Bókastaðir

Þá mælti Gangleri: Hvat er fleira at segja stórmerkja frá askinum?

— Hárr segir: Mart er þar af at segja. Ǫrn einn sitr í limum asksins, ok er hann margs vitandi; en í milli augna honum sitr haukr sá, er heitir Veðrfǫlnir. Íkorni sá, er heitir Ratatoskr, rennr upp ok niðr eptir askinum ok berr øfundarorð milli arnarins ok Níðhǫggs; en fjórir hirtir renna í limum asksins ok bíta barr; þeir heita svá: Dáinn, Dvalinn, Duneyrr, Duraþrór. En svá margir ormar eru í Hvergelmi með Níðhǫgg, at engi tunga má telja; svá segir hér:

Svá er enn sagt:

Enn er þat sagt, at nornir þær, er byggva við Urðarbrunn, taka hvern dag vatn í brunninum ok með aurinn þann, er liggr um brunninn, ok ausa upp yfir askinn, til þess at eigi skulu limar hans tréna eða fúna, en þat vatn er svá heilagt, at allir hlutir, þeir er þar koma í brunninn, verða svá hvítir sem hinna sú, er skjall heitir, er innan liggr við eggskurn; svá sem hér segir:

Sú dǫgg, er þaðan af fellr á jǫrðina, þat kalla menn hunangfall, ok þar af fœðask býflugur. Fuglar tveir fœðask í Urðarbrunni; þeir heita svanir, ok af þeim fuglum hefir komit þat fuglakyn, er svá heitir.

Þá mælti Gangleri: Mikil tíðendi kant þú at segja af himninum; hvat er þar fleira hǫfuðstaða en at Urðarbrunni?

— Hárr segir: Margir staðir eru þar gǫfugligir; sá er einn staðr þar, er kallaðr er Álfheimr; þar byggvir fólk þat, er Ljósálfar heita; en Dǫkkálfar búa niðri í jǫrðu, ok eru þeir ólíkir sýnum ok miklu ólíkari reyndum. Ljósálfar eru fegri en sól sýnum, en Dǫkkálfar eru svartari en bik.

Þar er enn sá staðr, er Breiðablik er kallat, ok engi er þar fegri staðr. Þar er ok sá, er Glitnir heitir, ok eru veggir hans ok steðr allar ok stólpar af rauðu gulli, en þak hans af silfri. Þar er enn sá staðr, er Himinbjǫrg heita; sá stendr á himins-enda við brúarsporð, þar er Bifrǫst kemr til himins.

Þar er enn mikill staðr, er Valaskjálf heitir; þann stað á Óðinn; þann gerðu goðin ok þǫkðu skíru silfri; ok þar er Hliðskjálfin í þessum sal, þat hásæti er svá heitir; ok þá er Alfǫðr sitr í því sæti, þá sér hann of alla heima.

Á sunnanverðum himins-enda er sá salr, er allra er fegrstr ok bjartari en sólin, er Gimlé heitir; hann skal standa, þá er bæði himinn ok jǫrð hefir farizk, ok byggva þann stað góðir menn ok réttlátir of allar aldir; svá segir í Vǫluspá:

Þá mælti Gangleri: Hvat gætir þess staðar, þá er Surtalogi brennir himin ok jǫrð?

— Hárr segir: Svá er sagt, at annarr himinn sé suðr ok upp frá þessum, ok heitir sá Andlangr, en hinn þriði himinn sé enn upp frá þeim, ok heitir sá Víðbláinn, ok á þeim himni hyggjum vér þenna stað vera, en Ljósálfar einir hyggjum vér at nú byggvi þá staði.

Þá mælti Gangleri: Hvaðan kemr vindr; hann er sterkr, svá at hann hrœrir stór hǫf, ok hann œsir eld; en svá sterkr sem hann er, þá má eigi sjá hann; því er hann undarliga skapaðr.

Þá segir Hárr: Þat kann ek vel segja þér; á norðanverðum himins-enda sitr jǫtunn, sá er Hræsvelgr heitir: hann hefir arnarham; en er hann beinir flug, þá stendr vindr undan vængjum hans, sem hér segir:

Þá mælti Gangleri: Hví skilr svá mikit, at sumar skal vera heitt, en vetr kaldr?

— Hárr segir: Eigi mundi svá fróðr maðr spyrja, því at þetta vitu allir at segja; en ef þú einn ert orðinn svá fá-víss, at eigi hefir þetta heyrt, þá vil ek þó þat vel virða, at heldr spyrir þú eitt sinn ófróðliga en þú gangir lengr duliðr þess, er skylt er at vita.

Svásuðr heitir sá, er faðir Sumars er, ok er hann sællífr, svá at af hans heiti er þat kallat svásligt, er blítt er; en faðir Vetrar er ýmist kallaðr Vindljóni eða Vindsvalr; hann er Vásaðar son, ok váru þeir áttungar grimmir ok svalbrjóstaðir, ok hefir Vetr þeira skaplyndi.

Þá mælti Gangleri: Hverir eru æsir, þeir er mǫnnum er skylt at trúa á?

— Hárr svarar: Tólf eru æsir goðkunnigir.

Þá mælti Jafnhárr: Eigi eru ásynjurnar óhelgari, ok eigi megu þær minna.

Þá mælti Þriði: Óðinn er œztr ok elztr ásanna; hann ræðr ǫllum hlutum, ok svá sem ǫnnur goðin eru máttug, þá þjóna honum ǫll svá sem bǫrn fǫður, en Frigg er kona hans, ok veit hon ǫll ørlǫg manna, þótt hon segi eigi spár, svá sem hér er sagt, at Óðinn mælti sjálfr við þann ás, er Loki heitir:

Óðinn heitir Alfǫðr, því at hann er faðir allra goða; hann heitir ok Valfǫðr, því at hans óskasynir eru allir þeir, er í val falla; þeim skipar hann Valhǫll ok Vingólf, ok heita þeir þá Einherjar. Hann heitir ok Hangaguð ok Haptaguð, Farmaguð, ok enn hefir hann nefnzk á fleiri vega, þá er hann var kominn til Geirrøðar konungs:

Þá mælti Gangleri: Geysimǫrg heiti hafi þér gefit honum, ok þat veit trúa mín, at þat mun vera mikill fróðleikr, sá er hér kann skyn ok dœmi, hverir atburðir hafa orðit sér til hvers þessa nafns.

Þá svarar Hárr: Mikil skynsemi er at rifja þat vandliga upp; en þó er þér þat skjótast at segja, at flest heiti hafa verit gefin af þeim atburð, at svá margar sem eru greinir tungnanna í verǫldunni, þá þykkjask allar þjóðir þurfa at breyta nafni hans til sinnar tungu til ákalls ok bœna fyrir sjálfum sér; en sumir atburðir til þessa heita hafa gǫrzk í ferðum hans, ok er þat fœrt í frásagnir, ok muntu eigi mega fróðr maðr heita, ef þú skalt eigi kunna segja frá þeim stórtíðendum.