m. tabard, cloak.
m. [for. word; Low Lat. tabardum], a tabard, Bs. i. 876; vás-t., a rain-tabard, D. N.: a nickname, Fms. vii.
No entry
tabola, u, f. [for. word; Lat. tabula], a picture, altar-piece, Mar., Fms. vii. 159, 194, Bs. i. 143.
n. labour, tambourine.
n. [for. word; through Fr. from Arabic atambor], a tabour, tambourine, Karl. 157, 284.
n. manure, dung; reiða t. á akrland, to manure a field.
n., pl. töð, Stj. 344:—manure, dung; reiða tað á akrland, Bs. i. 348; síðan hulðu þeir með taði ok ráku inn svínin, ok tráðu þau niðr taðit, Fms. x. 269 (i. 213); akrlanda skiptis ok svá taðs, Grág. ii. 260, v. l.; hrossa-tað, horse-dung; sauða-tað, sheep-dung; but kúa-myki.
COMPDS: taðfall, taðkláfr, taðskegglingar.
(gen. pl. taðna), f.
1) the manured field, home-field (skulu þeir slá í töðu í dag);
2) the hay from the manured field (raka töðu sína alla saman í stór-sæti).
u, f., gen. pl. taðna, Grág. ii. 257, [tað], the hay from the well-manured home-field (see tún), Nj. 67; þá er þar útbeit svá góð nautum, at þat er kallat jamnt ok stakkr töðu, Eg. 711; auka sína töðu, Grág. ii. 257; raka töðu sína alla saman í stór-sæti, Eb. 224; var þá svá komit heyverkum at Fróðá at taða öll var slegin, en full-þurr nær helmingrinn, 260; veðr er gott, sagði hann, ok mun skína af í dag, skolu þér slá í töðu í dag, en vér munum annan dag hirða hey várt, 152; taðan stóð úti umhverfis húsin í stór-sæti, Bandkr. 59; hann setti fyrir tveggja yxna sleða, ok ók saman alla töðu sína, Landn. 94; hey heima ok útangarðs nær fjórum tigum faðma toðu en mjök svá engi úthey, Dipl. v. 18; sjá um bú sitt meðan töður manna eru undir, Nj. 193.
2. the home-field, infield; Vali beitir töður órar, Kormak; töður ok engjar, the infields and outfields, Grág. ii. 217; menn eigu ok at brjóta jörð ef þeir vilja til taðna sér, 257; ok er hann hafði lokit heimatöðunni, when he had done mowing the infield, Finnb. 340; svá görisk at þessu mikill gangr, at þat beit upp alla töðuna, Krók. 5 new Ed.
COMPDS: töðualinn, töðuannir, töðugarðr, töðugjöld, töðugæft, töðugöltr, töðuverk, töðuvöllr. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. droppings of manure, Gþl. 354.
No entry
m., -hrip, n. a dung-box, dung-cart.
m. pl. dung-beardlings (a contemptuous name).
m. pl. dung-beards, a soubriquet, for which see Nj. 67.
from ‘töf’, delay.
delay; see töf.
No entry
n. [for. word; Lat. taberna], a tavern, Rétt., Mar.
n.
1) a board-game, ‘tables’, chess, draughts; sitja at tafli, leika t., at tafli, to play at chess; nú eru brögð í tafli, there is a trick in the game, there is foul play;
2) the board with the pieces (taflit svarfaðist);
3) piece in the game, = tafla.
n., pl. töfl, [from the Lat. tabula, but borrowed at a very early time, for it is used even in the oldest poems]:—a game, like the Old Engl. tables or draughts, used also of the old hneftafl (q. v.), and later of chess and various other games; sitja at hnef-tafli, … Hvítserkr ok Sigurðr láta þegar falla niðr taflit, Fas. i. 285; leika skák-tafl, 523; þar vóru mjök töfl uppi höfð ok sagna-skemtan, ok mart þat er til híbýla-bótar mátti vera, Þorf. Karl. 407; þeir bitusk bæði um tafl ok kvátru, Sturl. i. 173; vera at tafli, Fs. 40; Valdimarr konungr lék at skáktafli … konungr sá eigi af taflinu, Fms. xi. 365; konungr bar aptr tafl hans, Ó. H. 167; konungr sat ok teflði hneftafl, ok nefndi maðrinn töfl (fem. sing.) konungs, … taflmaðrinn ætlaði at konungr mundi tala til taflsins, Fms. vi. 29; leika at tafli, Ó. H. 167: þá skildi á um tafl, of chess, Sturl. iii. 123; tafl em ek örr at efla, iþróttir kann ek níu, Orkn. (in a verse); ek em maðr hagari ok teflig hneftafl betr, Mork. 186; tefldi annarr Austmaðr við heima-mann Þorgils … kallaði Austmaðr á Sigurð at hann réði um taflit með honum, þvíat hann kunni þat sem aðrar iþróttir, ok er hann leit á, þótti honum mjök farit vera taflit, … en taflit svarfaðisk, 204, 205; …
Shortened here. Read the full article →
f. piece in a game of tables.
u, f. a piece in a game of tables; gullnar töflur, Vsp. (gull-tafla); hnef-tafla … nú skulu vér skjóta töfluna ór höfði sveininum, Fms. ii. 271; mun ek setja at inni rauðu töflunni, Fas. ii. 67; ok skýtr Sjólfr þar ofan töfluna, 267; hann greip upp töfluna, ok setti halann á kinnbein Þorbirni, Grett. 161 new Ed.
II. like tafli, a tablet, any square-formed board; altaris-t., an altar-piece: mathem. the table, stóra, litla-t.
n. draught-board, chessboard.
n. a chess-board (for playing the hneftafl or chess), Ó. H. 167, Fas. iii. 627, Mag. 43: a board, tray, Fms. x. 15, 109 (a board to carry the crown jewels on).
n. pl. tricks of playing.
n. pl. feats of playing; t. Úlfs jarls, Fb. ii. 283; eigi skildi minna glímu þeirra en tafl-brögð, Vígl. 17.
No entry
= tal-byrðingr (q. v.), see Rb.
n. the money played for, the stakes.
n. a bet, Mag.
No entry
n. dice-throwing, Sks. 436 B.
m. player at chess.
m. a player (at chess or hneftafl), Fms. vi. 29.
m. a bag for the pieces.
m. a bag for the pieces, Gullþ. 20.
f. skill in playing.
f. skill in playing, Mirm.
n.
1) sacrifice (hann hét miklu tafni);
2) bloody prey (poet.).
n. [cp. Lat. daps; Gr. δαπάνη; the Greek word is analogous to sóa, which means to sacrifice and then to waste]:—a sacrifice, = Lat. victima, hostia, but only in a heathen sense, and obsolete; heilagt tafn, the holy sacrifice, Hd.; Gauts tafn, the victims of Odin, i. e. the slain, who in the heathen creed were an offering to Odin, the god of victory, Landn. (in a verse).
2. a bloody prey, poët.; tafn fékksk hrafni, tafns leitandi hrafnar, hrafn fagnaði tafni, hrafn á ylgjar tafni, bola tafn und kló hrafni, Lex. Poët. (in all these references ‘tafn’ is used by the poets to rhyme to hrafn); val-tafn, id.; gefa ærit tafn hrafni ok vargi, Karl. 152: in old eccl. writers, sæfa töfn, Stj. 348; tafn Guðs, 310 (victima Domini, Vulgate); fórn ok töfn, 655 xxiii. 1; fórnir ok töfn, id.
No entry
see tapsa.
No entry
a, m. a scrap, shred, [tafs = filings, Ivar Aasen.]
No entry
adj. dilatory.
n. horse’s tail (skera t. ór hrossum); rarely, cow’s tail.
n., pl. tögl, [Ulf. tagl = θρίξ; A. S. tægel; O. H. G. zakal; Engl. tail; Swed. tagel]:—prop. hair, but only found in the sense of,
II. a horse’s tail (cp. skopt and skott); hvárki toppr né tagl, Fas. i. 80, 486 (in a verse); skera tagl ór hrossum, … ef maðr bindr tagl í munn hrossi, Grág. i. 383; ef maðr skerr tagl ór stóðhesti manns, þat varðar skóggang, ef maðr skerr tagl ór þinghesti manns eða þess manns hesti er í brúðför er, þá varðar fjörbaugs-garð, 441 (riding a horse with a docked tail has always in Icel. been looked on as a disgrace, hence the heavy penalty), cp. Fas. i. 80 (höggit ór rófurnar ok skerit ór toppanna); töglin fylgja hánum (há = the hide of a horse), Hallgr.; hann tók í taglit annarri hendi, Grett. 108: of a cow’s tail, Gþl. 399.
2. a horse-hair rope, for trussing hay (reip-tagl), see högld (tögl og hagldir).
No entry
m. the docking a horse’s tail, Grág. i. 441.
n. hold, grasp.
n. [taka], a taking hold, a hold; urðu menn konungi því verri til taks sem hann þurfti meirr, i. e. they slipped out of the king’s hold, forsook him, Fb. ii. 304: a hold, grasp, esp. in wrestling or fighting (cp. Dan. tav, tage et tav), laust hann hestinn af takinu, Rb. 299, Grett. 69 new Ed.; af mæði ok stórum tökum, Bs. i. 634; halda fasta-tökum, with a firm grasp; lausa-tök, q. v.; Grettis-tak, the lift of Grettir the Strong, a name for those boulders which would require Herculean strength to lift them; so also, það er tak, ‘tis a heavy task, as of cleaning an Augean stable.
2. medic. a stitch, also tak-sótt.
II. as a law term, chattels; hann skal færa tak sitt ok hey af landi því, er hann bjó á, Grág. ii. 249 (cp. tak-fæð ‘lack of holding,’ i. e. poverty; fá-tækr, ‘few-holding,’ i. e. with few means, poor); í-tak, q. v.
2. seizure; dæmdum mér Heilagri kirkju fyrir takit þrjár merkr, D. N. iv. 231.
3. bail, security; æsta taks, D. I. i. 66, N. G. L. i. 47, passim; synja taks, to refuse bail, id.; nú æstir maðr taks annan, nú skal engi öðrum taks synja, fá honum tak samdægris, … varðar bú hans taki … þá skal hann vera mánað í því taki ef hann æstir laga-taks, 47; …
Shortened here. Read the full article →
I)
(tek; tók, tókum; tekinn), v.
1) to take, catch, seize (tóku þeir laxinn ok otrinn ok báru með sér);
G. tók inni vinstri hendi spjótit á lopti, G. caught the spear with his left hand;
man hón ~ fé okkart allt með ráni, she will take all our goods by force;
~ e-n höndum, to seize one, take captive;
tökum vápn vár, let us take to our weapons;
2) fig., ~ trú, to take the faith, become a Christian;
~ skírn, to be baptized;
~ hvíld, to take a rest;
~ flótta, to take to flight;
~ rœðu, umrœðu, to begin a parley;
~ ráð, to take a counsel (= ~ til ráðs);
~ e-n orðum, to address one;
~ sættir or sættum, to accept terms;
~ þenna kost, to take this choice;
~ stefnu, to fix a meeting;
~ boði, to accept an offer;
~ sótt, to be taken ill;
~ úgleði, to get out of spirits;
~ andviðri, to meet with contrary winds;
~ konung, to take, elect a king;
~ konu, to take a wife;
~ úkunna stigu, to take to unknown ways;
~ e-n or e-m vel, to receive one well;
~ e-t þvert, to take a thing crossly, deny flatly;
~ upp höndum, to raise the hands;
3) to reach, stretch forth, touch; …
u, f. a taking, capture, Fms. x. 417 (of a fortress); of a prisoner, Ann. 1254: a taking, seizing, unlawful or violent, of property, Grág. ii. 188, 301; gjalda fyrir hval-tökuna, Bs. i. 657; fjár-taka (see fé), upptaka.
II. revenue = tekja; með öllum tökum ok skyldum, Fms. vi. 431.
III. tenure of land; eiga töku á jöfð, N. G. L. i. 240.
IV. bail, security; hlaupask undan töku ok sókn, N. G. L. i. 258; see við-taka, á-taka, töku-vætti.
I)
(tek; tók, tókum; tekinn), v.
1) to take, catch, seize (tóku þeir laxinn ok otrinn ok báru með sér);
G. tók inni vinstri hendi spjótit á lopti, G. caught the spear with his left hand;
man hón ~ fé okkart allt með ráni, she will take all our goods by force;
~ e-n höndum, to seize one, take captive;
tökum vápn vár, let us take to our weapons;
2) fig., ~ trú, to take the faith, become a Christian;
~ skírn, to be baptized;
~ hvíld, to take a rest;
~ flótta, to take to flight;
~ rœðu, umrœðu, to begin a parley;
~ ráð, to take a counsel (= ~ til ráðs);
~ e-n orðum, to address one;
~ sættir or sættum, to accept terms;
~ þenna kost, to take this choice;
~ stefnu, to fix a meeting;
~ boði, to accept an offer;
~ sótt, to be taken ill;
~ úgleði, to get out of spirits;
~ andviðri, to meet with contrary winds;
~ konung, to take, elect a king;
~ konu, to take a wife;
~ úkunna stigu, to take to unknown ways;
~ e-n or e-m vel, to receive one well;
~ e-t þvert, to take a thing crossly, deny flatly;
~ upp höndum, to raise the hands;
3) to reach, stretch forth, touch; …
pres. tek, tekr; tökum, takit, taka; pret. tók, tókt (tókst), tók, pl. tóku; subj. tæki (tœki); imperat. tak, taktú; part. tekinn: with neg. suff. tek’k-at ek, I take not, Kristni S. (in a verse); tak-a-ttu, take thou not, Fas. i. (in a verse); tekr-at, Grág. (Kb.) i. 9: [Ulf. têkan, pret. taitok = απτεσθαι; Swed. take; Dan. tage, sounded tā, ‘du tar det ikke, vil du ta det;’ Engl. take is a word borrowed from the Dan., which gradually displaced the Old Engl. niman.]
A. To take hold of, seize, grasp; taka sér alvæpni, Eg. 236; tóku menn sér þar byrðar ok báru út, Egill tók undir hönd sér mjöð-drekku, 237; nú taki hest minn, ok skal ek ríða eptir honum, 699; tóku þeir skíð sín ok stigu á, 545; hann tók inni vinstri hendi spjótið ok skaut, Nj. 42; lauk upp kistu ok tók upp góð kvennmanna-klæði, Ld. 30; hann tekr nú bogann, … tekr nú kaðal einn, Fas. ii. 543; taka upp net, K. Þ. K. 90; hross skal maðr taka ok teyma ok hepta, þótt heilagt sé, id.
2. to seize; þeir tóku þar herfang mikit, Nj. 43; tóku skipit ok allt þat er á var, Fms. vii. 249; þeir tóku þar skútu, viii. 438; tóku skip hans, landtjald, klæði, ix. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. bailed; á því móti er hann er takaðr til, N. G. L. i. 328; ef maðr lýstr mann ok ferr svá á braut at hann er eigi takaðr, 306.
No entry
að, to shout takk, takk, a drover’s or shepherd’s cry, Run. Gramm.; smalar trutta ok takka, Hallgr.
No entry
f. = takmark, pl. takmerkir, i. e. takmarkir, N. G. L. i. 336; innan takmarkar þess er jórð á, Gþl. 449.
No entry
n. a failure to find bail, N. G. L. ii. 482.
f. destitution, poverty.
f. destitution, Fas. iii. 10, cp. fátæki = poverty.
No entry
u, f. a bringing or finding bail, N. G. L. ii. 260, 263.
No entry
adj. without security; tækr er taklauss eyrir svá mikill sem sök var gefin til, N. G. L. i. 364 (434).
n. line of demarcation, boundary.
n. [cp. North. E. take-note], a ‘take-mark,’ i. e. line of demarcation, boundary; setja frið milli landa várra til þeirra takmarka sem …, Ó. H. 53; í hverju héraðs-takmarki, Grág. ii. 404; prestar þeir sem búnað hafa í fyrr-sögðu takmarki, Vm. 28; milli Lóns ok Bjarnar-gnúps, ok lambeldi af sögðu takmarki, 82; þeir er bygðum vóru í Súganda-firði ok vestr þaðan í því takmarki sem áðr var tjáð … ok skyldu aldri koma í þetta takmark, Bs. i. 675; allt fyrir vestan þessi takmörk, Fb. i. 22.
No entry
n. = takmark, N. G. L. i. 265.
a. able to take good hold, strong.
adj. who takes a good pull, able-bodied, Fb. i. 509.
No entry
t, to put to bail; ok færi sá er taksettr var tak með fullum vörðslum … ef menn verða aflögliga sóttir ok til laga taksettir, N. G. L. ii. 191; skal sá, er tuftir á, taksetja þann mann til sín, en hann færi þat tak með lögum, 244; en um allar aðrar fjár-sóknir skal þann taksetja sem sök kemr á hendr á þessum tímum, K. Á. 182.
No entry
f. bail-setting; hvárki fyrir forboð né taksetningar, Gþl.; nýjar álögur, taksetningar eða stefnur, H. E. i. 419; um mannhelgi vára ok um taksetning ok aðrar sóknir, N. G. L. ii. 265, passim.
No entry
f., medic. a stitch = tak, Fél. x.
n.
1) talk, parley, conversation;
vera (sitja) á ~i við e-n, to be (sit) talking with (ek hefi verit á ~i við Hrafn ok Sturlu);
eiga ~ við e-n, to have a talk with;
taka ~ sitt, taka ~ með sér, to begin to talk together;
skilja ~it, to cease talking;
hélt biskup mikit ~ af honum, held much talk with him;
taka annat ~, to change the conversation to another subject;
2) speech, language (þú munt vera útlendr, því at ~ þitt ok yfirbragð er ekki líkt hérlenzku fólki);
3) tale, number;
tólf einir ~sins, only twelve in number;
vera í bónda ~i, to be reckoned among peasants;
4) tale, list, series (konunga~, skalda-~).
n. [tala, the verb], talk, parley, conversation; töluðu þeir lengi, fór tal þeirra vel, Nj. 11; en í þessu tali þeirra bræðra, whilst they were talking, 23; stundum var hann á tali við menn, Eg. 2; þeir bræðr vóru optliga á tali við konung, 60; hélt biskup mikit tal af honum, held much talk with him, Bs. i. 716; sátu þau öll samt á tali, kom þat upp ór tali þeirra, Fms. iv. 196; skilja talið, 142; eiga tal við e-n, hafa tal af e-m, taka annat tal, to change the conversation to another subject.
2. speech, language; þú munt vera útlendr, þvíat tal þitt ok yfirbragð er ekki líkt hérlenzku fólki, Fb. i. 79, Stj. 94, 204.
II. [telja], a tale, number; í bónda-tali, Bs. i. 716; í tali með öðrum himin-tunglum, Barl. 133; engi veit töl á, Bret. 86; daga-tal, tale of days: gen. tals, in number; tólf einir talsins, Barl. 169; krossa fimm at tali, Pm. 85.
2. a tale, list, series; ættar-tal, a pedigree; konunga-tal, Fb. ii. 520; presta-tal, skálda-tal, Lögmanna-tal, a list of priests, poets, ‘lawmen;’ fara á þing ok bjóða sik í tal með öðrum mönnum, and enter the lists, N. …
Shortened here. Read the full article →
I)
f.
1) speech, discourse (þá hóf hann tölu sína upp ok sagði); láta ganga töluna, to go on with one’s tale (Þórir þagði, meðan Grettir lét ganga töluna);
2) tale, number; hann hafði tölu á þessum mönnum, he took tale of, counted them; hafa e-n í þræla tölu, to reckon one among thralls, treat one as a thrall;
3) number, in grammar;
4) bead (glertala).
II)
(að), v.
1) to talk, speak (~ hátt ok hvellt); with acc., síðan töluðu þeir leyniliga ráðagørð sína, after that they talked over their plans by themselves;
2) to speak, make a speech (talaði konungr fyrir liðinu ok mælti svá);
3) to record, tell; ok er ekki um hans ferðir at t. fyrr en hann kemr heim, there is nothing to tell about his journey till he comes home;
4) with preps., t. til e-s, to talk (speak) to one (Rútr talaði þá til Marðar); to talk about, = t. um e-t; t. við e-n, to speak to one (nú talar Flosi við menn sína); recipr., þeir töluðust mart við, they talked about many things.
u, f. [tala, the verb], a talk, speech, oration; hafði konungr allt í einni tölu at hann sagði fyrir skipinu, ok setti grið manna í milli, Fms. ix. 480; né ek heyrða tölu greiðri, Sighvat; hann tók at lofa þessa tölu (this speech), 656 A. ii. 16; láta ganga töluna, Grett.; telja tölu fyrir e-m, to make a speech, lecture, Hom. (St.); hann snéri þá tölunni á hendr þeim bræðrum, Fms. iv. 380; þá hóf hann tölu sína upp, ok sagði, Íb. 12.
