Bókastaðir

Ymi.

Þá mælti Gangleri: Hvar byggði Ymir eða við hvat lifði han i? — Hárr svarar: Næst var þat, þá er hrímit draup, at þar varð af kýr sú, er Auðumla hét, en IV mjólkár runnu ór spenum hennar, ok fœddi hon Ymi.

Þá mælti Gangleri:

Við hvat fœddisk kýrin? — Hárr segir: Hon sleikði hrímsteinana, er saltir váru, ok inn fyrsta dag, er hon sleikði steinana, kom ór steininum at kveldi manns hár, annan dag manns höfuð, þriðja dag var þar allr maðr; sá er nefndr Búri; hann var fagr álitum, mikill ok máttugr; hann gat son þann, er Borr hét. Hann fekk þeirar konu, er Bestla hét, dóttir Bölþorns jötuns, ok fengu þau III sonu; hét einn Óðinn, annarr Vili, III. Vé; ok þat er mín trúa, at sá Óðinn ok hans brœðr munu vera stýrandi himins ok jarðar; þat ætlum vér, at hann myni svá heita; svá heitir sá maðr, er vér vitum mestan ok ágæztan, ok vel megu þér hann láta svá heita.

Þ

Á mælti Gangleri: Hvat varð þá um þeira sætt eða hvárir váru ríkari? — Þá svarar Hárr: Synir Bors drápu Ymi jötun; en er hann fell, þá hljóp svá mikit blóð ór sárum hans, at með því drekðu þeir allri ætt hrímþursa, nema einn komsk undan með sínu hýski; þann kalla jötnar Bergelmi, hann fór upp á lúðr sinn ok kona hans ok helzk þar, ok eru af þeim komnar hrímþursa ættir, svá sem hér segir:

Þá segir Gangleri: Hvat höfðusk þá at Bors synir, ef þú trúir, at þeir sé goð?

— Hárr segir: Eigi er þar lítit af at segja; þeir tóku Ymi ok fluttu í mitt Ginnungagap ok gerðu af honum jörðina — af blóði hans sæinn ok vötnin, jörðin var gör af holdinu, en björgin af beinunum; grjót ok urðir gerðu þeir af tönnum ok jöxlum ok af þeim beinum, er brotin váru.

Þá mælti Jafnhárr: Af því blóði, er ór sárum rann ok laust fór, þar af gerðu þeir sjá þann, er þeir gerðu ok festu saman jörðina, ok lögðu þann sjá í hring útan um hana, ok mun þat flestum manni ófœra þykkja, at komask þar yfir.

Þá mælti Þriði: Tóku þeir ok haus hans ok gerðu þar af himin ok settu hann upp yfir jörðina með IV skautum, ok undir hvert horn settu þeir dverg; þeir heita svá: Austri, Vestri, Norðri, Suðri. Þá tóku þeir síur ok gneista þá, er lausir fóru ok kastat hafði ór Múspellsheimi, ok settu í mitt Ginnungagap á himin bæði ofan ok neðan, til at lýsa himin ok jörð. Þeir gáfu staðar öllum eldingum, sumum á himni, sumar fóru lausar undir himni, ok settu þó þeim stað ok sköpuðu göngu þeim. Svá er sagt í fornum vísendum, at þaðan af váru dœgr greind ok áratal; svá segir í Völuspá:

Svá var áðr en þetta væri.

Þá mælti Gangleri: Þetta eru mikil tíðendi, er nú heyri ek; furðumikil smíð er þat ok hagliga gör. Hvernig var jörðin háttuð?" — Þá svarar Hárr: "Hon er kringlótt útan ok þar útan um liggr inn djúpi sjár, ok með þeiri sjávarströndu gáfu þeir lönd til byggðar jötna ættum; en fyrir innan á jörðunni gerðu þeir borg umhverfis heim fyrirófriði jötna, en til þeirar borgar höfðu þeir brár Ymis jötuns ok kölluðu þá borg Miðgarð. Þeir tóku ok heila hans ok köstuðu í lopt ok gerðu af skýin, svá sem hér segir:

Þá mælti Gangleri: Mikit þótti mér þeir hafa þá snúit til leiðar, er jörð ok himinn var gört ok sól ok himintungl váru sett ok skipt dœgrum; ok hvaðan kómu menninir, þeir er heim byggva? — Þá svarar Hárr: Þá er þeir gengu með sævarströndu Borssynir, fundu þeir tré tvau ok tóku upp tréin ok sköpuðu af menn; gaf inn fyrsti önd ok líf, annarr vit ok hrœring, III. ásjónu, mál ok heyrn ok sjón; gáfu þeim klæði ok nöfn; hét karlmaðrinn Askr, en konan Embla, ok ólsk þaðan af mannkindin, sú er byggðin var gefin undir Miðgarði. Þar næst gerðu þeir sér borg í miðjum heimi, er kölluð er Ásgarðr; þat kalla menn Trója. Þar byggðu goðin ok ættir þeira, ok gerðusk þaðan af mörg tíðendi ok greinir bæði á jörðu ok í lopti. Þar er einn staðr, er Hliðskjálf heitir, ok þá er Alföðr settisk þar í hásæti, þá sá hann of alla heima ok hvers manns athœfi ok vissi alla hluti, þá er hann sá. Kona hans hét Frigg Fjörgvinsdóttir, ok af þeira ætt er sú kynslóð komin, er vér köllum ása ættir, er byggt hafa Ásgarð inn forna ok þau ríki, er þar liggja til, ok er þat goðkunnig ætt. Ok fyrir því má hann heita Alföðr, at hann er faðir allra goðanna ok manna ok alls þess, er af honum ok hans krapti var fullgört. Jörðin var dóttir hans ok kona hans; af henni gerði hann inn fyrsta soninn, en þat er Ása-Þórr; honum fylgði afl ok sterkleikr; þar af sigrar hann öll kvikvendi.

Nörfi eða Narfi hét jötunn, er byggði í Jötunheimum; hann átti dóttur, er Nótt hét; hon var svört ok dökk, sem hon átti ætt til. Hon var gipt þeim manni, er Naglfari hét, þeira son hét Auðr. Því næst var hon gipt þeim, er Ánarr hét; Jörð hét þeira dóttir. Síðarst átti hana Dellingr ok var hann ása ættar; var þeira son Dagr, var hann ljóss ok fagr eptir faðerni sínu. Þá tók Alföðr Nótt ok Dag, son hennar, ok gaf þeim II hesta ok II kerrur ok sendi þau upp á himin, at þau skulu ríða á hverjum II dœgrum umhverfis jörðina. Ríðr Nótt fyrri þeim hesti, er kallaðr er Hrímfaxi, ok at morni hverjum døggvir hann jörðina af méldropum sínum. Sá hestr, er Dagr á, heitir Skinfaxi, ok lýsir alt lopt ok jörðina af faxi hans.