No entry
u, f. a stump, N. G. L. i. 85 (the reference see under hnúfa); the name of a poem (by the poet Stúfr), Fms. vi.
2. botan. the scabius, scabiosa succisa, Eggert Itin.
(-s, -ar), m. stump.
m. (stúfi, a, m., N. G. L. i. 350); [cp. Engl. stump; Germ. stumpf]:—a stump, Nj. 97, Ísl. ii. 268, Fms. i. 178, Ölk. 36; festar-s., Grág.; tungu-stúfr, see festr, tunga.
2. a kind of metre (apocopate), see Edda (Ht.) 49–51.
II. of an ox (short-horn?), Edda (Gl.)
III. a pr. name, Landn.
No entry
adj. apocopate, of a metre, of which a specimen in Edda (Ht.) 74.
f.
1) sleeve (cf. bryn~, næfra~);
2) wing of a building.
u, f. [mid. H. G. stuche = manica]:—a sleeve; næfra-stúkan á hendi hans annarri, Fas. ii. 281; bryn-stúka (q. v.), a sleeve of mail.
II. a wing of a building; hús … þar vóru fjórar stúkur, Fms. v. 287: esp. of a church, a wing, chapel, vestry, í musteris-vegginn er stúka, Symb. 57; kemr bróðir í stúkuna, Mar.; leiddi hann í eina stúku norðr frá sönghús-dyrum, Fms. viii. 25; Nikulás-stúka, Vm. 118; Jóns-s., Bs. i. 430; stúku-dyrr, Sturl. iii. 90.
f. girl, lass (ung ~).
u, f., staul-ka, [cp. stauli, staulpa; the -ka being a diminutive inflexive]:—a girl, lass; ung stúlka, Fær. 41; sá hann stúlku ganga með vatns-fötur, Fb. i. 258; sjau vatn gamlar stúlkur, Fas. ii. 149; ef þat er sveinn … en ef þat er stúlka, 236; hversu lízk þér, bróðir, á stúlkur þessar, Ísl. ii. 200; mey-s., Fb. i. 262: the word is very freq. in mod. usage, and answers to girl in Engl., flicka in Swed., genta in Norway.
No entry
a, m. [Germ. stumm], dumb; ok þegir sem stúmi, Skald H. R. 5. 10; the root-word is else rare and obsolete.
2. the name of a giant, Edda (Gl.)
v. to stick up (rare).
a defect, obsolete strong verb, [Ivar Aasen stûpa, staup; Swed. stupa; Engl. stoop; mid. H. G. stieben]:—to stoop; létu upp stjölu stúpa, stungu í kjöl höfðum, Hkr. (Hornklofi): the word is thus a απ. λεγ., and is now obsolete in Icel.
No entry
n. = stúra; þeir kenna Guði sultar-stúr, Bb. 1. 7.
f. gloom, sadness.
stúri, stúrði (stúrat?), [Ulf. and-staurran = ἐμβριμασθαι]:—to mope, fret; hann stúrði ok svaraði engu, D. N. i. 961.
f. gloom, sadness.
u, f. gloom, despair; Steingerðr hefir steypt mér í stúru, S. (his lady love) has steeped me in gloom, made me unhappy, Kormak; ekki er mér (manni?) at stúru gaman, a gloomy mind has no happiness, Mkv. 22, cp. Hm. 94; en er hann heyrði þetta, þá drap honum í stúru, he was stunned and downcast, Barl. 8. stúru-maðr, m. a care-worn man, Valla L. 208.
No entry
að. to kill, destroy, with dat., of dogs or the like (slang), cp. láta höfði skemra: to stunt, heldr mun fyrir höggin stór þinn hrottinn verða at stúta, Skíða R. 163; Starkað gamla stúta lét, 171.
m. a stumpy thing (cf.’ drykk-jar~’); a stump, end.
m. [Dan. stud; Swed. stilt; Engl. stút; akin to stuttr?], a bull, D. N. i. 63, iv. 664, 782, Boldt 165, 167; uxa-stútr; this sense, however, is not in use in Icel.
II. metaph. the butt end of a horn (used as a cup or vessel); Heimdæll gaf honum höggit þat, horns með stúti sínum, Skíða R. 126.
2. a stumpy thing; drykkju-stútr, a kind of can, Bs. i. 877; ferju-stútr, a stumpy ferry-boat, Fbr.: the neck of a bottle is called stútr, flösku-stútr:—the spout of a kettle or can, Ingveldr tók við katlinum, blés í stútinn og setti hann á borðið og tók að skenkja kaffeð, Piltr og Stúlka 51.
(styð, studda, studdr), v.
1) to rest (one thing on another), esp. so as to support oneself thereby; s. hendi, fœti, to rest one’s hand or foot on something (annarri hendi styðr hann á herðar Jökli);
2) to stick, pierce (þeir Gullveig geirum studdu);
3) s. e-n, to hold one up, support one; skriðnaði hann öðrum fæti ok studdi sik með hendinni, he supported himself with his hand;
4) fig. to support, aid (hann studdi ráðvanda menn í heilræðum);
5) refl, ~st, to lean upon (Á. studdist á øxi sína); s. við konungs borð, to lean the hands upon the king’s table.
u, f. = stoð, Stj. 210.
(styð, studda, studdr), v.
1) to rest (one thing on another), esp. so as to support oneself thereby; s. hendi, fœti, to rest one’s hand or foot on something (annarri hendi styðr hann á herðar Jökli);
2) to stick, pierce (þeir Gullveig geirum studdu);
3) s. e-n, to hold one up, support one; skriðnaði hann öðrum fæti ok studdi sik með hendinni, he supported himself with his hand;
4) fig. to support, aid (hann studdi ráðvanda menn í heilræðum);
5) refl, ~st, to lean upon (Á. studdist á øxi sína); s. við konungs borð, to lean the hands upon the king’s table.
styð, pret. studdi; subj. styddi; imperat. styð, styddú; part. stutt; [stoð; A. S. studu; Dan. stötte]:—to steady, prop; s. hendi, fæti, to lean upon the hand or foot; þat er fall ef hann styðr niðr kné eðr hendi, Grág. ii. 8; sá studdi höndunum á bálkinn, Orkn. 112; annarri hendi styðr hann á herðar Jökli, Finnb.; styðja sik við, to lean upon; falla munda ek nú, ef eigi stydda ek mik við báða fætr, Fas. i. 22; Hrafn hnekði at stofni einum ok studdi þar á stúfinum, Ísl. ii. 268; hann studdi sik með hendinni … þeir segja at þat var alls ekki at fótr styddisk við hönd, Edda 77: styðja e-n, to hold one up, support one; at eigi tæki menn til hans ok styddi hann er hann gékk út á skipit, Ó. H. 125.
2. metaph. to prop, back; allt skal ek styðja þar um, Nj. 41; hann skal styðja allar fylkingar, Fms. xi. 127; hamingja er yðr styðr, i. 104: as a law term, to back, second, fimm menn skolu s. vætti hans, Grág. i. 42, ii. 321; styðja svá orðin með sönnu efni, Edda (Ht.); s. eyrendi, ræðu e-s, Fms. vi. 44, passim.
II. reflex. to lean oneself upon; at þú styðisk við konungs borð, to lean the hands on the king’s table, Sks. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. (mod. stígvél), [from Ital. estivale, stivale; Germ. stiefel]:—boots, D. N. iv. 221.
f. dislike, aversion; hafa s. við e-n, to show dislike to; mæla af s., to speak disagreeably.
f. a ‘shunning,’ aversion, anger; með s., Stj. 268; hafa s. við e-n, to shew dislike to, Fms. x. 98; görði hann þá stygð mikla við frændr Arinbjarnar ok vini, Eg. 538; hann mælti fátt, en af stygð (peevishly) þat er var, Eb. 270; stygðar strengr, Pass. 21. 12; and-stygð. stygðar-fullr, adj. froward, Mar.
(-ða, -ðr), v. to offend (ek vil þik eigi s.);
and styggva, ð, prop. to make shy, make to run, which sense remains in the phrase, styggja sauðina (féð), to worry, start the sheep, the herd.
2. to frighten away, offend; þat sama sem fyrr gladdi oss kann nú vera at styggi oss, Fms. vi. 13; ek óttask meirr at s. veraldligt vald, H. E. i. 502; ek vil þik eigi styggva, Fms. i. 98; þú styggir Guð með svoddan sið, Pass. 34. 6.
II. reflex. to become shy, start, of sheep, horses, herds; sauðarnir stygðusk.
2. to shun, abhor; styggjask manndráp, Sks. 674 B: to shun, shirk, svá hugsterkr, at hann styggisk enga ógn, Str.
3. with prepp.; styggjask við e-t, to be offended with, Ísl. ii. 387, Ld. 52, Hom. 97: to forsake, shun, allir munu þér við mik styggvask … aldregi mun ek styggvask við þik, þóat allir styggvisk aðrir, 656 C. 4 (Matth. xxvi. 31); landsmenn stygðusk við þessu. Fs. 76:—s. í móti e-m, Bs. i. 867.
a.
1) shy (s. sauðr, hestr);
2) showing anger or displeasure (Þórðr var þá inn styggasti við biskup); mæla styggt, = m. styggliga.
adj. [Dan. styg = ugly], shy, wary (= skjarr), of deer, birds, animals, which are easily startled; hann vildi höndla hann (the horse), en hann var þá svá styggr, at Einarr komsk hvergi í nánd honum, Hrafn. 7; styggr sauðr, N. G. L. i. 36; ef menn eigu haglendi saman ok styggan sauð, 38; very freq. in mod. usage, in which skjarr (q. v.) is obsolete; hlaup-s., læ-s., flótt-s., fraud-shunning; dag-styggr, ‘day-shy’ shunning light, of a dwarf; Dag-styggr, a pr. name, Landn., Sturl.
2. peevish, of temper; hvern dag er at kveldi kom görðisk hann styggr, svá at fáir menn máttu orðum við hann koma, Eg. 1; konungr görðisk styggr ok fár til hans, Fms. i. 100; Þórðr varð s. við þetta, Ld. 42; ver eigi stygg, húsfreyja, Grett. 98, Fas. iii. 244: neut., svara, mæla styggt = styggliga, Nj. 142, Fms. vi. 118, vii. 65: skap-s.
m. aversion.
m. aversion, Sks. 485, Fb. i. 410: a hasty temper.
adv. harshly, angrily (svara, mæla ~).
adv. harshly, angrily; svara s., Eg. 40, Fms. vi. 158, 364, xi. 286; s. hafði farit með þeim, Sturl. ii. 98.
No entry
adj. = styggr; in and-styggiligr, loathsome.
a. hasty-tempered, peevish.
adj. hasty-tempered, peevish, Fms. ii. 98, vi. 250.
n. piece, chop (brytja í s.).
n. [Germ. stäck; Dan. stykke], a piece, chop; skipta í tólf s., Stj. 384; smá s., 458; sníða í s., 309; hón leggr sitt s. (a piece of meat) fyrir hvern þeirra bræðra, Ísl. ii. 337; fiska-s., Skíða R. 40; eitt s. af disk konungs, Fms. v. 149; í öllum sínum stykkjum, in all its parts, Dipl. ii. 13: in a local name, Stykkis-hólmr, map of Icel.
(styn, stunda, stunit), v. to sigh, groan (s. með sáru brjósti).
styn, pret. stundi; subj. styndi; part. stunit; [Dan. stönne; Germ. stöhnen]:—to groan; grét ok stundi, Hkr. iii. 366; stynéndr, Hom. 54; Helgi tekr at stynja fast, Gísl. 47; stynja dvergar, Vsp. 53, passim.
(-s, -ir), m. moaning, groaning (sjúkra manna s.).
m., pl. stynir, a groan, Hom. 57, Fb. i. 145; sjúkra manna s, Skálda 174; dauðans stynir, Stj. 50; s. ok sýting, 51; með miklum styn, Fms. v. 218; styn né hósta, Nj. 201; sárum styn, Fb. ii. 392.
a. sighing, groaning.
adj. sighing, groaning, Al. 153.
No entry
adj., better stirfinn, q. v.
f. sturgeon (fish).
u, f. [Germ. stör; Norse styrja, makrél-styrja; Engl. sturgeon], a sturgeon, Edda (Gl.): a nickname, Fms. viii.
(gen. -aldar), f. fray, tumult, war; hefir þú pat skap, er engi ~ fylgir, thou art no man of war.
f., gen. styrjaldar, spelt stjorjold, Bs. i. 581; [styrr and öld]:—‘stir-age,’ war, fray, tumult; vekja styrjöld, 623. 25; hefir þú þat skap er engi styrjöld fylgir, thou art no man of war, Landn. 260; með mikilli s. ok gný, Fms. x. 265; ópi ok s., i. 273; standa á s., Fas. iii. 155; fremja s., 623. 11; göra mikla styrjöld, Stj. 489; með harðfengi sinni ok s., Fb. ii. 71; orrosta þessi ok s., 298. styrjaldar-maðr, m. a warlike man, Ísl. ii. 361; vér fundum þenna styrjaldar-mann, this peace-disturber, 645. 97; hann hafði engi s. verit hér til, Sturl. iii. 7; styrjaldar-Magnús, Fms. vii.
f. strengthening, support (hann var s. veikra).
f. a strengthening, refreshment, Stj. 493, Bs. ii. 161: confirmation, Dipl. ii. 14.
(-tá, -tr), v.
1) to make strong;
2) to assist (ek ætla at s. Gunnar at nokkurn);
3) refl., ~st, to be strengthened, get strength.
ð, to make strong; skepta spjót, styrkja skjöldu, Fas. i. 505; minta styrkir kvið, Pr. 473, 474.
2. metaph. to strengthen, confirm; styðja ok styrkja, Fb. i. 93, Bs. i. 132; s. með handa-bandi, Dipl. iv. 7: to assist, s. e-n, Nj. 41, Fms. vi. 28; at hvárir styði ok styrki aðra, ii. 36.
II. reflex. to be strengthened, get strength, Fms. ii. 230, viii. 26, xi. 291 (of a sick person), Sks. 717; styrkstú aumr, Orkn.
m. strengthener; supporter.
part. a supporter, Blas. 42, Stj.
m. strengthener; supporter.
a, m. a strengthener, Stj.
(að), v. to grow strong.
að, to grow strong, Al. 23.
I)
m.
1) strength, bodily strength (hann drakk eigi meira en hann mátti halda styrk sínum);
2) force, of war (þóttist Í. konungr øngan styrk til hafa at berjast við Ívar);
3) strength, resources (konungr sat löngum í Þrándheimi, þar var mestr s. landsins);
4) help, assistance (man hann fá nokkurn styrk til ferðarinnar).
II)
(acc. -an and -jan), a. strong = sterkr (hann hafði styrkja treyju).
adj. strong; see sterkr.
I)
m.
1) strength, bodily strength (hann drakk eigi meira en hann mátti halda styrk sínum);
2) force, of war (þóttist Í. konungr øngan styrk til hafa at berjast við Ívar);
3) strength, resources (konungr sat löngum í Þrándheimi, þar var mestr s. landsins);
4) help, assistance (man hann fá nokkurn styrk til ferðarinnar).
II)
(acc. -an and -jan), a. strong = sterkr (hann hafði styrkja treyju).
m. [A. S. stearc; Engl. stark; Dan. styrke], strength, bodily strength; hann drakk eigi meira enn hann mátti halda styrk sínum, Fms. i. 82; eljan ok styrkr, vii. 228; reipi öruggligt til styrkjar, a rope strong enough, Sks. 420 B.
2. force, of war; sögðu at bændr höfðu gört meira styrk móti honum, Fms. ix. 496; spurt höfum vér hversu mikinn styrk þú hefir, i. 103; konungar sendu sinn styrk, Róm. 264.
3. help, assistance; leggja styrk með e-m, Nj. 7; með styrk e-s, Fms. vi. 25; e-m er s. at e-u, Eg. 44; lét hann þar sitja til styrks við sik, Orkn.; lið-styrkr, fé-styrkr.
4. the main strength; konungr sat löngum í Þrándheimi, þar var mestr styrkr landsins, Fms. i. 32.
f.
1) strength;
2) help, assistance (til ~ar ok fylgðar).
and styrkð, f. strength; styrkðina, Fms. x. 373; s. ok hófsemi, Hom. 97, Fb. ii. 37, 365: help, Orkn. 108; styrkðar-andi, Rb. 80; styrktar bréf, a writ of confirmation, Ann. 1371. styrktar-maðr, m. a helper, Dropl. 23, Fms. vii. 229.
m. strength.
m. strength, Bs. i. 39.
a. strong-looking, = sterkligr.
adj. strong-looking, Fms. ii. 81.
(-di, -t), v.
1) to blow hard, to blow a gale (gekk um veðrit ok styrmdi at þeim);
2) s. yfir e-m, to crowd, throng about a person slain or wounded (styrmdu heimamenn yfir honum).
d, [stormr; A. S. styrmian], to blow up for a gale; gékk um veðrit ok styrmði at þeim, Bs. i. 775, Grett. 113 new Ed.; þá tók veðrit at s. af land-suðri, id.
2. metaph. in the phrase, styrma yfir e-m, to storm, make much ado about a body or a person suddenly slain or wounded; styrmdu heima-menn yfir honum, Ld. 40, Sturl. ii. 38, Gísl. 142, Fær. 112, Orkn. 452; styrma at líki, Fbr. 40; þeir stöktu vatni strákinn á ok styrmdu yfir með ljósi, Skíða R. 189; see stumra (by a metathesis).
(gen. styrjar), m. stir, tumult, brawl (s. varð í ranni).
m., gen. styrjar and styrs, [Engl. stir], a stir, tumult, brawl, disturbance; styrr varð í ranni, there arose a stir in the hall, Hðm. 24; úlítill styrr, no small stir, Edda (Ht.); stála styrr, hjálma styrr, randa styrr, ‘steel-stir,’ ‘helm-stir,’ ‘shield-stir,’ i. e. a battle, Lex. Poët.
2. a stir, battle, war; í styr, ór slíkum styr, Hallfred; gera harðan styr, í þeima hörðum styr, vekja styr, Ó. H. (in a verse); styrjar væni, Hornklofi; styrjar skyndir, deilir, kennir, valdi, = a warrior; styrjar-gjarn, martial; as also styr-fimr, styr-remdr, styr-bráðr, styr-viðr, styr-bendir, alert, mighty … in battle,—all epithets of a warrior; styr-vindr, ‘war-wind’, i. e. battle, Lex. Poët.; all these compds are solely poetical; styrjöld (q. v.) alone is used in prose, both old and mod.
II. Styrr as a pr. name, gen. Styrs; and in compds, Styr-björn, Styr-laugr (mod. Stur-laugr), Styr-kárr, Landn.
(-tta, -ttr), v.
1) to make short, shorten;
2) to gird up a frock (hann stytti upp um sik kuflinn); s. sik upp, to tuck up one’s clothes;
3) refl., ~st, to get angry (þá tók Helgi at s. ok mælti).
1. u, f., in styttu-band, n. a band to hold up a woman’s dress.
2. u, f. [Dan. stötte], a column, (mod.)
(-tta, -ttr), v.
1) to make short, shorten;
2) to gird up a frock (hann stytti upp um sik kuflinn); s. sik upp, to tuck up one’s clothes;
3) refl., ~st, to get angry (þá tók Helgi at s. ok mælti).
t, [stuttr; Engl. stunt], to make short, shorten; hafi sá stökku er stytti, who scamped it, Gþl. 399; ok styttu svá strenginn, Fms. v. 289: freq. esp. in mod. usage, stytta sér stundir.
2. to gird up a frock, by tying a band round the waist; hann stytti upp um sik kuflinn, Grett. 91 new Ed.; s. upp kyrtil sinn, 656 C. 5; stytta sik upp, Fas. ii. 333, iii. 283; mod. simply stytta sig, esp. of women.
II. reflex. styttask, to be shortened; vegrinn styttist, dagr styttist: metaph. to get angry, Vápn. 26.
2. part. styttr, shortened, Skálda 171.
No entry
f. (styttni, Mork. 51), = stytting, Fms. ix. 329.
f. pastime.
f. a shortening; dægra-s.
2. shortness, unfriendliness; skilja með styttingi, to part coldly, abruptly, Eb. 106, Fms. iii. 122, Vápn. 26; styttingar fóru í með þeim, their intercourse grew cold, Fms. ix. 329, v. l.
(-ða, -ðr), v. to cut off, chop off (s. höfuð af e-m).
ð, [stúfr], to cut off, chop off, curtail, Jb. 274; af stýfa, Stj. 379; s. af tungunni, Hom. 115; s. höfuð af e-m, Al. 53; því berr hann stýfðan stert, a docked tail, Gsp.
II. part. stýft, a metrical term, apocopated; stýfð vísu-orð, Edda (Ht.) 133.
2. a mark on a sheep’s ear, made by cutting the top off (stýft hægra).
(-ða, -t), v.
1) to steer, with dat. (s. skipi); s. til váða, to steer into straits; s. undan, to escape; e-m verðr nær stýrt, one has a narrow escape;
2) to govern, manage (ríki, lögum); þat mun þó mestu um s., hversu Þórdísi er um gefit, it will all depend on how Th. likes it;
3) to rule, possess (þó at vér stýrim peningum); þat mun mestri giptu s., it must bring the best luck.
u, f., in bú-stýra, q. v.
(-ða, -t), v.
1) to steer, with dat. (s. skipi); s. til váða, to steer into straits; s. undan, to escape; e-m verðr nær stýrt, one has a narrow escape;
2) to govern, manage (ríki, lögum); þat mun þó mestu um s., hversu Þórdísi er um gefit, it will all depend on how Th. likes it;
3) to rule, possess (þó at vér stýrim peningum); þat mun mestri giptu s., it must bring the best luck.
ð, [stjórn, stýra; Goth. stiurian; A. S. steôrjan; Engl. steer; Germ. steuern; Dan. styre]:—to steer, with dat., Hbl. 7; s. með bryggjum ok árum, Fms. xi. 193; stýra skipi, N. G. L. i. 98; stýr þú hingat eikjunni, Hbl.; en Loki stýrir, Vsp. 51, passim; stýra á e-n, to steer upon another; stýrðu ekki á mik, Steingerðr, Kormak: metaph. phrases, s. til váða, to steer into straits, take a dangerous course, Fms. vii. 145; mér þótti þú stýra oss til ens mesta váða, Ó. H. 136; eigi hefir tekizk misræða við, en var þó til stýrt, i. e. attempted, but failed, Grág. ii. 61; stýra undan, to escape. Post. 645. 88; hversu sem ek fæ undan stýrt, Fms. xi. 193, Lv. 69, Fb. ii. 80; ok orðit þó heldr nær stýrt, ‘steered near,’ i. e. had a narrow escape, id.
2. to be skipper; skip kom í Arnarbælis-ós, ok stýrði skipinu Hallvarðr hvíti, Nj. 40; ef stýri-maðr stýrir ílla skipinu, 673. 59.
II. metaph. to direct, govern, manage; stýra ríki. Fb. ii. 146; stýra lögum, Fms. xi. 99; s. sakferli, Landn. 259; s. vápnum, Al. 10; ætla ek flestum ofrefli at s. þeim, Eb. 112; mega ekki stýra sér fyrir reiði, could not steer himself for wrath. …
Shortened here. Read the full article →
n. helm, rudder (sitja við s.); láta vel (illa) at s., to answer well (ill) to the rudder.
n. a helm, rudder, Korm. 230; leggja s. í lag, Hkr. i. 32, Fms. i. 42, vii. 47; leggja stýri ór lagi, Al. 67; sitja við stýri, Eg.; láta (vel, ílla, ekki) at stýri, to answer (well, ill, not) to the rudder, O.T. 70, Fms. x. 368.
COMPDS: stýrisdrengr, stýrisfiskr, stýrihamla, stýrishnakki, stýrisknappr, stýrislykkja.
No entry
m. a rudder-post (?); stýri ok stýris-drengi, N. G. L. i. 102.
No entry
m. a fish, echinus cauda bifurca, Eggert Itin. 994.
m. the back of the stýrisknappr.
a, m. the ‘rudder-neck,’ the top piece of the rudder, Fms. ii. 320.
m. the top-piece of a rudder.
m. = stýrishnakki, Fb. i. 486.
No entry
u, f. the rudder-hook, by which the rudder is hooked on to the stern-post, Eg. 360.
f. the loop by which the tiller is worked (sitja við stýrihömlu).
u, f. the ‘rudder strap,’ the loop by which the tiller is worked (sec hamla), Gþl. 122; sitja við stýri-hömlu, Ó. H. 16; skiptusk menn við stýrihömlurnar, Fms. viii. 383: in the phrase, ræna e-n stýrihömlu, to take the skipper’s place, N. G. L. i. 98.
a. manageable.
adj. manageable, Grett. 98; ú-stýrilátr, unruly.
No entry
n., in ú-stýrilæti, unruliness.
m. ‘steersman’, skipper, captain.
m. a ‘steersman,’ but only in the sense of a skipper, captain, N. G. L. i. 98, 103, Grett. 95, Ó. H. 136, Fms. vii. 257, 286, ix. 19, Landn. 51; stýrimaðr ok hásetar, Grág. i. 90.
No entry
f. a rudder-post, Fms. v. 186, Eg. 360, Fas. ii. 37.
No entry
d, to establish; s. ok staðfesta, H. E. ii. 187.
No entry
i. e. stœði, n. [standa, stóð], the place which a thing takes up; fimm manna stæði, room for five men, Ám. 98: the place on which a thing stands, skegg-stæði.
No entry
m., a naut. term, braces, 673. 60; dragreip, stœðingr, höfuð-benda, N. G. L. i. 199, Edda (Gl.)
No entry
adj. (-liga, adv.), fit to stand, stable; stæðiligt hús, s. veggr; gegn-s., q. v.
No entry
adj., neut. stætt, standing; in compds, gagn-s., contrary; sam-s., harmonious.
No entry
u, f. a bad stench.
No entry
(stœkka), qs. stærka, að, [stór], to grow, wax, impers.; sjó stækkar, Þorf. Karl. 372, v. l. (better stæra): reflex. stækkask, Háv. 12 new Ed.: freq. in mod. usage, það stækkar.
No entry
adj. [Engl. stink, stench; Dan. stinke], a stinking.
(-ta, -tr), v.
1) to steel, put steel into; sverð stælt af eitri, a sword tempered with poison;
2) to intercalate (a poem) with parenthetic sentences (stál).
d, [stál], to steel, put steel into, a blacksmith’s term; hence to temper, hann lét stæla oddana, Str. 77; sverð stælt með eitri, a sword tempered with poison, poisoned, Bær. 15 (= eitri herðr); stæltr lé, Grág. i. 501.
II. metaph. to intercalate a poem with burden (stál); stefjum verðr at stæla brág, Mkv. 11; þá tók Sighvatr at yrkja drápu um Ólaf konung enn Helga, ok stælti eptir Sigurðar-sögu … þú skalt fara til móts við Sighvat skáld mitt ok seg honum svá, at ek vil eigi at hann stæli drápu þá, er hann yrkir um mik, eptir Sigurðar-sögu, heldr vil ek at hann stæli eptir Uppreistar-sögu, … Sighvatr sneri þá drápunni, ok stælti hana eptir Uppreistar-sögu. Fb. ii. 394;—Fms. v. 210 (l. c.) has ‘drápu’ wrongly for ‘sögu;’ for the sense is that the poet intended to borrow the subject for the burden from the Saga of Sigurd Fafnisbani, but the king bade him not do so, but take the burden from the History of the Creation: specimens of such poems, furnished with intercalated sentences taken from mythical subjects or old wise sayings, are the drapa of Kormak on Earl Sigurd, and the Edda (Ht.) 13:—neut. stælt, intercalated sentences (stál) in an old poem, þessa fígúru er vér köllum stælt, Skálda 198; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
(i. e. stœra), ð, [stórr], impers. of the wind, sea, it swells, waxes rough; stærði veðrin (acc.), Eg. 404; sjó tók at stæra, Þorf. Karl. 372; haustar, stærir sjóinn, Finnb. 242; stærir sterkar bárur (acc.), Bs. i. (in a verse).
II. reflex. stærask; sjár tók at stærask, 656 C. 21; regn stærask, Sks. 231.
2. the phrase, stæra sig, to pride oneself, boast; and stærask, id., Fms. x. 107, Al. 36, Stj. 635, Barl. 172; stærask af sinni ætt, Landn. 357, v. l.
No entry
f. size, bigness; borgar-stærð, Völs. R. 10, freq. in mod. usage.
2. pride, Karl. 411; stærð ok metnadr, Sturl. iii. 130; taka stærð, to take pride, Fms. x. 107; s. ok siðleysa, iv. 206.
No entry
adj. proud, Korm. (in a verse): stæri-læti, n. pride.
(gen. stöðvar, pl. stöðvar), f.
1) landing-place, berth, harbour;
2) place, position, context, = staða; dwelling-place, abode; þú latt und stöðum hreina, thou didst lie in the reindeers’ lairs.
f., gen. stöðvar, pl. stöðvar; [staðr. standa; A. S. stæð; Engl. stead, in roadstead; cp. Lat. stātio]:—a berth, harbour; stýr þú hingat eikjunni, ek mun þér stöðna kenna, Hbl.; ef hvalr rekr í stöð manns, … er í stöðinni liggr … er stöðina á, er um gengr stöðina út, N. G. L. i. 252: esp. in plur., þeir kómu í þær stöðvar, … ok lögðu skipit undir mels-höfða, Sd. 147; í þær stöðvar er átti Sveinn konungr ok leggja þeir skip sín í lægi, Fms. xi. 70; þeir kómu í stöðvar Gorms konungs síð um aptan, 15.
2. metaph. place; ok verðr sá at skilja af stöð (from the context) er ræðr skáldskapinn um hvárn kveðit er konunginn, Edda 92.
3. stöðvar, dwelling-places = Gr. ἤθεα; á sömu stöðvum, freq. in mod. usage.
II. in local names; Stöð, the harbour in Skard in western Icel.; fara ofan í Stöð, lenda í Stöðinni: Stöðvar-fjörðr, Landn.; whence Stöðfirðingar, m. pl. the men from S., id.
a. steady, stable (varð honum eigi stöðugt hjartat, þá er Þórr kom); gøra e-t stöðugt, to resolve.
adj. steady, stable; ver s., ok hræðsk eigi, Th. 3; stöðugir í sér, Al. 173; s. í framferði, Mar.; þessi stöðugi riddari, Magn. 496; stöðugan stólpa, Fms. iii. 174; stórlyndr ok stöðugr, Fs. 129; varð honum þat (viz. the heart) eigi stöðugt, Edda 58; göra stöðugt, to confirm, Vígl. 29, Dipl. iii. 9; standa stöðugt, Pass., D. N.; halda e-t stöðugt, to observe, Dipl. v. 16; til stöðugrar eignar, i. 12.
(dat. stöðli), m. milking-pen for cows (konur vóru á stöðli).
m., dat. stöðli, [A. S. staðol; O. H. G. stadal]:—a milking-sbed, for kine; milli bæjar ok stöðuls, K. Þ. K.; griðkona þín þerrir fætr á jafnan er hón gengr af stöðli, Fb. i. 268; naut vóru á stöðli, … graðungr var á stöðlinum, Vápn. 1; fé var á stöðli of aptaninn, Bjarn. 47: vóru konur at mjöltum, Þóroddr reið á stöðulinn, … hvert sinn er Þóroddr kom á stöðul, Eb. 316, 320; reka naut á stöðul, Eg. 712; konur er til stöðuls fóru, 713; konur vóru á stöðli, Nj. 83; norðr í stöðlum, Sturl. ii. 249; stöðul ok kvíar, Vm. 18; tvá stöðla ok sel, D. N. i. 81; stöðuls-hlið, Landn. 78. stöðul-gerði, n. a milk-pail, Ísl. ii. 74.
gen. from staða.
see staða.
m. a well of still water.
m. a well of still water, N. G. L. i. 341, Trist. 11.