II. a tale, number, Edda 120; öll tala minni enn tíu, Hb. 544, 151; hann hafði tölu á þessum mönnum (took tale of, counted them), at þeir vóru tólf, Grett. 97; þar mátti eigi tölu á koma, not to be told, Barl. 26; margfalleg tala, Skálda 185; einn í tölu þeirra sjálfra, one of them, 623. 35; í kappa tölu, í þræla tölu, of the number of, Fms. i. 289; vinna eiða at tölum at réttar eru talðar, Grág. i. 327.
2. an account; kost á kona at beiða talna búanda sinn um fjárfar á milli þeirra, Grág. i. 336; hans tala skal standa á fé sjálfs, K. Þ. K. 146: calculation, tölur eru tvennar, Rb. 2.
3. a bead, of pearl or glass; gler-t., D. N., and in mod. …
Shortened here. Read the full article →
I)
f.
1) speech, discourse (þá hóf hann tölu sína upp ok sagði); láta ganga töluna, to go on with one’s tale (Þórir þagði, meðan Grettir lét ganga töluna);
2) tale, number; hann hafði tölu á þessum mönnum, he took tale of, counted them; hafa e-n í þræla tölu, to reckon one among thralls, treat one as a thrall;
3) number, in grammar;
4) bead (glertala).
II)
(að), v.
1) to talk, speak (~ hátt ok hvellt); with acc., síðan töluðu þeir leyniliga ráðagørð sína, after that they talked over their plans by themselves;
2) to speak, make a speech (talaði konungr fyrir liðinu ok mælti svá);
3) to record, tell; ok er ekki um hans ferðir at t. fyrr en hann kemr heim, there is nothing to tell about his journey till he comes home;
4) with preps., t. til e-s, to talk (speak) to one (Rútr talaði þá til Marðar); to talk about, = t. um e-t; t. við e-n, to speak to one (nú talar Flosi við menn sína); recipr., þeir töluðust mart við, they talked about many things.
að, [Swed. tala; Dan. tale; A. S. tale, talian; cp. telja], to talk; tölum þetta eigi lengr, Ísl. ii. 237; mun ek þetta mál tala við föður minu, talk it over with him, Lv. 22; síðan töluðu þeir leyniliga ráða-görð sína, Nj. 5; tala hljótt, 140; tala hátt ok hvellt, Fms. i. 215; Njáll talar (says), at mönnum væri mál at lýsa sökum sínum, Nj. 149; síðan töluðu þeir mart, 3; þeir bræðr töluðu, Glúmr ok Þórarinn, 22; töluðu þeir Ketill allan dag, 146.
2. to speak, make a speech; talaði konungr fyrir liðinu ok mælti svá, Ó. H. 204; talaði sitt eyrendi hvárr þeirra, Nj. 188; tala langt örendi ok snjallt, Fms. x. 163; er hann hafði talat snjallt örendi … þóat bændr talaði snjallt, þá brásk þat þó jafnan yfir er konungr talaði, 322; þetta þarf eigi optarr at tala, to discuss; tala af hendi e-s, to speak in one’s behalf, i. 21.
3. to record; ok er ekki um hans ferðir at tala fyrr enn hann kemr heim, Nj. 215: = telja, tala trú fyrir mönnum, Fms. x. 17; er þau mál vóru fram talað (i. e. töluð), Sks. 642, (rare.)
II. with prepp.; tala um e-t, to talk about; hann talaði þar um mörgum fögrum orðum, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
pp. spoken, speaking; t. vel, a good speaker (snjallr í máli ok t. vel á þingum).
part. spoken; vitrastr ok fegrst talaðr, Edda 15; lítt talaðr á þingum, Fms. vii. 102; snjallr í máli ok talaðr vel á þingum, ix. 534; fámáligr optast, eigi talaðr á þingum, glaðr við öl, málreitinn í kyrð ok blíðmæltr, vi. 438; fámálugr ok ekki talaðr á þingum, Orkn. 184; talaðr vel, djúpráðr, Fagrsk. 32; fá-talaðr, of few words.
No entry
f. (or m.), elocution.
No entry
a, m. a teller, counter, in ár-tali.
No entry
see tala.
No entry
n. a row of beads, a rosary, D. N. and in mod. usage.
No entry
f. arithmetic, (mod.)
No entry
n. = taflbyrðingr, a reckoning table containing the solar, lunar, and paschal cycles, published as an appendix to the Rb.
a. listening to talk, credulous (konungr var ~ ok eigi djúpsær).
adj. listening to talk, credulous, easily swayed (not in a good sense), Nj. 102, Bjarn. 21, Eg. 254.
No entry
adj. wise in numbers, Rb. 448.
f. taming, breaking in.
f. [temja], a taming, breaking, Sks. 79, Al. 119.
a.
1) tame, = tamiðr, of a colt;
2) familiar, ready (þat varð tamast, sem í œskunni hafði numit).
töm, tamt, adj.; [A. S. tam; Engl. tame; O. H. G. zam, etc.; see temja]:—used in Icel. mostly in the sense of ready; þat varð tamast sem í æskunni hafði numit, Grett. 150; allskonar leikar er tíðir ok tamir vóru, Karl. 482; emk-at ek tamr at samna skrökvi, Ó. H. (in a verse); víg-tamr, val-tamr, Veg-tamr, gang-tamr, ready for, used to…, Lex. Poët.
2. = tamiðr, tame, of a colt; ílla tamr, Hm. 89; ú-tamr, untamed, wild. tams-vöndr, m. a taming-wand, Skm. 26.
No entry
m., gen. tandrs = tandri, Rekst., (of a sword.)
No entry
að, fengu þeir varla tandrat ljósit, Orkn. 208 (tendrat, v. l.), cp. Vísnabók, 1748, p. 49.
m. fire (poet.).
a, m. [Ivar Aasen tandre, frisk som ‘tandre’ = fresh as fire; cp. Germ. zünden; A. S. tyndre; Engl. tinder]:—fire, only in poetry, Edda (Gl.); a nickname, D. N. tandra-sel, a local name in western Icel.
a. ‘fire-red’, of gold.
adj. ‘fire-red,’ of gold, Hær. 6, Mag. 13, Clar.
m.
1) a point projecting into the sea;
2) the pointed end by which the blade is driven into the handle (sverðit brast í tanganum).
a, m. [A. S. tange; North. E. tang], a spit of land, a point projecting into the sea or river (but tunga when two rivers meet); á tanganum nessins, Eb. 12; er skipit kom fram fyrir tangann, Ísl. ii. 99; eyrar-tangi, see eyrr: in Icel. local names.
2. the pointed end by which the blade is driven into the handle; sverðit brast í tanganum, Valla L. 213; lagði hón klæði um tangann ok togaði, of a knife, Bs. i. 385.
No entry
n., in the phrase, hvorki tangr né tegund, not a whit.
No entry
m., see tönn.
from tönn, tooth.
að, [tönn], to dent, Korm. (in a verse.)
u, f., -tanni, a, m., and -tannr, m. toothed; in compds, Grottin-tanna, sliðrug-tanni: Tanni, a pr. name, Landn.; Hildi-tannr, a nickname.
m. tusk-chisel.
a, m. a tusk-chisel; hann hafði í hendi kníf, ok hélt á tannara, ok renndi þar af spánu nökkora, Ó. H. 197; ein sylfskeið ok einn tannari, D. N. ii. 627.
gen. pl. from tönn.
gen. pl., in compds, see tönn.
No entry
n. tooth-marks.
m. chewing, tearing with the teeth.
m. a tearing with the teeth, of beasts, Fas. iii. 378.
f. gnashing of teeth.
f. a gnashing of teeth, Fms. iii. 168; so also,
No entry
f., N. T. (gnísta tönnum).
No entry
m. a crozier of walrus-tusk, Dipl. iii. 4, v. 18.
n. a belt of walrus-tusk.
n. a belt of walrus-tusk (worn by a seiðkona), Þorf. Karl. 384.
a. with prominent teeth.
adj. ‘tooth-bare,’ with prominent teeth, Ld. 272.
No entry
m. a box of walrus-tusk, Ám. 102, Pm. 17.
n. tooth-fee (a gift to an infant when it cuts its first tooth).
n. a ‘tooth-fee’ a gift to an infant when it cuts its first tooth, a custom still observed in Icel., and mentioned in Gm. 5; ek skal í dag heimta tannfé þitt at Sveini konungi, Fb. i. 481; þessi þræll hafði Hákoni verit gefinn at tannfé, Fms. i. 210; þenna grip gaf faðir minn mér at tannfé, Ld. 72; þat sem þau höfðu gefit Ásmundi syni þeirra í tannfé, D. N. ii. 364.
No entry
f. the row of teeth, Ad. 9.
m. ‘tooth-wall’, the row of teeth.
m. ‘tooth-fence,’ ‘tooth-wall,’ the row of teeth = Gr. ερκος ὀδόντων, Nj. 39, Skálda 170, Dropl. 25.
No entry
and tann-grisnir, m. ‘tooth-gnasher,’ the name of the goat, Edda; as a nickname, Korm.
n. pl. a hilt of walrus-tusk.
n. pl. a hilt of walrus-tusk, of a sword, Fms. vii. 69. tann-hjaltaðr, part. walrus-tooth-hilted, Fms. vii. 69.
No entry
n. the tooth-flesh, gums.
No entry
f. teething pains, of infants, Fél.
No entry
adj. toothless, K. Þ. K. 28, Barl. 15.
No entry
n. loss of teeth.
No entry
u, f. tooth-ache.
m. tusk-chisel.
m. a ‘tusk-chisel,’ Þjal. 8 (cp. blóð-refill).
a. tooth-sore, ill-treated.
adj. tooth-sore, from having one’s teeth drawn (metaph.), Lv. 95, Fms. vii. 261, viii. 415, Stj. 544.
No entry
m., see skafl.
No entry
a, m. = tann-refill, as a nickname: in a local phrase, tannskara-staðir, Orkn.
pp. with handle of walrus-tusk.
adj. with handle of walrus-tusk, Fas. ii. 357.
No entry
n. walrus-tusk shrine, Vm. 105.
No entry
n. walrus-tusk tablet, Bs. i. 874.
n. pieces (chessmen) of walrus-tusk.
n. pieces of walrus-tusk, of chess, Krók. 54; t. með taflborði, D. N. ii. 255.
f. walrus-tusks.
u, f. ‘tusk-ware,’ i. e. walrus-tusks as an article of trade, Rétt. 47, Fb. iii. 445, cp. Sks. 127.
No entry
m. a (?), A. A. 270.
No entry
u, f. decay in the teeth.
(að), v.
1) to lose, with dat. (þar tapaði hón kambi sínum);
2) to kill, put to death (t. e-m, lífi e-s);
3) refl., tapast, to be lost, come to nought.
að, [Swed. tapa; Dan. tabe]:—to lose, with dat.; eigi hefir þú tapat örlyndinni, Bs. i. 53; þar tapaði hón kambi sínum, Ld. 10; tapa lífi ok sæmd, Bær. 14; tapa sama sínum, MS. 4. 10.
2. to destroy, kill; tapa mínu lífi, to put one to death, Fms. viii. 240; biðr hann tapa piltinum. Fs. 145, Merl. 1. 28; tapa sveininum ok drepa hann, Mar.; tapa sér sjálfum, Barl. 123.
II. reflex. to be lost, Fb. ii. 391; töpuðusk þau heit öll, came to nought, Fms. v. 113: to perish, Clem. 26.
2. part. tapaðr, lost = Lat. perditus, Barl. 133; fortapaðr, forlorn, N. T.
f.
1) loss;
2) perdition.
(mod. töpun), f. loss: tjón ok t., Stj.: perdition, Fms. ii. 48, passim in mod. usage.
No entry
f. [from the A. S. taper-æx], a small tapering axe or halberd of English workmanship, Lv. 6. Nj. 32, 179, Sturl. iii. 125, Fs. 68, 69.
No entry
n. [for. word], a carpet, tapestry, D. N.
(að), v. to tap, draw, from a cask (t. vín, mungát).
að, [Engl. tap; Germ. zapfen], to tap, draw, from a cask; t. mungát, Rétt. 2. 10; t. ok drekka, Norske Saml. v. 159.
No entry
a, m. a tap, in a cask, bottle.
No entry
m. a tapster, Rétt. 13. 3; bjór-tappr.
No entry
að, to tap; rétti lambit fót sinn ok tapsaði honum, Clem. 46.
2. in mod. usage, to read hurriedly; þú mátt ekki t.
No entry
a, m. a nickname, Bs.
No entry
u, f. [perh. a for. word], poët. war, fight, battle, Edda (Gl.)
m. bull.
m. [Lat. taurus], a bull, Edda (Gl.); leiða kú undir tarf.
f. target, small round shield.
u, f. [perh. a for. word; A. S. and Fr. targe], a target, small round shield, occurring in Kormak and Hkm. 6 (poets of the middle of the 10th century), Nj. 144; törgu-buklari or törgu-skjöldr, a target-shield, 143; himin-t., the ‘heaven-target,’ i. e. the sun, Þd.
No entry
interj. this, there; tarna er fallegt! tarna eru ljót læti! tarna er ljóta vorið, Jónas.
(að), v. to lay forth, spread out (t. gulli ok gersimum).
að, to stretch, spread out; breiða pell á alla borgar-veggi, ok törrudu fyrir þeim gulli ok görsimum, Fas. i. 274.
No entry
a, m. a tassel (?), as a nickname, Landu. (Glúm.)
f. bag, sack (töskur tvær fullar með gull ok silfr).
u, f. [Germ. tasche], a trunk, chest, Fb. ii. 288, Fms. vi. 182, 183, vii. 95; tólf hesta klyfjaða ok töskur á, Landn. 218, Grett. 123 new Ed.; töskum þeim sem konungs-bréfin vóru í, Bs. i. 709; ef hann hittir fé sitt í örk manns eðr tösku, N. G. L. ii. 271; hestr búinn með töskum, Krók.
2. a pouch, pocket, Germ. tasche; prestar sýni önga lausung í klæða-búnaði sínum, hvárki töskur né stikknífa, H. E. ii. 113. tösku-bakr, m. a nickname, Landn.
No entry
u, f. [Engl. tassel], a tassel, Edda ii. 494.
No entry
[etymol. uncertain]: in compds, tas-brenndr, part. quite burnt, duly cleansed, of silver, Norske Saml. v, 150, a απ. λεγ. tas-vígr, adj. a απ. λεγ. in vera t. at e-u starfi, quite busied (?), Vígl. 61 new Ed., also a απ. λεγ.
No entry
m. pl. the Tartars, Fms. x. 44, 56, 152, Ann. 1286; Tartara, Bs. i. 756.
n. pl. sorcery, charms.
n., the mod. form is töfrar, m. pl., Fas. iii. 608; [O. H. G. zoubar; Germ. zauber]:—sorcery, also, charms, talismans; hann hefir með sér leynd taufr, Konr. 21 (leyndar töfrir, v. l.); skjóðu-pungr, ok varðveitti hón þar í taufr sín, Þorf. Karl. 374; þinn skelmir treystir taufrum (töfrum Ed.) móður þinnar, Fs. 166; taufr, lif, rúnar, N. G. L. iii. 286 (foot-note 2); farit eigi með taufr né lyf, … taufr eða með lyf eða með spár, Hb. (1865) 30, 31; hón kunni mart í töfrum, Fas. iii. 196; spurði hvar nú væri komin taufr hennar, 202.
COMPDS: tauframaðr, taufrmaðr.
(að), v. to enchant.
að, to enchant, Fas. iii. 416.
m. sorcerer, enchanter.
m. a wizard, Korm. 82.
No entry
id., H. E. i. 522.
(pl. -ar), f. string, rope.
f., pl. taugar, MS. 623. 33, and so in mod. usage; [A. S. teâg, tige; Engl. tag, tie; Germ. tau; Swed. tag, etc.]:—a string, rope: lausa-taug, tauginni, Eg, 579; taugar-endi, … smeygja tauginni af hálsi sér, Fms. vi. 368; tóku hestana ok lögðu taug við, Vígl. 21; taugar þær héldu, er á hálsum þeirra vóru, 623. 33; guðvefjar-taug, Stj. 360.
2. mod. cords, strings, nerves; hjarta-taugar, heart-strings(see tág): hence the phrase, það er góð taug í honum, there are good fibres in him (of feeling and character); ragr í hverja taug, a coward in every fibre, Fas. iii. 297; see tog and tág.
pp. ? having ropes in place of rafters, of a poor cottage.
part. roofed with fibre (?), of a poor cottage, Hm. 35.
No entry
að, to bridle, K. Þ. K. 90; see teyma.
n. holding the reins.
n. the holding the reins, Al. 6.
(-s, -ar), m. rein, bridle (Á. tók í taumana); háfa hest í taumi, to have a led horse with one; bera taum á ísinn, to measure the ice with a cord; ganga, akast í tauma, to fail, not to be fulfilled.
m. [A. S. teâm = a line of descendants; Engl. team; Germ. zaum; Dan. tömme]:—a rein, bridle; leiða hest í taumi, MS. 4. 29, Fbr. 65 new Ed.; taumr hestsins var bundinn við hæl, Fms. vi. 234; þeir bera taum á ísinn, a cord for measuring, viii. 416; hón hafði höggorma at taumum, Edda 37; beils eðr tauma, Gþl. 359: of a ship, taumar ok stœðingar, 673. 60; ak-taumar (q. v.), N. G. L. ii. 283: metaph. phrases, ljá e-n tauma, to give it the rein, Mar.; leysa tauma síns valds, H. E. i. 501; ganga lítt í tauma, to go quietly in harness, i. e. to go straight, prove true, Nj. 20; gékk þat lítt í tauma er hón sagði, Þorf. Karl. 380; at mér akisk þetta eigi í tauma, id., Fms. xi. 121.
COMPDS: taumburðr, taumhestr, taumalag.
No entry
m. = álburðr, measuring with a line, Gþl. 286.
No entry
n. a led horse, N. G. L. i. 386.
No entry
m. pl., poët. treasures, Edda (Lauf.); taura týr, Korm.
No entry
m. a local name in Sweden, Ýt. (Hkr. i. 26).
No entry
n., in the phrase, koma öngu tauti við e-n, to be unable to manage a person, Bs. ii. 355; það verðr öngu tauti við hana komið, she is quite ungovernable.
(að), v. to mutter, murmur.
að, [Engl. toot; Dutch tuyten], to mutter, murmur in a low voice; ekki týr yðr nú at tauta eðr tutla hann Sverri af konungdóminum, Fms. viii. 234; hvað ertú að tauta? tauta e-ð fyrir munni sér; tauta í hljóði: poët. of a stream, vatnið af heiðum veltist niðr, var það að tauta giljum í, Bb.
No entry
a, m. [for. word], a tax.
I)
(gen. tár, pl. tær), f. toe; táin in mesta, the big toe.
II)
n. path, walk (poet.).
1. f., gen. tár, pl. tær, gen. tá, dat. tám; [A. S. tâ; Engl. toe; Germ. zehe; Swed. tå; cp. Lat. digitus; Gr. δάκτυλος]:—a toe; táin in mesta var miklu meiri á Ólafi enn á öðrum mönnum, Sd. 167; tána mestu, Nj. 245, Ó. H. 75; fimm tær, id.; tám eða hæl, Edda 42; horfa hælar í tá (gen. pl.) stað, en tær í hæls stað, N. G. L. i. 339, Bs. i. 423; standa á tá, to stand a-tiptoe: phrases, græða á tá og fingri, to make money with toe and finger, of one who grows quickly rich.
2. the tip of a ness; Skaga-tá: Örvandils-tá, a star, Rigel in Orion (?), Edda 59.
2. n. [Swed. taa = a bye-path, walk (= Icel. geil or tröð); Swed. tå also means a sheep-walk, in naut-tå, fä-tå, svin-tå, Rietz 770 b; the word also remains in Dan. for-tov = fore-path, pavement]:—a path, walk, as rightly explained by N.M.Petersen in his Nordisk Mythology; the word is only found in the phrase, standa á tái, to stand on the path, Skv. 2. 21; spruttu á tái tregnar iðir, … sprang up on the walk, Hðm. 1; gékk hón tregliga á tái sitja, she moodily sat down on the walk, Gh. …
Shortened here. Read the full article →
(pl. -ar), f. stringy root, fibre.
f., pl. tágar, (tægr, Barl. 86), a willow-twig; stokk af tágum ok sefi görvan, Stj. 251: of the roots of a plant or tree, tré tekr at hníga ef höggr tág undan, Am. 69; upp at rífa þær rætr ok tægr, Barl. 86; lágu þar á tágar af hjartanu (heart-strings), Ó. H. 223.
n.
