk upp í Jötunheimum ok goðin rökðu til spádóma, at af þessum systkinum myndi þeim mikit óhapp standa, ok þótti öllum ills af væni, fyrst af móðerni ok enn verra af faðerni. Þá sendi Alföðr til goðin at taka börnin ok fœra sér. Ok er þau kómu til hans, þá kastaði hann orminum í hinn djúpa sæ, er liggr um lönd öll, ok óx sá ormr svá, at hann liggr í miðju hafinu of lönd öll ok bítr í sporð sér. Hel kastaði hann í Niflheim ok gaf henni vald yfir IX heimum, at hon skyldi skipta öllum vistum með þeim, er til hennar váru sendir, en þat eru sóttdauðir menn ok ellidauðir. Hon á þar mikla bólstaði, ok eru garðar hennar forkunnarháfir ok grindr stórar. Éljúðnir heitir salr hennar, hungr diskr hennar, sultr knífr hennar, Ganglati þræll, Ganglöt ambátt, fallanda-forað þresköldr, er inn gengr, kör sæing, blíkjanda-böl ársali hennar. Hon er blá hálf, en hálf með hörundarlit; því er hon auðkend ok heldr gnúpleit ok grimmlig. Úlfinn fæddu æsir heima, ok hafði Týr einn djarfleik at ganga til at gefa honum mat. En er goðin sá, hversu mikit hann óx hvern dag, ok allar spár sögðu, at hann myndi vera lagðr til skaða þeim, þá fengu æsirnir þat ráð, at þeir gerðu fjötur allsterkan, er þeir kölluðu Læðing, ok báru hann til úlfsins ok báðu hann reyna afl sitt við fjöturinn; en úlfinum þótti sér þat ekki ofrefli ok lét þá fara með, sem þeir vildu. En hit fyrsta sinn er úlfrinn spyrndi við, brotnaði sá fjöturr; svá leystisk hann ór Læðingi. Því næst gerðu æsirnir annan fjötur hálfu sterkara, er þeir kölluðu Dróma, ok báðu enn úlfinn reyna þann fjötur ok töldu hann verða mundu ágætan mjök af afli, ef slík stórsmíði mætti eigi halda honum; en úlfrinn hugsaði, at þessi fjöturr var sterkr mjök, ok þat með, at honum hafði afl vaxit síðan er hann braut Lœðing — kom þat í hug, at hann myndi verða at leggja sik í hættu, ef hann skyldi frægr verða, ok lét leggja á sik fjöturinn. Ok er æsir töldusk búnir, þá hristi úlfrinn sik ok laust fjötrinum á jörðina ok knúðisk fast at, spyrndi við, braut fjöturinn, svá at fjarri flugu brotin; svá drap hann sik ór Dróma. Þat er síðan haft fyrir orðtak, at "leysi ór Lœðingi", eða "drepi ór Dróma", þá er einn hverr hlutr er ákafliga sóttr. Eptir þat óttuðusk æsirnir, at þeir myndi eigi fá bundit úlfinn; þá sendi Alföðr þann, er Skírnir er nefndr, sendimaðr Freys, ofan í Svartálfaheim til dverga nokkurra ok lét gera fjötur þann, er Gleipnir heitir; hann var görr af VI hlutum, af dyn kattarins ok af skeggi konunnar ok af rótum bjargsins ok af sinum bjarnarins ok af anda fisksins ok af fogls hráka; ok þóttú vitir eigi áðr þessi tíðendi, þá máttu nú finna skjótt hér sönn dœmi, at eigi er logit at þér: sét munt þú hafa, at konan hefir ekki skegg ok engi dynr verðr af hlaupi kattarins, ok eigi eru rœtr undir bjarginu; ok þat veit trúa mín, at jafnsatt er þat alt, er ek hefi sagt þér, þótt þeir sé sumir hlutir, er þú mátt eigi reyna.