No entry
m. a standing, permanent fence, Gþl. 350.
m. steadfastness, firmness.
m. steadfastness, firmness, N. G. L. iii. 92, Bs. ii. 159.
n. standard; stöðuvatn, n. pond, lake.
m. a standard, Karl. 364.
No entry
n. a ‘standing-water,’ pond or lake, Stj. 75, 82, 89, Str. 78, MS. 623. 33, Fms. viii. 31.
(að), v.
1) to stop (hann ~ði her sinn); s. sik, to halt; hann ~r sik ekki, he does not check his course; s. blóð, to stop bleeding;
2) to soothe, calm down; s. sik, to contain oneself (Grettir gat þá eigi ~t sik);
3) refl., ~st, to stop oneself, calm down (~ðist Dana-herr); to be fixed (~st þá sú ráðagerð).
að, with neg. suff. stöðvig-a-k, Hom, 151, [stöð]:—to stop; hann stöðvar sik ekki, Nj. 144; hann stöðvaði her sinn, halted, Eg. 274; s. liðit, Fms. vii. 298.
2. to soothe, halt; hlaupa menn ok stöðva Hall, Ld. 38; kvað bændr mundu stöðva sik, they would calm themselves down, Magn. 424; stöðva ræðu yðra, Sks. 250; s. úhreina anda, Hom. 133; s. þorsta sinn, Al. 83; s. blóð, blóðrás, to still the blood, Lækn.; ok varð eigi stöðvat, Nj. 210, Fms. i. 46; stöðva sik, to contain oneself, Grett. 93 new Ed., Hom. (St.)
II. reflex. to stop oneself, calm down; stöðvaðisk Dana-herr, Fms. i. 109; kyrrask ok stöðvask, 623. 26; settisk þá niðr ok stöðvaðisk úfriðr allr ok agi, Fms. vi. 286: to be fixed, stöðvask sú ráðagörð, Bs. i. 809.
No entry
n. a neighbourhood; búa, sitja í s. við e-n, Fas. ii. 152, Bs. i. 417, Sturl. i. 115.
No entry
adj. [stakkr; Dan. stakket], stinted, curtailed, D. N.
I)
m. stir, disturbance;
koma stökk í lið þeirra, to put them to flight;
í stökki, suddenly.
II)
a.
1) brittle (koparr harðr ok ~);
2) slippery (sólinn var ~).
1. or stökr, m. [provinc. Norse staak = noise], a stir, disturbance; vær kómum stökk (dat.) í lið þeirra, we put them to flight, Stj. 515; ek mun vita ef ek koma nokkurum stökk í lið þeirra, Fms. viii. 49; áðr hann görði stökk í órum búðum, ere he brought discord into our dwelling, Bjarn. 28 (in a verse, if thus to be emended); stökkr óx, the swell (of the sea) waxed, Edda (Ht.)
2. adj. ‘springing,’ brittle, of steel or the like; koparr harðr ok stökkr, Fms. v. 344; stökkr stálbugr, Hallgr.
2. slippery; sólinn var stökkr … rasar Sturla, Bs. i. 527.
m. sprinkler (dreifa blóði með stökkli).
m. (stökkvill, D. I. i. 408), a brush used for sprinkling holy water, an aspersoir, Eb. 10, Stj. 279, Bs. i. 195, Hkr. i. 139.
2. a ‘jumper,’ the name of a whale, see Ísl. Þjóðs., Eggert Itin.
No entry
t (ð), a causal to the preceding, to cause to spring, make start, propel, drive, with dat.; s. úaldar-flokki þessum, Fms. vii. 263; sumum stökti hann brott, i. 98; ek stökta í brott Steinari, Ísl. ii. 215; þeir hafa stökt honum norðan, Eb. 304, Dropl. 35; hann stökti honum ór landi, Fms. vi. 27; hví er þér stökt ór landi, Hkv. Hjörv. 31; vér munum ríða at sem harðast ok s. í sundr (break) fylkingu þeirra, Orkn. 12.
II. to sprinkle; hón hafði stökkul í hendi ok stökkvir of hús, Bs. i. 195; með því skyldi s. hlautinu á mennina, Hkr. i. 139; stökti hann vígðu vatni um allt skipit, Fms. ii. 178; vatn stökt of hús, Pr. 474; ef þú stökkvir á með honum, Hb. 544. 39: to be sprinkled, hann stökkvir blóði himin ok lopt, Edda 8.
No entry
pres. stökk, pl. stökkvum; pret. stökk, stökkt, stökk, pl. stukku; subj. stykki; imperat. stökk, stökktú; part. stokkinn: also spelt with ey (steyqva): [Ulf. stigqwan; A. S. stincan]:—to leap, spring; stökkva hátt, to make a high leap, Fær. 57; hann stökk ofan ór loptinu, Fms. i. 166; þeir stukku upp, they sprang to their feet, Korm. 40; stukku þeir á skip sín, Fms. ix. 275; s. á hest, Karl. 261; þessi maðr stökk af bjarginu, Fas. iii. 197.
2. of things, to spring, rebound; sverðit stökk af í braut á úlfliðinn á Moðólfi, Nj. 262; stökkr undan hold, of a blow, Grág. ii. 15; fótrinn stökk ór liði, the foot sprang out of joint, Ísl. ii. 246; sundr stökk súla, Hým. 12, hann stökk í sundr í þrjá parta, Bs. ii. 127; hringrinn stökk í tvá hluti, sprang in two, Ld. 126; þar var stein-veggrinn helzt stokkinn, broken, Þiðr. 325; or Elivágum stukku eitr-dropar, Vþm. 31.
3. to take to flight; margir stukku ór Noregi, Fms. i. 77; vetrinn eptir er hann hafði stokkit ór Noregi, 82; stukku þeir Hákon undan, vii. 270; úvinir stukku undan, vi. 24; stukku sumir at landi á brott, Eg. 20; stukku þeir feðgar til Gautlands, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. pl. an unforeseen accident (?); nú hafa vorðit í s., Fb. iii. 450.
No entry
n. a single, isolated case of manslaughter, Ann. 1296, Krók. 36.
No entry
n. [stakr], an isolated land; sitja á stöklöndum, N. G. L. i. 380, 393.
(gen. stangar; pl. stangir and stengr), f.
1) staff, pole (taka mikla s. ok binda við hvíta blæju);
2) a standard-pole, = merkis~ (jarl tók merkit af ~inni); láta menn ganga undir s., to make them go under the staff (in order to be counted); bera fé til stangar or stanga, to carry the goods to the banner (in order to be rightfully distributed).
f., gen. stangar, dat. stöngu, Haustl., but else stöng; plur. stangir and stengr: [A. S. steng; North. E. stang; Germ. stange; Dan. stang, pl. stænger]:—a pole; taka mikla stöng ok binda við hvíta blæju, Fms. ix. 358; berja e-n stöngum, to beat with staves, Blas. 51, MS. 655 xiii. B. 3: of a standard pole (merkis-stöng), taka merkit af stönginni, Nj. 274: the phrase, ganga undir stöng, to go under a pole, in order to be counted up (see skora), Fms. viii. 320: the phrase, bera fé til stangar, of cattle as booty, to bring to the pole, that it may be counted and valued (cp. Lat. ‘sub hasta’), Barl. 188; allt þat er þeir fengi í herförum þá skyldi til stanga bera, Fms. xi. 76; var féit til stanga borit ok skipti Hákon jarl fénu með sér ok svá vápnum þeirra, 147; með svá miklu kapp, at stóð í stönginni, that the tally was full (?), 424 (probably a metaphor from scoring).
COMPDS: Stangar-bolli, -foli, a, m. names of ships, Bs. stangar-fylja, u, f., -högg, n. a nickname, Þorst. St. 48, 49.
(að), v. impers., stórum ~r nú yfir, the sea dashes over the boat;
refl., ~st, to be spilt (stöp-luðust yfir kerit nökkurir dropar); ~ðist út af kerinu, a little was spilt out of the beaker.
(better than staupla), að, (stolpa, N. G. L. iii. 27, v. l.), [Swed. stjelpa; Dutch over-stelping = overwhelming]:—to bespatter, sprinkle; stórum stauplar nú yfir, Fs. 153; stöplaðisk út af keri, a drop was spilt out of the beaker, Vígl. 52; stöpluðusk yfir kerit (af kerinu) nokkurir dropar, Flóv.
2. ekki ætla ek at stęplaz við htt Haralds konungs, Mork. 89.
No entry
m. a nickname, Fms. vii.
(dat. stöpli), m.
1) steeple, tower (hljópu þeir upp í stöpulinn);
2) pillar, = stólpi (s. fór fyrir þeim).
m., dat. stöpli, [A. S. stypel; Engl. steeple], a steeple, tower, Rb. 402; smíða einn stöpul, Edda (pref., of Babel); þann stöpul, 656 A. ii. 10; hann lét göra stöpul mjök vandaðan … uppi í stöplinum, … stöpulsins, Bs. i. 132, Fms. viii. 247, ix. 12; kirkju-s., 285; klukkur fjórar í stöpli, Pm. 99: a beacon-tower, Fms. vii. 122, viii. 97: a pillar, Eluc. 2; sá stöpull, a pillar of smoke, Ver. 21; stöpul-dyrr, Sturl. iii. 101; stöpul-görð, -smíð, Pm. 9, Bs. i. 132, Edda (pref.); stöpul-vörðr, a steeple keeper, N. G. L. ii.
No entry
f., mod. stör, gen. starar, old dat. starru, bent-grass, Lat. carex; á starru eða strái, N. G. L. i. 383, 392; star-engi, star-gresi, q. v.
No entry
n. sluttishness: subba, u, f. a slut.
No entry
a, m. = eccles. Lat. subtile, Stj., Vm.
No entry
m. [for. word], a sub-deacon, H. E., K. Á., Bs. i. 418, 871.
No entry
-tripl, n., of extracting the square and the cubic root, Alg.
No entry
adj. wet and dank.
No entry
u, f. a drizzling fog.
No entry
a, m. = soddi, [soð], prop. steam from cooking, whence drizzling rain, wet mist; suddi og væta.
COMPDS: suddaligr, suddaþoka.
I)
n. the south (veðr var á suðri); frá suðri, from the south.
II)
adv.
1) south, southwards; ríða s., to ride south; s. horfðu dyrr, the doors faced the south; ganga (fara) s., to go south on a pilgrimage (to Rome or Palestine); s. af kirkju, to the south of the church; hjá haugi Gunnars s. frá, by Gunnar’s grave-mound, on the south side of it;
2) in the south (hann dvaldist s. í landi).
n., gen. suðrs; older form sunnr; in poets sunnr gunnar, sunnr runna, Hkr. i. (in a verse); sunnr runnu, Vellekla: [A. S. suð; Engl. south; Germ. süd; Dan. syd]:—the south; af suðri, Fb. ii. 481; í suðri, Rb. 92; til suðrs, Sks. 163; í suðr, passim; land-suðr, south-east; út-suðr, south-west.
II. as adv.; ríða suðr, Nj. 4; suðr til Hallands, Dýflinnar, Danmerkr, Jótlands, Fms. i. 26, Eg. 157, Orkn. 256; suðr um lönd, Bs. i. 744; fara suðr, to pass southwards, Eg. 53: esp. of pilgrims to Rome or Palestine, Nj. 268, Gísl. 73.
2. with motion; hann dvaldisk suðr í landi, Fms. i. 96; suðr í Sogni, Ó. H. 26; suðr frá, southwards, Nj. 118; þeir áttu suðr (in the south) Engey, 22; suðr (in the south, i. e. in southern Iceland), Þorkell máni, Bs. i. 4, 31, l. 4.
II. compar. sunnar, more to the south, Fms. vi. 379, Rb. 472; sunnar meir, Sks. 213.
2. superl. sunnarst, Rb. (1812) 18; sunnast í zodiaco, 732. 4, Rb. 478.
No entry
a, m. a dwarf, cp. Norðri, Edda, Skíða R. 203.
n. south bower, south room.
n. a south bower, south room, Sturl. i. 63.
f. pl. south doors.
n. pl. south doors, Sturl. iii. 172, 186, Fs. 72, Fms. ix. 522.
No entry
f. a local name, South Island, Fms. ii: plur. Suðr-eyjar, Sodor, the Hebrides, Landn., Orkn., Fms.: Suðr-eyingr, m., Suðr-eyskr, adj. from Sodor, Landn. 89, Fms. ix. 420, Nj. 16.
f.
-för, f. a journey to the south, Bs. i. 867: esp. a pilgrimage, Fms. iii. 19, Fb. ii. 421.
f. = suðrför.
u, f. = suðrferð, Nj. 257, Fms. vi. 35.
n. the South-sea.
n. the South-sea. Stj. 88.
a. inclining to the south (sverja eiða at sól inni suðrhöllu).
adj. south-slanting, of the sun, Akv.
f. the southern region.
-álfa, u, f. the southern region, Rb. 398: of Africa, Ver. 9: of Asia, Edda (pref.)
No entry
m. pl. the south glaciers, Landn. 63.
n.
1) the south shore of a fjord;
2) pl.
n. a southern county, the south shore of a fjord, Fms. viii. 220: plur. suðrlönd, the south-lands, Saxony, Germany, Fb. i. 502.
II. a local name = Sutherland in Scotland, Orkn., Landn.
m. southerner, esp. a Saxon, German.
m. a southerner, esp. of a Saxon, German, as opp. to a Northman, Magn. 528, Fms. viii. 248, xi. 303, 354, Fb. i. 540, Karl. 288, 355, passim.
No entry
n. pl. a local name, Landn.
f. a journey to the south.
f. a journey to the south, Sturl. iii. 19.
n. the southern empire, esp. Central and Southern Europe.
n. = suðrhálfa, esp. used of Central and Southern Europe, Ver. 52, Rb. 420; Austrlönd ok S., Fms. iv. 82; ýmist til Saxlands eðr S., vi. 7; víða hafði hann verit í S., viii. 148; í Vallandi eðr í S., Fagrsk.
f. the south shore.
f. the south shore, Grett. 13 new Ed.
f. the south wing of a building.
u, f. the south wing of a building, Fms. xi. 277.
m. pl. the southern lands; vera á suðrvegum, on a pilgrimage.
m. pl. the southern ways, opp. to norðrvegar, Gkv. 2. 8; vera á suðrvegi, on a pilgrimage, Fbr. 196: southern countries, as opp. to norðrlönd, Fms. x. 375.
m. the southern wall.
m. the southern wall, Fms. viii. 264.
No entry
n. Southwark in London, Fagrsk., Ó. H.: rhymed, Súð búðir, Ó. H. (in a verse).
No entry
adj. southern; suðræn veðr, Þorf. Karl. 436; var á suðr-ænt, Fms. ix. 42.
f. the south.
f. the southern regions, Rb. 468, Fms. x. 350, Sks. 215.
n. whatever is eaten with bread; ‘kitchen’.
n. [cp. Goth. supon = ἀρτύειν; A. S. sufol; Swed. sofvel; Dan. sul]:—whatever is eaten with bread, = Gr. ὄψον, ὄψωνιον; Lat. obsonium; hleif ok sufl á, N. G. L. i. 316, Fb. iii. 419 (in a verse); ok væri hverjum vár deildr hálfr hleifr, en öllum saman suflit … hefði etið brauð-suflit allt ok hálfan sinn hleif, Þorst. Síðu H.
No entry
u, f. [sjúga], a sucking; opt eru tregar kálfsugur, Hallgr.: a cake (dúsa) given to suck (barn-suga).
n.
1) noise, disturbance, tumult (kenslupiltar gerðu s. í kirkjunni);
2) reckless living; hafa allt í sukki, to be extravagant or wasteful.
n. = svakk, [Engl. soak], a muddle, N. G. L. iii. 80, Fas. iii. 129, 142; kennslu-piltar görðu sukk í kirkjunni, Bs. i. 792; maki enginn sukk, 801, veraldar sukk, Mar.
2. the phrase, hafa allt í sukki, to have all in a muddle, waste, of bad husbandry, Nj. 18.
(að), v.
1) to make a disturbance;
2) to squander, waste, with dat. (hann hafði ~t gózi hins heilaga Ólafs).
að, to make a muddle, Bs. ii. 143: to squander, with dat., i. 734, 767, 820, K. Á. 230, Grett. 197 new Ed.: augu sukkuð (soaked) í laugu, Fas. ii. (in a verse).
No entry
n. = soll, q. v.; sam-sull, sullum-bull, a swill: sulla, að, to swill, (vulg.)
(pl. -ir), m. boil (s. á fæti).
m., pl. sullir, [svella], a boil, Bs. i. 465; sullr á fæti, Ísl. ii. 218; s. á hendi, 176, 196; kverka-s., id.: in mod. usage esp. of an internal boil or swelling in the liver, lungs, intestines.
No entry
m. Sultan, Fms. viii: as a dog’s name, hér er þér skattr, Sultan, Skálda (in a verse).
(gen. -ar), m.
1) hunger (deyja af sulti);
2) famine (þá var s. mikill í Noregi).
m., gen. sultar (sults, N. G. L. i. 140), dat. sulti; [svelta; Dan. sult; A. S. swylt = death]:—hunger, famine (the notion of death found in A. S., is lost in Icel.); deyja af sulti, Nj. 265; ór sult(i), Magn. 510; heim í sultinn, Band. 12; Þorgils tekr úr seggnum sult, Skíða R.
2. famine; þá var svá mikill s. í Noregi, Fms. i. 86; s. ok seyra, q. v.: the phrase, sitja í sults húsi, to ‘sit in hunger’s house,’ be starved, N. G. L. i. 140; sultar-kví, a ‘famine-fold,’ Fms. xi. 248.
(dat. sumri, pl. sumur), n. summer; um ~it, in the course of the summer, during the summer; at sumri, next summer; mitt s., midsummer; í s., this summer.
n., dat. sumri; pl. sumur; sumra, sumrum; in the old language this word was masculine in the form sumarr, of which gender a trace may still be seen in the contracted forms sumri, sumra, sumrum, for a genuine neuter does not admit these contractions. But there remains a single instance of the actual use of the masculine in the rhyme of a verse of the beginning of the 11th century, sumar hvern frekum erni, Skálda,—from which one might infer that at that time the word was still masc.; if so, it is not likely that in a poem so old as the Vsp. it would be neuter, and ‘sumur’ in ‘of sumur eptir’ perhaps ought to be corrected ‘sumra’ or ‘sumar’ (acc. sing.); as also ‘varmt sumar’ should be ‘varmr sumarr,’ Vþm. 26: [A. S. sumar; a word common to all Teut. languages; in the Orm. sumerr, denoting a long u; the mod. Dan., Germ., and Engl. have sommer, summer, with a double m]:—a summer, passim.
II. mythical, Sumarr, the son of Svásað, Edda 13.
B. CHRONOLOGICAL REMARKS.—The old Northmen, like the Icel. of the present time, divided the year into two halves, summer and winter; …
Shortened here. Read the full article →
m. ‘summer-eke’, an intercalary week, inserted every seventh year at the end of summer.
a, m. ‘summer-eke,’ the intercalary week, an Icel. calendar-term; the ancient heathen year consisted of 364 days, or twelve months of thirty days each, plus four days, which were the auka-nætr or ‘eke-nights’ (see above); the remaining day and a fraction was gathered up into an intercalary week, called ‘Summer-eke’ or ‘Eke-week,’ which in ancient times was inserted every sixth or seventh year at the end of summer, which in such years was 191 days long; the ‘Summer-eke’ was introduced by Thorstein Surt (Thorstein the Wise) in the middle of the 10th century, see Íb. ch. 4, and is still observed in Icel.; now that the Gregorian style is in use in Icel. the intercalary week is inserted every fifth or sixth year; thus the year 1872 is marked as the ‘first year after sumarauki,’ (the years 1860, 1866, and 1871 being years ‘with sumarauki’); 1872 sem er ‘fyrsta ár eptir Sumarauka,’ Icel. Almanack, 1872; the years 1864 and 1870 were ‘fjórða ár eptir sumarauka;’ thus in 1871 the summer had twenty-seven weeks, the eke-week being the 21st to the 27th of October.
m. the summer produce.
m. the summer produce, Fms. x. 337.
f. summer work (for one’s support during the winter).
f. support during the summer, Sturl. i. 136.
No entry
f. a summer-book (missal for the summer), Vm. 52, Pm. 86.
n. summer-stock.
n. summer-stock, Sturl. ii. 65.
No entry
adj. calving in the summer.
m. summer’s day; ~inn fyrsti, the first day of summer.
m. a summer day, N. G. L. i. 348; cp. Sumardagr inn fyrsti, Fms. ix. 511, Jb. 204; inn fimmti dagr viku skal vera fyrstr í sumri, K. Þ. K. ch. 45; þá var svá fram komit ári, at Páska-aptan var sumardagr inn fyrsti, en þetta var Laugar-dagr í Páska-viku, Fms. ix. 511 (of the year 1241).
n. summer produce, summer catch.
n. a summer-catch, Krók. 38, Bs. i. 335.
a. full as in summer (fara sumarfullum dagleiðum).
adj. full as in summer, Karl. 134.
a. a summer old.
adj. a summer old, Fms. vi. 368.
No entry
f. a summer-gift, a present on the first day of summer, which in Icel. is observed as a feast day.
m. summer pasture.
a, m. summer pasture, Grág. ii. 313, Jb. 298.
No entry
n. = sumarhöll, Stj. 383.
m. summer heat.
a, m. summer heat.
No entry
a, m. a part of summer, Vm. 81.
n. pl. summer flesh on cattle.
m. pl. summer flesh on cattle, Eb.
f. summer palace.
f. a summer palace, Fms. ix. 372, x. 162.
n. summer wages.
n. summer wages, Ísl. ii. 124.
adv. during the summer.
n. adj. the summer long, Ld. 72, Ísl. ii. 240, Fms. x. 456, xi. 59,
No entry
a, m. a ‘summer-slider,’ a sailor, mariner; the Saxon Chron. s. a. 871 says there arrived a ‘mycil sumar-liða,’ i. e. a great fleet of Vikings, as has been explained by Prof. Munch. Sumarliði as a pr. name is freq. in Icel., Landn.: cp. vetrliði.
a. summer-like.
adj. summery, Sks. 48.
n. midsummer-tide; at ~i, in the height of summer.
-megin, n.; at sumar-magni, in the height of summer. Fas. ii. 210, iii. 145, 187.
n. pl. the first days of summer (um várit at ~um).
n. the ‘summer-meal;’ the last days of winter and the first of summer are thus called, e. g. in the Icel. Almanack for 1872 ‘sumar-mál’ is on the 20th of April and the following days: in sing., N. G. L. i. 240: plur., at sumarmálum, Grág. i. 140, 198, Gþl. 422, Rb. 42, Fms. ii. 99; sumarmála dagr = sumar-dagr fyrsti, Fb. i. 132; sumarmála-helgr, the Sunday that falls in the beginning of the summer, Sturl. ii. 235 C.
f. summer night.
f. a summer-night; sumarnátt siðasta, Gísl. 67.
No entry
f. pl. = sumarmál, Gþl. 422, v. l.; cp. vetrnætr.
No entry
m. pl. ‘Summer-Easter;’ whenever Easter falls between the 22nd and 25th of April inclusively, the first summer day will fall on the preceding Thursday, so that Easter Sunday falls on the first Sunday in summer; this is in Icel. called Sumar-Páskar.
No entry
m. a summer abode, Gþl. 454.
n. summer-season.
n. the summer-season, Fms. viii. 55.
No entry
u, f. a market, D. N.
No entry
m. summer service, Pm. 90.
f. summer-time.
f. summer-time.
m. summer-time.
a, m. summer-time, Bær. 17, Fms. xi. 441.
No entry
n. the ‘summer-moon,’ i. e. the moon at the time when summer begins. In popular belief one ought to notice when he first sees the summer-moon, and then mark the first word spoken by the first person he meets, for it is prophetic; this is called ‘svara einum í sumartunglið,’ ‘to address one at the summer-moon,’ see Ísl. Þjóðs.; in the Icel. Almanack for 1872 the 7th of April is marked as the ‘sumar-tungl.’
n. summer work.
n. summer-work, Bs. i. 336.
m. wood for use in summer.
m. wood for charcoal to be gathered in summer, opp. to fuel in winter, Hrafn. 6, Vm. 164.
n. banquet; gøra s., to make a feast.
n. [A. S. symbel; O. H. G. sumbal; prob. a compd from sam and öl)]:—a banquet, symposium; á þat sumbl at sjá, Ls. 2: at sumbli, 8, 10; gamban-s., 8; göra s., 65; segja frá sumbli, to tell the news from the banquet, Kormak; nema sumbl = göra sumbl, Hým. 1; Jólna-s. the banquet of the gods, Ht.; kalla s. Suttungs synir, Alm. 35; Suttung svikinn hann lét sumbli frá, Hm. 110.
COMPDS: sumblekla, sumblsamr.
No entry
u, f. lack of drink at a banquet, Eg. (in a verse).
a. given to, desirous of, banqueting.
adi. banqueting, Hým. 1.
No entry
að, to be flooded; sumlaðisk konungrinn ok sópaðisk, he was overwhelmed and swept away, Stj. 287.
a. some; þá féll áin sum í landsuðr, a branch of the stream ran away to the south-east; á sumu landinu, in some part of the land; þó gekk sumt eptir, still some things came to pass; sums kostar, partly; sums staðar, in some places.
m. (qs. svumr), [sund, svimma], the sea, Edda (Gl.)
a. some; þá féll áin sum í landsuðr, a branch of the stream ran away to the south-east; á sumu landinu, in some part of the land; þó gekk sumt eptir, still some things came to pass; sums kostar, partly; sums staðar, in some places.
adj. [Ulf. sums = τίς; common to all Teut. languages, but mostly with o; Dan. somme; Engl. some]:—some; þá fell áin sum (some part of the river) í landsuðr, Nj. 263; hann rænti fólk, en drap sumt, sumt hertók hann, Fms. i. 28; Anakol ok sum sveitin var eptir, Orkn.; yðr þykkir sumt ofjarl en sumt ekki at manna, Fms. vi. 53.
2. plur., sumra presta, H. E. i. 513; sumir … guldu fé, sumir …, Hkr. i. 89; Hvat görðu húskarlar Njáls? Eigi veit ek hvat sumir görðu, einn ók skarni á hóla, Nj. 66.
COMPDS: sumskostar, sumstaðar.
(að), v. to become summer.
að, to become summer, Fms, i. 32, vii. 304.
(-s, -ar), m.
1) an animal a summer old;
2) summer ~workman.
m. an animal a summer old, Grág. i. 501.
2. hann var s. einn, Sturl. i. 88 C (?).
No entry
adv. partly, Fms. v. 69, ix. 379.
No entry
adv. in some places, Eg. 41, Hkr. ii. 93, passim.
I)
n. swimming (kasta sér á s.); á sundi, swimming; með sundi, by means of swimming (hann komst með sundi til lands).
II)
n.
1) sound, strait, channel (var þar s. í milli eyjanna);
2) a narrow passage between houses, lane (þar vóru fimm menn í sundinu);
3) a small space, interval (fór G. aldri harðara eptir en s. var í milli þeira).
1. n. (qs. svumd), [from svimma, dropping the v and changing m into n]:—a swimming; koma á sund, Gþl. 447; kasta sér á sund. Eg. 219; á sundi, swimming, 123, Ld. 130; með sundi, by way of swimming, Fms. i. 112, Eg. 261, passim, see Grett. ch. 40, 80, Fær. ch. 38, Kristni S. ch. 10, Ld. ch. 33, 40; cp. also the story of Heming. Swimming was a favourite sport, the antagonists trying to duck one another; ‘sund’ is one of the sports in king Harold’s verses,—hetik sund numit stundum, Fms. vi. 170.
B. COMPDS: sundfarar, sundfjöðr, sundfæri, sundfærr, sundföt, sundhreifi, sundíþróttir, sundlaug, sundleikar, sundlæti, sundmagi, sundmóðr.
2. n. [quite a different word from the preceding, derived from sundr]:—prop. that which sunders, a sound, strait, narrow passage, channel, of water, Nj. 8, Fms. iv. 41; var þar sund í milli eyjanna, Eg. 218; í fjorðum eðr í sundum, Grág. ii. 385; Þuríðr sunda-fyllir, hóu seiddi til þess í hallæri á Hálogalandi at hvert sund var fullt af fiskum, Landn. 147: so in the saying, nú eru lokin sund öll, all passages were stopped, all hope gone, Hkr. i. 251: in local names, Eyrar-sund, Njörfa-s. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. (or sunli, Fél, x. 43), [Germ. schwindel], a swimming in the head.
(að), v. impers., mik ~r, I am giddy, my head turns.
að, to be giddy: impers., mik sundlar, Fas. ii. 236.
adv. asunder, = í s. (skipta, deila, hluta s.); segja e-u s., to declare at an end (segja friði í s.).
adv. [Goth. sundro; A. S. sundar; Dan. sönder; common to all Teut. languages]:—asunder; skipta, deila, hluta s., Nj. 164; ganga, stökkva, rifa, bresta, brjóta, höggva, skera … sundr, 19, passim; rekja sundr, Ld. 192; breiða s., Karl. 423; segja sundr, to declare at an end.
(að), v.
1) to cut in pieces, cut up, a killed beast (s. hjörtinn);
2) to break up (mun hón gefa til nökkut ráð at ~ ást þeira).
að, [Germ. sondern], to break asunder, Al. 32: to cut in pieces, cut up, of a killed beast; s. hjörtinn, Flóv. 27: s. fórnina, Stj. 430, 454: reflex. to be sundered, scattered, ef flokkr sundrask, Fms. ix. 36.
No entry
f. a sundering, separation, N. G. L. i. 155.
adv. scatteredly.
adv. scatteredly, Fagrsk. ch. 279.
f. sundering, scattering.
f. a sundering, scattering; renna á sína s. hverr, Fms. viii. 415; á sundrungu, scattered.
pp. of different origin.
part. different in origin, opp. to samborinn, Fm. 13.
(að), v. to break asunder.
að, to throw asunder, break asunder, Fb. ii. 389.
(-ða, -ðr), v. to scatter, disperse.
ð, to scatter, Barl. 161, Róm. 244.
f.
1) distinction;
2) discord.
f. distinction, Skálda 177: discord, Sturl. iii. 276, Bs. ii. 44. sundrgreini-ligr, adj. different, Ísl. ii. 191.
No entry
f. division, Stj.
No entry
f. pl. show in dress, fashion; s. útlenda siðu ok klæðasnið, Fms. vi. 440; prestar skolu eigi fara með s. þær er biskup bannar, K. Þ. K. sundrgörða-maðr, m. a showy person, in dress, Fb. i. 368, Eb. 242:—an ostentatious man, inn mesti kappi ok s., Ísl. ii. 367; s. í orðum, showy in one’s speech, Fms. iii. 153, v. 69.
a.