1) token, mark (krossar ok öll heilög tákn);
2) token, wonder, miracle (nú var þat í annat sinn, at Ólafr konungr gerði fagrt t.).
n., also teikn, [Ulf. taikns = σημειον; Engl. token; A. S. tûcen; Germ. zeichen; Dan. tegn]:—a token, mark; krossa ok öll heilög tákn, Nj. 167; at vér megim betr skilja t́kn hennar, Hom. 51: a zodiacal sign, Barl. 132, Stj. 15.
2. a token, wonder; göra mörg tákn, to work wonders, 625. 30; tákn þau er sögð vóru frá Ólafi konungi, Fms. v. 104; tákn hennar, Hom. 51; tákn ok stórmerki, passim.
(að), v. to betoken, signify; t. fyrir, to forebode.
að, to betoken, Fms. i. 228, vi. 202, xi. 12, Rb. 336, Barl. 57; tákna fyrir, to forebode, Hom.
No entry
f. a betokening, significance, Mar.
No entry
adv. significantly, Stj. 110.
a.
1) symbolical;
2) miraculous (táknsamlig lækning).
adj. significant, Al. 117, Mar., Hom. 84.
n.
1) talk, parley, conversation;
vera (sitja) á ~i við e-n, to be (sit) talking with (ek hefi verit á ~i við Hrafn ok Sturlu);
eiga ~ við e-n, to have a talk with;
taka ~ sitt, taka ~ með sér, to begin to talk together;
skilja ~it, to cease talking;
hélt biskup mikit ~ af honum, held much talk with him;
taka annat ~, to change the conversation to another subject;
2) speech, language (þú munt vera útlendr, því at ~ þitt ok yfirbragð er ekki líkt hérlenzku fólki);
3) tale, number;
tólf einir ~sins, only twelve in number;
vera í bónda ~i, to be reckoned among peasants;
4) tale, list, series (konunga~, skalda-~).
f., pl. tálar, in mod. usage neut. when sing.; thus dat. táli, Pass. 33. 2; but af tál (dat. fem.), Bs. ii. (in a verse); [A. S. tæ; Early Engl. tele; cp. Lat. dŏlus; Gr. δόλος; the Icel. vowel is long, as if denoting some contraction]:—a bait, allurement; önga vél eðr tál, Fms. v. 172; mæla tál ok hégóma, to talk deceitfully and untruthfully, Nj. 258; hverjum manni er tál at mæla annat, Fms. vi. (in a verse); verðr þat mörgum tál, Pass.
2. pl. devices; tálar ok svik er fyrir hann vóru settar, Fms. x. 339; draga á tálar, to draw into a trap, betray, Al. 46: to defraud, eigi vil ek þik á tálar draga, Grett. 112; sá er Svein konung sveik ór landi ok Tryggva-son á tálar dró, Ó.T. (in a verse); öngan drögum vér á tálar, we defraud none, 2 Cor. vii. 2; verða e-m at tálum, to betray, Sól. 20; tældr miklum tálum, Alm. 36.
COMPDS: tálardísir, tálgröf, tálhreinn, tállauss, tállausliga, tálráð, tálsamligr, tálsamr, tálsigi, tálsmuga, tálsnara, tálarsnara, tálvinr.
I)
f.
1) speech, discourse (þá hóf hann tölu sína upp ok sagði); láta ganga töluna, to go on with one’s tale (Þórir þagði, meðan Grettir lét ganga töluna);
2) tale, number; hann hafði tölu á þessum mönnum, he took tale of, counted them; hafa e-n í þræla tölu, to reckon one among thralls, treat one as a thrall;
3) number, in grammar;
4) bead (glertala).
II)
(að), v.
1) to talk, speak (~ hátt ok hvellt); with acc., síðan töluðu þeir leyniliga ráðagørð sína, after that they talked over their plans by themselves;
2) to speak, make a speech (talaði konungr fyrir liðinu ok mælti svá);
3) to record, tell; ok er ekki um hans ferðir at t. fyrr en hann kemr heim, there is nothing to tell about his journey till he comes home;
4) with preps., t. til e-s, to talk (speak) to one (Rútr talaði þá til Marðar); to talk about, = t. um e-t; t. við e-n, to speak to one (nú talar Flosi við menn sína); recipr., þeir töluðust mart við, they talked about many things.
adv. deceivingly; in ú-tála, Lex. Poët.
f. pl. guileful (female) spirits.
f. pl. false fairies, Skv. 2. 24.
f. treacherous snare or noose, = tálsnara.
u, f. id., Bs. i. 244.
I)
(að), v. to carve, = telgja.
II)
f. cutting, carving.
að, to shape or carve wood, Fas. iii. 546; see telgja.
I)
(að), v. to carve, = telgja.
II)
f. cutting, carving.
u, f., prop. talga, [Fr. tailler, a Norman word; cp. telgja, and Engl. tally = a shaped stick]:—a cutting, carving; höggva tré til viðja, bæta allri bót með tálgu ok bandi, K. Þ. K. 88; hvárki hamarshögg né öxar-tálga, Stj. 563; stein-tálga, stone-cutting, 562.
COMPDS: tálgugrjót, tálguknífr, tálguöx.
No entry
a, m. a mason (?), a nickname, Fms. viii.
n. free-stone.
n. [Norse talg-stein], a quarry of free-stone, Fms. v. 215, Hom. 122, D. N. iv. 82.
m. carving-knife, whittle.
m. [Dan. tolle-kniv], a carving-knife, to carve wood and walrus-tusks, usually worn in the belt (knífr ok belti), Korm. 144, Band. 42 new Ed., Bs. i. 330, Eb. 250, passim.
No entry
f. a shaping-axe, adze, Eb. 182, Rd. 313.
n. gills of fish; whale-bone.
n., usually in pl. the gills of fish, as also of whale-bone; bein eða tálkn, Grág. ii. 371, Jb. 315; fann hann tálkn ok vóru þar á rúnar, hann brenndi tálknið allt, Eg. 566, 567; tálkn þau er vaxin eru í munni honum, Sks. 135; þessir fiskar (those whales) hafa hvárki tönn né tálkn, 120: as a nickname, tálkni, Landn.: whence Tálkna-fjörðr, id.
COMPDS: tálknfanar, tálknkefli, tálknskíð, tálknsproti, tálknstika.
No entry
f. pl. fan-like fringes of whale-bone, Fms. v. 183, Fas. ii. 518.
No entry
n. a piece of whale-bone, Eg. 566.
No entry
n. a splint, rod, wand of whale-bone, Fbr. 6l, Fas. ii. 534.
m. wand of whale-bone.
a, m. a wand of whale-bone, Mag.
No entry
u, f. a candlestick of whale-bone, Ám. 60.
adv. guilelessly, sincerely.
adv. sincerely, Bs. i. 170, MS. 655 xi. 4.
(að), v. to hinder (E. konungr ~ði ekki ferð hans).
að, to hinder; tálma e-t or tálma e-m e-t; t. ferð e-s, Fms. vii. 118; t. mér þá götu, Barl. 163; t. þann inn litla geisla, 180; t. verk þeirra, Ver. 32; tefja ok t. e-t, Fms. ii. 140, vi. 146, 301, Fær. 149; t. framkvæmd e-s, Al. 83: hann vill tálma (to obstruct) neðri húsin á Grannesi sem frú Magnildr gaf fyrir sál sína, D. N. i. 193.
II. reflex., tunga mín er tálmuð, 655 xx. 7; at samþykt megi tálmaz, H. E. i. 393.
f. hindering, obstruction.
f. a hindering, obstruction, Fas. iii. 542, Barl. 60, Stj. 286.
No entry
a, m. a hindrance, obstruction; in farar-tálmi, see för.
f. pitfall.
f. a pit used as a trap, Sks. 425, Eluc. 34.
No entry
m. a decoy-reindeer, used as a stale or lure to catch other deer, a απ. λεγ. in Haustl. 3, for this prob. is the sense; and this may have been the very Norse word that Óttarr (Ohthere) used to king Alfred, and which the king rendered into English by stæl-hrânas; but see hreinn.
a. guileless.
adj. guileless, Merl. 2. 81; n. tállaust, as adverb, forsooth, verily, Fms. ix. (in a verse).
No entry
n. devices, Merl. i. 24.
a. treacherous.
adj. treacherous, Fms. x. 305.
No entry
adj. id., Merl. 2. 45.
m. bait, allurement.
a, m. a treacherous bit, a bait, Fb. ii. 290.
No entry
u, f. a treacherous hole to slip through; opt eru tæpar tálsmugur, Hallgr.
f. a deceitful snare.
u, f. a treacherous snare.
No entry
m. a treacherous friend, Gísl. (in a verse).
No entry
n. [perh. akin to Germ. tapfer], pith, pluck; það er svo lítið táp í honum.
COMPDS: táplauss, tápmaðr, tápmikill.
No entry
adj. pithless.
No entry
m. a brave man.
No entry
adj. brave. The word is not recorded in old writers.
n. tear (hrundu tárin á kinnr honum); fella tár, to shed tears.
n., pl. tár, old pl. t́r; [Goth. tagr; A. S. teâr; Engl. tear; O. H. G. zakar; Germ. zähre; Swed. tår; Dan. taare; Lat. lacryma; Gr. δάκρυ]:—a tear, tears; móðug tár, moody tears, Gh.; fella tár, to let fall tears, Stj.; tárin hrundu, Fms. vi. 235; hrutu ór augum honum tár þau sem því vóru lík sem hagl þat er stórt er, Glúm. 342 (cp. þá fann Páll at hann leit frá, ok stökk ór andlitiuu sem haglkorn væri, Sturl. iii. 193); hvat berr nú þat við, faðir minn, er þér hrynja tár, Ld. 132: the instances of this word in the Sagas are rare, bearing out the remarks of Tacitus—lamenta et lacrymas cito, dolorem et tristitiam tarde ponunt; feminis lugere honestum est, viris meminisse, Germ. ch. 27, words which call to mind the scene in Fær. S. ch. 7—sveinarnir sátu á klettimun ok sá upp á þessi tíðendi. ok grét Þórir, en Sigmundr mælti, grátum eigi, frændi, en munum lengr; víg-tár, ‘war-tears,’ tears boding revenge, Sighvat: in poets ‘tears’ are called the brá-regn, brú-dögg, skúrir, él kinna, brá, i. e. rain, dew, shower, hail of the cheeks, brows, see Edda: gold is called Freyju-tár, i. e. tears of Freyja; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, dep. to shed tears, weep, Fær. 104, Fms. ii. 108, Barl. 10, Stj. 214, Bs. i. 876.
n. weeping.
n. a shedding tears, Eluc. 150.
No entry
adj. tearful, tárug-hlýra, adj. with tearful cheeks, Gh. 9, (A. S. teârig-hleôr.)
pp. blent with tears.
part. blent with tears, Fms. xi. 425.
No entry
-döggvaðr, adj. tear-bedewed, Sks. 227.
(-da, -dr), v. to shed tears.
d, to shed tears, Fas. i. 264, Rb. 332.
No entry
adj. weeping, tearful, Bs. i. 876.
f. shedding of tears.
f. a shedding tears, Stj. 220.
No entry
f. a melting into tears, Hom. 9,
a. profuse of tears, apt to weep (tármild augu).
adj. profuse of tears, apt to weep; tármild augu, Pr. 472 (cp. hlátr-mildr).
pp. tear-besprinkled (með társtokknum augum).
part. tear-besprinkled, of the eyes, Bs. i. 784, Karl. 166, Mar.
No entry
u, f. [Engl. teat], a teat, esp. a sugar-teat for babies; skinn-táta, a skin-teat.
II. a pr. name, in the nursery rhyme, Táta, Táta, teldu dætur þínar.
No entry
adj. (qs. tár-hreinn?), quite clean, e. g. of linen, clean from the mangle.
n. ‘toe-iron’, fetter.
n. a ‘toe-iron,’ fetter, Ann. 1343.
No entry
u, f. ‘toe-decay,’ a disease of the toes, Fél.
No entry
u, f. a kind of outer soles or socks worn by fishermen.
(teð, tadda, taddr), v. to dung, manure (~ vel garða).
teð, taddi, tatt, [tað], to dung, manure; akra töddu, Rm. 12; t. vel garða, Am. 59; of land verðr þá verr tatt, Grág. ii. 341; jammikinn akr sem hann taddi með myki hans, … hvar er taddan hefir, N. G. L. ii. 113.
No entry
m. a hinderer; orða-tefill, Fas. i. 533, Gsp. 1.
(tef, tafða, tafinn), v. to hinder, delay (~ e-n, ~ fyrir e-m).
tef, tafði, tafit, [töf], to hinder, delay; tefja fyrir e-m, hann tafði fyrir oss hvíldina, Fms. ii. 140, Fær. 149, (Sturl. iii. 56 read kafði for tafði): freq. in mod. usage, tefðu mig ekki, do not interrupt, disturb me, of a person when busy and wanting to be let alone.
2. reflex., eg tafðist, I was delayed.
B. [Dan. tæve], a bitch, an altogether different word; in Clem. 44, tefr hann Tý, níðir hann Njörð, he calls Ty (the god) a bitch; cp. grey þykkir mér Freyja, in a verse in Kristni S.
(-da, -dr), v.
1) to play at tables, chess, draughts, etc. (sumir tefldu skáktafl eða hneftafl eða kvátru);
2) ~ í uppnám, to expose the pieces, so that they can be taken (vildi S. bera aptr riddara, er hann hafði teflt í uppnám);
3) ~ e-n upp, to beat one in a game of draughts, fig. to deprive one of what one has;
4) to weave checks.
d, [tafl], to play at tables or draughts; tefldu í túni teitir vóru, Vsp., Hkr. iii. 320; menn skolu ok eigi t. svá at þeir leggi fé við, Grág. ii. 198; konungr sat ok teflði hnettafl, Fms. vi. 29; sumir tefldu skáktafl eða hnettafl eða kvátru, Konr.; tveir menn vóru á heystáli ok tefldu, brann þar ljós, Ísl. ii. 69; t. kvátru, Sturl. ii. 184; þá skildi á um tafl, vildi Sámr bera aptr riddara er hann hafði telft í uppnám, iii. 123: metaph. in the phrase, t. e-n upp, to take one up, beat in a game of draughts; þann veg máttú mér mest upp tefla, Ld. 42; hann hefir ykkr upp teflt um fjárreiður, Bjarn. 40; ekr hart at mönnum ok eru margir þá upp tefldir, Ísl. ii. 132; en sá er tefldr verðr til eyris, gjaldi konungi tólf aura, ok svá sá er af honum teflir, Js. 128.
2. the word is also used of dice; the early passion of the Teutons for the dice is attested by Tacit. Germ. ch. 24, cp. the story in Magn. S. ch. 49 (Orkn. 200 referring to England), as also the Icel. phrase, um lífið er að tefla, life is on the die, metaph. of a great emergency.
II. to weave checks (= byrða borða), of ladies’ work; hón saumaði, teflði, eða vann aðrar hannyrðir, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
in jafn-tefli, a drawn game.
No entry
f. a playing.
m. checkered cloth.
m. [tefla II], a weaving of checks; altaris klæði meðr tefling, Ám. 89, Pm. 7, 78; teflings hægendi, a cushion, case of t.; teflings-ver, Vm. 109, Dipl. v. 18; sex sængr, hægindi, góðr teflingr um, D. N. i. 590, (= the mod. kniplingr.)
No entry
ð, see telgja.
f., see tigund.
f., see tigund.
No entry
að, to take a long draught in drinking; teiga mjólk.
(-s, -ar), m. strip of field or meadow-land (at slá teig þann, er heitir Gull~).
m., gen. teigar, Landn. 241; later teigs; acc. pl. teigu, Grág. ii. 227:—a strip of field or meadow-land, a close or paddock; á teigum úti, Best. 47; eng þat er þú kallar Græna-teig … selja mun ek þér teiginn, Fms. vi. 103; teigr lá ónuminn … þann lögðu þeir til hofs ok heitir sá nú Hofs-teigr, Landn. 241; þeir sá at Þórir reið út um teig fyrir vestan fjörð, Gullþ. 13; mæli hann sér jammikinn teig, Gþl. 355; slá teig þann er heitir Gull-teigr, Ísl. ii. 344; mundi sleginn verða Gull-teigr þann inn sama dag, ganga til teigs, gékk Gísli um teiginn ok sá á er þeir ætluðu at slá, … sem þeir væri staddir á Gullteig, 354, 355; sagði hann at jörðin ætti hálfs-mánaðar-teig í Auðbrekku- jörð, ok annan hálfs-mánaðar-teig á Möðruvalla-staðar-nesjum, Dipl. v. 28; skal landeigandi gjalda teigs-verð inn fimta dag viku er sjau vikur eru af sumri, Grág. ii. 228; harðslægr var Hrísa-teigr í dag, sveinar, Glúm.; beitu-t., úværu-t.
2. metaph. a long draught of drink; drekka stóran teig.
II. local names, Teigr, Teigar-á, Landn. 241; Hof-teigr, Landn.; Hrísa-teigr, Glúm.; Gullteigr, Ísl. ii. 344; Græni-teigr, Fms. vi. 103.
COMPDS: …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a measured strip of wood-land; teigskógr ok torf-skurðr í Topta-dal, Vm. 97: poët., sval-teigr, the cold strip, i. e. the sea; svan-teigr, the swan-field, i. e. the sea, Lex. Poët.
(pl. -yrkjar), m. field-labourer (teigyrkjar ok verkamenn).
a, m. a field-labourer, Róm. 290.
n. token, = tákn.
n. [see tákn], a token; ek gef þér þetta teikn, Bret. 108, Mar.
2. a sign, N. T. passim (Matth. xii. 38, 39, xxiv. 3, 30, xxvi. 48, 1 Cor. i. 22, Rev. xv. 1): the mod. usage prefers teikn, the ancients the form tákn, q. v.
(að), v.
1) to denote, signify (hvat mun þetta hafa at ~?);
2) to make a sign, indicate by a sign, = benda (konungr ~ði mér, at ek skylda byrla honum).
að, [see tákna], to mark, denote; teikna ok fyrir-benda, Stj. 87; teiknar ok merkir, 110; hvat mun þetta hafa at teikna, Þorf. Karl. 422.
2. to beckon; hann rétti fram öxina ok teiknaði til, at nökkurr skyldi vega at Herði, Ísl. ii. 104; t. með bendingum, Stj. 79; rétti konungr hönd sína til mín, ok teiknaði mér at ek skylda byrla honum, Fb. i. 399.
3. to draw, paint, mod.
f. beckoning, = bending.
f. a beckoning, Sks. 70, 294.
pp. beaten into rods or bars.
part. beaten into bars; teint járn, Grág. (Sb.) i. 504, (Kb.) i. 250, 251.
No entry
m. the horn-beam or maple, carpinus or acer, Björn.
(-s, -ar), m.
1) twig; sprout, = teinungr;
2) spit (tók ek þeira hjörtu ok á teini steiktak);
3) a stake to hang things on;
4) = hlaut~ (þeir hristu teina).
m. [Ulf. tains = κλημα; Dan. teen, cp. Engl. tiny; A. S. tân; Engl. ‘toe’, in mistle-toe]:—a twig, sprout, of a living tree; sem mjór teinn, Stj.; hugða ek hér í túni teina fallna, þá er ek viklig vaxna láta, rifnir með rótum, Gkv. 2. 39; hón þóttisk vera stödd í grasgarði sínum, ok taka þorn einn, óx hann svá, at þat varð teinn einn mikill, Hkr. i. 71; mistil-t., the mistletoe; gamban-t., a divining-wand: of twigs for soothsaying, see hlaut; hrista teina, Hým. 1; hlaut-teinn, val-teinn, the chip chosen for soothsaying.
II. a spit; þeir myndi smæra steikt hafa en hafa konunginn á teinum, Fms. viii. 414, v. l.; tók ek þeirra hjörtu ok á teini steikðak, Am. 80.
2. a stake to hang things on; hlaða síld á skip, flyti ok festi upp, ef görvir eru teinar ok áðr til búnir, N. G. L. i. 140.
3. a stripe in a kerchief or clothes; rauðir, bláir teinar.
4. poët., sár-teinn, a wound-sprout, i. e. a sword, Landn. (in a verse); unda-teinn, id.; skarar-teinn = hair, Kormak; egg-teinar, q. v.: in pr. names, Ben-teinn, Mar-teinn. …
Shortened here. Read the full article →
m. sprout, twig.
m. a twig, sprout; viðar-t., Edda 37; vínviðis-t., Stj. 200 (cp. Goth. weina-tains).
No entry
f. pl. [cp. Ulf. tainjo = κόφινος], a basket, creel, used for fishing; eigi eigu menn at leggja net um þvera á né göra teinor í eða góra garða eða ker, nema einn maðr eigi alla ána, Grág. ii. 350. teina-stæði, n. a place where creels are put (in a river), D. N. i. 889.