Þá mælti Gangleri: Þetta má ek at vísu skilja at satt er; þessa hluti má ek sjá, er þú hefir nú til dœma tekit; en hvernig varð fjöturrinn smíðaðr? — Hárr segir: Þat kann ek þér vel segja; fjöturrinn varð sléttr ok blautr sem silkiræma, en svá traustr ok sterkr sem nú skaltu heyra. Þá er fjöturrinn var fœrðr ásunum, þökkuðu þeir vel sendimanni sitt erendi. Þá fóru æsirnir út í vatn þat, er Ámsvartnir heitir, í hólm þann, er Lyngvi er kallaðr, ok kölluðu með sér úlfinn, sýndu honum silkibandit ok báðu hann slíta ok kváðu vera nokkuru traustara, en líkendi þœtti á fyrir digrleiks sakar, ok seldi hverr öðrum ok treysti með handafli, ok slitnaði eigi, en þó kváðu þeir úlfinn slíta mundu. Þá svarar úlfrinn: svá lízk mér á þenna dregil, sem enga frægð munak af hljóta, þótt ek slíta í sundr svá mjótt band; en ef þat er gört með list ok vél, þótt þat sýnisk lítit, þá kemr þat band eigi á mína fœtr. Þá sögðu æsirnir, at hann myndi skjótt sundr slíta mjótt silkiband, er hann hafði fyrr brotit stóra járnfjötra, en ef þú fær eigi þetta band slitit, þá muntu ekki hræða mega goðin, skulum vér þá leysa þik. Úlfrinn segir: ef ér bindið mik, svá at ek fæk eigi leyst mik, þá skollið þér svá, at mér mun seint verða at taka af yðr hjálp; ófúss em ek at láta þetta band á mik leggja; en heldr en þér frýið mér hugar, þá leggi einn hverr yðarr hönd sína í munn mér at veði, at þetta sé falslaust gört. En hverr ásanna sá til annars, ok þótti nú vera tvau vendræði, ok vildi engi sína hönd fram selja, fyrr en Týr lét fram hœgri hönd sína ok leggr í munn úlfinum. En er úlfrinn spyrnir, þá harðnaði bandit, ok því harðara er hann brauzk um, því skarpara var bandit. Þá hlógu allir nema Týr; hann lét hönd sína. Þá er æsirnir sá, at úlfrinn var bundinn at fullu, þá tóku þeir festina, er ór var fjötrinum, er Gelgja heitir, ok drógu hana gögnum hellu mikla, — sú heitir Gjöll, — ok festu helluna langt í jörð niðr; þá tóku þeir mikinn stein ok skutu enn lengra í jörðina, — sá heitir Þviti, — ok höfðu þann stein fyrir festarhælinn. Úlfrinn gapði ákafliga ok feksk um mjök ok vildi bíta þá; þeir skutu í munn honum sverði nokkuru; nema hjöltin við neðra gómi, en efra gómi blóðrefillinn; þat er gómsparri hans. Hann grenjar illiliga ok slefa renn or munni hans; þat er á sú, er Ván heitir; þar liggr hann til ragnarøkrs.

Þá mælti Gangleri: Furðuilla barna eign gat Loki, en öll þessi systkin eru mikil fyrir sér, — en fyrir hví drápu æsir eigi úlfinn, er þeim er ills af honum ván? — Hárr svarar: Svá mikils virðu goðin vé sín ok griðastaði, at eigi vildu þau saurga þá með blóði úlfsins, þótt svá segi spárnar, at hann myni verða at bana

Óðni.

Þá mælti Gangleri: Hverjar eru ásynjurnar? — Hárr segir: Frigg er œzt; hon á þann bœ, er Fensalir heita, ok er hann allveglígr. Önnur er Sága, hon býr á Sökkvabekk, ok er þat mikill staðr. III. er Eir, hon er læknir beztr. IV. er Gefjun, hon er mær, ok henni þjóna þær, er meyjar andask. V. er Fulla, hon er enn mær, ok ferr laushár ok gullband um höfuð; hon berr eski Friggjar ok gætir skóklæða hennar ok veit launráð með henni.

Freyja er tígnust með Frigg; hon giptisk þeim manni, er Óðr heitir; dóttir þeira er Hnoss; hon er svá fögr, at af hennar nafni eru hnossir kallaðar, þat er fagrt er ok gersimligt. Óðr fór í braut langar leiðir, en Freyja grætr eptir, en tár hennar er gull rautt. Freyja á mörg nöfn; en sú er sök til þess, at hon gaf sér ýmis heiti, er hon fór með ókunnum þjóðum at leita Óðs; hon heitir Mardöll ok Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti Brísingamen. Hon er ok kölluð Vanadís.

Sjöfn, hon gætir mjök til at snúa hugum manna til ásta, kvinna ok karla, ok af hennar nafni er elskhuginn kallaðr sjafni.

Lofn, hon er svá mild ok góð til áheita, at hon fær leyfi af Alföðr eða Frigg til manna samgangs, kvinna ok karla, þótt áðr sé bannat eða þvertekit þykki; þat er af hennar nafni lof kallat, ok svá þat, at hon er lofuð mjök af mönnum.

Vár, hon hlýðir á eiða manna ok einkamál, er veita sín á milli konur ok karlar; því heita þau mál várar; hon hefnir ok þeim, er brigða.

Vör, hon er vitr ok spurul, svá at engi hlut má hana leyna; þat er orðtak, at kona verði vör þess, er hon verðr vís.

Syn, hon gætir dura í höllinni, ok lýkr fyrir þeim, er eigi skulu inn ganga; ok hon er sett til varnar á þingum fyrir þau mál, er hon vill ósanna; því er þat orðtak, at syn sé fyrir sett, þá er maðr neitar.

Hlín, hon er sett til gæzlu yfir þeim mönnum, er Frigg vill forða við háska nokkurum; þaðan af er þat orðtak, at sá, er forðask, hleinir.

Snotra, hon er vitr ok látprúð; af hennar heiti er kallat snotr kona eða karlmaðr, sá er hóflátr er.

Gná, hana sendir Frigg í ýmsa heima at erendum sínum. Hon á þann hest, er renn lopt ok lög ok heitir Hófvarpnir. Þat var eitt sinn, er hon reið, at Vanir nokkurir sá reið hennar í loptinu; þá mælti einn:

Hon svarar:

Af Gnár nafni er svá kallat, at þat gnæfar, er hátt ferr. Sól ok Bil eru taldar með ásynjum, en sagt er fyrr eðli þeira.