1) not continuous, scattered (lítil bygð ok sundrlaus); fara sundrlaust, to go in loose order;
2) not bound together, opp. to samfastr; sundrlaus orð, prose.
adj. incoherent; lítil bygð ok s., Ó. H. 57; fara sundrlaust, to go in loose order, Sturl. iii. 52, Fms. ix. 320 (opp. to in a body); sundrlaus orð, ‘unbound words,’ ‘sermo solulus,’ prose, (opp. to bundinn, bound, of poetry), Fms. iii. 153, Ó. H. 171.
a. heterogeneous, at variance (eru mjök sundrleitir siðir varir).
adj. differing, at variance; s. litr, variegated. Best. 50; s. hljóð, Eluc. 45; sundrleitir siðir, Fms. i. 261; þat var sundrleitt, two extremes, Eg. 771; sundrleilir litir, of white and black, Eluc. 16.
a. different.
adj. different, Karl. 209, v. l.
a. = sundrleitr.
adj. = sundrleitr, Þiðr. 178.
n. discord.
n. discord, Eluc. 58, Sd. 153, Stj. 173, Glúm. 360.
a. disagreeing.
adj. disagreeing, Bs. i. 278.
No entry
marði, and sundr-mola, að, to crush, Gen.
No entry
adj. born of a different mother, Hðm. (opp. to sam-mæðr).
a. indecl., verða ~, to come to words.
adj.; verða s., to come to words, Sturl. i. 142, iii. 134.
a. indecl., verða sundrskila, skilja, to be separated.
adj.; verða s., to be separated, Fms. xi. 131.
No entry
adj. separable; in ú-sundrskilligr.
No entry
f. diversity, Rb. 438.
No entry
adj. divisible, Alg. 364, Str. 61.
f. = sundrskipti.
f. a sundering, separation, Stj. 5, 198, 286.
f. a cutting asunder.
f. a cutting asunder, Skálda 184.
a. indecl. scattered, torn asunder (fara ~).
adj. slit asunder, torn asunder, Fms. ix. 382.
No entry
f. a taking asunder, Skálda 183.
n. discord.
n. discord, Fms. i. 7, ii. 242, vii. 240, Stj. 400.
f. discord.
u, f. = sundrþykki, Fms. x. 161, Ísl. ii. 217.
No entry
t, to fall out, quarrel, Sks. 339.
No entry
f. = sundrþykki, Anecd. 76.
a. disagreeing, dissenting.
adj. dissenting, Fms. ii. 241.
No entry
f. discord, Stj. 13.
f. pl. swimming.
f. pl. swimming, Fms. ii. 29.
f. fin.
f. a swimming feather, a fin, Sks. 133.
No entry
n. a swimming apparatus, Sks. 179.
No entry
adj. a good swimmer, Ld. 168, Fms. ii. 20, x. 295.
n. pl. swimming clothes (vera í ~um).
n. pl. swimming clothes, Fas. ii. 545.
m. swimming-paw, flipper (of a seal).
a, m. a swimming paw, of a seal, Sks. 179.
No entry
f. pl. the art of swimming, Fms. ii. 27.
f. swimming-bath.
f. a swimming-bath, Sturl. iii. 170.
m. pl. swimming sports.
m. pl. swimming sport, Fms. ii. 27.
n. pl. swimming movements.
n. swimming movements. Fas. ii. 452.
No entry
a, m. ‘swim-maw,’ the bladder of a fish.
a. tired with swimming.
adj. tired with swimming, Fær. 155.
f. sun, = sól.
u, f. [Ulf. sunna (masc.); A. S. sunne; Engl. sun; O. H. G. sunna; but in the Scandin. languages the proper word is sól, sunna being only used in poets]:—the sun; sól heitir með mönnum, en sunna með goðum, it is called ‘sól’ among men, ‘sun’ among the gods, Alm.; sunna heitir sól, ok er við hana kenndr Dróttins-dagr, Rb. 112; réttlætis-sunna, Geisli: kaf-s., mars s., the sun of the deep, i. e. gold; sunnu skeið, ‘sun-space,’ i. e. the heavens, Lex. Poët.: sunna is also found in the compds, Sunnu-dagr, m. Sunday, which word the Northmen prob. borrowed from the Saxon (see the remarks s. v. fimt and dagr), passim: in local names, in Sunnu-dalr in southern Icel., Landn.; but that name may stand for Sunndalr = Southdale, cp. Sundal in Sweden. Sunnu-nótt, f. Sunday night, N. G. L.
adv.
1) from the south (koma, fara, ríða s.);
2) on the south side, = at s. (þá sást mannareið upp með Hvítá at s.); fyrir s. land, in the south of the land; fyrir s. nesit, south of the ness; with gen., s. Rínar, south of the Rhine.
adv. from the south; suðr ok sunnan, Sturl. i. 194, Vsp. 4, 5; halda, koma, fara, ríða, sigla, róa … s., Fms. i. 27, passim.
2. of direction without motion; Gizurr stóð sunnan at Rangæinga-dómi, Nj. 110; sunnan undir heiðinni, Eg. 277; fyrir sunnan, with acc. and absol., Ld. 10, Grág. ii. 141; fyrir sunnan land, in the south of the land, Ld. 6; vóru þeir fyrir s. at komnir. Eg. 99; í borg þeirri er næst var heiðinni fyrir s., on the south side of the heath, 281; leggja hann í steinvegginn í Krists-kirkju fyrir sunnan, the south wall of a church, Fms. vii. 291.
COMPDS: sunnanferð, sunnanfjarðar, sunnanherr, sunnanlands, sunnanmaðr, sunnanveðr, sunnanverðr, sunnanvindr.
f. journey from the south.
f. a journey from the south, Fms. vii. 282.
No entry
adv. south of the firth, Gþl. 9.
m. southern army.
m. a southern army, Fas. i. 374.
adv. in the south part of the country.
adv. in the south, H. E. i. 437.
m. southerner.
m. a southerner, Ísl. ii. 362.
southerly wind.
n. a southerly wind, Fms. iv. 306, vii. 310.
a. southern (á sunnanverðum himins enda er sá salr); sunnanvert England, the southern part of E..
adj. ‘south-wards,’ southern, Edda 12; sunnanvert England, Eg. 271; á sunnan-verðu Íslandi, Landn. 25; réttsýni upp í sunnanverða Hundatjörn, Dipl. v. 19.
m. = sunnanveðr.
m. a southerly wind, Fms. i. 128, xi. 34, Sks. 40, 217.
No entry
adv. = sunnarliga, N. G. L. i. 257, Fms. v. 252.
No entry
compar. more southerly: sunnarst, superl., see suðr.
No entry
adv. southerly, Ld. 26, Sks 71.
No entry
m. pl. = sunnlendingar, Skýr. 126.
No entry
adv. south; see suðr.
II. in local names, Sunn-dalr, Soulhdale, in Sweden: Sunn-mærr, a county in Norway; whence Sunn-mærir, m. pl. the men of S.: Sunn-Hörðar, the South Hörds, the inhabitants of a district in Norway; whence Sunnhörða-land, a county, Fms. passim: Sunn-lendingar, m. pl. the men of Suðrland in Icel.; Sunnlendinga-fjórðungr, the south quarter, Landn.: sunn-lendr, sunn-lenzkr, adj. southern, Ld. 276, Sturl.
m. son, = sonr.
m. a son; see sonr.
No entry
n. [for. word], a surcoat, B. K. 98.
No entry
u, f. [a corruption from Lat. sirena], a siren, Fms. iv. 56.
No entry
m., gen. surts and surtar, [svartr], the Black, the name of a fire-giant, the world-destroyer, Vsp. 52, 54, Vþm. 17, 18; Surta(r)-logi, the flame of Surt, the last destruction of the world by fire, Vþm. 50: curious is the phrase, gott er þá á Gimli með Surti, Edda (Cod. Ups. ii. 292). surtar-brandr, m. ‘surts-brand,’ is the common Icel. word for jet, see Eggert Itin. The word is found on vellum MS. of Bret. (1849) 116, and is therefore old, and interesting because the name of the mythical fire-giant and destroyer is applied to the prehistoric fire as a kind of heathen geological term.
2. in local names; Hellinn Surts (mod. Surts-hellir) is the name of the famous cave in Icel.; hellinn Surts, Sturl. ii. 181; hann fór upp til hellisins Surts ok færði þar drápu þá er hann hafði ort um jötuninn í hellinum, Landn. 199.
II. a nickname and pr. name, Landn.
2. the name of a black dog. surtar-epli, n., botan. ‘Surt’s apple,’ the pod or capsule of an equisetum, Eggert Itin. 434.
No entry
interj. of wonder or amazement; sussu, sussu! fyrr er fullt enn út af flói, Ísl. Þjóðs. ii. 482.
No entry
as spelt in Hm. 104, 109, 110, Alm. 35, Edda i. 218–222, (Suptungr seems to be an erroneous later form):—the name of a giant, the keeper of the divine mead of wisdom and poetry; Suttunga mjöðr, the mead of S., i. e. poetry, 218, 244.
No entry
m. [for. word], a surcingle, Sks. 403 B.
I) from sá, that.
II) from sýr, sow.
see sá.
f. overlapping edge of a board (in clinker-built boats or ships).
f. [sýja], prop. a sewing, suture, but only used of the clinching of a ship’s boards (see skara and skarsúð); skipa, súða, sýju, Edda, freq.; skar-súð, felli-súð; poët. súð-bani, ‘plank-bane,’ i. e. the sea, as destroyer of ships, Stor.; súð-marr, ‘suture-steed,’ i. e. a ship, Lex. Poët.
2. of the outer boarding of a house, Nj. 114. súðar-steinn, a nickname, Bs.: a local name, Súða-vík, whence Súð-víkingr, m. a man from S., Bs.
No entry
part. clinch-boarded, of a house, Nj. 114.
(sýg; saug or só, sugum; soginn), v. to suck (sveinninn saug hana dauða).
saug, to suck; see sjúga.
No entry
a, m. a gush of wind: a nickname, whence Súgandisfjörðr, a local name, Landn.
No entry
m. a ‘sucking,’ a draught of wind; arn-súgr.
f.
1) = súl (sú höll stendr á súlum);
2) gannet, solan-goose.
u, f., and súl; [O. H. G. sul (in Irmen-sul); Germ. saüle; A. S. sýl; Dan. soïle]:—a pillar, Hým. 12; súlur í gögnum, 29; súla … járn-súla, Edda 6l.
II. a bird (haf-súla), the gannet, solan goose, Edda (Gl.)
No entry
u, f. dankness. súlda, að, to be dank. súldu-legr, adj. dank.
(sýp; saup, supum; sopinn), v. to sip, drink (~ skyr);
s. á, to take a sip; to sip (hann saup á þrjá sopa).
u, f. a soup; kjöt-súpa, spað-súpa.
(sýp; saup, supum; sopinn), v. to sip, drink (~ skyr);
s. á, to take a sip; to sip (hann saup á þrjá sopa).
saup, supu, sopinn; [A. S. sûpan; Engl. sip, sop, sup; Dan. söbe]:—to sup, drink; súpa kál (Dan. söbe kaal), Þórð. 51 new Ed., Fms. xi. 348; skal við sögu súpa en eigi of mikit drekka, Art.; súpa á, to take a sup; láttú son þinn súpa á handlaug konungsins, Fms. vi. 199; hann saup á þrjá sopa, Bs. i. 394; súptu á aptr, Siggi minn, Stef. Ol.
No entry
u, f., botan. sorrel, Lat. rumex, Stj. 176, 279, Pr. 470.
(að), v. to become sour; ~r í augum, the eyes smart (from smoke).
að, to become sour; súrnar í augum, the eyes smart from smoke, Nj. 202.
a.
1) sour (súrt vín);
2) bitter, unpleasant (s. ertu dauði).
m. a sour drink, Vitae Patrum (Unger).
2. a nickname, Gísl.
a.
1) sour (súrt vín);
2) bitter, unpleasant (s. ertu dauði).
adj. [A. S. sûr; Engl. sour; Dan. sur; cp. saurr, sori, all forms indicating a lost strong verb]:—sour, acid; súr mjólk, sour milk; súr blanda, sour whey; súrt vín, Pr. 470; súr epli, Stj. 73, passim: of the eyes, bleared, súr augu, Skálda (Thorodd).
No entry
að, to pickle; súrsuð svið, roasted and pickled sheep’s-head.
a. blear-eyed (úskygn ok ~).
adj. blear-eyed, Fs. 88.
m. sourness.
m. sourness, Stj. 176.
m. unfriendliness.
m. sourness, a sour face, Ó. H. 141.
No entry
n. [cp. Dan. suse; Germ. sausen], the roar of the surf; a απ. λεγ. in a paper MS. to Vsp. 17, at ‘súsi,’ to the roaring sea (?), but as both the extant vellums, the Cod. Reg. and the Hb., read ‘húsi,’ this reading, if correct, must be traced to some lost vellum of the Vsp. (perhaps a lost leaf of the Cod. Arna Mag. No. 748?). The context, and the paraphrase in Edda, ‘með sævar-ströndu,’ are in favour of the reading of the paper MSS. and against that of the vellums.
No entry
f. = þúst (q. v.), Fms. viii. 96, 436, v. l.
No entry
f. the nightingale; einn fugl þann er heitir philomela á Látinu en á Norrænu heitir súsvort, sumir kalla ok niktigalu, Barl. 39: the word is obsolete in Icel., and the passage in Barl. stands alone in the old literature; not even does the Edda (Gl. in the list of birds) record this word; but it is preserved in provincial Norse sysvorta (sisvorta, svisvorta) = turdus torquatus, the ring ousel, Ivar Aasen: the etymology is quite uncertain.
m. grief, affliction (poet.).
a, m. a roaring breaker (?), surf, a dubious word, Skm. 29.
(pl. -ir), f.
1) sickness (eptir þat fær hann s. mikla ok liggr í rekkju um hríð);
2) grief, sorrow, affliction (snýst þessi hátíð í s. ok grát); ala s., to pine, feel care.
f. [A. S. suht; sút and sótt are identical, but sótt is used of physical sickness, sút in mental]:—grief, sorrow, affliction; ala sút um e-t, to pine, Hm.; verða e-m at sútum, to cause grief to, Hallfred: the older sense of sickness is perceptible in Hm. 147; manna bölva sútir hverjar, Hðm. 1; eigi sút né sótt, Fms. ii. 199 (Rev. xxi. 4); sorg ok sút, Stj. 265; sút ok iðran, H. E. i. 484; sút sízt mátti sorgum létta, sút flaug í brjóstið inn, Pass. 11. 8.
No entry
að, to tan skin.
m. tanner.
a, m. [Lat.], a tanner, Grág. ii. 84, N. G. L. ii, Rétt., D. N.
a. mournful, sorrowful.
adj. mournful, Mar., Bs. ii.
a. = sútfenginn (sútfult hjarta).
adj. mournful, Hkr. iii. 366.
No entry
n. adj. = sóttlaust.
a. painful.
adj. painful, Mar.
n. slippery place, slipperiness (s. var á vellinum); fig., var við svað um at mart manna mundi drukkna, it was imminent that many people would be drowned.
n. and svaði, a, m. [sveðja], a slippery place, a slide, as of frozen ground with a half-thawed muddy surface; þá var þeyr, var svað (svaði, Fb. l. c.) á þelanum, Fms. viii. 393; svað (svaði C) var á vellinum, ok skriðnaði hann, Sturl. ii. 104; hestrinn skriðnaði á svadanum, iii. 141: metaph. phrase, var við svað um, at mart manna mundi drukna, it was on the slide, was imminent, that many people should be drowned, Mork. 92. In mod. usage svaði is chiefly used of slippery ledges of rock projecting into the sea, and washed by the tides.
No entry
að, to swathe; svaðaðir upp í kurt ok skart, Karl. 168.
m. slippery place, slipperiness (s. var á vellinum); fig., var við svað um at mart manna mundi drukkna, it was imminent that many people would be drowned.
a, m., see svað. svaða-ligr, adj. slippery, dangerous. Svaði, a pr. name, Fms. ii: the name of a giant, Orkn.
m. = svaðilferð (fara svaðil fyrir e-m).
m. a slippery place: in the phrase, fara svaðil fyrir e-m, to get on slippery ice, get a bad fall, Fms. vii. 56, Stj. 433, 513.
COMPDS: svaðil-farar, -ferðir, f. pl. disasters, Ísl. ii. 54; veita e-m svaðilfarar, Fms. viii. 408; fara svaðilförum fyrir e-m = fara svaðil, vii. 261. Svaðil-fari, a, m. a mythical steed, the father of Sleipnir, see Hdl., Edda.
No entry
adj. slippery.
No entry
m. [svefja], a sleep-maker, soother, Lat. sopitor; fjör-svafnir, the name of a sword, Nj.: poët. a serpent, Gm., Edda, Lex. Poët.
No entry
a, m. a gurgler (?), a nickname, Fms. viii.
(að), v. to gurgle.
að, to gurgle, Sturl. iii. 192 C.
No entry
or svakk, n. [cp. sukk], a muddle, disorder, Nj. 18, v. l.
No entry
að, to riot, be disorderly, svakk-samr, adj.
No entry
n. a cool breeze.
I)
f. swallow.
II)
(að), v. to chill, cool; ~r e-m, one becomes cool.
að, to chill, cool; frost má við koma sínu afli at svala, Sks. 197 B; svala sér, to slake one’s thirst.
2. impers. it is cooled; svalaði honum meðan, Sturl. iii. 189; it is chilled, Fms. vi. 422; hann lagðisk í bergskor nökkurri, honum svalaði mjök, vii. 220.
I)
f. swallow.
II)
(að), v. to chill, cool; ~r e-m, one becomes cool.
gen. svölu; a v has been dropped, as the proper form would have been svölva (gen. svölu), cp. völva (völu); [A. S. swealwe; Engl. swallow; Germ. schwalbe]:—a swallow, Eg. 420, Edda (Gl.), Karl. 304, Fas. iii. 280; svölu-hreiðr, a swallow’s nest: poët. dólg-svala, a ‘war-swallow,’ i. e. a shaft, Eb. (in a verse): a pr. name of a woman, Band.
f. pl., a kind of balcony along a wall (ganga út í s.).
f. pl. a kind of balcony running along a wall; stóð jarl í svala-glugg einum, Fms. ix. 427, v. l.; Sverrir konungr var genginn ór herberginu út í svalarnar, … síðan hljóp hann ofan í garðinn, viii. 123; hann hljóp út um svalarnar ok ofan í kirkju-garðinn, var þat furðu-hátt hlaup, 191; jarl svaf í öðru herbergi, hann hljóp upp við ok gékk út í svalarnar, ix. 449; hann var úti í svölum í gæzlu hafðr, Ó. H. 117. cp. 235, Stj. 211, 402. Judges ix. 51. svala-klefi, a, m. an alcove with balcony, D. N. v. 342.
No entry
m. a cooling draught.
No entry
f. a refreshing stream, Pass.
No entry
n. [identical with soll (q. v.) and Engl. swill]:—a drunken bout; and svalla, að, to swill, drink hard. svallari, a, m. a swiller, debauchee.
a. cool, fresh (vindr gerðist á mikill ok ~).
svöl, svalt, adj. cool, fresh; með svalri veðr-blöku, Sks. 234; svölum regnélum, 629; vindr mikill ok s., Fms. vi. 421; hægra ok svalara, 226; svölum eggjum, Hdl.: poët. eitr-s., úr-s., Lex. Poët.: freq. in mod. usage, svala-drykkr, q. v.: as a nickname, Bs.
COMPDS: svalbrjóstaðr, svalkaldr.
a. cold-hearted.
adj. cool-breasted, chilly, Edda.
a. cool, chilly.
adj. cooling, cold, of the sea, Hdl.
No entry
að, (svaml, n.), to swim with great fuss and noise, like a whale, Fas. iii. 443; víða trúi eg hann svamli sá gamli, Jón Arason.
No entry
m. a swan’s song.
m. the groins.
a, m. or svangr, m. [svange Ivar Aasen], the groins, esp. of animals; tina í svanginn, to fill the belly; ek em lagðr í gögnum spjóti svangann, ok er út kominn oddrinn at hrygginum, Karl. 404; takit ór mér svangan og langann, Ísl. Þjóðs. i. 152; svangs súðir, ‘belly-boards,’ i. e. ships, Ó. H. (in a verse).
a.
1) slim, slender, thin (svipta söðli af svöngum jó);
2) hungry (lézt hann vera ~ ok þyrstr).
adj. [svangi], slender, slim, thin (= Germ. schlank), of a horse; svangir (hestar) sól draga, Gm. 37 (Bugge); svangri und söðli, Hkv. 1. 41; svipta söðli af svöngum jó, Og. 3; this sense is obsolete, and the word is only used,
2. metaph. hungry, Fms. ii. 328 (in a verse); seigt er svöngum at skruma, Fb.; at hestar yðrir sé svangir, Lv. 20; svangir ok soltnir, Fms. x. 194, and so in mod. usage. svang-rifja, adj. bare-ribbed, of a steed, Rm. svang-vaxinn, part. slim of stature, Vígl. (in a verse).
m. poet. lady.
a, m. [akin to svanr or svangr?], poët. a lady, Edda 108, Kormak, Hallfred, Rm., freq. in old and mod. poetry.
(pl. -ir), m. swan.
m., gen. svans, Pr. 478, pl. svanir; [A. S. swana; Germ. schwan; a common Teut. word, but in Icel. svanr is the poetical, álpt (q. v.) the common word]:—a swan; svanir hvítir at lit, Stj. 90; fugls þess er s. heitir, Barl. 135; hjá söngvi svana, Edda 16 (in a verse): poët., svana beðr, fold, fjöll, dalr, strind, the swan’s bed, land …, i. e. the sea: as also svan-bekkr, svan-bingr, svan-fjöll, svan-flaug, svan-fold, svan-mjöll, svan-teigr, svan-vangr, svan-vengi, the bench, bed, fell, field, earth, snow … of the swans, i. e. the sea, the waves, Lex. Poët.
II. Svanr, as a pr. name, Landn., Hdl.
COMPDS: svanfjaðrar, svanhvítr, svanmærr, svanasöngr.
No entry
f. swan’s feathers, Vkv.
a. white as a swan.
adj., as a pr. name, Swan-white, Vkv.
No entry
adj. swan-bright, Ísl. ii. (in a verse).
n. reply, answer, only in pl., svör; sitja fyrir svörum, halda upp svörum, to be answerable, take the responsibility; veita svör fyrir e-n, to defend one, stand up for one.
n., pl. svör, a reply, answer, in ancient writers only in plur.; sagði Kári Eireki svör þeira, Nj. 137: the phrases, halda upp svörum fyrir e-n, to be one’s spokesman, Fms. ii. 292, vi. 269; sitja fyrir svörum id., iv. 274, vi. 13, Band. 36 new Ed.; gjalda svör fyrir e-t, to give a reason, Barl. 91: in mod. usage also in sing.: compd, and-svör.
(að), v.
1) to reply, answer, absol. or with double dat., s. e-m e-u (því mun ek s. þér um þetta, er satt er);
2) to answer (in a suit); s. máli fyrir e-n, to answer for one in a suit;
3) s. fyrir e-n or e-t, to answer (be answerable, responsible) for (ek skal þar fyrir s.); s. skilum fyrir, to render account for.
að, [A. S. and-swarian; Engl. an-swer], to reply, answer, absol. or with double dat. (s. e-m e-u), ef maðr svarar eigi, Grág. i. 21; svara engu orði, Fb. ii. 63; Hrútr svaraði þá—‘ærit fögr er mær sjá,’ Nj. 2; því (dat.) mun ek svara þér um þetta er satt er, 49; hón svarar svá, at hón vill …, Fms. i. 2; svara e-u fyrir sik, to make answer in defence, 656 C. 29.
II. as a law phrase, to answer, respond; svara til laga þeim jörðum sem keypt hefir, Dipl. iv. 9; s. lögriptingum á jörðu, ii. 20; svara máli fyrir e-n, to answer for, Nj. 106; s. sökum fyrir e-t, to pay the penally for, Sks. 796; s. e-m lögum, to answer according to the law, D. N.; s. þessum lögbrotum, to answer for them, Sks. 546; at þér svarit slíku fyrir sem þér hafit til gört, that you shall answer for what you have done, Boll. 350; s. skilum fyrir, to give an account for, Fms. vii. 127; eiga at s. málum, Stat. 309; um presta, hverju þeir skulu s., what duties they have to discharge, N. G. L. i. 345; svara til allra stétta, to pay taxes to all estates (king and clergy).
2. svara e-u, to be equal, amount to; …
Shortened here. Read the full article →
a. covered with sward (svarðfast land).
adj. [svörðr], ‘sward-fast,’ swarded, turfed, with sward or sod; svarðfast land, Grág. ii. 291, 355.
a. without greensward.
adj. without greensward, rotten, of soil, Hrafn. 26.
f. a loop of walrus-rope.
u, f. [svörðr], a ring of a rope of walrus-hide, Fms. viii. 216.
No entry
m. pl. a poët. word, read svartmerlingar, the black glittering (see merla), Fas. i. (in a verse).
m. tackle of walrus-hides.
a, m. tackle (harness) of walrus-hides, Fms. vi. 147, viii. 440, Dipl. v. 18.
No entry
n. a rope of walrus-hide, Sks. 184, Bárð. 169.
f. a whip of walrus-hide.
u, f. a whip of walrus-hide, Fms. vii. 227.
I) n.
1) file-dust;
2) a hard fray, broil, tumult (hann ríðr at í þessu ~i);
3) robbery, extortion (með ránum ok svörfum).
II) from sverfa.
n. [sverfa], file dust; þélar hann sverðit allt í sundr í svarf eitt, Þiðr. 79; járn-svarf, kopar-s.; rauð svörf þélar, Lex. Poët., freq. in mod. usage.
II. metaph. a hard fray, broil; þeim þótti í orðit nokkut svarf, Ísl. ii. 411; hann ríðr at í þessu svarfi, in the midst of the fray, Al. 40; ok sannast hit fornkveðna, at sitt ráð tekr hverr er í svörfin ferr, Fms. iv. 147.
2. plur. shaving, extortion; með ránum ok svörfum, Fms. iii. 146; margr hefir sá meiri svörf (is more exacting), er minna treystir göngum, Skíða R. 23 (the passage should thus be emended).
(að), v. to upset (Þorgils ~ði taflinu);
refl., ~st, to be turned upside down (taflit ~ðist); s. um, to cause a great tumult, make havoc (H. ~ðist þar um).
að, [Engl. to swerve], to sweep, of filings, thence gener. to upset, by sweeping, overturning; Þorgils svarfaði taflinu ok lét í punginn, Th. upset the chess, Sturl. iii. 123.
2. to swerve; ok svarfaði (= svarfaðisk?) léinn upp eptir síðunni, Hkr. iii. 390.
II. reflex. to swerve, turn aside, to be turned upside down; taflit svarfaðisk, Fms. vii. 219; svörfuðusk skíðin utanborðs, 31; þeir ætluðu fyrst at svarfask mundi hafa aptr hurðin, Grett.; svarfaðisk ok sópaðisk allt út í sjóvar-djúpit, Stj. 287; höfðu fötin svarfask af honum ofan á gólfit, Grett. 170; þótt áðr hefði nokkut um svarfast (svarfat Ed.), Fms. xi. 97; svarfask um, to cause a great tumult, make havoc, 40.
No entry
svörfuðr, svörfr, m. a sweeper, desolator (?), a nickname, Landn.; whence Svarfaðar-dalr, the name of a county in Icel.; Svarf-dælir, m. pl. the men from S.: Svarfdœla-saga, u, f. the Saga of the S., Landn.
II. svarfaðr eru sjau tigir, Edda i. 534, v. l. 7 (in Cod. Ub. and Arna-Magn. 748).
f. a wild fray, uproar.
svörfun, f. a wild fray. Am.
No entry
m. (?), a kind of whale (perhaps the Shetl. swarfish, the spotted blenny); hlasshvalr ok s., Vm. 150.
a. turbulent.
adj. turbulent, Sks. 31.
from sverja.
m. the name of a dwarf, Edda.
m. a sworn brother, confederate; cf. svarabróðir.
m. (svara-bróðir, Gísl. 21, Fms. xi. 206), a sworn brother, confederate, (= fóstbróðir, q. v.), Fbr. 32, 128, Fms. xi. 343.
(að), v. see svárka.
að, to quarrel, grumble; s. um e-t, Fms. vii. 143; lýðr svarkaði jafnan af sínu fangaleysi, Róm. 263; hann sýtti ok svarkaði mjök, Stj. 634.
m. a haughty woman.
m. a proud, haughty woman, Edda 108, Ó. H. 11, Hkr. i. 180, Fbr. 163, Gísl. 82, Orkn. 382 (v. l.), Grett. 195 new Ed.
No entry
m. [Engl. swarm; Germ. schwarm], a tumult, Bs. i. 663 (in a verse); sverðs s., ‘sword-fray,’ i. e. battle, Orkn. (in a verse).
f. conspiracy.
f. [sverja], a conspiracy, Róm. 349.
No entry
að, to swarm (?), a απ. λεγ.; svarraði sárgýmir, Hkm.
m. a haughty woman.
a, m. = svarkr; svarri ok svarkr, þær eru mikillátar, Edda 108; hón var s. mikill ok sjálig kona, Fær. 233; hón var væn ok s. mikill; Fms. i. 288; fríð kona ok s. mikill, Orkn. 382.
pp. dyed black.
part. dyed black, Sks. 400, 405.
No entry
f. a pitch-dark snow-storm, Fas. ii. 144.
No entry
adj. black-beard, a nickname, Sturl. ii. 240.
No entry
a, m. a ‘black master,’ of the Dominican order, Fms. viii.
No entry
n. black salt, N. G. L. i. 39.
No entry
n. a black poet, a nickname, opp. to hvíta-skáld, Sturl.
No entry
n. a black or dark blow, a law term, of a blow which draws no blood, and to which there are no witnesses, N. G. L. i. 73; s. hit hvíta, 357.
m. deep gloom, grief.
m. deep gloom; var mikill s. at fráfalli hans, his death caused deep gloom, Bs. i. 144.
No entry
m. black giant, a nickname, Landn.
No entry
adj. dark-blue-eyed. Eg. 305, v. l.
a.
1) black (s. sem hrafn; s. hestr);
2) fig. baneful, disastrous (þat svarta hallærit mun koma).
svört, svart, adj., compar. svartari, superl. svartastr: [a common Teut. word; Goth. swarts = μέλας]:—swart, black; s. sem bik, Nj. 195; s. sem hrafn, Edda 76 (hrafn-s.); s. hestr, Fms. ix. 523, Nj. 58; s. björn, a black bear, Sks. 186; svartr sem jörð, Fms. i. 216; svört augu, Kormak, Sighvat, Ó. H.; s. at lit, Fms. xi. 7; s. á lit, x. 420; tjalda svörtu, Fas. ii. 534; svartara, Landn. 206; myrkr sem þá er svartast er, Ann. 1341; svartir djöflar, Hom. 33; þat svarta úáran, Fms. xi. 7: as a nickname, svarti, Landn. passim; Þorsteinn svartr, Dipl. v. 15: as a pr. name, Landn.: a local name, Svarta-haf, n. the Black Sea, Hkr. i. 5, MS. 732. 17.