No entry
in Vellekla, see hlaut; cp. also A. S. tân-hlyta or tân-hlytare = a soothsayer.
m. wand, rod.
m. a wand, Karl. 58.
m. ten-oared boat.
mod. teina-hringr, m. [tíu and ár; mod. Norse tendring]:—a ten-oared boat, Eb. 234, Fbr. 180, Orkn. 242, Vígl. 63 new Ed., Vm. 109, Gullþ. 69, Grett. 18, 175 new Ed.; cp. átt-æringr, sex-æringr.
a. ten-oared (skip teinært).
adj. ten-oared, Ld. 292.
No entry
u, f., and teisti-kofa = þeista, q. v.
No entry
adj. peevish, fretful, Björn.
(-tta, -ttr), v. to gladden, cheer, make cheerful.
t, to gladden, cheer; hvat er mik teitir, Gísl. (in a verse); gamm-teitandi, ‘vulture-cheerer,’ i. e. a warrior. Lex. Poët.
No entry
f. = teiti (q. v.), Kormak; ó-teitan, sadness, Jd.
f. gladsomeness, cheerfulness.
f. gladsomeness, joy, cheerfulness; mæla teiti, Gh. 2; opt var í túni teiti meiri, Gkv. 1. 22; ek verð at hefja þessa teiti, Fms. vii. 119; hitt er ölsiðr meiri, at menn göri sér gaman, ok fám oss ölteiti nökkura, id.; leik ok teiti. play and joy, vii. (in a verse): poët., hugins teiti, the raven’s cheer, Geisli. teiti-mál, n. pl. words of good cheer, Kormak.
No entry
m. a gladdener, cheerer; varg-t., úlf-t., Lex. Poët.
a. glad, cheerful, merry.
adj. [A. S. tât; mid.H. G. zeiz = dear, beloved], glad, cheerful; tefldu í túni teitir vóru, Vsp. 8; teitum jó, a wild steed, Hm. 89; vit skolum teitir, Hkv. 1. 6; ú-teitr, downcast, Hým.; ein-teiti, q. v.; öl-teiti, q. v.
II. Teitr, a pr. name, Landn.
1) take, taking;
2) seizure, booty;
3) income, revenue (konungr gaf þeim hálfar tekjur við sik).
u, f. [taka], a take, taking; ábúð jarðar heimilar tekju, Gþl. 329: seizure, booty, plur., miklar tekjur fjár, Fs. 14; hafa kostgrip af hverri tekju, Fms. i. 158.
2. an income, revenue (the king’s); konungr gaf þeim hálfar tekjur við sik, Fms. i. 7; þeir Gunnildar-synir fengu engar tekjur í Þrándheimi, Hkr. i. 174; konungs-t., minni tekjur enn faðir hans hafði haft, Fms. vii. 2: in mod. usage income, gener., both in sing. and plur.
No entry
f., qs. tekð, [taka], = taka, bail; njóti vátta at þat fé var í tækt (sic) fengit, N. G. L. i. 434; á-tekt, a touching; inn-tekt, ‘intake,’ income; fyrir-tekt, til-tekt, upp-tekt, q. v.
(-ða, -ðr), v. to shape, hew, carve, cut wood or stone with adze or knife; síðan telgði hann af rúnarnar, he cut off the runes.
u, f. a cutter; in tré-telgja, a wood-cutter.
(-ða, -ðr), v. to shape, hew, carve, cut wood or stone with adze or knife; síðan telgði hann af rúnarnar, he cut off the runes.
að, [tálga], to shape, hew wood or stone with adze or knife: of wood, telgja tré, N. G. L. i. 64; timbr er hann telgir, iii. 15; þó at miklir spænir væri af telgdir, Bjarn. 14; sumir at fella, sumir at telgja, some to fell the trees, some to hew them into shape, Hkr. i. 293; síðan gékk Þorbergr til ok telgdi borðit svá at ór gengu öll skýlihöggin, 294; Arnórr telgði þá með knífi, en tálgöxin lá þar hjá honum, Rb. 313; t. lokar-spánu af tyrvi-tré, Fms. vi. 183; spánunum þeim er hann hafði telgt, Ó. H. 197: of whalebone, síðan telgði hann af rúnarnar, … á telgðu tálkni, Eg. 566, 567: of stone, Mag. 63; af telgðu grjóti, 655 xxv. 2.
(tel; talda; taliðr, taldr, talinn), v.
1) to count, number (G. biskup hafði ~ látit bœndr á Íslandi);
~ kyn sitt til e-s, eiga til e-s at ~, to trace one’s descent from;
þótt þú eigir frændsemi at ~ við mik, though thou canst reckon thyself my kith and kin;
2) to tell, say, set forth;
hann taldi litla sína fýsi at róa lengra, he said that he had little mind for rowing farther;
~ tölu, to make a speech, preach a sermon;
3) to reckon, consider (H. telr sik nú hraustari mann en áðr var hann);
~ sér e-t, to claim for oneself, reckon as one’s property (Þ. krókr taldi sér dalinn, ok kallaði hann þat sitt landnám);
4) ~ fyrir vindi, to go well before the wind, of a ship (skipin voru örskreið ok töldu vel fyrir vindinum);
5) with preps., ~ e-t af, to dissuade;
~ e-t af fyrir e-m, to dissuade one from;
~ at e-u, to blame, find fault with, object to (man ek ekki at ~, þó at þú trúir á þat goð, er þér líkar);
~ á e-n, to rebuke, blame;
~ e-t eptir e-m, to grudge one a thing (ekki tel ek mat eptir ykkr);
~ fyrir e-m, to try to persuade one (S. boðaði Þangbrandi heiðni ok taldi lengi fyrir honum);
~ trú fyrir e-m, to preach the gospel to one; …
pres. tel, telr, tel, pl. teljum, telit, telja; pret. talði and taldi, pl. tölðu; subj. telði; imperat. tel, teldú; part. taliðr, taldr, and talinn; neut. older form talt, then talið: plur. neut. talið, Gh. 20; thus in Edda i. 401, v. l. 22, all forms occur, tolð, taulld, i. e. töld, talin, see also the references below: with pron. suff. tel-k, Stor. 22: neg. suff. telr-at, Grág. (Kb.) i. 178: [A. S. tellan, telian; Engl. tell; Dan. tælle; Germ. zählen.]
B. To tell, count, number; árum at telja, Vsp. 6; nú hefi ek dverga talða, 12; meðan teljum hans ætt til goða, Ht., Vsp. 14; talði aura, Skv. 3. 37; t. fé í haga, skalat fyl telja, Grág. ii. 258; skalat úmögum fé t., K. Þ. K. 142; t. ætt e-s, Mar.; töldu margir kyn sitt til hans, Ld. 12; sá maðr talði frændsemi, telja knérunnum, … ef maðr telr rangt, Grág. i. 28; talðir til arfs, 172; talðir, Edda i. 482; þótt þú eigir frændsemi at t. við mik, Nj. 42: t. sér e-t, to claim; Þórarinn krókr taldi sér dalinn, Gullþ. 4; þá taldi hann til ríkis, Fb. ii. 70.
II. to tell, say, mention; ef it betra telk, Stor.; fyr telja (Dan. fortælle) fornspjöll, Vsp. 1; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. a letter, counter, Grág. i. 30.
No entry
u, f. a girl, = stelpa, by lisping and dropping the s, Piltr og Stúlka 9, freq. so in popular usage, for stelpa sounds too harshly; litla telpan, biddu telpuna að koma.
(tem; tamda; tamiðr, tamdr, taminn), v.
1) to tame, break in;
øxn nam at ~, he took to breaking in oxen;
2) to train, exercise (~ sik við íþróttir or ~ sér íþróttir);
hann átti hrafna tvá, er hann hafði tamit við mál, he had two ravens which he had trained to talk.
u, f., in ó-temja, an unbroken colt.
(tem; tamda; tamiðr, tamdr, taminn), v.
1) to tame, break in;
øxn nam at ~, he took to breaking in oxen;
2) to train, exercise (~ sik við íþróttir or ~ sér íþróttir);
hann átti hrafna tvá, er hann hafði tamit við mál, he had two ravens which he had trained to talk.
tem, pret. tamði; subj. temði; imperat. tem, temdú; part. tamiðr, tamðr, taminn: [Ulf. tamjan = δαμαν; A. S. tamjan; Engl. tame; O. H. G. zemen; Germ. zähmen; Dan. tæmme; Swed. támja; Lat. domare; Gr. δαμαν]:—to tame, break, of a steed; vel taminn, ílla taminn; öxn nam at temja, Rm. 19; tams vendi ek þik drep, en ek þik t. mun, Skm. 26; t. sterkustu flugdreka, Sks.; Kjalarr tamði mara, Skálda (in a verse); hross ú-tamit … hrossit ú-tamda, Sd. 177; ó-tömðum, Stj. 94.
2. temja e-n við e-t, to break or train one with a thing; t. sik við íþróttir, Hkr. iii. 283; hann átti hrafna tvá er hann hafði tamit við mál, i. 11; völðu menn at afli ok tömðu við skaplyndi sitt, Eg. 84; t. sik við hesta, Stj. 409; lítt hefi ek tamit mik til leika, Ld. 196; tem þik til, hversu …, Sks. 371: t. sér e-t, to exercise; t. sér leika, Konr.; t. sér iþróttir, id.
(að), v.
1) to temper; moderate (~ skaplyndi sitt);
2) to temper, blend, mix (~ndi sín tár með hans tárum).
að, [Lat.], to temper, moderate, Rb. 440; t. úspaka með hirting, Gþl. (pref. xi); t. reiði sína, Al. 43; tempra dóma ok greinir milli lærdómsins ok leikmanna, Bs. i. 724; t. skaplyndi sitt, Fms, xi. 92: part. tempraðr, temperate, mild, Sks. 196.
2. to temper, blend; temprað við mjólk … temprað við hunang, Pr. 473; temprandi sín tár með hans tárum, Bs. i. 243.
f. tempering.
f. a tempering, Stj. 68, 91, Stat. 233; tempranar-laust, intemperately, Th. 77.
No entry
f. the river Thames; Tempsar bakki, -síða, -minni, the bank, mouth of the T., O. H. L. (in a verse), Fms. xi. 195.
No entry
að, [= tempsa?], to eat slowly and reluctantly, of dainty children; þú tempsar, því ertu að tempsa með matinn?
(að), v.
1) to make a fire, light (~ eld, ljós, kerti);
2) to kindle, excite (~ hug sinn).
að, [tendr; Dan. tænde; Swed. tända; cp. A. S. tyndre; Engl. tinder; cp. Germ. zänden]:—to make a fire, light; t. ljós, Sturl. ii. 67, Orkn. 208, v. l.; t. kerti, Hkr. i. 283, Fms. viii. 56; t. eld, i. 268; Hallfreðr sló eld ok tendraðisk eigi skjótt, ii. 82; vóru þá ljós upp tendruð, iii. 139; tendra sinn hug, Bs. i. 238; kveykt eða tendrað, Mar.; tendrask með æði, upp tendrandisk, id.
No entry
m. a father-in-law.
No entry
n. relations by affinity, Al. 45.
No entry
m. pl. = tengðalið; frændr ok tengðamenn, Fms. i. 203, Ld. 104.
No entry
f. a mother-in-law.
No entry
f. a sister-in-law.
No entry
f. pl. ‘bonds,’ affinity; as a law phrase this word displaced the old heathen sifjar, q. v.; réttr at tengðum, Grág. i. 191; fyrir tengða sakir, Nj. 177; var honum efling at tengðum við Mýra-menn, Ld. 98; binda saman lag sitt ok félagskap eptir því sem tengðir þeirra vórn til, Fms. iv. 295; hann batt við þá tengðir, Eb. 4; ná-tengðir.
COMPDS: tengðafaðir, tengðalið, tengðamenn, tengðamóðir, tengðasystir.
No entry
f. a joining, Mork. 138 (points of meeting); sam-tenging, conjunction.
(-da, -dr), v. to fasten, tie together (hann lét ~ skip sín hvert fram af stafni annars); ~ saman skipin, to tie the ships together.
ð, [cp. töng], to fasten, tie together; hann lét t. skip sín hvert fram af stafni annars, Fms. i. 157; viðum er þeir tengðu útan við vígin, Bs. i. 392: to tie ships together in battle, þat var þá siðvani er menn börðusk á skipum, at tengja skyldi skipin ok berjask um stafna, Hkr. i. 85; þar sem konungarnir höfðu barizt ok tengd vóru flest skipin saman, Fms. vi. 319; tengi saman skipin, ok búi menn sik til bardaga, ii. 306; heimti skip sín saman ok sé búnir við at tengja, Ó. H. 38: saman tengja, to knit together, 656 B. 7; sem tengjask saman á fitfuglum, Sks. 39 new Ed.: eigi varði oss, at ér munduð þetta mál þannig tengja til vár, connect us thus, mix us up with this case, Fms. xi. 54.
II. part. tengðr, bound in affinity, Fms. v. 345; ná-tengðr.
n. pl.
1) the ropes or fastenings by which ships were bound together during battle (höggva ~in á skipum sínum);
2) ties of affinity.
n. pl. the ropes or fastenings by which ships were bound together during battle, Fms. vii. 259; þeir lögðu hvern aptan skipin í tengsl, Orkn. 418; höggva tengslin á skipum sínum, Fms. i. 174; mátti; þar eigi fram komask fyrir skipum þeim er lágu í tengslum, vi. 320; þeir hjuggu tengslin frá stikunum, vii. 259.
No entry
f. pl. = tengls; eigi þykkjumk ek slíkar tengslur séð hafa, Grett. 119.
No entry
later teningr, m. [Dan. terning is a corrupt form, for the word is no doubt from tönn = a tooth, tusk, the dice being made of walrus-tusk]:—a die; tenninginn, tenningonum, Ó. H. 90; tenningrinn, Orkn. 200; teningr, tafl ok ten[n]inga kast, Sks. 436 B; dufla eðr kasta ten[n]ingum um penninga, N. G. L. ii. 165; kasta til teningum, Sturl. ii. 159, Fb. ii. 174, (where it is spelt teningana l. 7, tenningunum l. 8, te[n]ingum l. 5.)
pp. toothed (~ sem villigöltr).
part. toothed, Lat. dentatus, Al. 173, Sks. 121, Fas. iii. 341; smá-t., with small teeth; skögul-t., with a dog-tooth; hvít-t., white-toothed.
No entry
n. [for. word], a carpet, D. N.
(-ta, -tr), v.
1) to confine, enclose, shut in (t. e-n inni);
2) to close, stop, bar (t. e-m stig).
1. t, [tappi], to confine, enclose, shut in; vildi eigi láta teppa sik þar, Rd. 303; ok teppir oss inni, Stj. 526; teppa eyrun á hesti, to stop the ears, Karl. 282; vera inni tepptr í váginum, Fms. xi. 63; teppa þá inni í dölunum, viii. 60.
2. to close, stop, bar; teppa e-m stig, to stop the way for one, Al, 20.
2. u, f. an obstruction; medic., andar-teppa, ‘breath-stoppage,’ croup (Fr. la grippe); tíða-t., stoppage of menstruation.
No entry
m. an impeder, Ann. for Nord. Oldk. (1845) 168.
No entry
u, f. dimness, faintness; augna-t. tepru-legr, adj. foppish.
No entry
m. [for. word; Lat. terminus], a term, Stj., Rb. (a comput. term).
No entry
að, to limit, Stj. 148.
No entry
ð, = tarra (q. v.), to stretch out, Dan. spile ud; terra fingr, fætr; tamt er fingr að terra | þá tekr sjón að þverra, Hallgr.
No entry
u, f., mathem. [for. word; Lat. tertia], a part of a second, Rb,: a third part, 625. 177.
n. bequest, will.
n. [for. word; Lat. testamentum], a bequest, will, Bs. i. 718; bequests were an innovation from the Roman law, for as Tacitus says—heredes successoresque sui cuique liberi, et ‘nullum testamentum,’ ch, 20; the ancient Northern law knows no ‘last will,’ yet cp. Eg. ch. 9.
II. eccl. the Testament, N. T., Vídal.
No entry
n. (see töturr), Skíða R. and in mod. usage.
m.
1) text;
2) gospels.
a, m. [mid. Lat. textus], an evangelistary, the four Gospels, in a costly cover, silver, gold, ivory, as church property; smíða texta tvá sæmiliga ok kaleik, Bs. i. 872; textar fjórir með silfr ok einn með tönn, Dipl. iii. 4; þetta í bókum, messu-bók, texti, legendu-bók, Am. 29; texta, graduale, Vm. 117; texta-dúkr, 52; texta-silfr, D. N. ii. 16; texta spjald, 136, Ám. 55.
2. a text, context, Stj. 25, D. N.
No entry
u, f. a vile, wicked person (abuse), Edda i. 532; cp. tuddi.
f. enticement, temptation.
f. an enticement, temptation, Bs. i. 372, Fms. i. 304, MS. 645. 68 (spelt tægingum).
n. bait.
n. a bait, Fær. 254.
a. tempting, enticing.
adj. seductive, tempting, Bs. i. 372.
(-ða, -ðr), v.
1) to stretch out, draw (t. hálsinn);
2) to spread out dough into a flat cake (t. brauð);
3) to allure, entice (teygir hann rakkann á brott með sér).
ð, with neg. suff., imperat. teygj-at and teygj-at-tu, draw thou not, Sdm., Hm. [referring to a lost strong verb, tjúga-, taug-, of which only the part. toginn remains; cp. Engl. tug]:—to stretch out, draw; teygja hálsinn, … teyg þik sem mest, Fas. iii. 488; síðan lætr hann teygja, Fs. 176; teygja sig, to stretch one’s limbs; or, tevgjast sundr og saman, to writhe like a worm.
2. to spread out dough into a loaf or flat cake (mod. fletja brauð); þeir kváðusk vilja at hón teygði brauð, en þeir mundi baka á eptir, Fas. i. 244.
3. to draw out; teygja (mod. tægja) ull, to card wool; ófu ok teygðu, of the wind and the waves, Edda (in a verse), the metaphor is from wool-dressing.
II. metaph. to draw, allure; teygjattu þér at kossi konur, Sdm. 28, 32, Hm. 101, 116, 121; sá er þaðan teygir eða t. lætr, N. G. L. i. 148; teygir Loki Iðunni ut um Ásgarð í skóg nökkurn, Edda 46; teygir hann rakkann á brott með sér, Nj. 114; t. Herjólf út, Rd. 265; er hann hafði teygt Kálf vestan um haf, Fms. vi. 295; t. tíkr at solli, Hkv. 1. 40; t. e-n til hlýðni, Fms. ii. 33; ef þu fær teygt af honum sverðit svá at hann gráti eigi, iv. …
Shortened here. Read the full article →
(-da, -dr), v. to lead by the rein (hann teymdu tveir saman).
ð, [taumr], to lead by the rein, Sól. 55; teyma hest, freq. in mod. usage.
I) n., in the phrase, þat er yðr jafnan í té, it is always free to you.
II) from tjá.
n. [tjá], in the phrase, láta e-m e-ð í té, to grant a thing to one;það er yðr jafnan í té, it is always free to you, Fas. iii. 156.
No entry
n. a help; see tænaðr.
No entry
að, [akin to tapsa?], to trip, move the feet quickly; fætrnir tifuðu óðar en vant var, Od. xxiii. (begin.); tifaðisk þá þegar saman fénaðrinn, the sheep hastily flocked together, Stj. 458.
No entry
a, m., poët. a king; see tyggi.
n. charge; only in the phrase, engi maðr er í t. til, nema …, none can be blamed but, there is no question of any one but.
n. [O. H. G. zîg = a charge], a charge; only in the phrases, enginn í tigi nema þú, none can be charged but thou, there is no question of any but thee; kalla ek þar öngan mann annan í tigi til at eiga þenna svein með mér enn yðr, konungr, Jómsv. 6 (cp. Fms. xi. 53, wrongly spelt tyge); er þar þó enginn í tigi til, nema þú, at vera faðir at barni því er ek geng með, Fas. ii. 235; at hón væri með barni, ok er þar engi maðr í tigi til nema ek, Fb. i. 136; spurði hverr ætti (sveininn) með henni,—Hón sagði at þar var engi maðr í tigi til nema Haraldr konungr, 157: in all those instances of paternity; so also, það eru tveir í tiginu, there are two suspected.
a. high-born, of high estate, noble, of a king or an earl (þú kannt vel at vera með tignum mönnum).
adj. [tiginn and tigund are kindred words, so that tiginn prop. means notable, marked]:—high-born, of high estate, of a king or an earl; Uppsvía-ætt er tignust er á Norðrlöndum, þvíat sú ætt er komin frá goðunum sjálfum, Ó. H. 87; en þeir mundi þrjú hundruð vetra, at engi mundi vera í ætt hans kona eðr ú-tiginn maðr …, Edda 104; konungr mælti, far þú vel, vitr maðr ertú ok siðugr ok kannt vel at vera með tignum mönnum, Ó. H. 66: þá sagði Ólafr konungr, vel kanntú at vera með tignum mönnum, Sighvatr, Fb. ii. 112; lítt nýt ek þess þá, segir hón, at ek em konungs-dóttir, ef mik skal gipta ú-tignum manni, … þat hugda ek, segir hann (the king), at ek munda hafa vald at göra þann tiginn mann hér í landi sem ek vil, Fms. ii. 298; höll skipat með enum tignastum mönnum, Þiðr. 319; tiginn at metorðum, 655 x. 2; göra öngan manna mun hvárt er tiginn eða ú-tiginn, Eg. 351; öllum gaf hann þeim nökkurn grip, þeim stærri er tignari vóru, Fms. vi. 181; segir sér torfenginn slíkan mann ú-tiginn sem Kjartan var, Ld. 189; nú er þess engi ván, at ek giptumk ú-tignum manni … nú vill hón eigi eiga ú-tiginn mann, þá meguð ér gefa mér tignar-nafn, hefi ek til þess ætt, at ek mætta jarl heita, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
pp. of noble birth.
part. of noble birth. Eg. 343, Mar.
