Bókastaðir

Þá mælti Gangleri: Hvar byggði Ymir eða við hvat lifði hann?

— Hárr svarar: Næst var þat, þá er hrímit draup, at þar varð af kýr sú, er Auðumla hét, en fjórar mjólkár runnu ór spenum hennar, ok fœddi hon Ymi.

Þá mælti Gangleri: Við hvat fœddisk kýrin?

— Hárr segir: Hon sleikði hrímsteinana, er saltir váru, ok inn fyrsta dag, er hon sleikði steinana, kom ór steininum at kveldi manns hár, annan dag manns hǫfuð, þriðja dag var þar allr maðr; sá er nefndr Búri; hann var fagr álitum, mikill ok máttugr; hann gat son þann, er Borr hét. Hann fekk þeirar konu, er Bestla hét, dóttir Bǫlþorns jǫtuns, ok fengu þau þrjá sonu; hét einn Óðinn, annarr Vili, þriði Vé; ok þat er mín trúa, at sá Óðinn ok hans brœðr munu vera stýrandi himins ok jarðar; þat ætlum vér, at hann myni svá heita; svá heitir sá maðr, er vér vitum mestan ok ágæztan, ok vel megu þér hann láta svá heita.

Þá mælti Gangleri: Hvat varð þá um þeira sætt eða hvárir váru ríkari?

— Þá svarar Hárr: Synir Bors drápu Ymi jǫtun; en er hann fell, þá hljóp svá mikit blóð ór sárum hans, at með því drekðu þeir allri ætt hrímþursa, nema einn komsk undan með sínu hýski; þann kalla jǫtnar Bergelmi, hann fór upp á lúðr sinn ok kona hans ok helzk þar, ok eru af þeim komnar hrímþursa ættir, svá sem hér segir:

Þá segir Gangleri: Hvat hǫfðusk þá at Bors synir, ef þú trúir, at þeir sé goð?

— Hárr segir: Eigi er þar lítit af at segja; þeir tóku Ymi ok fluttu í mitt Ginnungagap ok gerðu af honum jǫrðina — af blóði hans sæinn ok vǫtnin, jǫrðin var gǫr af holdinu, en bjǫrgin af beinunum; grjót ok urðir gerðu þeir af tǫnnum ok jǫxlum ok af þeim beinum, er brotin váru.

Þá mælti Jafnhárr: Af því blóði, er ór sárum rann ok laust fór, þar af gerðu þeir sjá þann, er þeir gerðu ok festu saman jǫrðina, ok lǫgðu þann sjá í hring útan um hana, ok mun þat flestum manni ófœra þykkja, at komask þar yfir.

Þá mælti Þriði: Tóku þeir ok haus hans ok gerðu þar af himin ok settu hann upp yfir jǫrðina með fjórum skautum, ok undir hvert horn settu þeir dverg; þeir heita svá: Austri, Vestri, Norðri, Suðri. Þá tóku þeir síur ok gneista þá, er lausir fóru ok kastat hafði ór Múspellsheimi, ok settu í mitt Ginnungagap á himin bæði ofan ok neðan, til at lýsa himin ok jǫrð. Þeir gáfu staðar ǫllum eldingum, sumum á himni, sumar fóru lausar undir himni, ok settu þó þeim stað ok skǫpuðu gǫngu þeim. Svá er sagt í fornum vísendum, at þaðan af váru dœgr greind ok áratal; svá segir í Vǫluspá:

Svá var áðr en þetta væri.

Þá mælti Gangleri: Þetta eru mikil tíðendi, er nú heyri ek; furðumikil smíð er þat ok hagliga gǫr. Hvernig var jǫrðin háttuð?

— Þá svarar Hárr: Hon er kringlótt útan ok þar útan um liggr inn djúpi sjár, ok með þeiri sjávarstrǫndu gáfu þeir lǫnd til byggðar jǫtna ættum; en fyrir innan á jǫrðunni gerðu þeir borg umhverfis heim fyrir ófriði jǫtna, en til þeirar borgar hǫfðu þeir brár Ymis jǫtuns ok kǫlluðu þá borg Miðgarð. Þeir tóku ok heila hans ok kǫstuðu í lopt ok gerðu af skýin, svá sem hér segir:

Þá mælti Gangleri: Mikit þótti mér þeir hafa þá snúit til leiðar, er jǫrð ok himinn var gǫrt ok sól ok himintungl váru sett ok skipt dœgrum; ok hvaðan kómu menninir, þeir er heim byggva?

— Þá svarar Hárr: Þá er þeir gengu með sævarstrǫndu Borssynir, fundu þeir tré tvau ok tóku upp tréin ok skǫpuðu af menn; gaf inn fyrsti ǫnd ok líf, annarr vit ok hrœring, þriði ásjónu, mál ok heyrn ok sjón; gáfu þeim klæði ok nǫfn; hét karlmaðrinn Askr, en konan Embla, ok ólsk þaðan af mannkindin, sú er byggðin var gefin undir Miðgarði.

Þar næst gerðu þeir sér borg í miðjum heimi, er kǫlluð er Ásgarðr; þat kalla menn Trója. Þar byggðu goðin ok ættir þeira, ok gerðusk þaðan af mǫrg tíðendi ok greinir bæði á jǫrðu ok í lopti. Þar er einn staðr, er Hliðskjálf heitir, ok þá er Alfǫðr settisk þar í hásæti, þá sá hann of alla heima ok hvers manns athœfi ok vissi alla hluti, þá er hann sá.

Kona hans hét Frigg Fjǫrgvinsdóttir, ok af þeira ætt er sú kynslóð komin, er vér kǫllum ása ættir, er byggt hafa Ásgarð inn forna ok þau ríki, er þar liggja til, ok er þat goðkunnig ætt. Ok fyrir því má hann heita Alfǫðr, at hann er faðir allra goðanna ok manna ok alls þess, er af honum ok hans krapti var fullgǫrt. Jǫrðin var dóttir hans ok kona hans; af henni gerði hann inn fyrsta soninn, en þat er Ása-Þórr; honum fylgði afl ok sterkleikr; þar af sigrar hann ǫll kvikvendi.

Nǫrfi eða Narfi hét jǫtunn, er byggði í Jǫtunheimum; hann átti dóttur, er Nótt hét; hon var svǫrt ok dǫkk, sem hon átti ætt til. Hon var gipt þeim manni, er Naglfari hét, þeira son hét Auðr. Því næst var hon gipt þeim, er Ánarr hét; Jǫrð hét þeira dóttir. Síðarst átti hana Dellingr ok var hann ása ættar; var þeira son Dagr, var hann ljóss ok fagr eptir faðerni sínu.

Þá tók Alfǫðr Nótt ok Dag, son hennar, ok gaf þeim tvá hesta ok tvær kerrur ok sendi þau upp á himin, at þau skulu ríða á hverjum tveim dœgrum umhverfis jǫrðina. Ríðr Nótt fyrri þeim hesti, er kallaðr er Hrímfaxi, ok at morni hverjum døggvir hann jǫrðina af méldropum sínum. Sá hestr, er Dagr á, heitir Skinfaxi, ok lýsir alt lopt ok jǫrðina af faxi hans.