B. COMPDS: svartálfar, svartbakr, svartbláeygr, svartblár, svartblesóttr, svartbrúnaðr, svartbrúnn, svarteygr, svartflekkóttr, svartfygli, svartahríð, svarthöfði, svartjarpr, svartakampi, svartklæddr, svartkollr, svartleggja, svartleitr, svartameistari, svartmunkr, svartnætti, svartasalt, svartaskáld, svartskeggjaðr, svartskjór, svartaslag, svartasvipr, svartsöðlóttr, svartaþurs.
m. pl. black elves.
m. pl. the black elves, Edda.
m. black-backed gull.
m. [Shetl. swartback, or swabie]:—the great black-backed gull, larus marinus, Fs. 145.
No entry
adj. dark blue, Ann. for Nord. Oldk. (1848) 191.
a. black-headed with a white stripe, of a horse.
adj. black-headed with a white stripe, of a horse, Sturl. iii. 199.
No entry
part. dyed black-brown, B. K. 98.
a. dark-brown.
adj. black-brown, Eg. (in a verse), Eb. 258 (of the eyes).
No entry
adj. black-eyed, Eg. 305, Fms. vii. 175, Fas. iii. 627.
a. black-flecked.
adj. black-flecked, Mkv.
n. black-gulls.
n. a gull, uria troile L., Ann. 1327 (mod. svart-fugl).
No entry
a, m. a nickname, Landn.; the ‘black-cap’ or pewit gull, Bewick; whence used as a pr. name.
a. dark-brown; svartklæddr, pp. clad in black.
adj. dark-brown, Ld. 276 (of hair).
No entry
part. clad in black, Fms. ii. 195, Sturl. ii. 9.
m. black-pate, a nickname.
m. black-pate, a nickname, Sturl. iii. 220.
f. an axe with a black handle.
u, f. ‘black leg’ or black stalk, of a battle-axe with a smoky black handle, Band.
a. swarthy.
adj. swarthy, Fas. ii. 149.
m. black friar, Dominican.
m. a black monk, black friar, Dominican, Fms., Bs., passim; svartmunka klaustr, -líf, -lifnaðr.
No entry
n. the black night.
a. black-bearded.
adj. black-bearded, Bárð. 38 new Ed.
No entry
m. = svartbakr, Edda (Gl.)
No entry
adj. black-saddled, of a beast with a black saddle-shaped mark on the back, D. N. ii. 225.
m. oath, promise upon oath (binda e-t svardögum).
a, m. an oath, usually in plur., allra svardaga, binda svardögum, veita svardaga, and the like, Nj. 164, Eb. 302, Íb. 16, Hkr. i. 272, Fær. 191, Fms. i. 49, 206, Stj. 303.
a. giving short replies.
adj. giving short replies, Fms. iv. 165.
No entry
or Svási, a, m. the name of a giant, Fms. x. (Fb. i.)
adv.
1) so, thus;
ertu Íslenzkr maðr? — hann sagði, at ~ var, he said it was so;
~ er sagt, at, it is told that;
2) joined with another particle, ~ … ok, both … and;
~ starf ok torveldi, both toil and trouble;
~ ráns-maðrinn ok okrkarlinn, the robber as well as the usurer;
ok ~, and also, as also;
sumarit ok ~ um vetrinn, the summer, as also the winter;
fögr augu ok ~ snarlig, fair eyes and also sharp;
3) so, denoting degree (œrit mun hann stórvirkr, en eigi veit ek, hvárt hann er ~ góðvirkr);
Gunnarr spyrr, hví Njáli þœtti þetta ~ úráðligt, why he thought this so unwise;
ekki meirr en ~, not more than so, so and no more;
4) followed by an adjective and ‘at’, ~ ríkr, góðr, mikill, margir, fáir … at, so mighty, good, great, many, few … that;
~ at, so that;
kaldr (sjúkr) ~, at, so cold (sick) that;
contracted ‘~t’, ~t ek muna, that (so far as) I remember;
with a gen., Hallfreðr er ~ manna, at ek skil sízt, H. is such a man as I never can make out;
hón er ~ kvenna (= hón er ~ af konum), at mér er mest um at eiga, she is just such a woman as I most want;
5) ~ … sem, as … as; …
adv., so in old rhymes in the 13th century, e. g. svá and gá, Mkv. 20; svá and á, Ht. 82; later form svó (freq. in the 14th and 15th centuries); whence svo, and lastly so: [a common Teut. particle; Ulf. swê; A. S. swâ; Engl. and Germ. so; Dan. saa.]
B. So, thus; ertú Íslenzkr maðr?—Hann sagði at svá var, he said it was so, Nj. 6; beiddi Þorsteinn Atla at … Hann görði svá, he did so, Ísl. ii. 193; nú görðu þeir svá, so they did, Fms. x. 238; eigi görr enn svá, ‘not farther than so,’ only so far, Grág. i. 136; þeir heita svá, thus, Edda, Hom. 141; ef þú vill eigi segja mér, ok farir þú svá (thus, i. e. without letting me know) héðan, Fms. vii. 30; þeir segja svá Ólafi konungi, at …, iii. 181; svá er sagt, at …, it is told, that …, vi. 3.
2. joined with another particle; svá ok, so also, also; svá skal ok ætla þeim er þá kömr við, Grág. i. 235; svá ráns-maðrinn ok okrkarlinn, the robber as well as the usurer, Mar.; öll landráð, svá lögmál ok sættar-görðir, the law as well as the s. …
Shortened here. Read the full article →
a. heavy, grave (poet.).
adj. [Ulf. swêrs = ἔντιμος; A. S. swær; Scot. sweir (= heavy); Germ. schwer]:—heavy, grave; sváran súsbreka, Skm. 29; síns ins svára sefa, for her strong affection, Hm. 106; svárra sára, Gh. 11; svárt ok dátt, Skv. 3. 26; at svárra fari (compar.), Kormak: sváran, as adv. sorely, sló sváran sínar hendr (thus to be emended, svárar Cod.), she wrung her hands so sore, Skv. 3. 25, 29. The word is poët. and obsolete, and not used in prose, either ancient or modern; the mod. Dan. swær is borrowed from the Germ.
a. sweet, dear, beloved (poet.); cf. ú~ (used in prose).
adj., originally a possessive pronoun; [Ulf. svês = ἴδιος; A. S. swæs = proprius; cp. Lat. suus]:—prop. one’s own, which sense is obsolete, and the word is used,
II. metaph. beloved, dear; hvars getr svást at sjá, Fsm. 5; á svásum armi Menglaðar, 41, 42; at bjóri svásum, Akv. 1; buri svása, my own dear sons, 38; svása bræðr, my dear brother, Gkv. 3. 8; in svásu goð, Vþm. 17, 18: in prose it remains in úsvást veðr, unpleasant, wretched weather; veðr er úsvást úti, Grág. i. 216 (Ed. 1853); veðr var æsiliga úsvást af hreggi ok regni, Bs. i. 199; hregg ok rota ok svá ósvást, at trautt þótti úti vært, 339.
No entry
m. the delightful, the name of a giant, the father of the sun, Vþm., Edda.
a. lovely, delightful (þat er kallat svásligt, er blítt er).
adj. lovely, delightful; af hans nafni er þat svásligt kallat er blítt er, Edda 13.
contracted for ‘svá at’.
= svá at, so that, Grág. ii. 214.
adv. not so, nor yet (vildi eigi, at þeir léti eignir sínar, ~ konur eða börn); svágort, svágurt, see sogörr; svana, adv. thus.
adv. not so, Hm. 39 (Bugge); svági mjök, Akv. 25; svági … eða, Fms. x. 406.
No entry
adv. thus, Fas. ii. 378.
No entry
mod. svona, sona, adv. [see na], thus, Band. 18 new Ed., Fms. v. 318; hér svána, just here, Fas. ii. 473.
(sveðr, svaddi, —), v. to slide, glance off, of a sword (sverðit sveðr af stálhörðum hjálmi).
u, f. a kind of sax (q. v.), Nj. 96, v. l.
(sveðr, svaddi, —), v. to slide, glance off, of a sword (sverðit sveðr af stálhörðum hjálmi).
pres. sveðr; pret. svaddi, [svað], to slide, glance off, as a sword from a bone; sverðit sveðr af stálhörðum hjálmi, Al. 40; svaddi sverðit allt ofan á kinnar-kjálkann, Sturl. iii. 186 C; sverðit beit ekki þegar beinsins kenndi, ok svaddi ofan í knés-bótina, Dropl. 24; hlífðu hellur þær, ok svöddu lögin af honum, Fs. 66; kom í helluna ok svaddi (thus to be emended, sneiddi Ed.) af henni svá hart, at hann féll eptir laginu, Vápn. 5.
(svef, svafða, svafðr), v. to lull to sleep, assuage, soothe (s. e-n, s. reiði e-s); döglingr bað þik, at þú sárdropa s. skyldir, to stay the bleeding wounds;
refl., ~st, to be appeased or soothed.
svefr, pret. svafði, [see sofa, svæfa], to lull to sleep, assuage, soothe; hón endir ok svefr allan úfrið, Al. 71; görir sá betr er annan svefr, Mkv. 28; at þú sárdropa svefja skyldir, to still the blood, Hkv. 2. 40; sæva ok svefja, sorgir lægja, Rm. 44 (Bugge); áttu margir hluti at svefja (sefja Cod.) Sæmund, Sturl. ii. 47; svefja reiði e-s, to soothe one’s wrath, Al. 16; svefja þeirra sút, Al. 90; at svefja útrú Steins, Sturl. i. 210 C; vóru þeir óðastir, en Bolli svafði heldr, Ld. 210; gramr svafði bil, Vellekla.
2. reflex. to be soothed; svafðisk hann ok var hann þó allreiðr, Bs. i. 558.
m.
1) sleep (ganga til ~s); s. rennr (sígr) á e-n, one dozes off, falls asleep; vera í sveini, við s., to be asleep;
2) dream (illt er s. slíkan at segja nauðmanni); þér er ~s, thou dreamest.
m., also söfn, sömn, semn; [A. S. swefen; Old Engl. sweven; Engl. swoon; Hel. sweban; Dan. sövn; Swed. sömn; Gr. ὔπνος; Lat. somnus; see sofa]:—sleep; ganga til svefns, Nj. 7; í söfninum, Hom. 114; í semnenum, 119, and passim.
2. a dream; þér er svefns, thou art dreaming, Fbr. 73, Ld. 120; íllt er svefn slíkan segja nauðmanni, Am. 23; e-m ber e-t í svefn, to tell one something in a dream, Fas. i. 432 (in a verse): esp. in plur., sú bar mér í mína svefna, Kormak; mér gengr sjöfn í svefna, Gísl. (in a verse); grand svefna, bad dreams, Am. 21; svefna sýnir, dream visions, Stj. 492.
B. COMPDS: svefnbúr, svefnfarar, svefnfátt, svefngaman, svefnhellir, svefnherbergi, svefnhús, svefnhvíld, svefnhöfgi, svefnhöfugt, svefnhöll, svefninni, svefnker, svefnklefi, svefnlauss, svefnleysi, svefnlopt, svefnórar, svefnpurka, svefnsamt, svefnsel, svefnskáli, svefnskemma, svefnstofa, svefnstund, svefnstyggr, svefntími, svefnvana, svefnþorn, svefnþungi, svefnærr.
n.
1) sleepiness;
2) cohabitation (brjóta konu til ~s).
n. sleepiness, Hom. 26: cohabitation, in the law phrase, biðja konu svefnis, Grág. i. 337, 338; brjóta konu til svefnis, to ravish, ii. 60, N. G. L. i. 71, 357.
(f. pl. svefngar), a. sleepy (hann var s. ok fastaði lítit).
adj. [Dan. sövnig], sleepy; svefngar (plur.), Sdm. 36; svefnugr ok latr, 656 B. 2; þeir vóru mjök svefnugir, Sturl. iii. 256, v. l.
n. sleeping-bower, bedroom.
n. a sleeping-bower, bedroom, Landn. 215, Str. 46.
No entry
f. pl. dreams, a dreaming state, Bjarn. 62; harðar svefnfarar, Gísl. 44, 58.
No entry
n. adj. lacking sleep, Kormak.
n. ‘dream-joy’, poet. the night.
n. ‘dream-joy,’ poët. the night, Alm.
No entry
m. = svefnhús, of a giant, Bárð. 176.
n. sleeping-room.
n. a sleeping-room, Bárð. 20.
n. sleeping-room.
n. id., Eg. 420, Bs. i. 74.
f. rest to sleep.
f. the rest of sleep, Str.
m. heaviness from sleep, drowsiness.
a, m. heaviness from sleep, drowsiness, Nj. 104, Gísl. 67.
No entry
n. adj. sleep-heavy, drowsy, Nj. 264, Ld. 120.
f. sleeping-hall.
f. a sleeping-hall, Stj. 631, Karl. 11.
n. sleeping-room.
n. a sleeping-inn, Al. 15.
No entry
n. pl. ‘sleep-basins,’ i. e. the eyes, Gísl. (in a verse).
m. = svefninni.
a, m. a sleeping-room, Stj. 149, 204.
a. sleepless.
adj. sleepless, Róm. 195.
n. sleeplessness.
n. sleeplessness, Fms. viii. 48, Sturl. iii. 73, Pr. 470.
n. sleeping-loft.
n. a sleeping-loft, bed-chamber, Grett. 118 C, Art.
m. pl. dream-phantasms.
f. pl. dream-phantasms, Hkr. ii. 354, Anecd. 8; see órar.
No entry
u, f. a ‘sleep-sow,’ a drowsy fellow.
a. n., e-m verðr ekki ~, one is sleepless.
n. adj.; e-m er ekki s., to be sleepless, Nj. 210, Fms. iv. 336, Al. 73.
n. sleeping-shed (on a mountain pasture).
see sel; selin vóru tvau, s. ok búr, Ld. 242.
m. sleeping-hall.
a, m. a ‘bed-shieling,’ sleeping-hall, Fas. ii. 416.
f. = svefnbúr.
u, f. = svefnbúr, Fas. i. 359, Eg. 80, Fms. vi. 188, Landn. 215, v. l.
f. = svefnbúr.
u, f. = svefnbúr, Ld. 16, Bs. i. 782.
f. sleeping-hour.
f. a sleeping hour, Sks. 618.
a. sleeping lightly.
adj. ‘sleep-shy’, sleeping lightly, Fas. iii. 124.
m. = svefnmál.
a, m. the time of sleep, Str. 21.
a. indecl. wanting sleep.
adj. wanting sleep, Sturl. iii. 256.
m. ‘sleep-thorn’; stinga e-n ~i or e-m ~, to stick one with the sleep-thorn (of a charmed sleep).
m. a ‘sleep-thorn;’ the popular notion was that charmed sleep is produced by putting the ‘sleep-thorn’ into the sleeper’s ears, then he will not awake until the thorn falls out; stinga e-m svefnþorn, to stick one with the sleeping-thorn, Fas. i. 18, 19; or, stinga e-n svefnþorni, Ísl. ii. 183, iii. 303, (cp. Fm. 43, Hrafnag. 13.)
m. drowsiness, = svefnhöfgi.
a, m. = svefnhöfgi.
No entry
adj. ‘sleep-raving;’ in the phrase, s. ok dauða-drukkinn, sleep-mad and dead-drunk, Hkr. i. 17, Fms. viii. 189.
No entry
m. one of the names of Odin, as also of a Swed. mythical king, Edda, Yngl. S.
No entry
ð, [Ulf. af-swaggwjan = ἐξαπορεισθαι], to make to sway or swag, turn round, veer round; sveggja lét fyrir Siggju sólborðs goti norðan, she (the ship) stood, veered round the island Sigg, Edda (απ. λεγ. in a verse).
interj. fie! s. þér, fíe upon thee!.
interj. fye! svei, segir hón, aldri muntú vel reynask, Þórð. 74; with dat., svei þér, fye upon thee! Th. 21; svei mér syndugum! 20; svei verði þínum legg! Fms. vii. 122; svei verði mínum herra, ef …, Karl. 301; svei verði yðr svá rennandi! Fms. viii. 401; svei þér! is the cry of an Icel. shepherd to a dog if he worries a sheep or barks at a stranger; svei-svei-svei!
No entry
að, to shout svei; sveia hundum, hann hljóp á eptir hundunum, sveiaði þeim, Od. xiv 35.
No entry
part., in the απ. λεγ. ek skal senda þér sveiðanda spjót = sviðu-spjót or sviða (q. v.), Fas. ii. (in a verse).
No entry
a, m. the name of a sea-king, Lex. Poët.
No entry
m. a bull, poët., from the spear-like horns, Ýt.
(pl. -ar), f. tiller.
f. [svífa], a tiller, Fas. iii. 197; sels sveif, a seal’s paw, N. G. L. i. 363.
No entry
n. room for the tiller to work so as to veer the ship; sigla svá nær at eigi sé sveifrúm, N. G. L. ii. 281, Jb. 396; sveifingar-rúm, 396 B: svif-rúm, N. G. L. l. c. (v. l. 8, 11), whence mod. svig-rúm: room to move the body freely, eg hafði ekki svigrúm til þess.
I)
(að), v. to swing, sweep (s. sverði, exi til e-s).
II)
f. swing, swinging.
1. að, to swing or spin in a circle, like a top; s. sverði, exi, Nj. 56, 97, Eg. 80, Fas. i. 415, Fbr. 209, Ó. H. 222.
2. u, f. a wrestler’s term, a swinging round with one’s antagonist; snúa e-m til sveiflu, Fas. iii. 392, Grett. 15 new Ed.
No entry
f. a bending, swaying.
m. bowswayer, archer (cf. sveigja boga’).
m. one who bends, a swayer, Lex. Poët.
(-ða, -ðr), v.
1) to bow, bend; s. boga, to bend (draw) the bow; s. hörpu, to strike the harp; muntu s. (opp. to bretta) þinn hala, thou shall let thy tail droop; ætla ek, at lögin muni sveigð hafa verit, that the law was wrested; s. til við e-n, til samþykkis við e-n, to give way, yield somewhat;
2) refl., ~st, to be swayed, sway (þá tók at s. hugr jarls); láta s. eptir e-s vilja, to accommodate oneself to another’s wishes.
u, f. a bending, elasticity.
(-ða, -ðr), v.
1) to bow, bend; s. boga, to bend (draw) the bow; s. hörpu, to strike the harp; muntu s. (opp. to bretta) þinn hala, thou shall let thy tail droop; ætla ek, at lögin muni sveigð hafa verit, that the law was wrested; s. til við e-n, til samþykkis við e-n, to give way, yield somewhat;
2) refl., ~st, to be swayed, sway (þá tók at s. hugr jarls); láta s. eptir e-s vilja, to accommodate oneself to another’s wishes.
ð, [svig; cp. Engl. to sway; North. E. swag]:—to bow, bend, like a switch; s. armleggi hans, Landn. 169, v. l.; s. trén, Fær. 50; s. álm, to bend the bow, Fms. vii. (in a verse); s. rokk, to swing the distaff, Rm. 16; s. fast árar, Fms. ii. 180; s. hörpu, to sway, strike the harp, Og. 27; s. á e-n, to pull round, in rowing, Nj. 90; s. e-t eptir sínum vilja, Mar.; þá ætla ek at lögin mundu sveigð hafa verit, the law was tampered with, Valla L. 209; it þriðja má kalla nökkut sveigt, the third is not straight, Band. 6; sveigja til við e-n, to give way, yield somewhat, Hkr. i. 142, Stj. 578; vér skulum s. til, svá …, come to a compromise, so that…, Fær. 35; konungr þóttisk hafa mýkt sitt skap, ok sveigt til samþykkis með þeim, Fms. vi. 280; heljar-reip sveigð at síðum mér, Sól. 39; jofurr sveigði y, drew the bow, Höfuðl.; s. hala sinn, to droop the tail, Hkv. Hjörv.
II. reflex. to be swayed, sway, swerve; þá tók at sveigjask hugr jarls, Fms. ix. 444; hvergi sveigðisk hugr hans fyrir þeirra kúgan, Bs. i. 287; láta sveigjask eptir e-s vilja, Fb. ii. 146; sveigjask til (= sveigja til) við e-n, i. …
Shortened here. Read the full article →
(gen. -ar), m. a kind of headdress, snood (s. var á höfði).
m. [Engl. switch; Swed. svæge; Norse sveig; cp. svigi]:—a switch, álm-s., Fas. i. 271; sveigar kör, a ‘switch-bane,’ i. e. an axe, Eg. (in a verse).
II. metaph. a bow, Edda (Gl.)
2. a head-dress or snood, a kerchief wound round the head; sveigr var á höfði, Rm.; s. á höfði mikill, Ld. 244; hence sveigar-sága, -þöll, -gátt, the fairy of the hood, i. e. a woman, Lex. Poët.: the passage, nú mun þér ekki sveigr á (sveigra Ed.) verða, er þú ferr aptr, it will be no bend in thy way, it will all be straight. Fas. iii. 281.
(að), v. to wander about, roam (þeir sveimuðu um bœinn ok drápu mart af Birkibeinum).
að, [akin to svimma], prop. to swim, Sks. 116, but only used,
2. metaph. to soar, tower, wander about; þeir sveimuðu um bæinn ok drápu mart af Birkibeinum, Fms. viii. 173; fylgjur úvina várra sveima hér nú í nánd, 281; þótt vér hafim sveimat í sumar um bygðir þeirra, vi. 261; sveimaði Bárðr víða um landit, Bárð. 170; s. úti um nætr, Stj. 424; sveimar Þórðr at þeim, Þórð. 78; hyrr sveimaði, the flame soared, spread wide, Lex. Poët.; ef eg sveima elli-grár, eitt sinn heim at Fróni, Núm.
No entry
m. one who soars, wanders about, Lex. Poët.
No entry
f. a soaring, of fire, Fas. i. 519 (in a verse).
m. tumult, stir, = sveim.
m. (sveim, n., Orkn. l. c.), a soaring, bustle, stir; göra fjándsligan sveim, Hallfred; sá sveimr görisk um allar herbúðir, at …, Al. 117; í Eyjunum var sveim mikit, in the islands there was mickle stir, Orkn. 334: a nickname, Sturl.
No entry
adj. without attendants; ríða s., Lv. 43.
No entry
a, m. a diminutive of Sveinn, Fms, vii; veit eg það, Sveinki! Esp. Árb. 1550.
(-s, -ar), m.
1) boy (sveinar tveir léku á gólfinu);
2) in addressing grown-up men, boys, lads (hart ríði þér, sveinar!);
3) servant, attendant (þeir vissu, at hann var s. Gunnhildar); squire, page.
m. [a northern word, from which the A. S. swân, Engl. swain, seems to be borrowed]:—a boy; fæddi Vigdís barn, þat var sveinn, sá var vænn mjök, Ingimundr leit á sveininn ok mælti, sjá sveinn … son áttu þau annan … þessi sveinn, Fs. 23; sveinninn Hörðr stóð við stokk ok gékk nú it fyrsta sinn frá stokkinum til móður sinnar, Ísl. ii. 15; skal þat barn út bera ef þú fæðir meybarn, en upp fæða ef sveinn er, 198; kona hans fæddi barn, ok hét sveinn sá Hrafn, Eg. 100; svá sem þeir sveinar aðrir er vóru sex vetra eðr sjau vetra, 147; sveinar tveirléku á gólfinu, Nj. 15; var þá nafn gefit sveininum, 91; kallaði Njáll á sveininn Höskuld, … hann lét sveininum ekki í mein, ok unni mikit, 146, 147; sveininn Þórð Kárason … hinu hefir þú mér heitið, amma, segir sveinninn, 201, Bs. i. 599.
II. boys, lads! often used in addressing grown-up men; eld kveykit ér nú, sveinar! Nj. 199; hart ríðit ér, sveinar! 82; sjáit ér nú rauðálfinn, sveinar! 70; hverr á sveina (gen. pl.) hendr í hári mér? Fms. xi. 151; hvernig er, sveinar? 145; sveinn ok sveinn! hverjum ertú sveini borinn? Fm. 1; inn fráneygi sveinn! id.; Hjalla-sveinar, Hofs-sveinar, Gullþ. 4, Finnb.
2. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a boy’s game, Hkr. i. 46, Eg. 189.
No entry
adj. boyish, Fas. iii. 486.
n. male child.
n. a ‘boy-bairn,’ a male child, Nj. 91, Fms. i. 14, Fb. i. 252.
m. boyhood, youth.
m. youth, boyhood, Stj. 25: Lat. pubertas.
m. boy, youth.
m. a boy, youth, Bs. i. 539.
m. boy, youth.
a, m. = sveinpiltr, a little boy, Edda 31.
I)
(að), v.
1) to sweep, stroke (hann ~ði hárinu fram yfir höfuð sér); Þ. ~r öxinni til hans, Th. sweeps at him with the axe; hann ~ði til sverðinu, he swept round him with the sword;
2) to swathe, wrap (lét hann s. skipit allt fyrir ofan sjá með grám tjöldum); líkit var ~t líndúkum, the corpse was wrapped in linen; hann ~r sik í skikkju sinni, he wrapped himself in his mantle.
II)
(-tá, -tr), v.
1) to sweep; hann sveipti af sér flugunni, he swept (drove) the fly away; hárit er sveipt í enninu, his hair curls on the forehead;
2) to swaddle, wrap, = ~ (að), (fœddi hón barn ok var þat sveipt klæðum).
III)
(sveipr, sveip, sveipinn), v.
1) to cast; sveip sínum hug, he turned his mind;
2) to wrap, swaddle; kona sveip karl ripti, she swaddled him in linen; eldi sveipinn, encircled by fire; cf. ~ (að).
IV)
f. kerchief, hood.
u, f. a kerchief, hood (= sveipr, sveigr), Edda (Gl.); hón sækir þá sveipu sína ok veitði upp yfir hófuð sér, Ísl. ii. 76.
I)
(að), v.
1) to sweep, stroke (hann ~ði hárinu fram yfir höfuð sér); Þ. ~r öxinni til hans, Th. sweeps at him with the axe; hann ~ði til sverðinu, he swept round him with the sword;
2) to swathe, wrap (lét hann s. skipit allt fyrir ofan sjá með grám tjöldum); líkit var ~t líndúkum, the corpse was wrapped in linen; hann ~r sik í skikkju sinni, he wrapped himself in his mantle.
II)
(-tá, -tr), v.
1) to sweep; hann sveipti af sér flugunni, he swept (drove) the fly away; hárit er sveipt í enninu, his hair curls on the forehead;
2) to swaddle, wrap, = ~ (að), (fœddi hón barn ok var þat sveipt klæðum).
III)
(sveipr, sveip, sveipinn), v.
1) to cast; sveip sínum hug, he turned his mind;
2) to wrap, swaddle; kona sveip karl ripti, she swaddled him in linen; eldi sveipinn, encircled by fire; cf. ~ (að).
IV)
f. kerchief, hood.
ð and að: stray forms of an obsol. strong verb (svípa, sveip) are, pret. sveip, Rm. 18, Vkv. 23, Skv. 3. 13; pres. sveipr (for svípr), 3. 8; part. sveipinn (for svipinn), Fm. 42, Fas. i. 439 (in a verse); [cp. Engl. sweep; a Goth. sweipan may be assumed from midja-sweipans = κατακλυσμός, deluge; A. S. swâpan; Germ. schweben; cp. svipa, sópa]:—to sweep, stroke; hann sveipaði hárinu fram yfir höfuð sér, stroked the hair with the hand, Fms. i. 180; sveipar hann þeim saman, Grett. 129 new Ed.; greip hann til hendinni, ok sveipði af sér flugunni, swept the fly away, Edda 70; hann sveipaði hárinu fram yfir höfuð sér, Fms. i. 180; hann sveipaði at hendinni dúki þeim er …, Bs. i. 188.
2. to wrap, swaddle; hann hafði sveipat at sér möttli einum, wrapped himself in a mantle, Stj. 492; lét hann s. (wrap, swathe) skipit allt fyrir ofan sjá með grám tjöldum, Ó. H. 170; hann sveipar sik í skikkju sinni, Sks. 298; þeir fundu barn sveipat líndúk, Fms. i. 112; fæddi hón barn, var þat sveift klæðum, Ó. T. 4; kona sveip ripti, Rm. 18; ok hana Sigurðr sveipr í ripti, Skv, 3. 8; þeir þógu því ok sveipðu þat (the corpse) líndúkum, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. ‘Swooping-hood,’ the name of a giantess, Edda (Gl.)
m.
1) fold, folding; s. í hári, a curl in the hair, curly hair;
2) a kind of head-dress, = sveigr;
3) a sudden stir, disturbance (opt verðr s. í svefni).
m. a fold, Lat. plica; gyrða um sik með tvauföldum sveip, to gird with a twofold ‘swoop,’ wrap it twice round the waist, Sks. 405 B: a twirl, a falling lock on the forehead, s. í hári, Nj. 39; svartr á hár ok sveipr í hárinu, curled hair (?), Korm. 8.
2. a hood (= sveigr), Edda ii. 494.
3. poët., öldu-sveipr, a ‘wave-sweeper,’ i. e. an oar, Fms. ii. (in a verse).
II. a sudden ‘swoop,’ an accident, catastrophe; sveipr varð í för, Haustl.; opt verðr sveipr í svefni, a saying, Sturl. ii. 210.
No entry
adj. eddying, an epithet of a river, Od. xi. 240.
f. treachery (sýn var ~).
f. (svip-vísi, Am. 7), a ‘swooping-mind,’ fickleness, versatility. Am. 70.
(pl. -ir), v.
1) body of men, small detachment (liði var skipt í ~ir, tólf mönnum saman);
2) company, train (ek var með hánum ok í hans s.); þeir héldu s. um jólin, they held revels at Yule;
3) community, district, county (gekk pat hallæri um allar ~ir).
f., svít, Eg. 19, [A. S. sweot], a body, esp. as a milit. term, a squad, small detachment, company, each with its own officer (sveitar-höfðingi), sveit ef sex eru, Edda 108; vil ek at menn skipizk í sveitir, ok heimtisk saman frændmenn ok kunnmenn, Ó. H. 204; liði var skipt í sveitir, tólf mönnum saman, Eg. 229; þeir fengu til margar sveitir, at veita Varbelgjum bakslag, Fms. ix. 491; Þórir hundr með sína sveit, Ó. H. 214; gékk hann í sveit með þeim, 215; en eptir fall hans þá féll flest sú sveit er fram hafði gengit með honum, 219; Arnljótr gellini ok þeirra sveit öll, 217.
2. a company, train; þeir höfðu samburðar-öl ok héldu sveit um Jólin, held revels at Yule, Fms. vii. 303; Grjótgarðr hélt þó sveit, i. 53; ek var með hánum ok í hans sveit, Eg. 65; þykki mér allfýsiligt at koma í þeirra sv(e)it, 19; þóttú komir í sveit með hirðmönnum Haralds, 21; þessi sveit (troop) kom til Virfils bónda, Fms. iii. 212; ef lögsögu-maðr er í inni minni sveit, in the minority, Grág. i. 9; drógu Gyðingar sveit saman mikla, Hom. (St.); sum sveitin … sum sveitin, one part …, another …, Róm. 261; eigi skal þá draga sveitir saman þá er aðrir menn eru sofa farnir … þá skolu þeir vita er í sveit þeirri vóru hverr bani er, N. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
1. t, [A. S. swætan; Lat. sudare], to sweat: esp. reflex., sveitask ok hafa erviði, Lv. 61; sveitask blóði, to sweat blood, Mar., Rb. 334; þá sveittisk róðan helga, sweated blood, Fms. viii. 247; sveitask viðsmjörvi, Mar.