No entry
(spelt tighiund) = tiund, a tithe, N. G. L. i. 401.
n. tile, brick.
n. [Lat. tegula], a tile, brick; af tiglinu … meðr tiglit, Stj. 46; elta leir ok göra tigl, 247; steikja tiglit, 263; þeir höfðu tigl fyrir grjót, Al. 29; see tigull.
COMPDS: tiglgrjót, tiglgörð, tiglhús, tiglker, tiglofn, tiglveggr.
(að), v. to reimburse, refund, of small sums.
að, to reimburse, refund, of small sums; ok skalat bóandanum tigla þat, Grág. i. 156; ok skal bóandinn tigla honum ef þá er hross þat verra en þá er hann tók við, 435: to dole out, of food or drink, opt er tiglat baulum töðum, Hallgr.; tiglaðu e-u í hann!
n. bricks.
u. ‘tile-grit,’ tiles or bricks used as stones, Stj. 264.
No entry
f. brick-making, Stj. 264.
No entry
n. a tile-bouse, D. N. ii. 27 (Norse deed of 1290); tiglhús-tópt, N. G. L. ii. 483 (A. D. 1277).
No entry
n. an earthen pot, Mar.
m. brick kiln.
m. a tile-oven, D. N. i. 241 (deed of 1336); see ofn.
m. brick wall.
m. a tile-wall, Stj. 612, Al. 86.
f. state, highness, honour.
f. the state of being high-born, highness; taka af honum (the earl) tignina, Eg. 271; með mikilli tign ok virðingu, Fms. xi. 88; eptir tign verðleiks, Hom. 29; kyns tign, birth, rank, Greg. 64; fyrir tignar sakir várrar (of a king), Nj. 6; tign þín, your highness, 655 xxviii. 2; há-tign, majesty, (mod.)
COMPDS: tignarbragð, tignardregill, tignarklæði, tignarkóróna, tignarlauss, tignarmaðr, tignarmark, tignarnafn, tignarskrúð, tignarstóll, tignarsvipr, tignarsæti.
(að), v. to honour, worship (~ goð);
~ sik konungs-nafni, to assume a king’s name;
refl., ~st, to be exalted, glorified.
að, to worship, honour; t. sik konungs-nafni, to assume a king’s name, Fms. x. 387; skal ek þau aldri tigna, I shall never worship them(the gods), i. 98; t. líkneskjur, Barl. 171.
2. reflex. to be glorified, exalted, Bs. i. 141, Fms. x. 177; tignaðr veldi ok virðingu, Magn. 434; af-tigna and an-tigna (qs. and-tigna), to depreciate.
No entry
m. = tign, glory, Post. 621.
No entry
n. rendering of Lat. reverentia, Al. 70.
No entry
m. rendering of Lat. vitta, Bret. ch. 7.
n. pl. robes of state.
n. pl. princely robes, robes of state, Nj. 6, Ó. H. 50, Stj. 396.
f. royal crown.
u, f. a prince’s crown, diadem, Stj. 495, Karl. 217.
a. = útiginn.
adj. = ú-tiginn, Fms. vi. 93.
m. a man of rank.
m. = tiginn maðr, Fms. v. 5.
n. mark of high rank.
n. a mark of high rank, Stj. 396.
n. high title.
n. high rank; t. at ek mætta jarl heita, Fms. vi. 289, cp. i. 53, 61, vii. 119; tignar-nöfn svá sem konungs nafn eðr nafn jarls, Edda 104.
n. = tignarklæði.
n. = tignar-klæði, Þiðr. 118, Hom. 131.
m. chair of state, throne.
m. a chair of state, a throne, Pr. 113.
m. air of digniiy, royal look.
m. an air of highness, royal countenance, Fas. ii. 475.
n. = tignarsess.
n. a seat of honour, high seat, Stj. 551. 561.
(gen. -ar; pl. -ir, acc. -u), m. a ten, decade, = tegr, tøgr, togr, tugr; tíu tigir manna, one hundred men; hálfan fjórða tøg skipa, thirty-five ships; sex ins fimta tigar, forty-six; vetri fátt í fjóra tigu, thirty-nine years.
-tögr, -togr, -tugr, adj. (the mod. form is -tugr), only in compds, tví-tugr, þrí-tugr, fer-tugr, fim-tugr, sex-tugr, sjau-tugr (then átt-ræðr, ní-ræðr, tí-ræðr, tólf-ræðr), = twenty, thirty … years old, or measuring twenty …; so also, hálf-þrítugr, hálf-fertugr, hálf-fimmtugr, hálf-sixtugr, hálf-sjautugr, aged, measuring half the third, fourth … seventh ten, i. e. twenty-five, thirty-five, … sixty-five; var honum vetri fátt í hálf-fimtugum, five tens minus one, i. e. forty-nine, Grett. 186 new Ed.; skorti þrjá vetr á fimtugan at aldri, i. e. forty-seven, Bs. i. 74; tveim vetrum meirr enn þrítogr, 30; þá skorti hann vetr á þrítugan …, fimmtugan, i. e. aged twenty-nine …, forty-nine, Sturl. iii. 308; þá var hann vetri meirr enn hálf-fertugr, i. e. thirty-six, Bs. i. 79.
(gen. -ar; pl. -ir, acc. -u), m. a ten, decade, = tegr, tøgr, togr, tugr; tíu tigir manna, one hundred men; hálfan fjórða tøg skipa, thirty-five ships; sex ins fimta tigar, forty-six; vetri fátt í fjóra tigu, thirty-nine years.
tegr, also tögr, togr, tugr, m., gen. tigar, pl. tigir, acc. tigu (tögo, tugu), later tigi, Band. 36, Fb. iii. 578; [a Goth. tigus is suggested by the adj. -tigjus; A. S. tig, teg; O. H. G. zic, zuc; Germ. zebn; Dan. ty; Engl. ten.]
A. A ten, decade. The ancient Scandinavians and Teutons had no indeclinable numeral adjectives from twenty to a hundred; the word tigr (like hundrað and þúsund) being a regular substantive. The ancient way of counting is therefore complex and curious; e. g. forty-one was called ‘four tens and one’ or ‘one of the fifth decade;’ forty-eight was called ‘four tens and eight,’ or by counting back, ‘five tens short of two,’ cp. the Lat. un-de-viginti, duo-de-triginta: forty-five was called ‘half the fifth ten,’ and so on, as will best be seen from the references below; and so it goes on to ‘one hundred and twenty,’ for in Icel. a hundred means the duodecimal hundred. In the 14th century (in deeds) ‘tigr’ began to lose its character of a substantive, eg. þrjátigir, fimtigir …, or þrjátigi, fimtigi (used inclecl.), whence at last came the mod. þrjátíu, fjörutíu, fimtíu …, the tíu being a contracted form from the acc. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
(proncd. tígull), m. = tígl, q. v.
2. metaph. any tile-formed thing, a square: in cards, the diamond (Dan. ruder), tigul-myndaðr, tile-shaped; the deigul-mór (q. v.) is a corruption from tígul-mór = ‘tile-clay.’
f. kind, sort, species (þeir fjórir hlutir, er ágætastir eru hér í landi, hverr í sinni t.).
f., older and better form than tegund, see below; [akin to tiginn, tign]:—a kind, sort, species; at hverr sé mundang-maðr í þeirri tigund (condition of life) sem hann er í skipaðr, Sks. 496 B; hverrar stéttar ok tegundar sem hann er, H. E. i. 432; stéttar eðr tigundar, D. N. ii. 504; þau orð er þeirra tigund hæfi (where tigund is = tign), Sks. 432 B; hversu menn skulu landnám taka hverr í sína tigund, N. G. L. i. 239; rakkar tveir …, eigi þóttusk menn sét hafa slíkar görsimar í þeirri tegund, Fas. iii. 45: the phrase, ekki tegund, not a whit; ágætastir hlutir, hverr í sinni tegund, Fms. ii. 285; æxla ættir sínar hverr í sínu kyni ok tigund, Sks. 12 new Ed.; sjau þau er æt eru af tegund, Ver. 8; hann gleymir svá sinnar tegundar (sex) ok náttúruligs eðlis, Stj. 78.
or tigur-liga, adv. nobly, grandly.
adv. nobly, princely; þeir létu t. yfir sér, Hkr. i. 213; taka t. við, Fms. xi. 341; klæddr tigurliga, Barl. 35.
a. lordly, princely (inn tiguligi maðr).
adj. (tigúrligr, Fms. vii. l. c., Barl. 35), lordly, princely; t. forvista, Fms. x. 273; tiguligir siðir, Magn. 434; inn tiguligi maðr, Ó. H. 241; í hinu tiguligstu yfirlæti, Bs. i. 130; herligra mann né tigurligra, Fms. vii. 69; tigurligt borð, Barl. 35; at engi hefði sét fegra mann eðr tigurligra sýnum, Fms. vi. 438; tigurlig ok tillystilig, Stj. 417.
No entry
u, f. a whim.
prep. with gen.
1) to (ríða til skips, koma t. Noregs); leiða, stefna t. e-s, to lead, tend towards;
2) of; tala vel, illa t e-s, to speak well, ill of one; vita t. e-s, to know of, be conscious of; spyrja t. e-s, to hear tidings of; segja t. e-s, to tell of; ljúga t. e-s, to tell a falsehood about;
3) on; t. annarrar handar, on the other hand or side; t. vinstri, hœgri handar, on the left, right hand;
4) denoting reason, purpose, respect (svelta sik t. fjár; berjast t. ríkis; blóta t. árs; sverð ørugt t. vápns); liggja t. byrjar, to wait for a favourable wind; hross t. reiðar, a horse for riding;
5) e-m verðr gott, illt t. e-s, one is well or ill off for a thing, has much or little of it; þeim varð gott t. manna, they got together many men; land illt t. hafna, a land ill off for havens; henni féll þungt t. fjár, she was pressed for money;
6) with verbs, gera e-t t. skaps e-m, to do a thing to please one; jafna e-u t. e-s, to compare it with; gera vel, illa t. e-s, to treat one well, badly;
7) of time; t. elli, to old age; t. dauðadags, till one’s death day; …
prep. with gen. As to this particle, the two branches of the Teutonic family vary: all the South Teut., including the Goth., present the form without the final l; Goth. du (qs. tu) = πρός, εἰς; A. S., Hel., Old Fris. te, to; North. E. te; Engl. to; Dutch te, toe; O. H. G. zi, za, zuo; Germ. zu; Old Frank. to, te, ti; while the Northerners add the l, as Dan., Swed., North. E. and Scot. til; the Swedes double the l, till. That til is the truer form is seen from rhymes, til vilja, Vígl.: on the other hand, mod. provinc. Norse and Swedish drop the l, thus te, Ivar Aasen, Rietz. The Engl. uses both forms, to, of place, till, of time, of which the latter is no doubt borrowed from the Norse or Danish: til = to is quite common still in Cumberland and other North. E. counties, ‘to gang til Carlisle,’ etc.; a single instance of the form til is said to exist in an old Northumbrian vellum. Both forms, to and til, are, we believe, identical, the latter being a compound particle, ti-l, although the origin of the l has not as vet been made out. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. furtherance; tilannaðar-maðr, a furtherer, Orkn. 286.
No entry
að, [akin to tjald?], tildra e-u upp, to build loosely.
No entry
n. comers, Stj. 568.
No entry
adj. of no consequence, Fas. ii. 442.
No entry
m. a comer, Fms. ii. 285.
a. reserved in counsel.
adj. reserved in counsel, cold, Fas. ii. 402.
a. well-disposed;
~ inna stœrri mála, a good counsellor in important matters.
adj. well-disposed to, furthering, taking interest in, Nj. 2, Band. 12 new Ed.
No entry
adj. interfering in a hostile way, evil-disposed as to a thing, Orkn. 424, Nj. 73, Sturl. iii. 35; hinir tillaga-verstu, the most hostile, Orkn. 310.
No entry
adj. sour, Bs. i. 722.
No entry
adj. yielding, Grett. 49 new Ed.
No entry
f. compliance.
a. good to aid, = góðr tiltaks.
adj. = góðr tiltaks, good to aid, Fb. i. 433.
a. busy, active.
adj. busy, meddling; hann var t. um allt, Fms. ii. 68.
f. providing of supplies.
f. produce, supply of stores, Ld. 298, Eg. 84.
No entry
u, f. adoration.
m. furtherance, help.
a, m. furtherance, help, Eg. 139, Glúm. 326, Fms. vi. 368, x. 60, v. l.
No entry
a, m. = snakkr (q. v.), a word used in western Icel.: [Fin. para; Swed. bjára; whence probably til-beri, for in witchcraft and sorcery the Finns were the teachers, and it is more likely that the Scandin. borrowed this word from them than the reverse.]
v. to worship.
bað, [Dan. tilbede], to adore.
n. offer.
n. an offer, Dan. tilbud, (mod.)
No entry
n. a contrivance, Ld. 150; með skjótu tilbragði, Mar.
neut. pl.
1) change;
2) nature, natural or hereditary disposition (þykkir Egill vera merkiligr maðr, sem líkligt er fyrir tilbrigða sökum).
n. pl. a change, Bárð. 169.
2. nature; sem hann á t. til, Art.; sem líkindi eru á ok þeir áttu t., Sturl. i. 3; hon hefir íllt lunderni hlotið af íllum tilbrigðum, Al. 153, Str. 61, Þiðr. 129, Fb. ii. 142.
No entry
part. ready.
m. arrangement, preparation.
m. an arrangement, Fms. xi. 431: preparation, Nj. 86, Grág. i. 373.
No entry
m. = tilbúnaðr, Grág. ii. 30.
No entry
adj. [Dan. tilbörlig], fit, suitable, (mod.)
m.
1) attraction;
2) occasion.
m. a pulling, attraction, Mar.: an incident, occasion, Stj. 35.
No entry
n. pl. what leads or conducts to, the cause or origin of.
n. business, affairs, deserts; hann vissi ~ sín, he understood his own affairs.
n. business, affairs, deserts; hann vissi t. sín, understood his own affairs, own deserts, Fms. vii. 61: a cause, reason.
No entry
part. squint-eyed.
No entry
a, m. and til-föng, n. pl. materials, provisions; timbr ok allan tilfanga, Gþl. 377, D. N. vi. 167.
n. occurrence, circumstance, accident, case.
n. [Dan. tilfælde], an occurrence, circumstance, accident, case, K. Á. 224, 226, Bs. i. 288, 711, 728, Fms. vi. 118, Gþl. 483, H. E. i. 475, Sturl. ii. 80, passim: gramm. a case, Skálda 175, 178, 180, 185: an effect, 204.
a. suitable.
adj. suitable, Bs. i. 234, 769, (Fr.)
f. admittance.
f. admittance, Stj. 68.
No entry
f. feeling, sensibility.
f. supply.
f. a supply, Ó. H. 129, Fms. viii. 179, v. l. (in mod. usage masc.)
a. suitable.
m. suitableness, Skálda 167.
a. fault-finding.
adj. fault-finding (mod. að-fyndinn), Grett. 108 C.
f. desire, longing.
f. a desire, longing, Al. 115.
a. desirable.
adj. desirable, Str. 38, Barl. 56.
f. = tilfýsi.
f. = tilfýsi, Barl. 122.
No entry
f. pl. instruments.
n. pl. means, supplies.
n. pl. supplies, means, Fs. 11, 13, 25, Ó. H. 113, Fms. xi. 69.
f. attack, = atför.
f. the moving to a place, Grág. i. 451, ii. 334: an attack = atför (q. v.), Nj. 101, Eb. 90 new Ed., Ld. 226, Grág. ii. 37, Gullþ. 12: an execution, in civil sense, N. G. L. ii. 89.
m.
1) circumstances, grounds;
2) recourse.
m. circumstances, grounds, shewing how a thing comes to pass; vígit ok allan þann tilgang, Þórð. 69; er löng frásaga um málaferli þessi ok tilganga, Sturl. i. 10; segir honum tilgang sinnar þarkvámu, Fms. ii. 197, Sturl. iii. 155, Sks. 587.
II. recourse; at oss sé t., at várr hlutr sé réttr, Ísl. ii. 141.
III. mod. intention.
No entry
f. affectation; tilgerðar-fullr, -samr, affected, (mod.)
No entry
adj. forthcoming, Stj. 186.
f. dower, bridal gift.
f. a dower, bridal gift, given by the bridegroom to the bride (cp. mundr), Gþl. 212, 214, 221, Fms. ii. 132, ix. 453, x. 309, 340, D. N. passim.
2. endowment of a church, K. Á. 24.
3. an additional payment (Dan. tilgift), D. N.
No entry
n. pl. = tilgangr, Anecd. 56, Sks. 588.
No entry
f. desert, merit; eptir tilgörðum, according to one’s deserts, Fms. i. 104; fyrir enga t., without provocation, v. 135; útan várrar tilgörðar, id., ix. 352; minni skömm en tilgörðir hans vóru til, vii. 167; líta á t. með efnum, Eg. 417; gör eigi eptir tilgörðum várum, Mar.; fellt á sik bann af sínum tilgörðum, by their deeds, K. Á. 64.
No entry
f. = tilgörð, Hom. 111.
No entry
part. full-shapen, finished, Bs. i. 59.
No entry
n. (Dan. tilhold), tilhalds-maðr, m. a showy person; Björn var t. mikill, Eb. 200 (Cod. Wolph.) = áburðarmaðr.
a. due, proper.
adj. (-liga, adv.), due, proper, Stj. 44, 283, Fær. 141, H. E. ii. 190, Th. 12; ú-t.
No entry
f. help, Norske Saml. v. 551.
No entry
f. a yielding, concession.
No entry
f. an interference.
a. due, becoming.
adj. due, becoming.
No entry
f. joy; hlakka til e-s.
f. bent, inclination.
f. a bent, inclination, desire, Stj. 70, 79: freq. in mod. eccl. usage, girndir og tilhneigingar.
No entry
a, m., in tilhuga-líf, n. the life of longing, of a loving pair before the wedding.
No entry
n. the foundation of a statement; það er ekkert t. í því.
f. venture, risk.
f. a venture, Sks. 231.
No entry
f. an indication, Hom. (St.)
n. claim (eiga ~ til e-s).
n. a claim, laying claim to, Fms. i. 83, ix. 327, Grág. i. 177, Eg. 267, Hkr. i. 198.
No entry
u, f. = tilkall, B. K. 125.
a. coming, arriving;
m. new-comer.
part. coming, H. E. i. 389.
No entry
m. costs, expense.
f. coming, arrival; = tilkoma.
u, f. a coming, arrival, Edda 9, Grág. ii. 293, Nj. 112, 175, Fms. ii. 188, ix. 415, x. 31.
COMPDS: tilkvámufólk, tilkvámulauss, tilkvámumaðr.
2. a matter of importance, Fbr. 140.
n. addressing one in verse.
n. the addressing one in verse, Fas. i. 296.
f. consequence, importance.
(til-kœmd, Anal. 247), f. = tilkváma (?), Fms. x. 212; tilkvæmdar-maðr, Ld. 10.
n.
1) help, contribution;
2) counsel, advice.
n. a help, contribution; heit ek þér nökkuru tillagi, Ísl. ii. 387, Fær. 69, Fms. xi. 56, 114, Fs. 13; þeir beiddu hann tillaga, Gullþ. 46, Glúm. 314; fjár-tillag, a contribution in money; hann efldi staðinn í mörgum tillögum, endowments, Bs. i. 77.
II. counsel, advice; tillög mín ok ráða-görðir, Fs. 41; haf þökk fyrir þín tillög, ok við skal ek leita at yrkja kvæðit, Fms. vii. 113, xi. 61; þetta er ráð mitt ok t. með yðr, 98; þat er mitt t. at Kjartan göri annat-hvárt …, Ld. 216.
COMPDS: tillagafár, tillagagóðr, tillagaíllr, tillagasúrr.
f. = tillag.
u, f. = tillag, a contribution, N. G. L. iii. 77, D. N. ii. 16.
II. counsel, advice; vilju vér heyra fleiri manna tillögur, Fms. ix. 328, xi. 84, Stj. 194; ráðgjafa síns tillögu, Barl. 151, Fb. i. 386; tillögu-fé, a contribution-fee, Gþl. 12.
No entry
f. a contribution, H. E. i. 309.
No entry
n. compliance, deference, Fms, iii. 208.
COMPDS: tillátssamr, tillátssemi.
f. inducement.
f. an inducement, temptation, H. E. i. 490, Th. 15.
a. = áleitinn.
adj. pert, saucy, = áleitinn, Grett. 100 new Ed., Fb. i. 125.
f. attempt.
f. an attempt, Krók. 30 C.
n.
1) glance, look;
illt ~, a dismal look;
2) opinion.
n. [cp. Germ. ant-litz], a look, glance; hefir Höttr íllt t., a dismal look, Fas. i. 67: an opinion, Guðs vilja ok réttsýnna manna tilliti, Fms. iv. 112: the looking after a thing.
f. allurement.
f. an allurement, Mar., Bs. i. 857.
f. reverence.
f. reverence; vegsemd ok t., Mar.
a. desirable.
adj. = tilfýsiligr, Stj. 417.
n. deference;
hafa ~ við e-n, gera e-m ~, to show deference to.
n. deference, Nj. 169, Sturl. iii. 94; göra e-m t., to shew deference to, Finnb. 322; veita e-m t., Stj. 126; veita mér t. ok virðing, Fas. ii. 545; hafa t. við e-n, Fms. iv. 127; ek vil sýna þér lítið t., gefa þér gullhring, Boll. 356.
No entry
a. m. an admonition, H. E. i. 252.
n.
1) claim (eiga rétt ~ til Noregs);
2) request.
n. a claim (= tilkall), Fms. ix. 327; Knúti þótti sem hann ætti rétt t. til Noregs, x. 402: a request, Sks. 78; veita t., to answer to one’s request, 101, 656 C. 12; tilmælis-orð, Stj. 199: a wish, verða við tilmælum e-s = veita e-m t.
f. trial, experiment (gera raun).
f. a trial, experiment, Fms. iii. 72; göra t., Fær. 32, Fms. vi. 163, Fs. 6; önnur skírri tilraun, Lv. 78.
n. onset;
veita e-m ~, to assault one.
n. an onset, Ísl. ii. 357; veita e-m t., to assault, Clem. 37.
No entry
f. the clearing the way for a thing, Fms. i. 244; af t. e-s, by one’s efforts, Bs. i. 710.
n.
1) assault;
veita e-m ~, to assault;
2) boldness, daring (mun oss sigrs verða auðit, ef oss skortir eigi þrá ok ~).
n. an assault, outrage, with a weapon; veita e-m t., Korm. 38, Fms. viii. 249, xi. 148, 151, Ld. 278 (of an outrage); hann hjó til höfuðs Flosa—Glúmr gat séð tilræðit, Nj. 220; varð hann fyrir áverka af mínu tilræði, Ísl. ii. 327.
2. boldness, daring; tilræði sitt ok hraustleik, Fms. ii. 217; mun oss sigrs auðit ef oss skortir eigi þrá ok t., Ó. H. 168; eljan ok t., Fs. 4; tilræðis-maðr, a daring man, Fms. vii. 296.
No entry
u, f. a giving notice of, Grág. ii. 328, Hom. 5.
No entry
part. the name of a metre, Edda (Ht.) 129.
f. arrangement.
f. disposition, Al. 104, Fms. x. 300.
f. shipping to a place.
f. a shipping to a place, Fms. vi. 440.
f. attention, care, supervision.
f. the looking to a thing, attention, care, Fms. i. 71; með t. e-s, superintendence, supervision, vi. 13; hafa tilsjár um hag e-s, 354, Orkn. 446 (where ‘við’ should be ‘um’); þóttisk eiga þar t. (recourse) um eptirmál er hann var, Hrafn. 15; í einn stað var tilsjáin með Guðs miskunn, Fms. viii. 56, Str. 55.
No entry
f. superintendence; tilsjónar-maðr, an overseer.
f. arrangement, disposition.
f. an arrangement, disposition, Eg. 67, Ísl. ii. 355, Fms. xi. 126; at bæn ok t. Eiríks konungs, 319; eptir Guðs vilja ok t., viii. 229; eptir t. Óla, i. 128, Bret. 4.
2. mod. law term, a royal ordinance, as a translation of Dan. forordning.
f.
1) one’s deserts, due;
2) compulsion.
f. one’s deserts, due, Stj.: compulsion, af t. eða kúgan, Bs. i. 857.
No entry
m. a profit, Hkr. iii. 341.
f.
1) crowding;
2) attack.
f. a crowding, frequenting, Mar., Hom. (St.), Stj. 190.
f. hearing, intelligence.
f. = tilspurning.
f. hearing, intelligence.
f. a hearing, intelligence, Fms. vii. 24.
f. condition, state, circumstances.
u, f. a condition, state, circumstances, Fb. ii. 146.
No entry
n. a condition, state, = á-stand.
n. management, agency; af þínu ~, by thy guidance; allgott ~ um málaferli, successful conducting of suits.
n. an inducement, management; af þinu t., by thy guidance, Lv. 34; af sínu t. ok vitru, Fms. xi. 104; hafði konungr allt t. um brögð þessi, Ó. H. 163; t. um málaferli, a conducting of suits, Band. 16 new Ed.
f. management, agency; af þínu tilstilli, by thy guidance; allgott tilstilli um málaferli, successful conducting of suits.
f. = tilstilli; yðra t. ok forsió, O. H. L. 43.
f. assistance, help.
f. assistance, Fms. vi. 235.
No entry
f. a causing, Grett. 146 new Ed.
No entry
f. assistance, backing, Norske Saml. v. 551.
f. inducement, exertion.
f. an inducement, exertion, Fms. vi. 224, Al. 114.
f. = tilstilli.
f. = tilstilli, Fms. ii. 68, Clar.
No entry
f. an appearance; in the phrase, tilsýnum, Sks. 46 new Ed.: til-sýndum, id., Fas. i. 246: mod. til-sýndar: of such and such an appearance; fagr t., fair to behold.
n. look-out, view.
n. a look-out, view; þykkir mér þar gott t., Sd. 174.
f. management.
u, f. management, Fms. xi. 120.
f. information, guidance.
f. (segja til), a confession; t. synda, 625. 179: mod. information, teaching, tilsagnar-fingr, m. the index-finger, Stj. 210.
f. = tiltekja.
1. n. a laying hold of; vera góðr, íllr tiltaks, to be good or ill to resort to, Ó. H. 44; höndin varð honum hvergi betri tiltaks, the hand was of little use to him, Ld. 140, Eg. 524; urðu konungi því verri tiltaks menninir, ok fékk hann lítið lið, Ó. H. 177; þeir kváðu nú lítið tiltak hjá sér vera mundu sakir fastra heita við Sturlu, Bs. i. 626.
COMPDS: tiltakagóðr, tiltakasamr.
2. tók, to appoint, fix.
3. u, f. = tiltekja, Fms. xi. 248: the mod. phrase, það er ekki tiltöku-mál, there is no question, possibility of it.
f.
1) proportion; eptir réttri tiltölu, in due proportion;
2) claim, = tilmæli, tilkall (eiga tiltölu til ríkis).
u, f. proportion, of numbers; eptir réttri tiltölu, in due proportion, Gþl. 214, K. Á. 18, Dipl. v. 21; ok svarar stund sú er barnit er fætt þeirri tiltölu sem til heyrir, N. G. L. ii. 26.
2. a claim = tilkall, Fms. i. 52, iv. 86, xi. 388.
No entry
part. n. the name of a metre, Edda 125, Ht. 15, 39.
f. (one’s) doings or procedure (þá grunaði mjök um tiltekjur jarls).
u, f., lit. what a man takes to do (esp. in a low sense), an expedient, contrivance, Fms. iii. 85, vi. 189, xi. 15, Fs. 18, 64, Nj. 54; þá grunaði mjök um tiltekjur jarls, about the earl’s designs, Orkn. 440; at hvárri-tveggju tiltekju þessi, in either case, Grág. ii. 228.
f. (one’s) doings or procedure (þá grunaði mjök um tiltekjur jarls).
f. = tiltekja, Lv. 25, Bárð. 181, Fs. 9, 17, 73.
f. inducement.
f. a temptation, Stj. 146.
No entry
f. [Dan. tiltro], trust, confidence, (mod.)
n. = tiltekja.
n. = tiltekt, Þorst. Síðu H. 182, Fs. 9, Anal. 237, Fms. vi. 107, vii. 2, 218, viii. 15, ix. 428; fyrir þetta þitt t. skaltú þiggja frelsi, Landn. 150, v. l.
No entry
adj. expedient, Eg. 371, Grett. 33 new Ed., Fms. i. 127, Ó. H. 178, Karl. 397.
No entry
adj. seizable; göra dræpan ok tiltækjan, hvar sem hann yrði fundinn, Eb. 4; dræpr ok t., hvar sem hann verðr staðinn, Fms. iv, 319; er sekt fé hans allt ok tiltækt (forfeited), Grág. i. 461.
2. ready, at hand, in a condition fit for use; sá þeir at belgirnir vóru ekki tiltækir, Sd. 157; svá at þegar væri sverðit tiltækt er vildi, Eg. 505; skáldskapr var honum svá t. at …, Ó. H. 171.
m.
1) desert, merit;
2) action, deed.
a, m. desert, merit, Sks. 551, 615.
II. a deed, action; engi skyldi gjalda annars tilverka, Fms. x. 152, Barl. 28, 31 (= tilgörð).
m. = tilverki.
m. = tilverki, Fs. 10.
No entry
n. a circumstance, Sks. 565.
No entry
f. a mere chance.
f. guidance, direction, instruction.
f. guidance, direction, instruction, Landn. 27, 287, Edda 37, Fms. vii. 296, Sks. 58, 195, Ver. 34, Stj. 156, passim.
No entry
f. = tilvísan. O. H. L. 61.
No entry
part. to be expected, future.
No entry
f. adoption, a translation of Lat. adoptio; tilæskingar-sonr, an adopted son, Fbr. 21, Fb. i. 512.
f. intention, purpose.
f. an intention, purpose, Fms. x. 336, Fs. 109.
n.
1) timber (hann hafði látit höggva í skógi t.);
2) a set of forty skins.
n. [Engl. timber; Dan. tömmer; Germ. zimmer], timber, wood felled for building, = Lat. materies; hann hafði látið höggva í skógi timbr, Glúm. 368; timbrit var þurt ok bræddir veggirnir, Eg. 90; þetta var þar haft til timbrs, Al. 166; hjöggu þeir timbr mart ok hlóðu saman, Eb. 178; forn timbr féllu, Akv. 42; t. í annars manns mörku, N. G. L. ii. 106; mærðar-timbr máli laufgat, Stor., passim in old and mod. usage.
COMPDS: timbrfastr, timbrhús, timbrhögg, timbrkirkja, timbrmaðr, timbrstofa, timbrstokkr, timbrveggr.
B. A set of forty skins, Fms. xi. 325, Rétt. 2. 10.
(að), v. to build (t. hús).
að, [Ulf. timrjan or timbrjan = οἰκοδομειν; A. S. timbrian; Engl. timber; O. H. G. zimbaron; Germ. zimmern; Dan. tömre; Swed. timbra]:—to ‘timber,’ i. e. to build of timber; the very word proves that all ancient Teutonic dwellings were of wood; hús at t., Rm.; timbruðum vér hásæti, Sks. 626; upp at t. Guðs Kristni, Fms. x. 277, Sks. 26, passim; há-timbra hús ok hof, to raise high houses and temples, Vsp. 7, Gm.
No entry
f. an erecting, building, Hom. (St.)
No entry
adj. timber-fast, an epithet of a house, Ýt.
No entry
n. a timbered-house.
n. felling of timber.
n. a felling of timber, Fms. viii. 116, D. N. iii. 236.
No entry
u, f. a timber-church.
No entry
m. [Germ. zimmermann], a house-wright, (mod.)
f. hall of timber.
u, f. a hall of timber, Bs. i. 826, 830, 874.
m. timber-stock, beam.
m. a timber-stock, beam, of the beams in a wooden wall, Eb. 118, Eg. 233, Hkr. i. 17, Bs. i. 828.
m. wooden wall.
m. a wooden wall, Eg. 234, Fms. i. 291, vii. 54.
No entry
n. [for. word; Lat. tympanum], Konr.
n. tin.
n. [a common Teut. word; Lat. stannum], tin, Fs. 22, Stj. 340, Konr., Dipl. iii. 4, Vm. 47, passim.
COMPDS: tinbjalla, tindiskr, tinfat, tinker, tinknappr, tinkross, tinligr, tinsmiðr, tinsöðull.
II. nicknames, Tin-forni, Eb.; Tin-teinn, Korm.; (tindráttar-maðr, a pewterer, in Kormak’s verse.)
No entry
að, to tin; tinaðr, Ám. 83, 84; tinnat beisl, Grett. 129.
II. to twinkle or blink with the eyes, like an albino, Lat. tintinnare.
No entry
að, to furnish with tindr; tinda hrífu: tindaðr, dented; tindaðir rekendr, byrstr með eiki-tinduðu baki, Sks. 419.
No entry
adj. walking as on tiptoe.
a. toothed, spiked.
adj. toothed, spiked, covered with spikes, Edda 58, Rb. 348, Bs. i. 326, Odd. (in a verse).
(-s, -ar), m.
1) spike, tooth of a comb;
2) mountain-peak (fjalli ~).
m. [A. S. tind; Germ. zinne], a spike, tooth, as of a rake, harrow, carding comb; hrífu-tindr, gékk út kerling ein ok hafði ullkamb í hendi … muntú festa, bokki, tindinn í kambi mínum? Fb. iii. 446; járna-tindar, iron spikes, Gd.; með snörpum tindum, Bs. ii. 87: a mountain-peak, hann komsk upp í tindinn ok varðisk þar, Sturl. iii. 50; hér er mér sagt til skógar-mannsins upp í tindunum þessum, Grett. 134, passim; fjalls-tindr, jökul-t., hamra-t., kletta-t.: also freq. in local names, Tindr, Tindar, Tinda-stóll, Hafra-tindr, Landn., Sturl., map of Icel.: as a pr. name, Tindr, Landn. tinda-bikkja, u, f. a kind of skait, raia clavata.
No entry
u, f. = tingl; kerrnanna tingjur, Stj. 289.
n. ornamental headpiece (on a-ship); róa ~it, ? to wag the head.
n. [akin to tungl, q. v.], an ornamental head-piece or beak(Lat. rostra) on a ship; með gínandum höfðum ok gröfnum tinglum, Hornklofi; tingls marr, a ‘tingol-steed,’ i. e. a ship, Hkr. i. (in a verse); tingla töng, the ‘tingl-tong,’ i. e. the rostrum, the ship’s beak, Hallfred; tingla tungl, Lex. Poët.; enni-tingl, the forehead beaks, i. e. the eyes, Bragi (thus, not tungl, as seen from the rhyme tingl gingu); gékk Þormóðr inn í skálann ok lét róa tinglit, of a ghost, to wag the head (?), Háv. 7 new Ed.
f. flint (taka eld með tinnu).
u, f. a flint; taka eld með tinnu, Fms. viii. 56; tiunu-grjót, a flint-stone, Gsp.: freq. in mod. usage, hrafn-tinna (q. v.), ‘raven-flint,’
No entry
u, f. [tint, Ivar Aasen], a pint, small bottle, D. N. iv. 359.
No entry
u, f. tinkling bells (?), Grett. 129 C.
m. tin plate.
m. a tin plate, Vm. 109, Dipl. iii. 4, v. 18.
No entry
tin-flaska, and tin-kanna, n. a vat, flask, can of tin, D. N.
No entry
n. a pewter-pot, Vm. 104.
m. tin-knob.
m. a tin knob, Þorf. Karl. 374.
No entry
m. a tin cross, Vm. 53.
No entry
adj. of tin, tinned, 732. 15.
m. tinsmith.
m. a tin-smith, white-smith, Sturl. iii. 191.
No entry
m. a kind of saddle, Vm. 177.
No entry
að, [titull], to give a title.
m. sparrow.
m. [a dimin. from tittr, q. v.], a tit, sparrow, 623. 36, Stj. 318, Fas. iii. 13, Trist.; smá-t., snjó-t., a snow-bunting: titlingr is the common Icel. word for spörr (q. v.), which, strangely enough, is quite obsolete; thus seljast eigi tveir titlingar fyrir einn penning, Matth. x. 29: a nickname, Landn.
II. the penis.
(að), v. to twinkle, wink (hann-~r augunum).
að, [O. H. G. zittaron; Germ. zittern], to twinkle (= tina); hann titrar augunum, he twinkles with his eyes, Band. 119.
2. to shake, shiver; hvert bein titrar, MS. 4. 5; titra af kulda; hann tók þá til at hryggjast og titra, Matth. xxvi. 37.
No entry
m. a shivering.
No entry
m. a small peak, a pin; see hor-tittr.
II. a tit (bird), obsolete.
m.
1) dot, abbreviation;
2) inscription;
3) event, incident.
m. [for. word; Lat. titulus], a dot, abbreviation, Skálda 167, 171: an inscription, Stj. 650, Hom. 139, Dipl. v. 18: mod. titill = a tittle, Pass. 35. 5.
(pl. -ir), f.
1) time;
langa (skamma) ~, for a long (short) while;
also as masc. in phr., í þann (or þenna) ~;
2) hour (á níundu ~ dags);
3) pl. divine service, prayers (syngja ~ir);
fylgja ~um, fara (sœkja) til ~a, to attend divine service.
f.; the curious phrase í þann tíð is prob. not to be explained as an old masc., but rather by þan = þá, ‘þan’ being an obsolete pron. form with a final n, cp. þansi on the Runic stones: [A. S. tîd; Engl. tide; Dan.-Swed. tid; Germ. zeit]:—tide, time; langa tíð, a long while, Íb. 12; skamma tíð, a short while; alla tíð, all times, ever; Ísland bygðisk í þann tíð es …, Jb. 4; í þann tíð árs, Anal. 291; í þann tið var úfriðr, Blas. 43, Hkr. ii. 211 (þenna tíð, Ó. H. l. c.), Grág. i. 500; þeirrar tíðar, then and there, Fms. vi. (in a verse); skamrar tiðar ríki, 656; nökkuri tíð, once upon a time, Fms. iv. 46; á þeim tíðum, Ver. 7; áðr á tíðum, in days of yore, Hallgr.
2. the season; hin bezta tíð mun koma yfir Egiptaland, Stj.; góðrar tíðar, in a happy hour, Fms, x. 432 (in a verse); sá er borinn var beztrar tíðar, id., vi. (in a verse); hæstrar tíðar, ix. (in a verse); íllrar tíðar, in an evil hour, Hallfred, Stor. 8 (allrar tíðar Cod.): freq. in mod. usage of the weather, season, það er góð tíð, bezta tíð til lands og sjóar; ó-tið, a bad season, bad time, bad weather; …
Shortened here. Read the full article →
v. impers. (-ddi, -tt), e-n tíðir to long for, wish; mik fara tíðir, I long to go;
refl., tíðast, to be in use.
d, impers. to long for, wish; mik fara tíðir, I long to go, Vþm. 1; á fjalli eða firði ef þik fara tíðir, Hm. 117; ek get hins, at ykkr vega tíði (subj.), Skm. 24.
2. reflex., svá at hægra verði at ríta ok lesa, sem nú tíðisk ok á þessu landi, Skálda (Thorodd) 161; hví hafa munkar lága skúa ok rauðar hosur?—Ymist tíðisk nú, Fms. viii. 358.
f. breviary.
f. a breviary, Fms. v. 172, Bs. i. 83, Vm. 15.
No entry
adj. able to go to church, Bs. i. 180.
f. church-going.
f. church-going, Fms. viii. 358.
No entry
u, f. a church-path, Ám. 107.
No entry
f. divine service, Fms. i. 260, Bs. i. 38, 84, Sym. 57, Dipl. ii. 14.
n. performance of tíðir.
n. performance of tíðir, N. G. L., Mar.
n. a priest’s salary.
n. a priest’s salary, K. Þ. K. 170, 172.
a. without tíðir.
adj. without tíðir, Sturl. ii. 13.
m. worshipper.
m. a worshipper, Fb. iii. 449, Fms. v. 182.
n. = tíðakaup.
n. = tíðakaup, Vm. 129, Dipl. i. 5, Bs. i. 287.