2. adj. = svidda (q. v.), of cattle; sveita ok svidda, s. né sviða, N. G. L. i. 341.
f. an acquisition to a party (þykkir oss ~ at bróður þínum).
f. an acquisition to a party; þykkir oss s. at bróður þínum, he is good company, Eg. 199: a nickname, Sturl.
m. faction.
m. a faction, Orkn. 180, Fms. x. 251.
f. drinking party (drekka sveitardrykkju).
u, f. a drinking party, Hkr. i. 50, Sturl. iii. 126, Eg. 258.
n. help from a party.
n. help from a party, Háv. 40.
m. a captain of a sveit 1.
a, m. the captain of a sveit (I. 1), Eg. 272, 280, Ó. H. 205, Fms. vii. 259, Orkn. 476.
No entry
m. pl the men of a community or district; þar var sett héraðs-þing með ráði allra sveitarmanna, Landn. 97; þá menn heldr enn aðra sveitarmenn, Ísl. ii. 324; vóru þeir allir sveitarmenn, Sturl. i. 146; sveitarmenn skulu leggja tíund, Vm. 36: in mod. usage, see II. 3.
a. expelled from a district (gera e-n sveitarrækan).
adj. expelled from the country, Hrafn. 29.
No entry
m. a nickname, Fms. viii.
f. abode in a district.
f. abode in a sveit, Lv. 24.
f. sweat-pore.
u, f. a sweat-pore, Róm. 338.
m. ‘sweat-cloth’, napkin.
m. [cp. Lat. sudarium], a napkin, 655 A. 3.
No entry
f. an arrangement of the country, Sturl. iii. 243.
m.
1) sweat; spratt honum s. í enni, the sweat burst out upon his brow; fá sveita, to get into a perspiration;
2) blood; þar sitr Sigurðr sveita stokkinn, stained with blood.
a, m. (mod. sviti), [A. S. swât; Engl. sweat; Germ. schweiss; Dan. sved; cp. Lat. sudor]:—sweat; blóð ok sveita, Blas. 45; spratt honum sveiti í enni, Nj. 68; konungr hafði fengit sveita, got into a perspiration, Fms. viii. 444.
2. a bloody-sweat (blóð-sveiti), Fas. i. 159.
COMPDS: sveitabora, sveitadúkr.
No entry
adj. (or part.), in a steaming heat, Sturl. ii. 217 C, Ísl. ii. 210, Fb. i. 254; kóf-s., löðrandi s.
a. in a perspiration (Þ. var þá ~ mjök).
adj. = sveittr, Sturl. ii. 217, Þiðr. 229, Karl. 315.
No entry
m. a man belonging to a sveit (I. 1), a comrade; vil ek fylgja sveitungum mínum, ÓH. 209.
2. followers; Hrói sveitungr jarls, Fms. ix. 413; Magnúss ok hans sveitungar, M, and his men, vii. 169; jafnan skildi sveitunga þeirra á, ix. 424; sveitunga mína mun ek ekki af hendi láta, Eg. 66; sneri hann aptr með sveitunga sína, 300; heimta at sveitungum sínum, Nj. 256; hann drap mart af sveitungum þeirra, Fms. vii. 303; Snækollr ok enn fleiri sveitungar, ix. 425; at þú komir mér í sætt við sveitunga mína, my countrymen, Fb. i. 136.
m. a man of the same district, comrade.
a, m. a man of the same sveit, a comrade, Fms. vii. 262.
No entry
adj. dwelling in a sveit (I. 1), N. G. L. ii.
No entry
adj.; hann er þar s., he is entitled to alimentation there.
(only in infin. and pres. svelgir), v. = svelga.
svelg; pret. svalg, pl. sulgu; subj. sylgi; imperat. svelg; part. solginn; since it became weak, svelgðist, Bs. ii. (in a verse of the 14th century), and so in mod. usage; [A. S. swelgan; Engl. swallow, swill; Germ. schwelgen]:—to swallow, with acc., Ýt. 4; hræ Ólafs hofgyldir svalg, 21; at jörðin sylgi hestinn, Nj. 163; mun hón solgit hafa yrmling, Fms. vi. 350; s. sinn föður-arf, Al. 114; eitt skógar-dýr svalg hann, Stj. 219; svelgja þik, Barl. 111: to swallow, svelg hrákann niðr, Pr.; svelgr hann allan Sigföðr, Ls. 58; Eljúðnir vann solginn Baldr, Mkv.
2. with dat.; ef hann svelgr niðr þeim bita, N. G. L. i. 343; þá svelgit mér sem fyrst, Barl. 54.
3. absol.; var honum bæði meint niðr at svelga, ok svá at drekka, en meinst at hósta, Bs. i. 347: to take a deep draught, hann tekr at drekka, ok svelgr allstórum, took a deep draught, Edda 32; þeir sulgu stórum, Grett. 43 new Ed.; svelgjandi eldr, Hom. 31.
II. recipr. (weak); e-m svelgisk á, to go down the wrong way, Dan. faae i den vrange strube; honum svelgðist á.
III. part. solginn, hungry, Hm. …
Shortened here. Read the full article →
m.
1) swirl, whirlpool (var þar eptir s. í hafinu);
2) swallower, spendthrift.
m. [Shetl. swelchie], a swirl, whirlpool, current, stream, = röst, q. v.; var þar eptir svelgr í hafinu, Edda; sem svelgr í hafi eða Sirtes aðr Scylla, Al. 50.
2. esp. as a local name of the race in the Pentland Firth, Orkn. 276, Ó. H. 193, Fms. x. 145.
II. metaph. a swallower, spendthrift; þú inn gráðugi svelgr, El. 95; hvel-svelgr himins, Edda (in a verse); vín-svelgr, a wine-swiller, drunkard: hræ-svelgr, carrion-devourer, Vþm.
No entry
pres. svelr; pret. svalði, to swell, an obsolete word, only two forms of which are recorded; gadd svelr blóðug-hadda, Edda 23 (in a verse); húfar svölðu, Edda (Ht.)
n. sheet of ice.
n. swollen ice, a lump of ice; mikit svell var hlaupit upp, Nj. 144; svell þrútnar upp hjá garði, Grág. ii. 283; svelli ok hjarni var steypt yfir alla jörð, Fms. ii. 228: in mod. usage ‘svell’ is ice with solid ground beneath, ‘iss’ ice on water: poët., handar svell, the ice of the hand, i. e. gold; sárs, dreyra, fetla svell, ‘wound-ice,’ i. e. weapons, Lex. Poët.
(svell; svall, stillum; sollinn), v. to swell (sár pat tók at s. ok þrútna); of wrath, anger (nú svall Sturlungum mjök móðr).
d, a causal to the preceding, to make to swell; svellendr, Eb. (in a verse); böð-svellendr, sveldr húfr, blown up, Fms. viii. (in a verse); sveldr af harmi, Skáld H.
(svell; svall, stillum; sollinn), v. to swell (sár pat tók at s. ok þrútna); of wrath, anger (nú svall Sturlungum mjök móðr).
pres. svell; pret. svall, pl. sullu; subj. sylli; part. sollinn; [A. S. swellan; Engl. swell; Germ. schwellen; Dan. svolne; Swed. swälla; cp. Goth. uf-swalleins = φυσίωσις]:—to swell; skip konungs vóru sett mjök ok sollin, of ice, Ó. H. 182; húfr svall, sjór svellr, sollit haf, sollinn sær, éli sollinn, veðr-sollinn, hrími sollinn (of the waves), Lex. Poët.: of a wound, sár þat tók at þrútna ok svella, Fms. ix. 276; sárit var sollit, ÓH. 223; hestrinn svall svá ákafliga at allan blés kviðinn, Bs. i. 319.
2. metaph. to swell, of wrath, anger; með sollinni þykkju, Mar.; sollin reiði, Al. 3; nú svall Sturlungum mjök móðr, Bs. i. 521; móðr svall Meila bróður, Haustl.; þá svall heipt í Högna, Bragi; synd hans svall, Sól. 5; sútir sullu mér, 38; sorg svall, Bs. ii. (in a verse); af slíkum hlutum svall mjök með þeim biskupi ok Ásgrími, i. 730.
No entry
m. who makes to swell, Lex. Poët.
No entry
part. qs. svelldr, swelling high; með svellu sinni. Pass. 7. 4; svellt hafði hón belti, Bs. ii. (in a verse).
II. svellað, swollen with ice, Hem.
a. covered with sheets of ice (nú er snjálaust ok svellótt).
adj. swollen with lumps of ice, Fb. iii. 408.
I)
(svelt; svalt, sultum; soltinn), v.
1) to die (nema þú Sigurð s. látir);
2) to starve, suffer hunger; s. í hel (til heljar, til bana), to die of starvation.
II)
(-lta, -ltr), v.
1) to put to death (svinna systrungu sveltir þú í helli);
2) to starve; s. e-n í hel, to starve one to death; s. sik til fjár, to get money by starving oneself.
t, a causal to the preceding, to put to death (by hunger?); svinna systrungu sveitir þú í helli, Am. 53; láta sveitask, Og. 20.
2. to starve a person, Ver. 51, Rb. 394; læsti hann í kistu ok svelti hann þar þrjá mánuðr, Edda; þá var hann sveltr svá at þau kenndu hann eigi, Landn. 205; hann svelti menn at mat, Fms. i. 1; s. sik til fjár, Nj. 18.
II. reflex. to refuse to take food; hann sveltisk ok þá eigi fæðslu, Fms. x. 369: pass. to be famished, K. Á. 130.
I)
(svelt; svalt, sultum; soltinn), v.
1) to die (nema þú Sigurð s. látir);
2) to starve, suffer hunger; s. í hel (til heljar, til bana), to die of starvation.
II)
(-lta, -ltr), v.
1) to put to death (svinna systrungu sveltir þú í helli);
2) to starve; s. e-n í hel, to starve one to death; s. sik til fjár, to get money by starving oneself.
part. sveit; pret. svalt, 2nd pers. svaltz, Ls. 62 (Bugge); mod. svalst: pl. sultu; subj. sylti; part. soltinn; [Ulf. swiltan = ἀποθνήσκειν; A. S. sweltan; Early Engl. swelte]:—to die; this sense, which agrees with the use in Goth. and A. S., is disused in the Northern language and remains only in poetry; svalt þá Sigurðr, saztu yfir dauðum, Hm. 7; þat mál it hinnsta áðr hann sylti, Og. 16; björt áðr sylti, Akv. 43; hafa skal ek Sigurð mér á armi, eða þó svelta, Skv. 3. 6; þeim er sultu með Sigurði, 62; nema þú Sigurð svelta látir, 11, Gkv. 2. 3; er annan lét s., Fms. i. 258 (in a verse), ii. 271 (in a verse); soltnar þýjar, ærnar soltnar, Skv. 3. 45, 48; soltinn varð Sigurðr sunnan Rínar. Bkv. 11; aflir svelta, þeir er af bekkjar bergja drekku, Merl. 1. 7.
II. [Dan. sulte], to starve, suffer hunger; ok svaltz þú þá hungri heill, Ls. (Bugge); mod., svelta heilu hungri; þó at fé svelti, Grág. ii. 328; s. í hel, or, til heljar, Fms. vi. 132, Bret. 8; soltinn maðr, Gþl. 400; hann var mjök soltinn, very hungry, Edda; sárt bítr soltin lús, Landn.; svangr ok soltinn, Fms. x. 149, and so passim in old and mod. usage.
No entry
m. a starver, one who starves, Lex. Poët.; hrafna-s., raven famisher, a nickname, Fb. iii.
f. a pen in which sheep are put to starve.
f. a pen in which one is put to starve, Grág. ii. 328, 330; reka fé ór sveltikvíum, K. Þ. K. 90.
No entry
u, f. a cow (a cow with a great belly).
No entry
f. [svangr], famine, hunger, Fms. iii. 96; svengð ok föstur, Hom. (St.)
No entry
d, [svangr], to grow thin in the belly or waist, Pr. 470, Sks. 167.
2. in mod. usage, impers., mig svengir, to get hungry.
a. Swedish, = sœnskr.
adj. Swedish, Fms. x. 394; see Svænskr.
n. sword; taka við ~i konungs, to lay one’s hand on the hilt of the sword in the king’s hand (in token of homage), to enter his service (nú skaltu vera þegn hans, er þú tókt við ~i hans).
n. [A. S. sweord; Engl. sword; Germ. schwert; Dan. sværd]:—a sword; söxum ok sverðum, Vsp.: öx, sverð, spjót, K. Þ. K. 170; sverð á vinstri hlið, Hkr. i. 120; sverð þat er hjöltin vóru af gulli, Fms. i. 17; í þenna tíma vóru hér á landi sverð útíð mönnum til vápna-burðar, Fbr. 13; féll niðr sverðit, Nj. 9, in countless instances. Every king’s man, from an earl downwards, had in token of homage to lay his hand on the hilt of a sword in the king’s hand, and this done he was the king’s ‘sword-taker’ (sverð-takari); this is described in the Hirðskrá; nú skaltú vera þegn hans er þú tókt við sverði hans, Hkr. i. 119; ek tók lystr við sverði þínu, I took gladly thy sword, gladly entered thy service, Sighvat; gengu menn þá til handa honum ok tóku við sverði hans, Fms. viii. 28; sverð heilagrar kirkju, Sturl. iii. 30; hér hefir látizk eitt hit bezta sverð af várum þegnum, the best sword, i. e. the best knight. Bs. i. 638.
2. poët. compds, sverð-álfr, -berendr, -freyr, -gautr, -maðr, -merlingar, -rjóðr, -runnr, a sword-elf, sword-bearer, etc., i. e. a warrior; sverð-dynr, -él. -hríð, -jálmr, -leikr, -regn, -tog, -þing, sword-din, sword-storm, etc. …
Shortened here. Read the full article →
f. sword’s edge.
f. a sword’s edge, Edda 74.
n. pl. sword-hilt.
n. pl. sword-hilts, Landn. 181, Fms. iv. 37, xi. 133, Ld. 204.
n. sword-stroke.
n. a sword-stroke, Fms. viii. 180, xi. 190.
m. sword-bearer.
a, m. a sword-bearer, Róm. 114 (= Lat. lictor).
m. sword-strap.
m. a sword-strap, Sturl. iii. 163, Fas. iii. 643.
m. sword-fish.
m. a sword-fish, Edda (Gl.)
No entry
n. adj. full of swords, Hallfred; as a pun.
m. scabbard.
m. a scabbard, Fms. vi. 212.
No entry
n. a sword-hilt (meðal-kafli), Sturl. i. 177.
m. the chape of a scabbard.
m. a ‘sword-sboe,’ the chape of a scabbard, Fms. vi. 212.
f. sword-cutlery.
f. sword-cutlery. Grág. i. 468.
m. sword-cutler (sverðskriða búðir).
a, m. a sword-cutler, Nj. 247, Grág. ii. 84.
f. ‘sword-taking’, as a token of homage, cf. sverð.
n, f. sword-taking, as a token of homage, (see above under sverð); allt þat sem áðr váttar í jarís sverð-töku, N. G. L. ii. (see sverð A). sverð-takari, a, m. a ‘sword-taker,’ a king’s man, N. G. L. ii. 399 (see above).
(sverf; svarf, surfum; sorfinn), v. to file (svarf hann með snarpri þél); láta s. til stáls, see stál; sverfr at, it presses hard.
sverf; pret. svarf, pl. surfu: part. sorfinn; [Ulf. af-swairban = ἐξαλείφειν, ἐκμάσσειν; Engl. swerve; Dutch swerven; Swed. swerfva]:—to file; járn sorfit, Stj. 160; sverfr hann, 158; svarf hann með snarpri þél, Bs. i. 237; sverfa til stáls, to ‘file to the steel’ to the core, i. e. to fight it out to the last; kvað þá verða at s. til stáls með þeim, Fms. vii. 244; láta þá til stáls sverva með þeim, Ó. H. 41; ok láta s. til stáls með ykkr bræðrum, Fb. ii. 122, Orkn. 234, 428: sverfr at, it presses hard; er í kreppingar kemr ok at sverfr, Fms. iv. 147.
(sver; sór, svór or svarða; svarinn), v.
1) to swear; s. við guðin, við höfuð sitt, to swear by the gods, by one’s head; s. e-m trúnaðareiða, to take the oaths of allegiance to one; s. e-m e-t, to swear a thing to one, promise upon oath (þeir svörðu Sveini land ok þegna); s. þess at, s. um, at, to swear that (viltu s. mér þess, at þú vildir eigi at mér fara? konungr sór um, at þat skyldi hann vel efna);
2) recipr., ~st í fóstbrœðralag, to swear brotherhood by mutual oath.
pres. sver, pl. sverjum; pret. sór, pl. sóru (also svór, Fas. iii. 393, Fms. x. 396; svóru, 416, Grág. ii. 410); subj. sœri; imperat. sver, sverða; part. svarinn. A weak pret. svarði, part. svarðr. also freq. occurs in old writers, thus, svarði, Hkr. i. 79, Fas. i. 178, Edda i. 136 (Cod. Reg., sór Cod. Worm. l. c.); þú svarðir, Gkv. 1. 21 (Bugge); svörðu, Landn. 154 (sóru, Hb. l. c.), Fms. xi. 67, Nj. 191, Grág. ii. 410 (twice); svörðusk, Mork. 207 (in a verse): but in mod. usage the strong form alone is used: [a common Teut. word; Ulf. swaran = ὀμνύναι; A. S. swerjan; Engl. swear; Germ. schwören; Dan. sværge; Swed. svärja.]
B. To swear; allir menn virðu fé sitt, ok sóru at rétt væri virt, Íb. 16; sverja eið, to swear an oath; sverja rangan eið, to swear a false oath, K. Á. 150; s. eiða, Edda l. c.; þeir svörðu eiða til lífs sér, Landn. 154; at þú eið né sverir, nema þann er saðr sé. Sdm.; gangi nú allir til mín ok sveri eiða … þá gengu allir til Flosa ok svörðu honum eiða, Nj. 191; hann svarði honum trúnaðar-eiða, Hkr. i. 79: halda lög ó-svarit, without oath, Bs. i. 727.
2. with acc. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
ð (?), an obsolete defective word, [svarri, svarkr; cp. Goth. sweran = τιμαν], to be mighty (?); sverrandi hjaldr, Eg. (in a verse): hence
No entry
in poët. compds, sverri-flagð, the mighty ogress; sverri-fjörðr, the mighty firth; sverri-gjörð, the vast belt of the land, i. e. the main sea, Lex. Poët.: Sverrir, a pr. name (of king Sverri), the worthy (?).
No entry
1. t, [svartr], to make black, blacken.
2. u, f. a black, a black dye.
No entry
m. a pr. name: Svertingar, [cp. A. S. swertling], the name of an old family, Ld. 2, Saxo.
a. false, = sveipvíss.
adj. a απ. λεγ., Hkv. 1. 38, (prob. an error for sve(ip-)vís.)
No entry
adj. indecl., contr. form svidaði, N. G. L. i. 341, v. l. 14; svedae, 399; svidauðar, 341, l. 1; qs. sve-dái, sve-dauðr; [the etymology is uncertain, but it appears to be a compd word, the latter part being -dái or -dauðr]:—suddenly-dead, from falling sickness or the like; in the old eccl. law the word is used of cattle that have died a natural death, whose flesh may not be eaten; um svidda ok úátan, … eta svidda … þat köllu vér svidda er engi maðr veit bana at, N. G. L. i. 18; sveita né sviða … þat heitir allt sviða er svá verðr dautt at eigi ganga manns handa-verk til, 341 (sviðaði v. l. 14); um svedae, 399; allt annat ef sviða liggr, 144, 342; verða s., K. Þ. K. 172, K. Á. 198.
n. pl. singed sheep’s heads.
1. n. pl. singed sheep’s heads, Sturl. i. 166, freq. in mod. usage.
2. n. a space, esp. on the sea, = mið.
2. a local name for a fisherman’s sea-mark near Reykjavik; róa út á Svið; perh. so called from the bottom of the sea there being an oid lava-field (sviða); hence Mardöll á miði, … seiddu nú að sviði sæ-kinda val, Jónas.
I)
f.
1) turning, in salt~;
2) singed thing, in höfuð~.
II)
f. a kind of weapon, cutlass.
u, f. a kind of weapon, a halberd, Edda (Gl); spjót, sviður, bryntröll, K. Þ. K. 170; Viðkuðr hafði sviðu. silfr-rekinn leggrinn, járn-vafit skaptið … lagði Viðkuðr til Jóns með sviðunni, Sturl. i. 63 C; hann hafði sviðu í annarri hendi, Nj. 96; skaut hann sviðunni eptir Óspaki, Eb. 298; bjarn-s., q. v. sviðu-skapt, n. the handle of a sviða, Fas. iii. 546.
I)
f.
1) turning, in salt~;
2) singed thing, in höfuð~.
II)
f. a kind of weapon, cutlass.
u, f. [svíða], a roasting, burning, singeing; bæta eyri fyrir sviðu hverja er sviðin er, N. G. L. i. 67.
2. in Norway sviða means a woodland cleared for tillage by burning, see Ivar Aasen.
COMPDS: sviðueldr, sviðufölskvi, Sviðukári.
No entry
Sviðuðr, Sviðrir, m. the burner, destroyer (?), one of the names of Odin, Edda (Gl.)
m. the smart from burning (hann kennir sár ok sviða).
a, m. a burn, the smart from burning; þola sár ok sviða, Edda; sviða ok þrota, Ld. 252; sviðar ok hitar, Bs. i. 182. sviða-lauss, adj. free from burning pains, Bs. i. 182; brjóst-sviði, heart-burn.
from svíða.
part. singed; see sviða. sviðin-horni, a nickname, Landn.
(að), v. to be singed (þar á Herkju hendr sviðnuðu).
að, to be singed; loði sviðnar, Gm. 1; eigi sviðnuðu hinar minnstu trefr, Fms. i. 266; sviðnar þat at eins en brennr eigi, Sks. 145; torfi því er sviðnaði, Ísl. ii. 412; hendr sviðnuðu, Gkv. 3. 10.
m. burnt woodland.
m. = sviða 2; brunnu skógar viða um hraunit, ok er þat nú kallat á Sviðningi, Ölk. 34.
No entry
f. pl. a local name of islands in western Icel., where salt was made by burning sea-weed (salt-sviða), see Landn. 2. ch. 23, and Gullþ. S.
No entry
að, to burn, singe, Lil. 77.
m. fire for singeing sheep’s heads.
m. a roasting fire (for roasting sheep’s heads); um haustið sátu menn við sviðu-elda at Hofi, cp. sviðu-kveld var þat, Fms. vi. (in a verse), Þorst. St. 50.
No entry
a, m. ashes, Stj. 124.
No entry
a nickname (= Brennu-kári), Landn.
No entry
(?), a part of a ship, the kitchen (?), Edda (Gl.)
No entry
a, m. a nickname, Landn.
m. = sviðueldr.
m. = sviðueldr, Fær. 17.
No entry
adj. ‘roasting-cold,’ Fms. i. (in a verse describing the waves): in mod. usage of a drink.
n.
1) swinging round, veering, of a ship;
2) in pl. nick of time; í þeim svifum, at that moment.
n. [svífa], a swinging round, veering, esp. of a ship; þá varð svá mikit svif at skipinu, at eldr kom í dokkuna, Fms. x. 53: plur., at-svif, an attack, swoon; um-svif, turmoil.
2. the nick if time; í þeim (þessum) svifum, Fas. i. 26, Karl. 182, 261.
No entry
n. room for a ship to swing round when at anchor; see sveif-, (mod. corrupt, svigrúm.)
n. bend, curve; fara (ganga) í s. við e-n, to pass (go) in a circuit so as to meet one (þeir fóru svá í s. við konung, at þeir hittu hann at öðru hverju); vinna (fá) s. á e-m, to make one give way, get the better of, overcome.
n. [sveigja, from a lost strong verb svíga, sveig, sviginn], a bend, curve, circuit, esp. in the adverbial phrase, fara í svig. to pass by in a circuit, avoid; fór snekkjan í svig við jarls skip. Fms. ii. 299; þeir fóru í svig við konung, Eg. 52. Karl. 243; í svig við Hlíðarenda, Nj. 69, v. l.; sá hann at maðr gékk í svig við hann. Fas. ii. 344; í svig löndum, off the coast, Lex. Poët.
2. phrases, vinna svig á e-m, to make to give way, overcome; gætum til at þeir vinni engi svig á oss, Fms. vi. 324; fá svig á, id. (cp. Dan. faa bugt med), Al. 89, Róm. 354; bað þá ef þeir fengi nokkur svig á, at glettask við Bagla, Fms. viii. 305; freista svigs á, to try, 413.
m. switch (hann tók einn sviga ok ætlar at berja piltinn með).
a, m. [Engl. switch], a switch; sviga læ switch-bane, i. e. the fire, Vsp.; hann tók einn sviga ok ætlar at berja piltinn með, Ísl. ii. 179; sviga í hendi, Ó. T. 6, Fms. viii. 322, x. 216; berja e-n svigum, Blas. 42; skulu þér höggva yðr sviga stóra ór viði, Vápn. 15.
2. mod. a hoop of switch; tunnu-svigi.
(að), v. to bend, give way (gerðu Gotar atgöngu svá harða, at fylking Húna ~ði fyrir).
að, to bend, give way, like a switch, Þiðr. 197, 236, freq.
No entry
m. pl. = Sygnir, q. v.; in Svigna-kappi, a nickname, Landn.; Svigna-skarð, a farm in western Icel.
No entry
n. pl. taunting words.
n. pl.
1) fraud, treason; ráða s. við e-n, sitja á svikum við e-n, to plot against one;
2) poison; gefa; svikm s., to poison one.
n. = svig; fara á svik, Fms. vi. 41 (in a verse), viii. 165, v. l.:—in the phrase, opt er svik á millum tanna (= gisnar tennr?), Hallgr.
n. pl.
1) fraud, treason; ráða s. við e-n, sitja á svikum við e-n, to plot against one;
2) poison; gefa; svikm s., to poison one.
n. pl. [A. S. swic; Scot. swick or swyk; Dan. svig], treason, fraud, falsehood, betrayal; segja upp svikin, Karl. 318; ef eigi fylgði svik, Nj. 105; brugga, ráða s., Fms. i. 59, v. 316; hver svik hann hafði heyrt, v. 320; verða fyrir svikum, Skv. 1. 33; sitja á svikum við e-n, Bs. i. 39, passim; dróttins svik, treason.
2. poison; gefa e-m svik, to poison, Fms. viii. 275.
COMPDS: svikadrykkr, svikafullr, svikalauss, svikaligr, svikaþjóð.
a. treacherous (jarl var útrúr ok s. við vini ok úvini).
mod. svikull, adj., contr. sviklar, Gd. 49; inn svikli, Flóv. 36; but svikalir, Hkr. iii. 227; svikalasta, Anecd. 100, as also in mod. usage:—treacherous, Fær. 138, Fms. i. 219, passim.
m. traitor.
a, m. (sykeri, 655 iii. 2), a traitor, Fms. i. 205, ix. 375, Karl. 318, Bs. i. 40. svikara-dómr = svikdómr, Mar.
m. poisoned drink.
m. a poisoned drink, Konr.
a. treacherous.
adj. treacherous, Sks. 456, Fms. xi. 435.
a. guileless, free from treason.
adj. guileless, free from treason, Fms. ix. 420, Bret. 88.
No entry
adj. treacherous, Sks. 525.
No entry
f. false people, Hom. (St.)
No entry
a, m. a traitor; in drottins-s.
No entry
f. the cap of a mast (?), see sikulgörð, which is a less correct form, having dropped the v, Edda (Gl.), = Dutch mars, Germ. mast-korb (?).
m. treason.
m. treason, Hom. 159, Fms. xi. 303 (in a verse).
No entry
n. rebels, Fms. xi. 296 (in a verse).
a. treacherous.
adj. full of falsehood, Fms. v. 217, Anecd.
adv. treacherously.
adv. treacherously, Stj. 312.
a. treacherous.
adj. treacherous, Sks. 525, 558, Anecd. 86.
a. false-minded.
adj. false-minded, Róm. 308.
No entry
adj. false-spoken, Róm. 139.
n. pl. treachery; sitja á ~um við e-n, to plot against one.
n. pl. treachery, Fas. i. 83, Stj. 553.
n. = svikráð.
n. pl. = svikráð, Ó. H. 63, Orkn. 268, Sks. 710, 753, Fms. ii. 34: sing., s. nokkut, i. 188, (rare.)
adv. treacherously.
adv. treacherously, Fms. i. 72, Fær. 133.
a. treacherous.
adj. treacherous, Fms. i. 74, x. 221, Stj. 144.
a. false.
adj. false, Hkr. iii. 227, v. l.
f. treachery.
f. (svik-semi, N. T.), treason, Mar.
No entry
n. pl. the milt of fish, Björn; takit úr mér svilin og vilin, Ísl. Þjóðs. i.
No entry
a, m. [qs. sif-ili, from sif, sifjar?], a brother-in-law, but in a limited sense, viz. the husbands of two sisters are called svilar (Gr. ἀέλιοι), Edda (Gl.) ii. 497, freq. in mod. usage.
No entry
f., pl. svillar, = syll, sylla; [A. S. syl; Engl. sill; Germ. schwelle]:—a sill of a door; nýjar svillar, nýjar sperrur, D. N. iii. 409.
I)
(að), v. to swim (hann ~ði yfir ána); cf. next.
II)
(svim or svimm; svam, svamm, svámum, summum; svimit, summit), v. to swim (svámu sumir yfir ána); fig., s. í fullsælu, to swim in abundance.
að, to swim; svimaði þar yfir ána, Grett. 137 new Ed. (svam v. l.); svimar, Sks. 28, v. l.
II. impers. to be giddy; mig svimar (my head swims), in mod. usage = svimra, q. v.
m. swimming in the head, giddiness (slá, ljósta e-n í svima).
a, m. [A. S. svîma; Engl. swim], a swimming in the head, giddiness; slá, ljósta í svima, Fms. i. 150, Grág. ii. 16, Bs. i. 342; liggja í svima, Fb. ii. 387.
(svim or svimm; svam, svamm, svámum, summum; svimit, summit), v. to swim (svámu sumir yfir ána); fig., s. í fullsælu, to swim in abundance.
a defective and obsolete word, which has been superseded in Icel. by synda, q. v.; pres. svimm; pret. svamm, pl. summu; part. summit; the spelling with one m (svam, svimr) in Editions is erroneous; svimm rhymes with grimmu, Sd. (in a verse); þramma svimmi, Hallfred: 3rd pers. plur. symja, Sks. 177 B: a pret. svámu, Fms. viii. 38; subj. svæmi, Bret. 12: [A. S. swimman; Engl. swim; Germ. schwimmen; Dan. svömme]:—to swim; svimma til lands, Fms. viii. 264; hann var því opt vanr at svim(m)a í brynju sinni, x. 314; þeir symja eigi á gráfu, heldr symja þeir opnir, Sks. 177 B; svimma hestar þeirra yfir stórar ár, Edda 8; svim(m)a í móðu marir, Fm. 15 (Bugge); svimma yfir vatnið, Al. 167; hann svim(m)r þá þangat á leið, Fbr. 104 new Ed.; svimm ek við ský, Sd. (in a verse); þess manns er í sjó svimmr, Sks. 28 new Ed. (svimar v. l.); svamm sjálfr konungr, svamm hann milli skipanna, Fms. x. 366; maðr svamm at skipinu, 367; svamm hann síðan … er hann svamm, vii. 225; göltrinn svamm þar til er af gengu klaufirnar, Landn. 177; hann hljóp fyrir borð ok svamm til lands, Orkn. 150, Fms. viii. 291; hann svamm yfir ána með vápn sín, Bjarn. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. giddiness, Fél. x. 43.