No entry
u, f. id., H. E. ii. 108.
No entry
f. a ‘tide-scroll,’ missal, Pm. 18, Dipl. v. 18; ártíðar-skrá, an obituary.
f. = tíðaför.
f. church-going, K. Þ. K. 46, Hom. 74, Vm. 77; tíðasóknar-maðr, a worshipper, K. Á. 100.
No entry
m. a church-chant, 625. 163.
f. = tíðagørð.
u, f. = tíðagörð, Str. 5.
No entry
adj. void of news, void of startling tidings, Ld. 148; eptir um sumarit var kyrt ok tíðendalaust, Fb. ii. 123.
No entry
a, m. a rumour, Al. 17.
No entry
u, f. a telling tidings, Eg. 515.
No entry
f. a hearing of news, Al. 188.
No entry
adj. fraught with great tidings, Eb. 220 (foreboding great things), Karl. 259.
No entry
adj. id.; draumar tíðenda-vænir, Sturl. ii. 109.
No entry
a, m. S. the news-teller, a nickname, Hkr. i.
f. report.
f. a report, Fms. i. 202, Ld. 82.
n. pl. tidings, news, events; þú skalt eigi kunna frá tíðindum at segja, thou shall not be left alive to tell the tale; gerast (verða) til tíðinda, to happen, occur (verðr ekki til tíðinda); mun þetta vita tíðinda, this forebodes great tidings; er þetta var tíðinda, when this happened.
n. pl. [Engl. tidings is a Norse word, d having been changed into g; Dan. tidende; Ormul. tiþennde]:—tidings, news; meiri t. ok undarligri, Fms. ii. 194; hver t., xi. 102; þá er hann frétti þau t. er mikils vóru verð, Eg. 51; Björn spurði þessi t., 160; sögðu þeir þau t., at …, 168; segja Snorra Goða þessi t., Ld. 224; spyrr Helgi hvat hann sæi til tíðenda, 172; þú skalt eigi þurfa frá tíðendum at segja, be left to report the tidings, Nj. 8, Bs. i. 521; segja t. sunnan ór héraðinu, Ísl. ii. 333; spurðusk þessi t. um allar Færeyjar, Fær. 33; eigi kæmi þau t. til eyrna mér at mér þætti verri, Nj. 64; mikil t., great tidings, Ld. 326, Edda 12; sagði Bragi Ægi frá mörgum tíðindum þeim er Æsir höfðu átt, 45; en sömu tíðendi, 655 i. 1; ný tíðindi, new tidings; forn t., old tales, Ht. R. 2; íll t., ill tidings, Hom. 150; góð t., good tidings; smá t., Ó. H. 85; spyrja almæltra tíðenda, the news of the day, Eb. 250; þeir kvöddusk ok spurðusk almæltra tíðenda, Band. 2.
2. news, an event; hann sá tíðendi görva á Gullteig, he saw clearly what happened to G., Ísl. ii. 349; er þetta var tíðenda, happened, Fb. …
Shortened here. Read the full article →
adv., in the phrase, vita, hvat ~ var, to know what was the news.
adv., in the phrase, vita hvat tíðis var, what was the news? Stj. 113.
(að), v. to be wont (hefi ek eigi ~t at taka við þess háttar mönnum);
refl., ~st, to be in use, be in vogue (sem nú tekr mjök at ~st); t. e-m, to become dear to; hann ~ðist Maríu, he courted M.
að, to be wont; hefi ek eigi tíðkat at taka við mönnum, Þjal. 7.
II. reflex. to be in use, fashion, be in vogue; þau tíðkask nú enu breiðu spjótin, Grett. 103 new Ed.; sem nú tekr mjök at tiðkask, Fs. 22.
2. tíðkast e-m, to become dear to; hann tíðkaðisk Máríu, he courted Mary, Fagrsk. 111.
f. eagerness; e-m er ~ á e-u, one is eager for.
f. eagerness; e-m er tíðkan á e-u, to be eager for, Karl. 35. tíðkan-legr, adj. usual.
(tíð, títt), a.
1) frequent, usual, customary (knattleikar voru þá tíðir);
2) often spoken of, noted, famous (a þeim tíðum var Á. biskup mjök t. ok ágætr); t. alþýðu, popular;
3) dear, beloved; í Gymisgörðum ek sá ganga mér tíða mey, a maid I love; þá sá Ölvir Solveigu ok gerði sér um títt, and courted her; Þ. gerði sér títt við Björn, Th. courted B’s friendship;
4) eager (þeim var títt heim at fara); nú er honum títt til síns matar, he is eager to get his food; hann kvað sér títt um ferðina, he said he was eager to go;
5) neut, sá þá, hvat títt var, what had happened;
6) títt, as adv. frequently, quickly (konungr hjó títt ok hart); sem tíðast, at once, with all speed (þeir reru í brott sem tíðast); aldri tíðara, never more (geng ek aldri tíðara þess erendis).
tíð, títt, adj. [cp. Dan. tidt = often], frequent, usual, customary; svá, sem títt var at búa um lík göfgra manna, Eg. 94; knattleikar vóru þá tíðir, 187; þau vápn vóru þá tíð, 189; annat var tíðara með Ólafi konungi, Ld. 196; svá sem konungum eða jörlum er títt í öðrum löndum, Orkn. 80; langa kanpa serm þá var títt, Fb. ii. 376.
2. often spoken of, noted, famous; varð Martinus tíðr af því, es hann görði þat es …, Mart. 119; á þeim tíðum var Ambrosius biskup í Meilansborg, harla tíðr ok ágætr, Ver. 50; hvárrtveggi var tíðr alþýðu (popular), 655 vi. A. 14; ok var orðinn enn tíðasti, most famous, Fms. x. 417.
3. skilled in, versed in; tíð erum bók ok smíðir, Fms. vi. (in a verse).
II. metaph. dear, beloved; í Gymisgörðum ek sá ganga mér tíða mey … mær er mér tiðari en, dearer than, Skm. 6, 7; þá sá Ölvir hnúfa Sólveigu, ok görði sér um títt, and courted her, Eg. 5; er honum títt um ferð sína, he has no time to lose, is eager to return, 54.
2. eager; þeim var títt heim at fara, Ó. H. 165; kann ek skaplyndi alþýðunnar, at til þess væri öllum títt at komask undan þrælkan útlendra höfðingja, 32; …
Shortened here. Read the full article →
f. custom, fashion (þat er t. at binda mönnum helskó).
(tízka), u, f. a custom, fashion; efna til erfis, því þat var tízka í þann mund, Ld. 104; þat er tíðska at binda mönnum helskó, Gísl. 24; áðr á tíðum var tíðska hjá lýðum, Hallgr.; þat var þá tíðzka í þær mundir at konur þær fóru yfir land er völfur vóru kallaðar, Fb. i. 524.
adv. frequently, = tíðum.
adv. frequently, repeatedly, Rétt. 40.
(dat. pl. from tíðr), adv. frequently, often (þeir leggja spjótum bæði hart ok t.); = títt.
adv. frequently; höggva hart ok tíðum, Fas. ii. 556; lagði spjótinu hart ok tíðum, Fbr. 78, Karl. 242; drekk þú smám ok tíðum, drink little and oft, i. e. keep sipping, Sks. 379; opt ok tíðum, many times and oft, D. N. i. 195, freq. in mod. usage.
m. a full-grown bull.
m. a full-grown bull (and not gelded, see Ivar Aasen s. v. tidung), Edda (Gl.)
pp. n. much spoken of (~ um e-t); gera sér ~ við e-n, to converse often with one.
part. n. much-spoken; þat er t. um e-t, Ld. 160; göra sér tíðhjalað við e-n, Þorst. Síðu H. 175.
m.
1) popularity (fá tíðleik ok metnað af verkum sínum);
2) pl. friendly intercourse; vera í tíðleikum við konu, to go a courting.
m. popularity; fá tiðleik ok metnuð, Ver. 26; vera í tíðleikum við konu, to go a courting, Bs. i. 652.
a. temporal, = stundligr.
adj. temporal, Eluc. 8, Hom. 41.
No entry
adj. often attending service, Bs. i. 265.
No entry
part. n. = tíð-hjalat; þeim var tíðrætt Einari ok Þórvaldi ok Steingrími, Glúm. 372; þat höfðu menn á máli hve tíðrætt þeim jarli var ok Þorbirni, how much parley the earl and Th. had with one another, Orkn. 300; var ekki jafn-tíðrætt sem þat, Grett. 81 new Ed.
a. eager for work, industrious.
adj. industrious, Fms. xi. 377.
No entry
f., gen. tíkr, pl. tíkr, [North. E. tyke], a bitch, Hkv. 1. 34, Sd. 168; hafa tíkr eyrendi, Kormak; hjarð-tík, hund-tík.
No entry
or tili, a, m. [this word belongs to a root freq. in the other Teut. languages, Goth. til = fit; A. S. til = fit, good, also til = fitness, till = an end, a scope; Engl. till = cultivate; Germ. ziel; in Norway, people have a word ‘tilna,’ (tilnaðr, m., would be the answering Icel. form, but it is lost), aptitude, fitness, in a phrase like ‘e hev ki "tilna” for da’ = I have no aptitude for that]:—scope, found only in the compds, aldr-tíli, ‘life’s-scope,’ i. e. death, and ú-tíli, a mishap, mischance; konungr sagði, at þeim hafði ótíli mikill staðit af Kveldúlfi ok sonum hans, Eg. 175; þóttu Rauðssynir líkastir til at valda slíkum ótíla, Ó. H. 174.
No entry
n. Thule (geograph.), Landn. (pref.)
No entry
(better than tilt), n. [the word is undoubtedly the same as A. S. tîhtle = a charge, suit]:—strife, litigation, a απ. λεγ.; þú kunnir aldregi bera tílt með tveim, Ls. 38; prob. = Lat. componere lites, (‘deila’ tilt would better suit the sense.)
(-da, -t), v.
1) only with a negative, t. eigi, to be reluctant, grudge (hann tímdi eigi at gefa mönnum sínum mat);
2) e-n tímir e-t, it befalls one;
3) refl., tímast, to happen to one, befall one.
d, only used with a negative; tíma ekki, to grudge, be distressed at an outlay; hann var svá sinkr at hann tímdi öngu at launa, Fas. iii. 40; hann hafði auð fjár, an tímdi hvárki at hafa sjálfr né láta aðra hafa, Þórð. 50 new Ed.; þú tímir ekki til at vinna at þú fáir nökkura framkvæmd, Fær. 24; Atli tímdi ekki at halda vinnu-menn, Háv. 53; hann tímir af öngu at sjá, Stj. 516, hann tímdi eigi at gefa mönnum sínum mat, Fas. ii. 104.
II. impers. to ‘betime’, befall; varð honum þat sem margan tímir, Fb. i. 208.
III. reflex. to happen to one, betide or befall one (cp. Dan. times); ef tímask vill, er slíkum manni tók svá þungt at tímask, Al. 122.
No entry
adv. timely, betimes, early, = tímaliga, Fas. iii. 158.
m. day of bliss.
m. a day of bliss, Fms. i. 214, Ld. 154, Fas. i. 141; lét þat vera mundu tíma-dag er þeir höfðu lendt við Sælu, Ó. H. 36.
n. chronology.
n. chronology, observation of time, Stj. 279.
n. land of good luck.
n. a land of bliss, Mag.
a. luckless.
adj. luckless, Fms. ii. 240.
n. lucklessness.
n. lucklessness, Al. 57: lack of time, (mod.)
adv. timely, early.
adv. timely, early, Stj. 184.
a. temporal.
adj. temporal, Stj. 3.
adv. successfully.
adv. successfully, Fær. 108.
No entry
n. change of time (gramm.), Skálda 206.
No entry
ð (spelt and sounded tíngast), dep. to thrive; lítt hafa menn setið yfir várum hlut Mýra-manna, þá er oss tímgaðisk, Sturl. i. 225.
2. to increase, multiply, of breeding; eprir þat kom hafr til geita hans, ok tingaðisk þá svá skjótt fé hans, at hann varð skjótt vellauðigr, Landn. 271.
m.
1) time; eptir tíma liðinn, after a little time; í þann tíma, at that time; fyrstan tíma, er ek var hér, the first time that I was here;
2) time, fit time (þeim þótti t. til at ganga á fund konungs); á hœfiligum tíma, in due time; í tíma, betimes;
3) good luck, prosperity (gangi þér allt til tírs ok tíma).
a, m. [A. S. tîma; Engl. time; Dan. time; it is strange that Ulf. uses no word analogous either to ‘tíð’ or ‘tími’]:—time; langr tími, Fms. vi. 92; eptir tíma liðinn, after a little time, Bs. i. 857; eigi langan tíma upp frá þessu, Fs. 61; í þann tíma, at that time, Eg. 15, Stj. 50; í þenna tíma, at the time, then, Fms. x. 27, Sd. 138; einn tíma, once, a time, H. E. i. 516; tvá tíma, twice, Fms. xi. 159; um tíma, for a time, Mar.; hann sat þar um tíma, Ann. 1363; í annan tíma, the second time, again, Stj. 50, Fb. i. 145, 211; þriðja tíma, the third time, D. N. i. 263; fyrstan tíma er ek var hér, the first time that I was here, Fb. i. 512: gramm., Skálda 159, 175; a time, season, allir ársins tímar, Stj. 148.
2. time, fit time (= Gr. καιρός); er þeim þótti tími til at ganga á fund konungs, Eg. 28; þeir héldu vörð á nær tími mundi vera at hitta konung, 421; eigi hittu þér nú í tíma til, Fms. vii. 197; ú-tími, the wrong time; í ótíma, too late; ákveðinn tími, a fixed time, Grett. 161; á hæfiligum tíma, in due time, Fms. vi. 133; í tíma, betimes, Karl. …
Shortened here. Read the full article →
(-da, -dr), v.
1) to pick (hann tíndi upp gullit);
2) to cleanse (t. korn);
3) fig. to recount, narrate (engi tunga má t., hversu mikit gott konungrinn veitti sínum mönnum);
4) refl., tínast, to go one by one (bað jarl sína menn t. undan).
u, f. a handful of a thing to be cleansed; tína eina tínu af dún.
(-da, -dr), v.
1) to pick (hann tíndi upp gullit);
2) to cleanse (t. korn);
3) fig. to recount, narrate (engi tunga má t., hversu mikit gott konungrinn veitti sínum mönnum);
4) refl., tínast, to go one by one (bað jarl sína menn t. undan).
d, [akin to teinn = a twig (?), pointing to a lost strong verb, tína, tein]:—to pick; tínda ek saman alla góðgripi þá er í skálanum vóru, Fb. i. 262; var þá niðr breiddr einn möttull ok þar tínd á af herfangi öll eyrna-gull, Stj. 396; hann tíndi upp gullit, Grett. 161.
2. to pick, cleanse; korn tínt ok ú-tínt, D. N. i. 432; tína ok rækja korn, ii. 48; skera ok tína, Rétt. 10. 2; tína grös, to pick moss (separate it from the leaves); ú-tínd grös; tína dún, to pick eiderdown.
II. metaph. to recount, narrate; ok tína Imbrudaga-hald ok föstu-innganga, Grág. i. 2; svá sem tint er í lögum, 6; hann skal tína þat, er reifir, hver gögn fram hafa komit … sá maðr er vörn skal reifa, hann skal tína gögn þau öll er til varnar hafa fram farit, 64, 65; sem tínt ok upp sagt, K. Þ. K.; sem áðr var tínt, Grág. i. 208, Fms. vii. 91; ek mun tína fá artictilos, Mar.; er þú þinn harm tínir, Am. 53; í mörgum frásögnum, þóat vér munim fár tína, Fb. i. 435; þarf þar eigi orð um at tína, Sturl. ii. 180: allit., tjá ok tína, Fms. vii. 125; sem áðr er tínt ok talt, ii. 47, Barl. 138; engi tunga má tína né hugr hyggja, Fms. v. 241.
III. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. pickings; úr-tíningr, offal.
No entry
m. a gatherer, Lex. Poët.
f. glorious journey.
f. a glorious expedition, triumph, Hkr. iii. 3.
No entry
adj. glorious, Lex. Poët.
No entry
n. an illustrious head.
No entry
adj. inglorious, Lex. Poët.
No entry
tírar-fróðr, adj. glorious.
No entry
n. a glorious meeting, Lex. Poët.
(gen. tírs and tírar), m. glory, renown (góðs höfum tírar fengit).
m., gen. tírar and tírs, dat. tíri; [A. S. tîr; Germ. zier]:—glory, renown; með tíri, with glory; með öllum, hæstum, öflgum tíri, með frygðar tíri, with glory, Lex. Poët.; tíri gæddr, gifted with glory; stýra fremd ok tíri; bella tíri; þat fær e-m tírar, Vellekla; góðs höfum tírar fengit, Hðm.; fá sér langs tírar, lasting fame; stýrir alls tírar; ins sanna tírar, etc., Lex. Poët.: the word is poetical, in prose it only remains in the allit. phrase, tírs ok tíma, Bs. i. 286 (see tími): in the compounded words, orðs-tírr, good report; lofs-tírr, fame, praise; in ú-tírligr, inglorious: in the phrase, taka tírar-hendi á e-m, to treat with distinction, Sturl. i. 183 C: it is freq. in poët compds and epithets, tír-bráðr, tír-eggjaðr, tír-göfigr, tír-kunnr, tír-mildr, tír-prúðr, tír-rækr, tír-samr, tír-sæll,—all poetical epithets to a hero = glorious, Lex. Poët.
COMPDS: tírarför, tírargjarn, tírarhöfuð, tírarlauss, tírarsterkr, tírarþing.
No entry
m. Tuesday; see Týr.
No entry
t, to twitter, of a small bird; to squeak, of a mouse; hestr, mús, titlingr … gneggjar, tístir, syngr, a ditty.
card. numb. ten;
~ tigir, a hundred.
[Swed. tio; Dan. ti; cp. tigr, and Engl. -ty in twen-ty, thir-ty, etc.]:—ten; tíu tigir, ‘ten-ty,’ i. e. a hundred, Nj. 219; hundrað ok tíu-tigir, a hundred (i. e. 120) plus ‘tenty’ (= 220), Vm. 107, see hundrað: hence mod. tíu-tíu, indecl. ‘ten-ty’ = hundred.
f.
1) the tenth part;
2) tithe.
f. the ‘tenth;’ kona má gefa tíund ór heiman-fylgju sinni, N. G. L. i. 153; tíundar gjöf, q. v.
II. as a law term, a tithe, Scot. teind, being the tenth part of the produce, K. Á. 96; for the introduction of the tíund by Bishop Gizur, in the year 1097, see Íb. ch. 10. For the Law on Tithe, Tíundar Lög, see D.I. i. 70 sqq. For Norway, see N. G. L. ii. 310. The tithe was divided into four parts,—between bishop, priest, church, and the poor, biskups-t., prests-t., kirkju-t., fátækra-t.: names of other tithes are, osta-t., sel-t., skipar-t., skreiðar-t., báta-t., kaupeyris-t., D. N., N. G. L.: other special names, leiðangrs-t., höfuð-t. (see p. 308, col. 1), ávaxtar-t. (see p. 48), in meiri tíund, Grág. i. 202, K. Þ. K. 37 new Ed.; lög-tíund, skipti-t., heima-t.
COMPDS: tíundarfé, tíundargjald, tíundargjöf, tíundargörð, tíundarhald, tíundarheimta, tíundarlag, tíundarmál, tíundarreikningr, tíundarskipti, tíundarsókn, tíundarsök, tíundartími, tíundarvara, tíundarvirðr.
(að), v.
1) to pay tithes;
2) to give a tithe of (t. fé sitt);
3) to levy a tithe on.
að, to pay tithes, or have one’s property taxed for tithe; t. fé sitt, Grág. i. 202; tíunda fé sitt inni meiri tíund, id., K. Þ. K. 142, passim: also used with the amount, hann tíundar tuttugu, sextigi hundruð, i. e. his titheable property amounts to twenty, sixty hundred; see hundrað B.
n. tithe-money.
n. tithe-money, Grág. i. 308.
n. payment of a tithe.
n. payment of t., D.I. i. 77, Bs. i. 68, Fms. vii. 91.
No entry
f. a gift of a tenth, the tenth part of a thing; fjórðungs gjöf ok tíundar gjöf, Dipl. v. 1, D. N., N. G. L.
No entry
f. a tithe-making, setting the tithe, KÁ. 80, Dipl., N. G. L. i. 346.
n. holding back the tithe.
n. a holding back the tithe, Grág.
f. claiming the tithe.
u, f. a claim of the t., H. E. i. 544, ii. 109.