(að), v. impers., e-n ~r, one gets giddy, is stunned by a blow (Rögnvald ~ði við, því at höggit var mikit).
að, to be giddy, stunned by a blow; impers., Rögnvald svimraði við, Bs. i. 624; Clitum svimraði með höggit, Al. 78; svú at hann (acc.) svimrar, Glúm. 356.
No entry
orig. a strong verb svína, svein, whence the pres. weak form, hence the contr. form svía, q. v.; [O. H. G. svinan; Germ. schwinden]:—to subside, of a swelling; tók þegar at svina sköp hans, Bs. i. 466; minkar ok svenar allr þroti, Sks. 235 B.
No entry
að, (svingl, n.), to rove, stray to and fro.
f. sagacity, good sense.
u, f. sagacity, good sense; kann ek mér meiri svinnu. enn at takask á hendr einn útlendan mann, Ó. H. 144; með enga svinnu, Fms. i. (in a verse); ú-svinna, discourtesy, rudeness.
I)
a.
1) swift; only in, svinn Rín, the rapid Rhine;
2) wise, judicious; sá er s., er sik kann, he is wise who knows how to moderate himself.
II)
m. good sense, reason; snúa á svinn sínu ráði, to turn to reason, mend one’s ways.
adj., also sviðr (nn = ð); [Ulf. swinþs = ἰσχυρός; A. S. swið; Hel. swiði; Germ. ge-schwind]:—prop. swift, quick, which sense, however, only remains in svinn Rín, the swift, rapid Rhine, Akv. 27; veg-s., ‘way-swift’ (of a river), Gm. 28.
2. metaph. wise; ins svinna mans, Hm. 162; ú-sviðr, unwise, 20, 22; konan svinna, Korm.; alls þik svinnan kveða, Vþm. 24, 30; ek mun segja þér svinn ór reiðu, Helr. 5; svinna hafði hann hyggju, Hðm. 9; und svinnum sigrunni, gallant, Vellekla: the saying, sá er svinnr er sik kann, he is wise who knows himself, i. e. knows how to moderate himself, Hrafn. 10; sviðr um sik, wise of oneself; heima glaðr gumi ok við gesti reifr, sviðr skal um sik vera, Hm. 102; al-sviðr, fill-wise, the name of the wise dwarf; geð-svinnr, mind-wise; hug-s., orð-s., wise or swift in words (?), eloquent; ráð-svinnr, wise in counsel; ú-svinnr, unwise, and also indiscreet, rude: with gen., in the sense of ready, quick, elsku-svinnr, s. heilags tafns, Edda 51 (in a verse).
3. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. clever-eyed, Mkv. 2 (svíneyg?).
No entry
adj. ready-minded, Fbr. (in a verse).
a. wise.
adj. wise, Hkv. 2. 10.
No entry
adv. wisely, sensibly; all-s.; ú-svinnliga.
a. sensible (þat er ~a en, etc.).
adj. sensible, Fas. ii. 270.
I)
(að), v.
1) to move swiftly, of a sudden but noiseless motion (fugl einn fló inn um glugginn ok ~ði um húsit);
2) refl., ~st at e-u or eptir e-u, to look after (s. at hrossum); s. um, to look around (svipuðust menn um ok fannst hann eigi í liðinu).
II)
(að), v. to whip, horsewhip.
III)
f. whip (hann hafði svipu í hendi ok keyrði hana).
u, f. a whip; berja með svipum, Stj. 578, MS. 623. 12; hann hafði svipu í hendi ok keyrði hana, Sd. 185: esp. a horse-whip, svipu-ól, svipu-skapt, the lash, handle of a whip. svipu-leikr, m. a play, ‘swoop-game,’ perh. it should be sviðu-leikr (sviþu-leikr, p having crept in for þ), Fms. iii. 193, 196.
II. gramm. a polysyndeton; svipa heitir þat ef fleiri sann-kenningar heyra einum hlut, Skálda 193.
I)
(að), v.
1) to move swiftly, of a sudden but noiseless motion (fugl einn fló inn um glugginn ok ~ði um húsit);
2) refl., ~st at e-u or eptir e-u, to look after (s. at hrossum); s. um, to look around (svipuðust menn um ok fannst hann eigi í liðinu).
II)
(að), v. to whip, horsewhip.
III)
f. whip (hann hafði svipu í hendi ok keyrði hana).
að, [svipr], to swoop, flash, of a sudden but noiseless motion; létu síðan frá landi ok svipuðu yfir ána (sveipuðu v. l.), and swooped, went swiftly across the river, Fms. viii. 170; fugl eir. n fló inn um glugginn ok svipaði (swooped) um húsit, Þjal.; sverð þat er svipar (flashes) allan veg meðr eldbitrum eggium, a flashing sword, Sks. 548 B; svipandi logi, a sweeping fire, 203 B (cp. sveipanda sverð, Gen. iii. 24); þegar hann sezt í sætið há, svipaði þaðan ótú, fear flashed out from him where he sat, Núm.
II. [A. S. swipjan; cp. vulgar Engl. swipe], to whip, horsewhip; var útraust at hann svipaði honum eigi stundum, Sturl. iii. 125.
III. reflex., svipask at e-u, to look after; svipask at hrossum, Sturl. iii. 227; er þeir svipaðusk at, sá þeir…, Fms. v. 160: svipast eptir e-u, id.: svipask um, to look around, Ísl. ii. 353; svipaðisk Einarr um ok sá eigi Kálf, Fms. vi. 28; þá er ek svipuðumk um, Stj. 600.
pp. looking so and so; s. illa = svipillr.
part. looking so and so; svipaðr ílla = svip-íllr, Fas. iii. 627.
2. mod. like, looking like, with dat.; hann er svipaðr henni móður sinni, það er svipað því … ó-svipaðr, unlike.
No entry
adj. (svipull), shifty, changeable; svipul verðr mér sona-eignin, Grett. 123 A; afla svipulla sæmda, Al. 163: unstable, svipul er sjó-veiðr, svipull er sjóvar-afli, a saying, Hallgr.
f.
1) swinging, sweeping; at sverða s., while the swords are sweeping; með svá harðri s., so quickly;
2) fight (varð þar hörð s.);
3) the nick of time, moment (í þeiri s. féll Þorgils).
f. a ‘swoop,’ suddenness; þessi atburðr varð með svá skjótri svipan, at …, Nj. 144; kasta með harðri svipan, quickly, Fas. i. 67; sverða s., the’swoop of swords’ poët., Skv. 2. 19: a fight, þar varð hörð s., Fms. viii. 317; varð hörð s. um hríð, ix. 257, 311; svipan þeirra frá ek snarpa, Nj. (in a verse).
II. the nick of time, critical moment, in battle; í þeirri s. féll Þorgils, Eg. 92, Fms. vi. 78, v. l.; féllu menn hans í þessi s., Fms. ii. 313; í þessi s., Ld. 244, Fb. ii. 355 (ský-svipan, Fms. v. 80, l. c.), Fms. x. 365 (in all these instances of a battle); varla vitum ver hver s. í er, Njarð. 378.
No entry
adj. with gaunt cheeks (?), Fas. ii. 149.
m.
1) a sweeping movement;
2) sudden loss (frændum Hrafns þótti mikill s., er hann fór í brott);
3) a brief glimpse of a person; a fleeting, evanescent appearance (Ólafr vaknaði ok þóttist sjá svip konunnar);
4) look, countenance (þik hefi ek sét honum líkastan at svip).
m., pl. svipir, a swoop; svipr einn var þat, it was a sudden swoop, but a moment, Hkv.; sverða svipr, a swoop of swords, Fms. vi. (in a verse): a moment, í þann svipinn, í þessum svip = svipan, q. v.; sitt í hvern svipinn, one moment this, another that.
2. a sudden loss; at þeim þykki heldr svipr í at missa mín, Fms. vi. 222; mér þykkir næsta s. at brautför ykkarri, ii. 102; frændum Hrafns þótti mikill s. er hann fór í brott, Ísl. ii. 101; Friggjar þótti svipr at syni, Mkv.
II. metaph. a glimpse of a person, a fleeting, evanescent appearance; við þetta vaknaði Grímr, ok þóttisk sjá svip mannsins, G. awoke and thought be saw the shadow of a man, Fms. iii. 57; Ólafr vaknaði ok þóttisk sjá svip konunnar, Ld. 122; en er konungr vaknaði, þóttisk hann sjá svip mannsins er braut gékk, Ó. H. 196; þóttusk þeir sjá svip manns niðr við ána, Fs. 73; hann hefir af svip af göngu mannsins, ok mælti, at hann þóttisk þar kenna Eyjólf, Bs. i. 531; Þorbjörn hafði svip af konunni, ok lét eigi sjá sik, Grett. 121; þóttisk Kolbeinn sjá svipinn til konungs, at hann stökk fyrir borð, Fms. iii. 2; annarr segir, at hann sá svipinn mannsins er stökk yfir götuna … þeir vissu eigi hvárt þessu olli menn eðr tröll, Fb. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(-pta, -ptr), v.
1) to throw, fling (hón svipti honum á herðar sér); s. borðum, to remove the tables; s. e-u ofan, to sweep off, knock down (þeir sviptu ofan öllum goðunum af stöllunum); bjarndýrit svipti honum undir sik, the bear got him under;
2) to reef (veðr óx í hönd ok bað Bjarni þá s.); s. seglunum, to reef the sails; s. til eins rifs, to take in all reefs but one;
3) to strip, deprive, s. e-n e-u (hann sviptir hana faldinum); also, s. e-n af e-u (s. e-n af sínum hlut);
4) refl., ~st, to tug, wrestle (tókust þeir konungr í hendr ok sviptust fast).
II)
f. loss (hann kvað sér sviptu at þeira skilnaði).
u, f. a loss; hann kvað sér sviptu at þeirra skilnaði, Fs. 20.
I)
(-pta, -ptr), v.
1) to throw, fling (hón svipti honum á herðar sér); s. borðum, to remove the tables; s. e-u ofan, to sweep off, knock down (þeir sviptu ofan öllum goðunum af stöllunum); bjarndýrit svipti honum undir sik, the bear got him under;
2) to reef (veðr óx í hönd ok bað Bjarni þá s.); s. seglunum, to reef the sails; s. til eins rifs, to take in all reefs but one;
3) to strip, deprive, s. e-n e-u (hann sviptir hana faldinum); also, s. e-n af e-u (s. e-n af sínum hlut);
4) refl., ~st, to tug, wrestle (tókust þeir konungr í hendr ok sviptust fast).
II)
f. loss (hann kvað sér sviptu at þeira skilnaði).
t, [cp. svipr, svipa; Engl. swift], to pull quickly; hón svipti (sweeped, swept) at mötli sínum, Fs. 60; hón svipti honum á herðar sér, 623. 36; svipta e-u ofan, to sweep off, knock down, Fms. ii. 45; svipti hón söðli af svöngum jó, Og. 3; s. ofan forfallinu, Konr.; er hann svipti honum Svarti, gave him a shaking, Fs. 140; þat (the bear) svipti honum undir sik, 149; s. undir sik tjaldinu, Fms. vii. 114; hann svipti undir hönd sér einum litlum gullbaug, Edda 72; s. e-u undan e-m, to strip one of it, Sks. 682.
2. to strip, deprive; svipta e-n e-u, to strip one of a thing; hann sviptir hana faldinum, strips her of her hood, Nj. 131: to deprive one of, s. e-n e-u, this sense is freq. in mod. usage; syptir (i. e. sviptir) riddaratign, stripped, bereft of, 623. 30; sviptir sæmdum, Ld. 164.
3. a naut. term, to reef, (Dan. svigte, gt = ft); svipta af handrifi, Ó. H. 182, Fms. iii. 44; s. seglunum, to reef the sails, Fas. i. 138; þeir tóku veðr stór, ok vildu margir minnka sigling ok svipta, Fms. vii. 67; veðr óx í hönd ok bað Bjarni þá svipta, Fb. i. 432; skal engi… sigla fyrir mér né ek vilja svipta fyrr en þeir, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
f. pl. tugging-wrestling, tussle (váru þær s. all-harðar).
f. pl. a tugging, wrestling; harðar, miklar sviptingar, Edda 33, Fms. iii. 188.
2. sing., naut. a reefing-rope; svipting ok skaut, Edda (Gl.); þræðr ok sviptingar (acc.), Sks. 30 B.
No entry
or sviptungr, m. [cp. Engl. swifters = shrouds, thus in a different sense]:—reefing-ropes, (Swed. svigt-linor, Dan. svöft, tage svöftet ind); eyri við svifting hvern, til þess er kemr í sex sviptunga … sviptung hvern, N. G. L. i. 199.
m. loss (e-m þykkir s. í e-u).
m. a loss; e-m er s. í e-u, Vápn. 13.
f. a movable chest.
u, f. a movable chest, Eb. 256, Sturl. iii. 304.
No entry
f. one of the Valkyriur, Edda (Gm.)
a. unstable, transient.
see svipall.
No entry
adj. good-looking.
a. ill-looking.
adj. ill-looking, Fas. i. 234, v. l.
adv. smartly (förum vér nú helzti ~).
adv. sweepingly, rashly; fara hölzti s., Valla L. 223: suddenly, of a sudden; deyja s., to die suddenly.
a.
1) unstable, transient (sviplig sæla);
2) having a displeased air (ekki sýndist henni konan sviplig).
adj. unstable; sviplig sæla, Al. 115: sightly, ekki sýndisk henni konan sviplig, Ld. 328: sudden, s. atburðr, a sudden accident; hljóp fram piltr einn heldr svipligr, suddenly (prob. an error for ú-svipligr, ill looking, ill-favoured, Cod. Ub.), Grett. 93 new Ed.; konungr varð svipligr við þenna atburð, Fas. iii. 610; íll-svipligr, ill-looking, Fb. i. 260.
No entry
adj. hideous, Fas. iii. 183, v. l.
a. fickle-minded.
adj. fickle, Fms. vi. 287.
No entry
u, f. the brown sandpiper, tringa fusca, Edda (Gl.)
a. imposing (~ drengr).
adj. imposing, Fms. iii. 192.
f. moment, twinkling of an eye (þat var ~ ein áðr stofan brann svá at hon fell ofan).
f. a moment, the twinkling of an eye, Eg. 240; á einni s., Hkr. i. 11, Rekst.
a. fickle, = sviplyndr.
adj. fickle, Fb. iii. 360.
f. = sveipvísi.
f. fickleness, Am. 7.
a. = sveipvíss.
adj. fickle, = sveipvíss; svipvísar konur, faithless wives, Sól.
No entry
m. [svíri], a kind of coarse necktie (?); hence svirguls-ligr, adj. coarse, bulky.
No entry
a, m. sweat, perspiration; see sveiti.
No entry
að, to sweat.
No entry
interj. = svei, q. v.; sví verði þeim! Karl. 364; this form is else only used as prefixed in sví-virða, -virðing, q. v.
No entry
að, [Dan. svia], to abate, of pains, (mod.); see svina.
m. pl. the Swedes.
n. pl. [Suiones, of Tacit. Germ.; Swed. svear], the Swedes, originally in the limited sense of the Northern Swedes,—‘Svea och Göta konung’ is still the title of the king of Sweden; Svía-kind, Svía-dróttinn, Svía-kappi, the kind, lord, champion of the Swedes, Ýt., Lex. Poët.; Freyr Svía-goð, Frey the god of the Swear, Fb. iii. 246; Svía-herr, the host of Swear, Fms. x. 349; Sía-sker, the Swedish skerries, islands in the Baltic near to the Mälar lake; Svía-gríss, the name of a mythical ring, Yngl. S., Edda: Svía-konungar, the Swedish king, passim.
II. Svía-veldi, the empire of the Swear, Fb. i. 139, Ó. H.; Svía-ríki, mod. Swed. Sveriga, i. e. Sweden, Fb. i. 139, ii. 57; Sví-þjóð, q. v.
No entry
m. the name of a dwarf, Vsp.: the forger, the smith (?), akin to sía, q. v.
(svið; sveið, sviðum; sviðinn), v.
1) to singe, burn, roast (~ dilka-höfuð);
2) to smart, of a wound, burn, etc. (~ sœtar ástir).
svíðr; pret. sveið, sviðu; part. sviðinn: a weak pret. svíddi, Greg. 60; svíddu, Lil. 56, Fms. vii. (in a verse): [Dan. svie]:—to singe, burn; tak rúgbrauð ok svíð við eld, … et þat sviðit, Pr. 475; svíða dilka-höfuð, to singe, roast sheep’s heads, Þorst. St. 51; nú svíðr hann lítt um höfuðit, Rd. 260; hann svíddi útan af þornunum, Greg. 60; hann svíðr klumbuna útan, Fms. xi. 129; svíða hár, Grág. ii. 129; nauts-rófa sviðin, Eb. 276; annat brjóstið svíða þær, Al. 121; sviðu hverja er sviðin er, N. G. L. i. 67; jöfurr svíðr bygðir, … logi svíðr bý, Lex. Poët.; sviðnir fuglar, Sól.; hann sveið hræ, Fms. vi. 55 (in a verse).
2. to smart, of a wound, burn; sár svíða, Ó. H. (in a verse); svíðr sárt brendr, Hallgr.; svíða get ek bringspala-dílann (metaphor from caustic), Sturl. i. 140; vant er þar er brennr at s., Rkv.; armar svíddu af broddum, Lil. l. c.; svíða sætar ástir, a saying, Flóv. 41.
II. svíðandi, a nickname of the stingy Danish king Swein, Fms. xi; see svíðingr.
No entry
m. a ‘singer,’ a stingy man; hann er mesti s.
(svíf; sveif, svifum; svifinn), v.
1) to rove, ramble; sumir svifu at nautum, some went roving after cattle; sveinn sýsliga sveif til skógar, the lad turned briskly to the wood; s. upp á grunn, to run ashore, of a ship; lata samþykki sitt s. til e-s, to sway one’s consent towards, to agree to;
2) impers. with dat. to swerve, drift (sveif skipinu frá landi); svífr skipinu fyrir straumi ok veðri, the ship drifts before wind and stream; hann hélt svá, at hvergi sveif, so that the boat swerved not; e-u svífr e-m í hug, í skap, it occurs to one’s mind (Gestr svarar: þessu sveif mér í skap); segir Þórðr, at svífi yfir hann, that he was taken suddenly ill;
3) refl., ~st um, to bustle about, be active; s. e-s, to shrink from; s. einskis, to shrink from nothing; þeir munu einskis (engis) ills s., they will stick at no ill.
sveif, svifu, svifit; [Ulf. sweifan = διαλείπειν; A. S. swîfan; Engl. sway; Germ. schweben, schweifen]:—to rove, ramble, turn; sumir svifu at nautum, some rambled for the cows, Sturl. iii. 241; sveif hann þá til stofunnar, Gullþ. 62; hverr svífr at sinni eigu, Al. 117; sveinn sýsliga sveif til skógar, Hým.; láta skúturnar svífa suðr um Stað með landi fyrir vindi, to stand southwards before the wind, Fms. vii. 186; bændr kómu at svífandi (hence the mod. að-vífandi) ok drápu hann, overtook him of a sudden and slew him, viii. 414; kom höggit á öxlina ok sveif (= svaddi, bounded) ofan á bringuna, vii. 167; láta samþykki sitt s. til e-s, to sway one’s consent towards, to agree, 8; cp. létum svífa sáttmál okkur, Skv. 3. 39. (which is prob. the right reading for ‘síga’ of the Cod.); betri sígandi arðr en svífandi, Bs. i. 139 (see arðr).
2. to drift; sveif þá skipit frá landi, Fms. vi. 108, v. l.; skip Gregorii sveif upp á grunn, vii. 186; Sigfús (Sigfúsi v. l.) sveif at landi, Bs. i. 139.
3. impers., with dat.; svífr skipinu fyrir straumi ok veðri, Þiðr. 313; sveif þá skipinu frá landi, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj., see ú-svífr.
(svík; sveik, svikum; svikinn), v. to betray, deceive, cheat (vil ek þik í engu s.); s. e-n e-u, to defraud one of (féi opt svikinn).
and svíkva, svík; pret. sveik, sveikt (sveiktú), sveik, pl. sviku; imperat. svík, svíktú; part. svikinn (svikvit = svikit, Hom. 64): a pres. sýkva (y = vi), Blas. 42, 59, Clem. 53; sykr rhymed with lykr, Mkv. 18; a weak form svíkvir, Hom. 33; [A. S. swicjan; Dan. svige]:—to betray; vil ek þik í engu svíkja, Nj. 49; mundo eigi mik of sýkva, 623. 53; sýkva andir ústyrkra manna, Blas. 42; þessir hlutir svikva þá er elska, Hom. 28; viltú svíkja mik, Fms. i. 159; þetta mun mér kallat íllt verk at svíkja fóstrson minn, 85; svík mik þá eigi—Eigi mun ek svíkja þik … ílla sveiktú mik nú, Ísl. ii. 269; engi fémúta sveik hans auga, Mar.; af sviptr ok svikinn þinni ásjónu, Stj.; svikit hefir þú oss nú … Er svá? þykkisk þú svikinn? … Svikinn þykkjumk ek, ok hefir þú svikit mik… þat þykki mér vel at ek svíkja (subj.) þann er engum trúir, Band. 36; þeir er land ok þegna sviku undan Ólafi konungi með fégjöfum, Fms. iii. 41, vi. 12; hinn er Svein konung sveik ór landi, Ó. T. (in a verse):—s. e-n e-u, to cheat one of; fé opt svikinn, Am. 52; hann (Loki) sveik Ásu (acc.) leikum (dat.), Haustl.; Suttung svikinn hann lét sumbli frá, Hm. …
Shortened here. Read the full article →
n. swine, pig; hafa svíns minni, to have a short memory.
n. [a common Teut. word], a swine, Grág. ii. 315, Fms. i. 213, Fs. 26, Landn. 177: the saying, opt er it sama svín í akri, Fms. vi. 216, viii. 233, Mkv., cp. Odyss. xviii. 29: of the hog-shapen beggar’s scrip, Skíða R.; (cp. Dan. ‘gris,’ = a clay-pig used as a money-box); svíns belgr, blóð, bógr, rani. Fas. iii. 622, Stj. 363, 644, Sturl. iii. 44; svíns hrin, Fas. iii. 149; svíns-lifr, swine’s liver, as a charm used to still enmities or in truce-making, Gkv. 2. 23 (cp. Stj. 363, v. l.,—því vóru heiðnir menn vanir at …); hafa svíns minni, to have a swine’s (i. e. short) memory, Ld. 216.
II. in local names, Svína-fell (whence Svín-fellingar), Svína-vatn, Svína-dalr, Svína-nes, Svín-ey, Svín-hagi, etc., Landn.
COMPDS: svínabæli, svínageymsla, svínahirðir, svínahús.
No entry
n. a hog-sty, Fms. i. 213, Hkr. i. 71 (of dreams in a hog-sty).
No entry
-gæzla, u, f. swine-tending, Grág., Fs. 71, Fas. i. 218.
m. swineherd.
m. a swine-herd, Mart. 123, Fas. i. 430 (see the verse).
n. swine-house, pig-sty.
n. a swine-house, pig-sty, Fms. x. 269.
No entry
að, [Germ. schwanken], to stagger; frétta þat sem Girard hefir svínkat, Karl. 192: part. svínkaðr, the worse for drink.
(-ða, -ðr), v. to make one stoop like a pig.
ð, to make one stoop like a swine, a word of contempt (cp. make one pass the Caudine forks); svínbeygt hefi ek nú þann er ríkastr er með Svíum, Edda 83, Fs. 53.
pp. drunk as a swine.
part. drunk as a swine, Bárð. 176.
No entry
adj. swine-eyed, Mkv. 2, (svíneyg drós, not svinn-eyg, cp. Odyss. viii. 319.)
f. a wedge-shaped phalanx.
f. a ‘swine-array,’ the wedge-shaped phalanx of the Scandinavians, from its being shaped like a swine’s snout (see hamall and rani), Sks. 384, Fb. i. 140.
(-ta, -tr), v. to draw up in a wedge-shaded phalanx.
t, to draw up in a svínfylking, Sks. 384; mjótt framan, en breiðast aptan, ok kalla menn þat svínfylkt, Mag. 167 (Ed.)
No entry
m. pl. a term of abuse (cp. Germ. bunds-vot), Mag.
pp. mad (drunk) like a swine.
part. mad (drunk) like a swine, Bárð. 33 new Ed.
No entry
m. a kind of whale, Sks. 123.
No entry
a, m. a nickname, Landn.
n. pig-skin.
n. pig-skin, Edda 69.
f. pig-sty.
f. a swine-sty, Fms. x. 388.
No entry
pret. sveip, for the other forms of this strong verb see sveipa.
m.
1) neck, esp. of an ox;
2) part of a war-ship.
a, m. [A. S. swîra], the neck, esp. of an ox or beast of burden; beygt hefi ek svíra á feitari bukkum en þú ert, bowed the neck, metaphor from an ox under the yoke, Fms. xi. 237; þit brutuð svíra minna andskota, Th. 9; saur-stokkinn svíri, Fms. vi. (in a verse); til svíra, Þd. 7; hár vigra söngr of svírum, Hornklofi; lýðr þessi er með hörðum svíra, stiff-necked, Stj. 312 (harð-svíraðr, stiff-necked); herða þeir sinn svíra gegn Guði, 639; en er blóðit út springr af svíranum (= strjúpi), Karl. 56: svíra vín = blood, Km. 7.
II. a bust, image; svírar ok mannlíkan tvau gylld með kopar, Dipl. iii. 4.
2. of the beaks of a ship of war at stem and stern; var hvárr-tveggi svírinn (both fore and aft), ok svá stafninn, með gulli lagðr, Fms. i. 179, Hkr. i. 284; sporðrinn ok svírarnir báðir, iii. 25; búnir enni-spænir ok svírarnir, Fms. v. 304; búnir svírar, vii. 51 (in a verse).
III. Svíri, the local name of a neck-shaped ridge in Brekka Gils-fjörðr in western Icel.
f. = svívirða.
f. = svívirðing, Anecd. 104.
I)
(-rða, -rðr), v. to dishonour, disgrace, put to shame.
II)
f. disgrace.
1. ð (mod. t), [sví and virða], to dishonour, disgrace, put to shame, Fs. 60, Fms. xi. 55; svívirðr, Ld. 40.
2. u, f. a disgrace, Nj. 15, 139, Fms. xi. 65, 86, Stj. 21.
f. = svívirða.
f. = svívirða, Eg. 155, Nj. 139; svívirðingar-lauss, Fms. ii. 269; svívirðingar-maðr, -namn, -orð, Grett. 116 A, Sks. 270, Fms. vii. 166, Ld. 92.
adv. disgracefully.
(mod. sví-virðiliga, Karl. 159), adv. disgracefully, Fms. vi. 245, vii. 23, x. 237, 341, Karl. 160.
a. disgraceful (ferð en svívirðligsta).
(mod. sví-virðiligr), adj. disgraceful, Fms. x. 217, 372, Nj. 263, Ó. H. 220, Stj. 58, passim.
f. Sweden proper.
f. (often spelt Sviðioð), dat. Svíþjóðu, Gs. 13, Fas. ii. 485 (in a verse); Svíþjúðu, Rafn 181, 189: [Svíar and þjóð; the d in the forms Suede, Schweden, Sweden is from the þ in þjóð: the etymology (Edda 107) from Odin’s name Sviðrir is quite fanciful, for even Tacitus calls the people Swiones, not Swithones]:—the people, land of the Swedes, i. e. Sweden, orig. only of Sweden proper as opp. to Gothland; í Danmörku, Gautlandi eðr í Svíþjóð, N. G. L. ii. 277; afterwards used as a general name for the later Swedish empire, including Gothland (Svía-veldi, Svía-ríki): again, Svíþjóð in Kalda or in Mikla, Svíþjóð, ‘the Cold, the Great,’ was the old name of the east of Europe, ‘Scythia,’ see Hkr., Yngl. S. ch. 1; Symb. (begin.), Al. 131: the European Svíðjóð was therefore Svíþjóð in minni, or Swecia Minor,’ Symb. 13.
No entry
adj., see svá.
No entry
adj. indecl. such, Dan. saadan (mod. and borrowed from Low Germ. through Dan., and much used since the Reformation), Pass. 4. 18, 35. 6, 50. 6, Vídal. passim, so in mod. speech, in which it is gradually displacing the old and vernacular slíkr.
No entry
að, to swill, swallow, drink greedily.
No entry
a, m. [svola?], prop. a burnt rafter (?): metaph. a huge brutish person, svola-legr, adj. brutish.
No entry
u, f., in the east of Icel. svinta, Oldn. Ordb., [from a mid. Lat. succinctum or the like; the word was prob. borrowed during the Engl. trade of the 15th century]:—an apron, very freq. in mod. usage, Piltr og Stulka 35; röndótta svuntu, 50; svuntu-horn, id.
No entry
n.(?); bollar tveir annarr með svyk, Dipl. iii. 4; bolli með svyk, v. 18.
n. an open, exposed space.
n. an open space; görði á storm veðrs er þeir lágu á svæðinu, Fms. ii. 16; Kingála stóð á þar sem mest var svæðit, Grett. 91 A: in the mod. ber-svæði, a bare, open field exposed to wind and rain. ☞ On the Runic stone, Rafn 189, read Svíþjúðu.
(-ða, -ðr), v.
1) to lull to sleep (hón söng svá fagrt, at hón svæfði skipshafnir);
2) to calm down, still, lull (s. sæ, reiði).
að, [cp. svefja and sefa = to sooth, sæfa = to kill], to lull to sleep; hón svæfir með fögrum söng, Fms. iv. 56, v. 162; hann sló hörpu ok svæfði ormana, Sæm. 162; svíkja ok s. þá er vér skyldim vaka, Fms. ii. 142; vekja upp svæfða reiði, Al. 127; svæfðr, B. K. 121.
m. head-pillow.
m. a head-pillow.
I)
f.
1) thick, choking smoke;
2) cheating (flærð eðr ~).
II)
(-da, -dr), v. to suffocate (stifle) with smoke (s. e-n inni sem melrakka í greni).
1. u, f. [A. S. swol = heat, swælan = to burn; Engl. swelter, sultry; Germ. schwüle]:—a thick, choking smoke; reykr ok svæla, Sturl. iii. 189 C; dimri svælu, Fas, iii. 441; nú görðisk brátt s. mikil í húsunum ok reykr tók at vaxa, Þorst. Síðu H. 175; reykjar-s., a stifling smoke, freq. in mod. usage.
2. metaph. cheating, rapacity: draga saman auð með sökum ok svælum, 623. 21; svæla eðr flærð, Sturl. i. 20.
2. d, to smoke out, suffocate with smoke, used of a fox; s. e-n inni sem melrakka í greni, Nj. 198; leita heldr út en vera svældr inni, Sturl. iii. 189 C.