No entry
n. a levying t., Vm. 113.
n. = tíundamál.
n. a case regarding t., Grág. i. 18, Sturl. ii. 4.
No entry
m. a tithe-account, Pm. 36, Dipl. v. 23.
No entry
n. the apportionment of the tithe, Grág. i. 443, Jb. 185.
No entry
f. a suit of t., K. Þ. K. 162.
No entry
f. a case referring to t., K. Þ. K. 160.
No entry
a, m. a term for paying tithe, Stj.
f. tithe goods.
u, f. tithe goods, Sturl. i. 220, Bs. i. 481.
No entry
adj. titheable.
ord. numb. the tenth.
the tenth, N. G. L. i. 348, passim.
No entry
indecl. ‘ten-ty,’ i. e. one hundred: the older form is tíu tigir; see tigr.
No entry
a, m., also spelt with f; mostly only used in pl. tívar; a dat. sing. tíva occurs in Haustl. 8; fróðgum tíva (thus Ób., the Kb. has tífi, a less correct form): a gen. sing. tíva, Vsp., in valtíva; [this old word is identical in root with Lat. divus; Sansk. devas; Gr. Διός (Ζεύς); cp. also Týr]:—a god, divinity; þriggja tíva, Haustl. 1; tormiðladr tívum, 3; tíva rök, Vþm. 42; Álfheim Frey gáfu tívar at tannfé, Gm. 5; ríkir tívar, Þkv. 14; mærir tífar, Hým. 4; sig-tívar (q. v.), gods of victory, Ls. 1, 2, Vsp., Gm., Fm., Akv. 29 (Bugge); val-tívar, the gods of the slain, Vsp. 50 (Bugge); sæki-tívar, the martial gods, Landn. (in a verse); kykvir tívar, living beings, applied to men, Ó. H. (in a verse of the Christian time), all the other references being heathen.
No entry
m. [this word, a απ. λεγ. in the Vsp., is, as the form shews (the r being radical), different from the preceding, but identical with the A. S. tifr or tiber = a victim, hostage, and akin to tafn, q. v.]:—a victim; Baldri, blóðgum tívor, Balder, the bloody victim, Vsp.
a. tenfold (tíföld tala).
adj. tenfold, Mar.
No entry
adj. decimal, of a hundred, tvau hundruð tíræð, two decimal hundreds, opp. to the duodecimal (see hundrað), Bs. i. 136, Ská;lda 166; at bókmáli verða öll hundruð tíræð, Sks. 57: a hundred years old, Fms. iv. 24; vetri miðr enn t., 623. 27: measuring a hundred (fathoms, ells), eldhúsit var tírætt at lengd, en tíu faðma breitt, Gísl. 14.
No entry
part. double, Karl. 193.
n.
1) tent, on land or on ships, esp. when in harbour; bregða tjöldum, to take down (strike) the tents;
2) hangings, tapestry.
n., pl. tjöld; [A. S. teld; Engl. tilt = the cover of a cart; Dan. telt]:—a tent, Ísl. ii. 178, Eg. 276: tents were pitched not only on land, but on ships, esp. when in harbour; dreki með tjöldum ok öllum reiða, 44; róðrar-skútu ok þar með reiða allan, tjöld ok vistir, 76; hann gékk út á skipit ok fyrir útan tjöldin, 195; láta þeir þegar af sér tjöldin, 261; bregða stafn-tjöldum, Hkv. 1; hlupu menn þá upp skyndiliga ok ráku af sér tjöldin, Fms. x. 135 (v. l.), viii. 130. At the time of public meetings (such as parliament) the men lived in tents; at þinglausnum þá er menn bregða tjöldum sínum, Grág. ii. 93; en er hann kom á þingit ok búð hans var tjöldut þá lét hann tjalda undir svörtum tjöldum innar af til þess at þá væri síðr skírdræpt, Ó. H. 156; for the tent-booths in market-places, see Ld. ch. 12, Fbr. 51, 52 new Ed.; land-tjald, a tent ashore.
2. hangings, of a church; kirkja á tjöld umhverfis, … kirkju-tjöld öll, … tjöld um alla kirkju, … búning allan í tjöldum … tjöld um kór, D.I. i. 251 sqq. passim.
II. for local names, Tjald-brekka, Tjalda-staðir, Tjalda-nes, Tjalda-vellir, Landn. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to pitch a tent (þat var annarr siðr þeira at ~ aldri á skipum);
2) to hang with cloth or tapestry (lét Þyri ~ höllina grám vaðmálum).
að, to pitch a tent, Fms. vi. 181, v. 286, Hkr. iii. 286: on ships, þat var annarr siðr þeirra at tjalda aldri á skipum, Fas. ii. 37; þeir lögðu skip sitt til hafnar, en er þeir höfðu tjaldat ok um búizk, Eg. 37; þeir sá þar fyrir bænum fljóta langskip tjaldat, 88, Hkr. ii. 43; er þeir höfðu tjaldat ok fest skip sitt, Fms. vii. 314; þeir höfðu tjaldat yfir skipi sínu, Eg. 121: vagn tjaldaðan, a tilted or covered wagon, Hkr. i. 70; tjalda klæðum of kistu, Bs. i. In places of annual popular meetings such as the Icel. Alþing, each priest or man of mark had his own búð, viz. four roofless walls, which remained open; and when parliament met, he threw a tent over his booth as a roof, dressing it out as a room with hangings and benches; this was called ‘tjalda búð,’ see Grág. i. 186, and Nj. passim, Ó. H. ch. 133 (for the Faroe), and Mr. Dasent’s Burnt Njal.
2. of the hangings of a bed; rekkjan var vel tjöldut, Fs. 5; höll tjaldat inum fegrsta borða, Nj. 6; tjalda höllina grám vaðmálum, Fms. i. 118; hann lét t. kirkju borða þeim er hann hafði út haft, Bs. i. 77: of a canopy, tjaldat var um þveran skálann í milli þeirra, 41.
No entry
f. the pitching a tent, N. G. L. ii. 256.
No entry
a, m. [tjaldr; O. H. G. zeltari and zeltian], a racer, race-horse, Edda (Gl.)
No entry
adj. id., Hkr. i. 108.
No entry
n. worn hangings, Dipl. v. 18, Pm. 23, 27.
m. oyster-catcher (bird).
m. a bird, an oyster-catcher or sea-pie, hæmatopus ostralegus L., Edda (Gl.), and mod. usage, (Dan. tjald); so called prob. from its long legs, like tent-spars.
m.
1) tent-peg;
2) peg to which hangings are fastened.
a, m. a tent-peg, Fas. ii. 262: also of the pegs to which hangings are fastened, Sturl. iii. 146.
No entry
n. a lodging in a tent, Grág. ii. 55.
f. pl. tent-frame.
f. pl. a platform on which to pitch a tent, Sturl. i. 147.
m. tent-pole.
m. a tent-pole, Fms. x. 54.
f. tent-booth, the Tabernacle.
f. a tent-booth, Stj. 247; þeir görðu þar tjaldbúðir er heitir á Tjalda-velli, Landn. 270: eccl. the Tabernacle, Hb. 544. 1, Fms. v. 276, Stj., N. T., Vídal.
f. pl. tent-doors.
n. pl. tent-doors, Fas. ii. 441, Fms. xi. 144.
f. tent-knob.
u, f. a ‘tent-ball,’ tent-knob, the knob on the tent-pegs; þeir berja þeim tjaldkúlur ok fella á þá tjöldin, Ísl. ii. 56, Fas. ii. 522, Fb. ii. 16.
a. tentless, in open air.
adj. tentless, in open air, Fms. ix. 300, x. 135, v. l.
No entry
m. a rag of hangings, Jm. 9, Pm. 5, Vm. 161.
f. the edge of a tent.
f. the border, edge of a tent; kona sat út við tjaldskörina, Ld. 30; þá hljóp inn of tjaldskarar Sigurðr Þorláksson, Ó. H. 158; hann gengr inn til tjalds þess er Gautr var, sprettir tjaldskörum, gengr inn í tjaldit at rúmi Gauts ok vekr hann, Fbr. 52 new Ed., Bs. i. 509.
No entry
a, m. an oblong piece of tapestry (?); blóðrefillinn kom upp í tjaldsmóttann, Sturl. iii. 188.
No entry
u, f. tent-spar, a nickname, Sturl. ii. 233 C.
m. place for pitching a tent.
m. a tent-stead, baiting-place where to pitch a tent, Eg. 275, Fms. v. 286; kirkja á tjaldstað ok hrossa-beit, Pm. 38.
m. a rock looking like a tent.
m. a tent-stone, a rock looking like a tent, Dropl. 33.
m. tent-block.
m. a tent-block, Fas. ii. 285.
m. tent-pole.
m. a tent-pole, Fms. viii. 388.
No entry
m. tent-pitcher, a nickname, Landn. 294.
f. tent-pole.
f. a tent-pole, Hkr. i. 26.
No entry
m. worn hangings, Pm. 36.
m. pl. wooden frame of a tent or tabernacle.
m. pl. the wooden frame of a tent, K. Þ. K. 90, Stj. 321.
f. tar (svartr sem ~).
u, f. [A. S. tearo; Engl. tar; Dan. tjere], tar, Grág. ii. 404, Gþl. 43, Sks. 425, Fas. i. 18; bera tjöru í höfuð sér, Nj. 181, Fms. i. 127; svart sem t., black as tar, Band. 15; tjöru-pinnr, a tar-pin, Sturl. iii. 189; tjöru-skinn, a tarred skin, a nickname, Sturl. i. 112, 155 (a kind of waxen cloth?); tjöru-spann, N. G. L. i. 198; tjöru-tjörn, the tar-tarn = Lat. lacus asphalti, Stj. 73; tjöru-tunna, a tar-barrel, Vm. 62: the law phrase, torfs maðr ok tjöru, a sort of running the gauntlet, cp. the Engl. ‘tarring and feathering,’ NG.L. i. 253, 334 (§ 168). tjöru-virki, n. tar-works, where tar is made; sætr, smiðju, tjöru-virki, veiðibúðir eða andvirki, N. G. L. ii. 145.
(að), v. to tar.
að, to tar: in part. tjargaðr, tarred, Rekst. 4.
f., a kind of peg.
u, f. [akin to Engl. tassel?], an old obscure word; the pegs by which lists for battle were marked off were called ‘tjösnur,’ for the description see Korm. 86.
COMPDS: tjösnublót, eikintjasna.
(té, téða, téðr; later tjái, tjáða, tjáðr), v.
1) to show, exhibit; er honum er téð sverð, when the sword is shown him; t. e-t fyrir e-m, to show it to one;
2) to tell, report, relate (þá hluti, er þar gørðust, téða ek þér í fyrra bréfi); Gunnarr tjáði, hversu vel þeim hafði farit, G. told how well they had behaved; also, t. e-t fyrir e-m (hann tjáði fyrir konu sinni, at Hrafn væri úskapgæfr);
3) to show, grant; t. e-m góðvilja, to show one a kindness;
4) with gen., t. eigi tanna, ‘not to show the teeth’, to take no food (við þessi tíðindi úgladdist mjök G. konungr, svá at hann tjáði eigi tanna);
5) to be of use, boot, avail, = tjóa, týja, tœja (Þórir sá, at þá mundi ekki t. at leyna);
6) as an auxil. verb; sól tér sortna, the sun grows dark.
qs. téa; the pres. varies between several forms, tér, tjár, tjáir; pret. tjáði; imperat. té; part. téðr (analogous to sjá); tjá is a contracted form from an older tega, which only remains in the pres. reflex. tegaz, tegumk, in four instances, (see B. III): [Ulf. teihan = ἐπαγγέλλειν; Hel. tihan; O. H. G. zihan; Germ. zeigen or zeihen; cp. Engl. teach; A. S. tæcan; Lat. dicere, in-dicare; Gr. δεικνύναι; cognate or derivative is Goth. taiknjan = δεικνύναι, whence tákn, teikn, Engl. token, and so on.]
B. To shew, exhibit; er honum er téð sverð, when the sword is shewn him, Vkv. 17 (Bugge); sýndi hón ok téði bónda sínum þann möttul, Stj. 199; sá skal fyrri tjá vátta sína fyrir dóms-mönnum, er …, Gþl. 372; lypti hón skautin brott af höfðinu, tjándi sína ásjónu, Mar.; hann tjáir mikinn heiðr sinnar risnu, Rb. 196; hann tér sinn ham af sínum líkam á vetrar-tíma, Stj. 97; oss tæjandi Kristni frægja, shewing to us, Gd. 44; þeir báru út pell ok silki ok marga dýrgripi, ok tjáðu fyrir þeim (and shewed it to them) ok báðu þá eptir sækja, Fas. iii. 99; teer ok endrfórnar, offers and presents, Stj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. [A. S. telgor = a branch, bough; Gr. δολιχός; Let. dilgas]:—a prong, fork (?), an obsolete word, which occurs only twice, viz. handar-tjálgr, ‘hand-prongs’ i. e. the arms or the fingers (?), Sighvat; uxu tjálgur, langir leggir ok ljótt höfuð, Fas. iii. 18 (in a verse).
No entry
prop. an acc. from tjogr, = togr, tigr; [Swed. tiogo; Dan. tyve; Early Dan. tjuge; Norwegian kjogo]:—twenty, Sighvat, Ó. H. 233 (in a verse); else not used in Icel. except in the compd tut-tugu; but in full use in Swed. as well as in Dan.
No entry
a, m. a he-goat (?), Merl. 2. 75.
n. tether (hestr í ~i).
n. [Engl. tether; Ivar Aasen tjor], a tether, N. G. L. i. 390; hestr í tjóðri, 46, passim. tjóðr-hestr, -kýr, a tethered horse or cow, Gþl. 388.
(að), v. to tether.
að, to tether, Vm. 14, D. N. v. 518, passim in mod. usage.
n. and f. damage, loss (gera e-m ~).
f., the gender varies:
α. fem., sú tjón, Sks. 74 new Ed., l. 26; slíka tjón, 159, l. 8; af tjón (dat.), Barl. 91; mann-tjón mikla, Fms. x. 394.
β. neut., mann-tjóns, Bs. i. 327; mikit mann-tjón, Fms. vii. 263; líf-tjóns, viii. 147, v. l., and so in mod. usage; in old writers the fem. prevails, so that it may be regarded as fem. wherever the form is ambiguous, as in acc. sing., without an adjective, or in dat. pl., as e. g. falla í tjón, Stj. 6; verða með tjónum, to be lost, Sks. 6; siðar-tjón, mann-tjón, fjár-tjón, Sks. 79 new Ed.: [A. S. teôn and teôna; early and provinc. Engl. teen, tene; Scot. tyne, and both as verb and as noun.]
B. A loss, damage; verða fyrir tjónum, Sks. 34: allit., tjón ok tapan, Fb. i. 324, Barl. 91; göra e-m tjón, O. H. L. 41; af tjón ok tapan e-s, Barl. 91; mann-tjón, fjár-tjón, líf-tjón, freq. in mod. usage, but then always neuter.
f. pitch-fork.
u, f. [Dan. hö-tyv; Swed. tjuga; from the obsolete verb tjúga]:—a pitch-fork, prop. a ‘drawer;’ hey-tjúga, a hay-fork; rann verkþræll á árbakkann, ok skaut hey-tjúgu í lið þeirra, Hkr. i. 25: a nickname, Sturl. ii. 160. tjúgu-skegg, n. fork-beard, a nickname of the famous Danish king Swein, the conqueror of England, Fms. This word is quite obsolete in Icel., but in full use in Swed. and Dan.
f. pitch-fork.
taug, tugu, toginn; an ancient obsolete verb; [Ulf. tiúhan, = ἄγειν. όδηγειν; O. H. G. ziuhan; Germ. ziehen; cp. Lat. ducere—is in the Icel. and Norse only preserved in the part. toginn]:—to draw; enn togni hjörr, a drawn sword, Merl. 2. 66; með sverð um togin, Hkm. 9; tognum sverðum (Germ. ge-zogenes schwert), Darr.; toginn skjómi, Vellekla; cp. the derivatives toga, teygja, as also in tjúga.
m. poet. destroyer (tungls ~).
a, m., prop. a pitch-fork; hence poët. tungls tjúgari, the pitch-forker of the moon, who forks the moon out of heaven, Vsp.
No entry
adj. [Dan. tyst], Fms. ix. 510, v. l.; see tvistr.
pp. tarred.
part. tarred, Fms. i. 128.
(gen. tjarnar, pl. tjarnir), f.
1) tarn, small lake;
2) pool (hann kenndi, at ~ var á gólfinu).
f. [North. E. and Scot. tarn], gen. tjarnar, pl. tjarnir, a tarn, small lake; tjörn ein, Fær. 46, Rb. 352, Stj. 75, 268; þeir leika knatt-leika á tjörn þeirri er Sef-tjörn heitir (viz. on the ice), Gísl. 26 (cp. leikpallr íss á vötnum varð | í vetrinn þannig hjuggu skarð, Bb.), cp. Vígl. S. ch. 13 new Ed., very freq.
2. a pool; hann kenndi at t. var á gólfinu, a pool of water, Fms. v. 95.
II. also in local names, Tjörn, Sef-tjörn.
No entry
adj. tarred; tjörgum árum, Hornklofi, (but in mod. usage uncontr. throughout.)
No entry
a, m. a pr. name, prop. a charmer, wizard (?), akin, by way of metathesis, to Tyrfingr, q. v.; as also taufr; the later and common form is Torfi, Landn.
No entry
n. a kind of sacrifice or rite to be performed at a wager of battle; með þeim formála sem síðan er eptir hafðr í blóti því er kallat er tjösnu-blót, Korm. l. c.
No entry
m. [cp. A. S. tæsel; Engl. teasle; Lzt. dipsacus fullonum; perh. from the herb being used for charms]:—a magical character, Skm. 29; cp. Swed. tjusa, fortjusa, = to charm, spell-bind.
No entry
u, f. a nickname, Dropl. 9.
m. bit, piece, slice.
a, m. [an almost obsolete word in Icel., but preserved in Engl. tod, a weight of wool = 28 lbs.; a tod is also = a bushel; in Jamieson toddie is a bit of cake; Germ. zotte answers in form to the Norse toddi]:—a tod of wool; toddu gefn, the fairy of the tod, i. e. a woman, Bjarn. (in a verse): a bit, in vinjar-toddi, q. v.; þá eru tveir um toddann, than two go on each piece, cp. Maurer’s Volks. 306; hón gaf aldregi minna enn stóra todda þá hón skyldi fátækum gefa, Dropl. (viz. the large apocryphal Saga).
n. rope, line, cord; hafa (leiða) hest í togi, to have a led-horse.
n. a ‘tow,’ rope, line; flota ok tog í bæði lönd, Gþl. 410; hafi sá varp er fyrr renndi togum sínum, of an angler’s line, 426; akkeri með digru togi, Gsp.
2. a cord by which another is led; hafa hest í togi, to have a horse in tow, a led-horse, Grág. i. 441, Fbr. 77; þinn hestr skal mér nú í togi vera, MS. 4. 16; hann hélt höndunum um togit (leading a calf), Fms. vi. 368: the phrase, svá eru lög sem hafa tog, law is just as it is stretched, i. e. might goes for right.
II. goat’s hair, or in Icel. the long coarse flax-like hair in the wool of mountain-sheep; the English wool merchants call it ‘kemp,’ see Þjóðólfr, 12th of June, 1872, p. 120.
(að), v.
1) to draw, pull, stretch (síðan togar hann á honum tunguna); t. af e-m, to draw the shoes and stockings off a person; fara sem fœtr toga, to run as hard as one can go;
2) refl., togast ór höndum e-m, to be drawn out of one’s hands; t. við fast, to pull hard; t við aldr, to pull against old age, grow old (ekki muntu við aldr togast).
að, [see tjúga; Engl. tug], to draw; mér þótti sem vit héldim á einni hönk ok togaðim, Fms. vi. 312; er þessi maðr góðr af tíðindum, þurfum vér eigi at toga orð út ór honum, Grett. 98 C; síðan togar hann á honum tunguna, Fms. iii. 103, 154; toga ok teygja, Hom. 114; tóku hann tveir ok toguðu hann milli sín, Fms. ix. 241; með töngum togaðr, Barl. 166: in the phrase, fara sem fætr toga, to run all the feet can stretch, Gísl. 6l, Fas. i. 434; toga af e-m, to draw the shoes and stockings off a person (of an attendant, mod. taka í e-n), Ld. 36, Bjarn. 29, Fbr. 137, Bs. i. 847, cp. Eb. 242; toga af öllu afli, id.
2. reflex., togask við fast, to pull hard, Fms. iii. 188; hón togaðisk ór höndum honum, Fbr. 137; eigi muntú við mikinn aldr togask eiga, Fas. ii. 507.