2. metaph., svæla undir sik, to gain by fair or foul means.
a. = sœnskr.
more freq. Sœnskr, adj. [Svíar], Swedish.
f. mother-in-law.
u, f. [Ulf. swaihra = πενθερός; A. S. sweor, sweger; O. H. G. swehor; Germ. schwager; Lat. socer]:—a mother-in-law, 623. 57, Stj. 343; sværu léztu þína sitja opt grátna, Am. 94; s. heitir vers móðir, Edda 109; s. Nönnu, 63: s. Sifjar, 65. The word was obsolete even in old writers; Icel. use a compound, tengda-faðir, -sonr, -móðr, -dóttir.
No entry
(svæsni, f.), adj. coarse, gross, rude.
n. a wound from a weapon glancing off a bone (verðr pat ~ ok eigi beinhögg).
n. [svað], a wound from a weapon glancing off a bone; s. í enni, Lv. 86; s. en eigi beinhögg, Sturl. i. 13; grunn verða svöðu-sárin, 140; á bringuna, var þat s., Fms. vii. 167.
No entry
f. a local name of a current (not an island) near Hiddense (Héðins-ey) west of Rügen; prob. a rendering of a Wendish name, the Swelchie, whirlpool (?); fyrir Svölðar minni, before the mouth of S.; and ‘fyrir Svölð,’ Edda 83, also Knytl. S. ch. 120, 122; see the conclusive essay on the place and date of this battle by Mr. Jörgensen, in Aarb. for Nord. Oldk. og Hist. 1869; to which add, that ‘Héðins-ey’ actually occurs, although disguised, in Hallfred’s poems, composed immediately after the battle, viz. ‘á víðu sundi Héðins-eyjar’ for ‘Héðins-meyjar’ of the MSS.; and breiðan bekk Héðins ‘rekka’ of the same poem (Fs. 218, 219, verses 12, 15, being a local name, not a kenning).
No entry
m. the cold sea, sea-spray, Fas. ii. (in a verse).
(gen. svappar; pl. sveppir, acc. svöppu), m.
1) sponge;
2) ball (s. at leika með) = soppr.
m., gen. svappar, dat. sveppi, pl. sveppir, acc. svöppu; the mod. form is sveppr, pl. sveppir, acc. sveppi; an assimilated form: [Ulf. swamms = σπόγγος; A. S. and O. H. G. swam; Germ. schwamm; Dan. swamp]:—a sponge; váta svöppu, Stj. 17, see v. l. 3.
2. a ball (mod. soppr (q. v.), dropping the v); einn svöpp at leika með, … einum digrum sveppi … svöppinn, svöpp þenna, … þessum sveppi, Karl. 64, 65.
(gen. svarðar, dat. sverði), m.
1) the skin of the head (with the hair on);
2) = svarðreip.
m., gen. svarðar, dat. sverði, sverðinum, Fas. iii. 503; pl. sverðir; acc. svörðu: [A. S. sweard; Engl. sward = turf, and Swed. sward; Dan. swærd, in grönswærd, fleske-swærd; Germ. schwarte]:—the skin, esp. of the head (hár-s., höfuð-s.); meðan s. ok hold fylgði, of the skull, Eg. 770; svörðinn á höfðinu, Fms. vii. 227; hár manns má kenna við svörð eða. hvirfil eða hnakka, Edda ii. 430; hnakka, reikar, svarðar, eða ennis, 500.
2. often of walrus-hides used to make ship-shrouds, in ancient times an article of trade; Einarr hafði með sér tannvöru mikla ok svörð (viz. from Greenland), Fb. iii. 445; svörð tekr heldr at herða, Fs. 92 (in a verse); lét konungr bera þar at svörðu ok stór reip, Fms. ix. 521 (v. l.), cp. Sks. and Alfred’s Oros.,—on þæm scip-râpum þe beoð of hwæles hyde geworht, Edit. Dr. Bosworth, p. 20.
II. the sward or surface of the earth, passim in mod. usage; jarðar-svörðr, gras-svörðr = Dan. jord-sværd, grön-sværd.
No entry
svörfuðr, see svarfaðr.
No entry
n. a kind of bird, Edda (Gl.) svörr-gælir, m. the gladdener of a bird of prey, Vellekla.
a. compar. more southern (í Reykjadal inum syðra); it syðra, by the south road.
compar., from suðr, the more southern; superl. synnstr, the southernmost (mod. also syðstr, to make it conform to the comparative, but less correct; on the other hand, the old poets also use compar. synnri); hinn syðri hlutr, Edda 4; nær enu syðra landinu, Ld. 6; þverá hinni syðri, Fms. i. 251; á Víðivöllum inum syðrum, Dropl. 7; inum syðra, Landn. 218; Reykjadal inn syðra, Nj. 27; í syðra Bretlandi, Str. 1: hit syðra, as an adverb, in the south, southwards, Landn. 62; vendi Magnúss konungr it syðra (he stood southwards) með Bretlandi ok Skotlandi, Orkn. 150; at inu synnsta fjalli, Landn. 43, v. l.; it synnsta fjall, Ísl. ii. 398; frá hinum synnsta vita, Hkr. i. 147; Vallá hina synnstu, Dipl. iii. 8; synnsta Grund, v. 3.
(að), v. impers., e-n ~r, one gets sleepy; ~ðr, sleepy.
að, [svefn, sofa], he gets sleepy, only impers.; e-n (acc.) syfjar, mik syfjar, Finnb. 340, Nj. 94; hvárt syfjar þik, Járnskjöldr faðir? Fb. i. 258; hann kvað sik svá syfja, at hann mætti engan veg uppi sitja, Háv. 55.
2. pass. part. syfjaðr, sleepy, Fas. i. 231, 256, Fms. viii. 94, ix. 532.
No entry
d, to furnish with sufl, q. v.; syfldr brauðhleifr, Bjarn. 27.
m. pl. the men from Sogn (in western Norway).
m. pl. the men from Sogn, a county and firth in Norway, Orkn. 214, Fms.; Sygna-fylki, the county of Sogn, x. 168; Sygna-kappi -kjúka, -trausti, a nickname, Landn., Gísl., Fb. iii; Sygna-ræsir, the king of Sygnir, i. e. the Norse king, Hallfred: Sygnskr, adj. from Sogn, Fms.
I)
a.
1) free from guilt, innocent (s. af manndrápi);
2) declared innocent, acquitted; gera e-n syknan, to acquit one.
II)
f. the state of being sykn; fœra (bera) fram syknu e-s, to declare one’s innocence, = gera e-n syknan.
f. = sykna; ok varð ekki af sykninni, it was dropped, Grett. 117 new Ed.; af þessu eyddist sykn (syknan Ub.) at sinni, 173 new Ed.
I)
a.
1) free from guilt, innocent (s. af manndrápi);
2) declared innocent, acquitted; gera e-n syknan, to acquit one.
II)
f. the state of being sykn; fœra (bera) fram syknu e-s, to declare one’s innocence, = gera e-n syknan.
adj.; not sýkn; the short vowel is borne out by rhymes, lykill, syknu, … as also by etymology, for vi changes into y, not into ý(sykn = svikn): [Ulf. swikns = ἁγνός, ὄσιος, ἀθωος; Prof. Bugge suggests that this word may be a compd, from an intens. particle sve-, and an adjective, ikn or akn, Gr. ἁγν-ός]:—‘sackless,’ free from guilt, innocent; hlutlauss eða sykn af manndrápi, Fms. ii. 225; hafit ok hirðit syknar hendr yðrar, Stj. 193: with gen., sykn saka, N. G. L. passim.
II. esp. as a law term, free; sé nú, seggir, sykn em ek orðin, blameless, declared free, by performance of ordeal, Gkv. 3. 9; vér dæmum M.N. mann syknau, give sentence for him, declare him innocent, Grág. i. 71.
2. esp. of a person who has been outlawed, but who is now declared a free man, one who is released, reprieved, having formerly been sekr; vágum ór skógi þann vildum syknan, Am. 97; görði jarl Þorkel syknan á alsherjar-þingi, Fms. ii. 106; far þú átan með mér ok mun ek göra þik syknan, Bs. i. 17; leysa sekt mína … ek skal gefa þér heilla-ráð at verða sykn, Fms. ii. 208; síðan fór hverr til sinna heimkynna, er allir vóru syknir, Ísl. …
Shortened here. Read the full article →
f. the state of being sykn; fœra (bera) fram syknu e-s, to declare one’s innocence, = gera e-n ~n.
u, f. [Ulf. swikniþa, swiknei = ἁγνότης, ἁγνεία, ἁπλότης; swikneins = καθαρισμός]:—blamelessness, the state of being sykn; ef skógar-maðr hefir vegit annan skógar-mann til syknu sér, Grág. ii. 160; víg Þorvalds skyldi vera til syknu Helga, Rd. 265; lýsa syknu e-s, … ok fékksk þar hvártveggja syknan, … mæla móti syknu e-s, 292; færa fram syknu e-s (to bring it out in parliament), Fms. vi. 119, Fbr. 53; meðan þeir hafa eigi farit syknu sinni, Grág. i. 97.
COMPDS: syknuleyfi, syknulof.
n. a licence of the ‘alþing’ to grant sykna.
n. a licence of the alþing to grant sykna; lögsögu-maðr á upp at segja s. öll, Grág. i. 2; ok talði hann vera frjálsan ef þar fengisk syknu-leyfit, Rd. 292.
n. a licence of the ‘alþing’ to grant sykna.
n. = syknuleyfi; ef mönnum er syknulofs beðit at lögréttu skógar-mönnum eða fjörbaugs-mönnum, Grág. i. 99.
No entry
n. [Dan. sukker], sugar, (mod.)
No entry
= silfr, cp. Dan. sölv, Post. 569.
f. brooch, buckle.
u, f. a brooch or buckle, chiefly of silver or gold, worn by women; þrjár sylgjur sex aura, Dipl. iii. 4; s. ok fingrgull, Fms. ix. 263; gull-sylgja týndisk … ok fannsk ekki sylgjan … hét hón at gefa hálf-virði sylgjunnar, … sylgjöna þá ena sömu, Bs. i. 348; fimm sylgjur ok þrjú nisti, 874.
(gen. -jar and -s), m. a drink of something, a draught.
m., gen. sylgjar and sylgs; [svelgr, svelgja; Engl. swill]:—a drink, beverage; allt er senn ef hann sylg um getr, Hm.; ylgr fær af hræm sylg, Edda (in a verse); the word is not used in prose, see Lex. Poët.
(pl. syllr), f. sill.
f., qs. svill, gen. syllar, pl. syllr; mod. sylla, u, f.; [A. S. syll; Engl. sill; O. H. G. and Germ. schwelle]:—a sill, door-sill; reisa upp góða stólpa ok þar yfir leggja stórar syllr, Sks. 91 new Ed.; stafir fjórir stóðu upp ok syllr upp í milli, Fms. viii. 429 (so also Cod. Eirsp. 192, Ed. 1871); fjóra ása, átta stafi, tvau þvertré, ok tvær syllr, Dipl. iii. 8; hann fékk komizt út undir syll kirkjunnar, Slurl. iii. 102 C (kyrkju-sylluna Ed.); syllr ok stöðr, Ld. 316, cp. v. l.; sönghús-syllur, Fms. ix. 26: syllar-efni, Pm. 11. syllu-stokkr, m. a sill-post, Hom. 94, 96.
No entry
d, to furnish will a sill; ok syllt upp í milli, Fms. viii. 429, v. l.
No entry
f. pl. the Scilly Islands, Fms, passim.
(pl. -ir), f.
1) the faculty of vision, sight (þau hafa ekki mál, enga s. né heyrn); þá er Hákon konungr kom í s. við bœinn, when king H. came within sight of the farm; hverfa at s., to be lost to sight, disappear (sól hvarf at s. ok gerði myrkt); er mér þat at s. orðit, er ek hefi opt heyrt frá sagt, I have seen with my eyes what I have often heard of;
2) vision (bar fyrir hann í svefni mikla s. ok merkiliga);
3) appearance, look (líkari eru þeir þursum at vexti ok at s. en menskum mönnum); fríðr sýnum, fair of face; at s., apparently (var þeim þar vel fagnat at s.).
f., gen. synjar, [synja; syn is the root from which syn-ð is a derivative]:—a denial, protest; used in law phrases, koma, setja, hafa syn fyrir, to protest or repel a charge on oath, by ordeal, or the like; ef þeir hafa syn fyrir, þá skulu þeir synja með einseiði, K. Á. 150; hann setti þar syn fyrir, ok bauð skírslur, Fms. ix. 5; bændr kómu þar sumir syn fyrir sik, Hkr. i. 89; hón er sett til varnar á þingum … því er þat orðtak, at ‘syn sé fyrir sett’ þá er hann neitar, Edda 21; the word is freq. in the compd nauð-syn (q. v.), necessity, otherwise obsolete.
II. the name of a goddess, Edda 21; arin-syn, the goddess of the hearth, Þd.; mens Synjar (gen.), the goddess of the necklace, i. e. a woman, Lex. Poët.; according to Edda 21, Syn was the goddess of lawsuits: synjar-spann, N. G. L. i. 258, is prob. an error = smjör-spann.
(pl. -ir), f. sin.
f., older form syn-ð, syn-þ, shewing that the d is inflexive, svnþ, svnþir (sins), Mar. pref. xxxii, xxxiii, Eluc., Greg., passim; [A. S. syn and synn, whence the Norse word may have been borrowed when Christianity came in, for it does not occur in poets of the heathen age; Engl. sin; Germ. sünde; Dan. synd]:—a sin (it prop. means ‘negation, denial,’ no doubt referring to denial by oath of compurgators, ordeal, or the like). Mar., Stj., Bs., H. E., passim in old and mod. writers in an eccl. sense only, for the very word implies a Christian, not a heathen, notion (the heathens said glæpr or the like); synda-freistni, bót, auki, band, bruni, byrðr, dauði, daunn, díki, flekkr, fýsi, gjald, görð, iðran, játning, kyn, lausn, lifnaðr (líf), líkn, saurgan, saurr, sár, sótt, verk, = the temptation, atonement …, sickness, work of sin, H. E. i. 462, 522, Greg. 9, 18, 19, 22, 45, 46, 73, K. Á. 76, Stj. 51, 119, 123, 142, 145, 162, 220, Rb. 82, 400, Hom. 5, 11, 41, 48, 59, 73, Vm. 84, Magn. 542, and passim; synda far, Stj. 123; synda þræll, Hom. 94.
COMPDS: syndafullr, syndalauss, syndaliga, syndaligr, syndamaðr, syndaþræll. …
Shortened here. Read the full article →
(-nda or -nta, -nt), v. to swim.
d, mod. t, [sund], to swim; synti allt út í haf, Brandkr. 60 (paper MS.); ok syndu vestr yfir Jökuls-á, Sturl. ii. 157; the word has prevailed in mod. usage, but is very rare in old writers, who either use the tenses of svimma (q. v.) or more freq. leggjask, see leggja.
No entry
a, m. a sinner, freq. in mod. usage.
a. sinful.
adj. sinful, Stj. 404, Barl. 99.
a. sinless.
adj. sinless, Stj. 567, Sks. 486, Gþl. 169.
adv. sinfully.
adv. sinfully, Stj. 18.
a. sinful.
adj. sinful, Stj. 26, 119.
m. sinner.
m. a sinner, 677. 8.
No entry
m. a thrall of sin, Hom. 51.
No entry
að, [syndigr, from A. S. syngjan], to sin, N. T., Pass., Vídal. passim; in old writers only used in the
2. reflex. syndgask, id., Hom. 154, Sks. 573 B, Fms. iii. 167, Barl. 46.
No entry
adj., contr. syngan (qs. syndgan), Hom. 40; syndgir, 130; synþgom, Mar. pref. xxxii, l. 23; but else uncontr. syndigir, Niðrst. 7; synduga, Stj. 173, 316, and so in mod. usage: [A. S. synig; Dan. syndig]:—sinful; einn syndugr maðr, Barl. 173, passim; see the references above.
pp.
1) having eyesight, able to see (gamall ok s. lítt); (t) of weather, clear (í björtu veðri ok vel sýndu).
adj., qs. symdr, svimdr, [from sund; symd, Ivar Aasen], able to swim, swimming; vera syndr, Fms. x. 66; s. vel, Fb. i. 368; s. sem selr, Nj. 29, passim.
adv. with careful avoidance of sin.
adv. warily against sin; lifa betr ok syndvarligar, Bs. i. 23.
a. sinful.
adj. sinful, Greg. 76.
a. sinful.
adj. sinful, Hom. 63.
pp. sin-begotten.
part. sin-begotten, Eluc.
a. sinful (syndligt verk).
adj. sinful, Sks. 449 B.
a. sinful, of a deed.
adj. (-liga, adv.), sinful, of a deed, Sks. 674.
a. wary against sin.
adj. wary against sin, Hom. (St.)
(syng; söng, sungum; sunginn), v.
1) to ring, clash, whistle, of metals, weapons (sverðit syngr; syngr í atgeirinum);
2) to sing; s. messu, to sing mass; absol. to officiate in a mass (þar söng prestr sá, er Þrándr hét).
pres. syng; pret. saung or söng, pl. sungu; subj. syngi; imperat. syng, syngdu; part. sunginn; older syngva, and then even sounded singva, as seen from rhymes, þings, singva., Eb. 27 new Ed. l. 24, in a verse of the 10th century: [Ulf. siggwan = ἄδειν; A. S. and O. H. G. singan; Engl. sing; Dan. synge; Swed. and early Dan. sjunga]:—to sing, prop. to ring, clash, of metals, weapons; to whistle, of wind, or the like; hurð syngr í lási, Fms. iii. 67; syngr í atgeirinum, Nj. 44, 119; bítia þat sverð, nema sjálfum þér syngvi um höfði, Hkv. 2; (örvar) sungu á mínum skjaldi, Eb. (in a verse); sverð saung of vanga mér, Kormak; það syngr í reiðanum, syngr í böndum, of the rigging of a ship in a storm, see Lex. Poët.: of the swan’s single sad note, syngi, syngi svanir mínir.
II. to sing, in tunes; sungu ok slungu snúðga steini, Gs. (of the maids at a hand-mill); s. sálm, to sing a hymn.
2. in an eccl. sense; s. messu, to sing the mass, Nj. 157; prestr á eigi at syngva fleiri messur enn tvær, K. Þ. K. 21 new Ed.; s. messu heiman, Bs. i. 440; um morguninn er sungnar vóru tíðir, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
see sýkn.
(að), v.
1) to deny (sannaði annarr, en annarr ~ði);
2) with gen., to deny a charge (vil ek þessa verks s. fyrir mik ok fyrir alla oss skipverja);
3) s. e-m e-s, to refuse, deny (hann vill s. mér ríkis);
4) refl., ~st, to refuse an offer, of a lady.
að, [this is the root verb for syn and synð], to deny; sannaði þat annarr en annarr synjaði, Fms. iv. 294; þá muntú s. þess með skynsemd, Nj. 80, passim.
2. esp. as a law phrase, see syn, the charge to be repelled in gen., s. e-s; syni hann vilja síns með séttar-eiði, at hann vildi þat verk eigi gört hafa, Gþl. 162; nú verð ek sjálf fyrir mik synja lýta, to prove my innocence by ordeal, Gkv. 3. 8; vil ek þessa máls s. fyrir mik ok fyrir oss alla skipvera, vil ek þar bjóða fyrir eiða svá sem lög yður standa til, Ó. H. 140.
3. to deny, refuse; ef hann vill synja mér ríkis, Fms. i. 83; s. mér mægðar, Ísl. ii. 215, s. kaups, Vápn. 7; honum skal beiða fars at skipi … ef honum er synjað þar, Grág. i. 90; þriggja marka útlegð varðar þeim er synjar, 80; þótt þeir syni, 90.
II. reflex. to refuse an offer, of a lady; er þú synjask hverjum konungi, Fas. i. 365; þeirrar konu bað Catilina, en hón synjaðisk, Róm. 332.
f. denial, refusal.
or synjun, f. a denial, refusal, Grág. i. 91; far-s., Hbl.
a. superl. southernmost.
superl. southernmost; see syðri.
No entry
adj. unobliging, 655 iii. i.
f. disobligingness.
f. an unobliging mood, petty denial of a favour; en synsemi mun þér í þykkja ok eigi stórmannlegt ef ek synja, Fs. 34.
No entry
m. [Germ. seufzen; Engl. sob and sigh], a sobbing; in and-syptir or and-syftir.
a. sad.
adj. sad, Stj. 52, Bs. i. 819.
(-ða, -ðr), v.
1) to sorrow, mourn (hann bað menn eigi ~);
2) to bewail (syrgði hann hana dauða);
~ sik, to bewail oneself.
ð, [sorg; Ulf. saurgan = μεριμναν, λυπεισθαι; A. S. sorgjan; Engl. sorrow; Germ. sorge; Dan. sörge]:—to sorrow, mourn; hann bað menn eigi syrgja né láta öðrum herfiligum látum, Nj. 197; snökta eðr s., Fms. viii. 234; þeir syrgðu ok hrygðusk, Barl. 191.
2. to bewail, with acc.; syrgði hann hana dauða, Fms. x. 379; þessa hluti syrgðu þeir, Barl. 189; ek syrgi eina jungfrú ok fæ hana eigi, Fas. iii. 643; s. af e-u, to mourn over, Barl. 91: s. sik, to bewail oneself, wail, Róm. 233, passim in old and mod. usage.
No entry
u, f. [sori], dress; as a nickname, Sturl. iii. 74.
No entry
u, f. [sorp; prop. = a swill for beasts; Norse sörpe]:—a dirty woman, Edda ii. 629: the name of an ogress, Edda (Gl.)
2. a volume of miscellaneous things; kvæða syrpa, syrpa mín (‘my syrpa,’ i. e. the book into which the poet entered his occasional songs), pref. to the Poems of Bjarni Thorarinson, p. 1. syrpu-þing, n., in syrpuþings-lög, n. pl. a kind of mock pleading, mock lawsuit, composed as an entertainment; var hann eptir í stofu á kveldin er Þorkell gékk at sofa, ok hefir frammi margs-konar ertingar, ok þat hafa menn sagt at hann hafi fyrstr fundit upp á Syrpuþings-lög; menn kómu víða af bæjum, ok görðisk þar af þyss mikill, Lv. 26; the exact thing is now lost, perh. it was something similar to the mod. Skraparots-prédikan.
No entry
t, [sorti], to grow dark; það syrtir að.
(gen., acc., dat. systur, pl. systr), f.
1) sister;
2) sister of charity, nun.
f., gen. acc. and dat. systur, pl. nom. and acc. systr, gen. systra, dat. systrum; [Goth. swistar; A. S. swuster; Engl. sister; O. H. G. swestar; Germ. schwester; Dan. söster; Swed. syster; Lat. soror]:—a sister, Nj. 30, Grág. i. 288, passim; s. samfeðra, sammæðra, 170; al-systir, hálf-systir, a half-sister; móður-systir (Dan. moster), a mothers-sister, aunt; föður-s. (Dan. faster), a father’s-sister, aunt; afa-s., ömmu-s., a great aunt.
II. metaph. in addressing; eigi má ek hljóð vera, sæl systirin, segir griðkona, Grett. 170 new Ed.; allra-s., all men’s sister, a nickname, Landn.; leik-s., stall-s., a play-sister; fóstur-s., a foster-sister: eccl., Guð vakti þik, systir, Bs. i. 438; bræðr ok systr, Hom. 32.
2. a sister of charity, nun, Ann. 1343; systra-klaustr, a nunnery, H. E. i. 470; systra lifnaðr, lag, id., 470, 476.
COMPDS: systurbarn, systrabörn, systurdóttir, systradætr, systursonr, systrasynir.
neut. pl. brother(s) and sister(s).
n. pl., sounded syskin and spelt thus, Edda i. 56, Landn. 149, Fms. vi. 398, Grág. i. 232, N. G. L. i. 151; [Dan. sösken]:—collect. a brother and sister, brothers and sisters; öll syskin sín, þau systkin, systkin sín, passim; telja frá systkinum tveim, N. G. L. i. 147.
COMPDS: systkinabörn, systkinadætr, systkinasynir.
No entry
n. the bairns of systkin, first cousins, Gþl. 245.
No entry
f. pl. the daughters of systkin, first female cousins, Gþl. 242; systkinadætra-synir, N. G. L. i. 188.
m. pl. the sons of systkin, first male cousins.
m. pl. the sons of systkin, first male cousins, Hkr. i. 327; systkina-sönir (first cousins) ok systrungar, ‘systkin-sons’ and sister-sons, Grág. ii. 172.
No entry
m. = systrungr, a ‘sisterling,’ a sister-son, N. G. L. i. 76.
No entry
n. pl. sisters’ bairns, i. e. cousins, Gþl. 245.
No entry
f. pl. daughters of two sisters.
m. pl. sisters’ sons.
m. pl. sisters’ sons, Gþl. 242, Ísl. ii. 208, Landn. 151.
No entry
f. = systrunga; ef maðr tekr bræðrung sína eðr systrung (bræðrungu, systrungu, v. l.), N. G. L. i. 148, ii. 302; Guðrúnu systrung Oddkötlu, Sturl. 1. 132; systrung sinn(sína), K. Á. 140; hón var systrung (Cod. systrungr) hans, she (Rachel) was the systrung of him (James), Stj. 171; whereas James and Rachel would collectively be called systkina börn.
f. one’s mother’s sister’s daughter, female cousin.
u, f. one’s mother’s sister’s daughter, a female cousin, Am. 52; systrungu Oddkötlu, Sturl. i. 132 C; hón var s. Úlfeiðar, 109 C; ef þær eru bræðrungur eða systrungur eða nánari, Grág. i. 346.
(-s, -ar), m. one’s mother’s sister’s son, male cousin.
m. one’s mother’s sister’s son, a male cousin (Dan. moster sön), Landn. 107, 178; s. við konung, the king’s cousin, Gþl. 54; Johannes euangelista, systrungr hans (i. e. Jesus) at frændsemi, Barl. 49; bræðrungar ok systrungar, brother’s sons and sister’s sons, first cousins on the mother’s and father’s side, Grág. i. 171; munu systrungar sifjum spilla, Vsp. (or is systrungar here the plur. fem. from systrung?); systrungs barn, a sister’s son’s child, a cousin’s child, Gþl. 244.
n. sister’s child, nephew, niece.
n. a sister’s child, niece, nephew, Sturl. i. 163.
f. sister’s daughter.
f. a sister’s daughter, Grág. i. 171, Ld. 26, Finnb. 258; systurdóttur sonr, N. G. L. i. 77.
m. sister’s son.
m. a sister’s son, Grág. i. 171, Nj. 193, Fms. vii. 269; tveir systursynir Barða, Ísl. ii. 236.
No entry
d, [súð], to wainscot; sýða loptið fyrir gaflinum, D. N. i. 506.
No entry
f. wainscotting; nýjar syllar, sperror, ok nýja sýðing, þekja með spón ok bræða, D. N. iii. 409.
I)
f. line of hoards in a ship (komnar voru níu sýjur á hvárt borð).
II)
(only pret. pl. séðu, pp. séðr, sœðr), v. to fasten together (the outer planking in a ship or boat).
also spelt sýgja, u, f. the suture of a ship (súð is the board, sýja the single suture, a súð therefore contains so and so many sýjur); komnar vóru níu sýjur á hvárt borð (mod. saumför), Fms. viii. 196; kjalar, stála, súða, sýgju, Edda 66; kjöl-sýja, q. v.
I)
f. line of hoards in a ship (komnar voru níu sýjur á hvárt borð).
II)
(only pret. pl. séðu, pp. séðr, sœðr), v. to fasten together (the outer planking in a ship or boat).
pret. seði, söði, [Ulf. siujan; A. S. and O. H. G. siwian; Engl. sew; Dan.-Swed. sye, sy; Lat. suere]:—to sew; only cccurs in the part. söðr and pret. seðu, q. v.; sé þú hvé vel þeir seðu er fyrir saumförinni réðu, Skálda (Thorodd); hamri söðr, járni söðr, hammer-knit, iron-knit, of a coat of mail, Lex. Poët.
No entry
f. [Ulf. siukei; Dan. syge], sickness, freq. in mod. usage, esp. in compds.
No entry
ð and t, [sjúkr; Ulf. sjûkan = ἀσθενειν], to grow sick, sicken, Sks. 97; sýkðisk, Fms. x. 410; sýkisk öll sú hin úhrausta kona, 656 B. 7; sýkðusk af heilsu hennar, Greg. 46; sýkjask í hugnum, Pr. 124.
a., s. dagr, a day on sýknwhich lawsuits and actions are permitted.
adj. an eccl. term, in sýkn dagr; the more correct form is sœkn, N. G. L. i. 385; [from sókn, Dan. sögne-dag]:—a day on which lawsuits and actions are permitted (= Lat. dies fastus), opp. to a holy day or Sabbath; in the phrase, sýknt eða heilagt, sýngnt (sic) eða heilagt, N. G. L. i. 349; meðan sýnkt (sic) er … þegar syngt er, 380; mod. Icel. sounded, sýnt og heilagt; á sýknum dögum, Gþl. 80; sœknum dagum, N. G. L. i. 385; nú er eigi langt til morguns ok er þá sýkn dagr, Ó. H. 118, Fms. iv. 265.
(-da, -dr), v. to make stiff with ice (kuflinn var sýldr allr); impers., to turn into ice (sýldi hvern dropa, er inn kom); benjarnar sýldi, the wounds became stiff with cold.
d, or better syla, with y, qs. svela, [svell; Engl. swell; cp. Dan. svulme]:—to swell, turn into ice, of water; sýldi hvern dropa er inn kom, … sýldi um hann öll klæðin, Ísl. ii. 461, 462; allt sýldi bæði úti ok inni, Fas, ii. 144: part. sýldr, stiff with ice; kuflinn var sýldr allr, Grett. 117 A; skipit með öllum jöklinum, en þat var mjök sýlt, 125 A; hvar skúar Gísla liggja ok eru sýldir allir, Gísl. 115: of a wound, sýldi benjarnar (acc.), Þjal. 30.
No entry
n. adj. (part.), [from syll = a sill?], a sheep’s mark, a piece being cut from the top of the ear; kirkja á mark, sýlt hit hægra, en heilt hit vinstra, Vm. 29, freq. in mod. usage.
2. a horse when sleek and dappled is said to be ‘sýldr í lend,’ ‘loin-dappled:’ of a short-legged dwarf it is said, ‘var sýlt í neðan þar sem fætrnir vóru,’ instead of instep there was but a groove, Fb. iii. 48.
(pl. -ir), f.
1) the faculty of vision, sight (þau hafa ekki mál, enga s. né heyrn); þá er Hákon konungr kom í s. við bœinn, when king H. came within sight of the farm; hverfa at s., to be lost to sight, disappear (sól hvarf at s. ok gerði myrkt); er mér þat at s. orðit, er ek hefi opt heyrt frá sagt, I have seen with my eyes what I have often heard of;
2) vision (bar fyrir hann í svefni mikla s. ok merkiliga);
3) appearance, look (líkari eru þeir þursum at vexti ok at s. en menskum mönnum); fríðr sýnum, fair of face; at s., apparently (var þeim þar vel fagnat at s.).
f. = sjón, q. v. [Dan. syn], a sight; sýn, heyrn, Fms. i. 97; heyrn eða sýn, Grág. ii. 16; þat birtir sýn, Pr. 471; sýn er sögn ríkari, a saying, Stj. 621; kunnugr at sýn ok máli, Fb. ii. 58; sýn, at sjá it rétta, 623. 26, Gþl. 58; er mér þat at sýn orðit er ek hefi opt heyrt frá sagt, I have seen it with my eyes, Ó. H. 57; í sýn við bæinn, within sight of the farm, Fms. ix. 510; koma í sýn við menn, Rb. 388; ganga í sýn við e-n, Fms. x. 329; lét hann leiða í sýn við þá tvær dætr sínar, 105; svá at feli sýn (acc.), Vm. 88; sól hvarf at sýn, Ó. H. 218; sólar-gangr vex at sýn, visibly, Rb. 92: tungl er þá ekki at sýn, not visible, 452; hvarf hann frá henni at sýn, Bs. i. 184; var þeim at sýn þar vel fagnat, apparently, Hkr. i. 73; hann druknaði á firðinum, ok gékk þar inn í fjallit at sýn, apparently, Landn. 159, v. l.; an appearance, bregða á sik mannligri sýn, Fms. x. 301; forkunnar sýn, Fsm.: a vision; bar fyrir hann í svefni mikla sýn, Fms. i. 137. 2. sýnum, adverbially, by sight, apparently; fríð sýnum, Nj. 2; hann var fríðr sýnum, Eg. 22; hinn likligsti sýnum, Hkr. i. 262.
II. [a different word = sunna, q. …
Shortened here. Read the full article →
(-dá, -dr), v.
1) to show (hón bað hann s. sér sverðit); þú skalt enga fáleika á þér s., thou must show no signs of coldness;
2) refl., sýnast, to appear, seem (sýndist vitrum mönnum hann afbragð); s. e-m, to appear to one in a dream (honum sýndist þá hinn helgi Ólafr konungr); e-m sýnist e-t, one thinks fit; veitið mér gröpt slíkan sem yðr sýnist, give me such burial as you please.
d, to shew; hón bað hann sýna sér sverðit, Gullþ. 14; á þinginu sýndu menn vápn sín, Fms. iv. 326; þú skalt enga fáleika á þér sýna, Nj. 14; sýna sik glaðan, Barl. 16; hann sýndi mun ek sýna yðr (dat.) í fata-búr Þorfinns, Grett. 98 A, passim.
II. reflex. sýnask, to appear, Rb. 478; sýnisk þat jafnan at ek em fégjarn, Nj. 102; hann kvað mikla úsæmd í slíku sýnask af Sturlu, Sturl. i. 87; ok sýndisk hann þá Nero (dat.), he then presented himself to N., 659 C. 29.
2. to seem, with dat.; e-m sýnisk e-t, it appears to one; óss sýnisk úmakligt, at …, Eluc. 3; sýndisk vitrum mönnum hann afbragð, Fms. x. 397; hefir mér tvennt um sýnzk, Nj. 3: to see in a dream, somnaði hann, honum sýndisk þá enn helgi Ólafr konungr, Ó. H. 240; sýndisk honum í svefni engill Guðs, Bær. 12; sem konunni hafði sýnzk um nóttina, Fms. v. 222: so also, mér sýndist hann koma, I thought I saw him come; mér sýndist eg sjá hann, I thought I saw him; ekki er allt sem sýnist, a saying, varla sýnisk allt sem, Mkv.
3. to think fit; veitið mér gröpt slíkan sem yðr sýnisk, such as you deem fit, as you like, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. = sýn, in á-sýnd, a countenance; til-sýndar, adverb, to see from afar off; á-sýndar, adverb, to see (as in the phrase ‘fair to see’).
pp.
1) having eyesight, able to see (gamall ok s. lítt); (t) of weather, clear (í björtu veðri ok vel sýndu).
adj. with eyesight so and so; gamall ok sýndr lítt, Eg. 710; lítt s., Hkr. iii. 127; hinn mikli maðr er svá lítt var sýndr, Nj. 34 (where ironic.); ú-sýndir hvelpar, a litter of blind whelps: of weather, clear, í björtu ok vel sýndu veðri, Konr.
n. sight; til sýnis, for the sight’s sake; var hann sendr konungi til sýnis, as a curiosity; til sýnis e-s or um e-t, in proof of, as a sample of (til sýnis um mikilleika hestsins).
n. the sight; in the adverb. phrase, til sýnis, for the sight’s sake; var hann sendr konungi til sýnis. for the sake of curiosity, Fms. vi. 362; til sýnis vaxtar hans, as a sample of his sight, Fas. i. 331; víð-sýni, a ‘far-sight,’ a wide horizon; mis-sýni, eye-deception; glám-sýni, glamour-sight. sýnis-horn, n. a sample, specimen.
f. showing, exhibition.
f. a shewing, 655 xxvi. 3; s. ok skýring, Stj. 30.
adv. visibly.
adv. visibly, Fms. x. 332, 374 (publicly); ú-sýniliga, invisibly.
a.
1) visible;
2) sightly (Þ. var mikill maðr ok sterkr ok hinn sýniligsti);
3) advisable (nú þykki mér þat sýniligast at fara aptr í ríki mitt).
adj. visible, Fms. i. 139, Blas. 44; ú-sýniligr, invisible.
2. sightly; mikill maðr, hárr, s., Fms. x. 393; enn sýniligsti maðr, Ld. 24: advisable, Ó. H. 166: likely, sýniligri, more likely (to pay), K. Þ. K. 48.
a.
1) clear, evident, certain (þér skal sýn búhlífð í því vera); þótti öllum at sýnu ganga, at, all thought that it was clear, beyond doubt, that; dat. sing. ‘sýnu’ with a compar. a great deal, much (sýnu meiri, minni, betri, verri); with a superl., E. gekk upp sýnu fyrstr, far ahead; neut. ‘synt’ as adv. evidently, clearly (þik skortir sýnt við hann);
2) fit, likely; ef yðr þykkir eigi annat sýnna fyrir liggja en vera hér, if you have nothing better to do.
adj. visible; þótt ek sjá sýnar váfur, Grett. 112 A.
2. clear, evident; þer skal sýn búhlífð í því vera, Fms. v. 306; lýsir hann því, at hann er sýnn at brigðar-manni, if he declares himself as the unmistakable brigðar-mann, Gþl. 290; þeir atburðir er miklu eru sýnstir til þess úárans, most likely to cause, Sks. 332 B; sýna stund, a good while, Grett. (in a verse): likely, ef yðr þykkir eigi annat sýnna fyrir liggja enn vera hér, if you have nothing better to do than …, Fær. 45; sýnisk mér sem eigi muni í annat sinn sýnna at leita til fundar við Bolla enn nú, there will not be a better chance another time, Ld. 238; er þessu sýnna at svá beri (berr Cod.) til, there is every probability that it will turn out so, Fms. xi. 114; þótti mönnum ó-sýnt (uncertain) hverr friðr gefinn mundi, Ó. H. 188.
3. sightly; vápnum ok váðum skolu vinir gleðjask, þat er á sjálfum sýnst, Hm.
II. spec. or adverb. usages; þótti þá öllum at sýnu ganga, at stórflokkar mundi komnir í héraðit, all thought that it was clear, beyond doubt, that …, Sturl. iii. 41.
2. sýnu with a compar. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. a corrupt vulgar pronunciation for sýtinn (q. v.), used esp. of a niggardly person; hann er sýpinn: as also sýpa, t; sýpa í e-ð (qs. sýta), to grudge an outlay, of a miser, cp. Hm. 47.
(gen. sýr, acc. and dat. sú, pl. sýr), f. sow; also as a nickname.
m. a dish, kind unknown; sýr var kallaðr réttr á Grænalandi er konur görðu ór kálfa-görnum, Fbr. 108, v. l. (A word of doubtful genuineness, and wanting in the vellums of that Saga.)
(gen. sýr, acc. and dat. sú, pl. sýr), f. sow; also as a nickname.
f., gen. sýr, acc. sú, pl. sýr (declined as kýr, q. v.); [A. S. sú; Engl. sow; Dan. so; Germ. san; Gr. ύς; Lat. sūs]:—a sow; sýr ok grísir með, Grág. i. 504; sú (acc.) ræða, 427; súr eru augu sýr (gen.), Skálda (Thorodd); the word is obsolete in prose.
2. a nickname, Sigurðr sýr, gen. Sigurðar sýr, Fagrsk. 106; sýrar, v. l., also Fms. x. 405.
II. one of the names of the goddess Freyja, in gen. Sýrar, Edda; á ek Sýrar mey dýra, Edda (in a verse); fólk-sýrar, Korm. (in a verse).
f. sour whey.
u, f. [súrr; Germ. saüre], sour whey, stored up and used for drink instead of small beer, Nj. 199, Gísl. 58; sýru-ker, Eg. 701, Bs. i. 120, Sturl. iii. 192, Gísl. 7.
n. Syria.
n. Syria, Stj. passim: Sýr-lendingr, a Syrian, 656 B. 10: Sýr-lenzkr (Sýr-neskr, 655 xiv. B. 2), adj. Syriac, Al. 77, Stj. 641.
No entry
m. pl. the men of Súrna-dalr, a county in Norway, Gísl.
No entry
t, a defect. verb, of which only the pret. and the past part. remain; [this is the root word from which sýsla (q.v,) is a derivative, cp. also sús and sús-breki]:—to be busy with a thing, give effect to it; either with dat. (s. e-u), or s. at e-u; or used absolutely, to be busy; hón sýsti um þörf gesta. Am. 6; sýsti hann svá mikit at á lítilli stundu, Barl. 177; at vér fáim ekki at sýst, Fms. v. 155; ér sýstuð suðr, ye went busily, hastened, southwards, vi. (in a verse); ef Magnúss konungr yrði víss hvat sýst væri, 13; þá er því var sýst, Hom. 117; þá er hann hefir sýst eyrendum sínum, when he had done his errand, Fms. ix. 345, v. l.; því er sýst, that is done, Geisli 12; þeim er þar sýst saman, there they are busied together, Hornklofi (Fagrsk. rather to be taken as a part. than as a fem. subst., see, however, Lex. Poët. s. v. sýst); fara brottu með svá sýstu eyrendi, Stj.; hvat hann hefir at sýst á þeirri stundu, Rd. 304; hvat þeir höfðu at sýst meðan, Fms. xi. 41; þeir sýstu þat eitt, at þeir sættusk á víg Snorra, Sturl. 186 C; höggva ísinn, ok var þat sýst á tveim dögum, Fms. ix. 400; Eysteinn konungr hafði mart sýst í landinu þat er nytsemd var á, vii. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
1. f. business, = sýsla; góð sýsl var þat, Fms. vi. 333 (in a verse).
2. (sýsla, Mkv.), adj. eager, painstaking; nökkuð varð hón sýsla of sik (= sýsl), she was a meddlesome thing, Mkv.; þá er þú ferr með úvin þínum á götu, ver þú sýsl at leysask frá honum, Greg. 41 (an old rendering of Matth. v. 25).
I)
(að; older sýsta, sýstr), v.
1) to do, effect (E. konungr hafði mart sýst í landinu, þat er nytsemd var í); with dat., þá er hann hefir sýst eyrendum sínum, when he had done his errand; s. e-t at, to effect (þeir sýstu þat eitt at, at þeir sættust á víg Snorra); var svá til sýst, at, it was so arranged that; s. um e-t, to busy oneself with (hón sýsti um þörf gesta);
2) to procure, get (voru honum skjótt ~ðir hestar).
II)
f.
1) business, work; hjón sátu þar, héldu á sýslu, busy at their work; ganga um sýslur manna, to go about as an overseer;
2) stewardship (hafa sýslu á Hálogalandi);
3) district, prefecture; also a diocese.
1. að, [Dan. sysle], to be busy, transact business; menn skulu sýsla þat Föstudag hverr vera skal lögsögu-maðr, Grág. i. 1; Ólafr setr upp skip sitt … en er þat er sýslat, Ld. 87; er þ;tta var at sýslat, Al. 123: to procure, s. einn svá góðan mann, MS. 4. 27; sumir sýsla bann ok bölbænir í land várt, Anecd. 12; sýslaði biskup þeim allt lið er hann fékk, Fms. viii. 144; sýsla sínum bræðrum nökkurn kost, Mar.; sér sýslaðan ok sendan, Stj. 250; at þú mættir s. mér nokkura staðfestu, Sturl. i. 209, 210; segl ok akkeri skal til sýsla af bónda fé, Gþl. 81; sýsluðu hvárirtveggi vel í þeiri ferð, made a good job of it, succeeded, Fms. ix. 270.
II. reflex., vit skulum sitja á Norðmæri ok freista svá hvat at sýslisk, Fms. i. 53, Hkr. i. 171.
2. u, f. business, work; hjón sátu þar, héldu á sýslu, Rm. 14; hygg ek at vér eigim aðrar sýslur en bjór at drekka, Hkv. 1. 17; andlegu verki, jarðligum sýslum, 655 xxvi. 1; hann hafði lokit þeim sýslum er hann vildi, 656 A. 4; var þat siðr hans, at rísa upp árdegis, ok ganga þá um sýslur manna, Eg. 2; fyrir sýslu góðs verks, doing a good work, Hom. 26; ef hann hefir eigi sýslu á (if he has no time, no leisure) at færa barn til skírnar, K. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. letters patent, N. G. L. iii. 77.
No entry
adj. fit for work; vel s. at flestu verki, Bs. i. 307.
a. unemployed, idle.
adj. unemployed, idle, Barl. 156, Fb. i. 508.
n. idleness.
n. idleness, the being out of work, Róm. 333, Mar.
m.
1) worker (~ mikill ok starfsmaðr góðr);
2) bailiff, the king’s steward (at the same time justice and tax-gatherer).
m. a worker; s. mikill ok starfsmaðr góðr, Eg. 203, Ld. 73: a prefect, bailiff, king’s steward, Gþl. 22, Eg. 67, Fms. ix. 429 (v. l.), x. 10, Nj. 126; sýslumenn konungs ok biskups, … lendir menn, sýslumenn, ármenn, Gþl. 12; sýslumaðr eða ármaðr, 6; Jamtr höfðu þá Svía-konungi skatt goldit, ok þaðan höfðu verit sýslumenn yfir landinu, Ó. H. 142, and so in mod. Icel. usage, the country being divided into sýslur, answering to the þing (q. v.) of the Commonwealth, each sýsla with its bailiff (sýslumaðr), who at the same time is the justice and the tax-gatherer or steward of the king; sýslumenn skulu þing eiga á Leiðum, Jb. 23; lögmenn ok sýslumenn, 27.
No entry
adj. transacting business, Bs. i. 754.
No entry
adv. busily, smartly, speedily; rís upp þú s., rise up thou briskly! 656 C. 11; högg enn mennina s., Fms. xi. 152; hann sá merki konungs fara s., viii. 86; slátra s., Am. 20; sveinn s. sveif til skógar, went quickly to the wood, Hým. 18; ganga s., to walk briskly, Fas. i. 433 (in a verse).
(-tta, -ttr), v. to lament or mourn for one (þeir sýttu hann sem dauðan); s. við e-u, to grumble at, grudge (sýtir æ gløggr við gjöfum).
t, [sút], to wail; veit ek at vætki of sýtig, hvar aldri skal slíta, Hallfred; þeir sýttu hann sem dauðan, Bs. i. 743; Elena sýtti alla æfi dauða hans, Bret. 77: absol., Skálda 211; sýta ok klökva, Hom. 193; þér munuð sýta og gráta en heimrinn mun fagna, John xvi. 20: to pine for, with acc., er þat (acc.) íllt at sýta er maðr fær eigi. Fas. i. 174; sýtir æ glöggr við gjöfum, a saying, Hm. 47; sýtir eigi drengr við dauða, a saying, … er-at sýtandi dauði, Km.
f. wailing, mourning.
f. wailing; grátr ok s., Fms. x. 290; stynr ok s., Stj. 51; uggr ok sœting (sic), Mar.; sýtingar tími, a time of mourning, 238.
No entry
adj. [Norse syten], peevish, Lat. morosus.
a. sad (~ harmr).
= sútligr, sad, Mar.
n.
1) seed (fœra niðr s.);
2) in pl., crops on the field.
n. [sáð], seed; sálds sæði niðr fært, D. I. i. 476; sá sínu sæði, Barl. 18; rótfesta sæði sitt í hjarta sínu, 5.
2. metaph. seed, offspring, freq. in eccl. usage, kvinnunnar sæði, Abrahams sæði, Bible.
3. plur. crops; þar lét hann hafa sæði ok kallaði at Ökrum, Eg. 136; sláttur ok. sæði, Bjarn. 22; í sæðum Philistinorum, Stj. 413; árferð tók at versna ok sæði manna tóku at bregðask, … eptir um várit fengusk lítil sæði, því at engi gat frækorn at kaupa, Ó. H. 113; þetta var þann tíma, er sæði manna vóru eigi tekin til ávaxtar … er hann gengr sinn veg nær sæðum (fields) nökkurum, Mar.
No entry
m. [Norse sæing], the common gull or sea-mew, larus canus L., Edda (Gl.), Ó. T. (in a verse).
No entry
(i. e. sœfa), ð, [akin to svefn, svæfa; cp. Lat. sopire], prop. to put to sleep, but distinguished from svæfa, and only used to kill, slaughter beasts; vök sú er menn sæfa hvali í, Jb. 331 B; skal gefa af inn fimta hlut af öllu fé nema maðr sœfi, K. Þ. K.; blóðit flóar svá sem lifandis maðr hefði sœfðr verit, Mar.; hann sæfði girndar-synd, Greg. 38.
2. esp. of a sacrifice; ef sæfð vóru þau kvikendi er goðunum var fórnat, Eb. 10; lamb Guðs er sœft til þessa nótturðar, Greg. 29; sæfandi son sinn ysak, Stj. 130; skal hverr s. sitt lamb, 279; lamb sœft ok etið, Post. 645. 83; sá er sæfði fórnina, Stj. 430; sæfa hjarðir, Hsm.: svæfa naut, to kill a beast by driving a sharp instrument into the nape of the neck, severing the spine, as the Spanish Torreadore do (the heathen way of killing the sacrificial beast?).
II. reflex. to be killed, expire; sæfisk hón á spjótinu ok deyr, Fb. i. 258; jarlinn sæfðisk á spjótinu, Eg. 289; Hrafn hrærði hvárki hönd né fót er hann sæfðisk, Bs. i. 674 (of a man beheaded); nú veiðir maðr hval ok sæfisk hann á djúpi, N. G. L. i. 59; val-sæfendr, Ýt.
No entry
a, m. the slaughterer, sacrificing priest, Stj. 430.
No entry
f. the sacrifice, Stj. 377.
No entry
(i. e. sœgr), m. [cp. A. S. gar-secg = the ocean], sleet, wet, rain;þat var allt á einni stundu er sœgr enn mesti var, ok þat at þurrt var ok heið ok sólskin, Bs. i. 339: sægjum, adv. pouring; þó sjór um þik sægjum drífi, Fas. ii. (in a verse).
2. a tumult, confusion, swarm; vera mun mikill sœgr í bænum, ok allt lið ölótt, Fms. viii. 392.
3. in mod. usage sægr means a swarm, mesti sægr.
II. the name of the man in the moon’s pail; sægr heitir sár, en simul stöng, Edda.
from sjá.
n. [through the Fr. soie, Ital. saia, from Lat. sericum; as are also A. S. seolc, Engl. silk], silk, Rétt., N. G. L. iii. 122, 125, D. N., B. K., Vm.; sæi-kápa, 90.
I)
f. bed, = sæng.
II)
f. sacrifice, sacrificial beast.
f., gen. sæingar, these being the old forms; the later and mod. contr. form sæng, gen. sængr, pl. sængr, which is used in vellums of the 14th century; [Dan. sæng; Swed. säng]:—a bed; sakna ek í sessi ok í sæingu mins málvinar, Gkv. i. 20; sæing fóru síðan sína þau Högni, Am. 10; sofnuð var Guðrún í sæingu, Skv. 3. 24; ganga í sama sæing konu, Grág. i. 175, 311, 329, Glúm. 374(sæng Ed.); hann lagði hana í sæng hjá sér, Fms. i. 4; kona liggr í sænginni, … í sængina, Fb., i. 258.
2. childbed; er hón á sæng ferr, N. G. L. i. 30; þær konur sem á sæng andaðisk, Bs. i. 687; liggja á sæng, to lie in childbed; kona lá á sæng.
COMPDS: sængarferð, sængarför, sængrföt, sængarklæði, sængrkona, sængrstokkr.
No entry
adj. plucky; eigi afl-mikill en þó ákatliga s., Sturl. i. 23.
No entry
adj., in ú-sækiligr, impregnable, Str. 11.
No entry
i. e. sœkja, an irregular verb, pres. sæki (sœki); pret. sótti, qs. sókti (as þótti from þykkja; cp. Engl. seek, sought); subj. sækti (sœkti); imperat. sæk, sæktú: part. sóttr, sótt (qs. sóktr, cp. þótt from þykkja); subj. sætti, Þkv. 14: [sak, sök, sók-n, referring to a lost strong verb, saka, sök; Ulf. sôkjan = ζητειν, αἰτειν; A. S. sêcan; Engl. seek; O. H. G. sohhjan; Germ. suchen; Dan. söge; Swed. söka.]
A. To seek, fetch; ek mun fara heim ok s. mér bendi, Fms. iii. 209; s. sér skála-við, Nj. 280; s. sér kirkju-við, to fetch church-timber, Ld. 316; s. heilræði at e-m, Nj. 31; sækja vatn, to fetch water, Fas. ii. 29, Fb. i. 257, Fs. 100; gékk Gunnlaugr til lækjar eins ok sótti (vatn) í hjálminum, Ísl. ii. 269; er þér skyldra at s. Svanlaugu, Nj. 182; Kormakr sótti (Germ. abbolen) Steingerði, Korm. 228; skatt er Egill hafði sótt til Vermalands, Eg. 588; s. giptu á fund e-s., to fetch, derive good luck from, Fms. v. 253, 254.
2. to visit, frequent (Germ. besuchen); enn aldna jötun ek sótta, Hm. 104; skyldi menn þangat til s. um alla Vestfjörðu, Eb. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. a prosecutor, opp. to verjandi, Grág., Nj. passim.
No entry
adj., see sýkn.
I)
f. bliss, happiness (eilíf ~).
II)
(-da, -dr), v. to bless.
1. d, to bless, MS. 677. 8.
2. (i. e. sœla), d, [sól], to slake; slökvir eld, sœlir andar-þorsta, Greg. 62.
3. u, f. [sól], in for-sæla, to shade.
I)
f. bliss, happiness (eilíf ~).
II)
(-da, -dr), v. to bless.
u, f. [a common Teut. word; A. S. sæl, sæld]:—bliss, happiness; veitti Guð þeim fé ok sælu, Edda (pref.); með Eireki at Uppsölum var sæla mest, Fas. i. 339; þar fyrir muntú öðlask eilífa sælu, Fms. i. 138; úþrjótanliga sælu, Sks. 523; himneska sælu, Pass.; sælur þessa heims, Hom. 28, passim.
B. In COMPDS, for hospitals, refuges, or charitable works, built or done for the soul’s salvation, see the remarks s. v. brú; the forms vary between sælu- (salvation’s) and sálu- (soul’s). sælu-brú, f., see brú. sælu-bú, n. a hospital, alms-house, D. I. i. 169. sælu-dagar, m. pl. the ‘days of bliss’ = the Ember days, see Bingham’s Orig. Eccl.; Laugar-daginn, Miðviku-daginn í Sæludögum, the Saturday, Wednesday… in the Ember weeks, Fms. viii. 446, Sturl. i. 137. sæludaga-vika, u, f. the week of the sælu-dagar, i. e. an Ember week, Sturl. ii. 130. sælu-hús, n. a ‘refuge,’ hospice in deserts or mountains to receive travellers, Fms. ii. 82, iii. 124, iv. 338 (sálu-, Ó. H. 153, l. c.); um Dofra-fjall var för ór Þrándheimi, urðu menn þar opt úti ok fóru hörðum förum, lét ek þar sæluhús göra ok leggja fé til, Mork. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. bliss, = sæla; sældar kostr, -líf, -staðr, Landn. 276 (v. l.), Sks. 523, Fas. iii. 8.
v. to bolt, sift (s. mjöl).
d, [sáld], to boult, sift; s. mjöl, Greg. 58, Fas. ii. 513.
2. metaph., eiga saman við e-n að sælda, to have dealings with a person, metaphor from two persons sifting their com in one sieve.
No entry
m. a measure; s. korns, Vm. 18; sældings land, 168.
(-s, -ar), m. wealthy man.
m. a wealthy man (cp. Gr. ὄλβιος), Edda (Gl.), Eb. (in a verse); sælingr, opp. to úgöfgir menn, Hom. (St.): a nickname, Landn.; whence Sælings-dalr, a local name.
a.
1) in good circumstances, well-off, well to do;
sælir ok fátœkir, wealthy and poor;
2) happy, fortunate (þrællinn mælti þat jafnan, at hann þættist ~, ef Otkell ætti hann);
in greeting, kom heill ok ~, frændi!;
3) poor (ek hefi eigi kýst kerlinguna sælu inni);
4) of a saint, blessed (hinn sæli Magnús jarl).
adj. [sæl, sælt], compar. sælli, sælstr (mod. sælli, but sælastr); [A. S. sæl; Old Engl. seely; Engl. silly; Germ. selig; Dan. sæl, salig; cp. the double use of Gr. εὐήθης; Engl. simple]:—blest, happy; hann þóttisk sæll ef þeir skyldi dæma mál hans, Ölk. 35; þrællinn mælti, at hann þættisk sæll ef Otkell ætti hann, Nj. 73; hann görði hana svá sæla sem þá at hón væri sælust, Sd. 187 (paper MS.); eru þeir því sælli, sem …, Gþl. 173.
2. poor; ek hefi eigi kysst kerlinguna sælu inni, Bs. i. 469.
3. phrases, sælum mönnum ok vesælum, Fms. vii. 220; senda kveðju ungum ok gömlum, sælum ok veslum, Ó. H. 126; við alla ríka ok úríka, sæla ok fátæka, wealthy and poor, Fms. i. 33: in greeting, kom heill ok sæll, Nj. 175; far heill ok sæll, Fms. vii. 197; bóndi sæll, Ísl. ii. 24: freq. in mod. usage, komdu sæil, welcome! (the address to one who comes); vertú sæll, farewell! hann kyssti kerlingu ok mælti, vertu nú heil ok sæl kerling, Bs. i. 470.
4. of a saint (cp. Germ. selig), the blessed; hinn sæli Magnús jarl, Orkn.; sælan Johannem, 623. 11; ins sæla Þorláks, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
better Selund (q. v.), rhymed Silunz kilir, Ó. H. (in a verse), f.; the gender varies between fem. and neut., gen. Selundar, Hkr. i. 132; but Selundz, Fms. i. 27, l. c.; Selund, Skáney, Gautland, x. 381; heima á Selund, ríkit á Selund, 366; af Selundi, 371:—the old name of Zealand; þar setti Gefjun landit ok gaf nafn ok kallaði Selund, Edda 1, Fms., Fas., Lex. Poët.; svals Silunz, Ó. H. (in a verse of A. D. 1027): dat. Selundi, Fms. i. 115, but Selund, v. l.; af Selundi, x. 371. The word is said to be derived not from Sæ-lund (i. e. Sea-grove), but from the root sal-, the und being inflexive, cp. ‘Insula Oceani,’ Tacit. Germ. ch. 40, which is not improbably a kind of translation of Selund, cp. Prof. Munch’s remarks on this name.
No entry
n. a dainty.
No entry
a, m. = sælingr, Edda i. 532: in mod. usage an epicurean, hann er mesti s.
adv. blissfully.
adv. blissfully; svá s. sett í Paradiso, Niðrst. 4; s. frammlíðandi, Fms. iii. 172.
a. happy, blissful.
adj. happy, wealthy, blissful; svá sælligt setr, Ls. 43; hann sagði sælligra (more blessed) vera at gefa enn þiggja, 655 xvi. B. 2; þetta er ok sælligra, Hom. 28.
n. life of enjoyment, luxury.
n. a life of enjoyment; krásir eðr s., Stj. 68; vanr áðr sæmd ok s., Fms. iii. 95; á engis konungs æfi var þar alþýðu slíkt s. sem um hans daga, vi. 441; sællífis paradís, Stj. 39: = Lat. luxuria, Róm. 303.
a. living a life of enjoyment, voluptuous.
adj. living a life of enjoyment, Edda 13; s. at fæðslu, Greg. 22 (of Dives); svá s. sem Salomon, Eluc.; hirt þú líkam þinn ok georsk eigi s., Hom. (St.)
No entry
(i. e. sœma), d, [sama, sóma], to honour; ef hann vildi sæma (endow, grant) hann í nökkuru léni, Fms. vi. 52; þeirra sætta er vér sém vel sæmdir af í alla staði, Nj. 176; rituðu þá sér hverir þat sem eigi vildu sæma né játa, Bs. i. 718.
2. sæma við e-t, to bear with, submit or conform to; s. mun ek við slíkt, lízk mér þetta skamlaust, Korm. 192; þeim hlutum er ek vil fyr engan mun við s. (put up with), Fms. ii. 51; ferlegr fótr, en ekki má gaum at því gefa, s. verðr við slíkt, vii. 162; svá stillti hann lífi sínu, at hann sæmði meirr við heiminn (conformed more to the world) en aðrir helgir menn, 655 iii. 4; Skeggi kvað hana helzti lengi hafa sæmt við klækis-mann þann, Þórð. 49; þú, kerling, skalt s. við gestinn, attend, wait on him, Fas. ii. 540.
No entry
f. (prop. sæmð), honour; auka þína sæmð, Fms. i. 76; göra okkr sæmð sem hón hefir heitið, Nj. 5; sæmdar ok virðingar, Bs. i. 764; stendr hann í greindri sæmd mikils virðr, Mar. passim.
2. plur. sæmdir, redress; hann fékk þar engar sæmdir, Landn. 122; hann skyldi engar sæmðir hafa fyrir þá áverka, Ld. 230.
COMPDS: sæmdaratkvæði, sæmdarauki, sæmdarboð, sæmdarferð, sæmdarfýst, sæmdarför, sæmdarhlutr, sæmdarklæði, sæmdarlauss, sæmdarmaðr, sæmdarmál, sæmdarnafn, sæmdarorð, sæmdarráð, sæmdarspell, sæmdarsæti.
No entry
n. honourable mention, Sks. 311.
No entry
a, m. honour, Korm. 150.
No entry
n. an honourable offer, Fms. vii. 88.
No entry
f. an honourable journey; fara s., Finnb. 268, Grett. 151.
No entry
f. ambition, Ó. T. 71.
No entry
f. id., Fms. ii. 118, Hkr. ii. 173 (sigrfór, Ó. H. 107, l. c.)
No entry
m. a share of honour, Lv. 55, Sturl. i. 105; þessi tvau hundruð silfrs skaltú þiggja, ok er þetta nökkurr sæmdafhlutr, some acknowledgment, Band. 26 new Ed.
No entry
n. pl. robes of honour, Stj. 52.
No entry
adj. honourless, Fms. v. 327, Stj. 5.
No entry
m. a man of honour, importance, distinction, Nj. 40, Fms. i. 85; s. ok fuilhugi, vii. 150, Fs. 23; hón var hæfilát ok sink, en þó s., Sturl. iii. 169, Sks. 280.
No entry
n. pl. honourable mention, words of praise, Sks. i. 702.
No entry
n. a name or title of distinction, Sks. 270 B.
No entry
n. pl. words of praise, Th. 18.
No entry
n. honourable match, Fms. i. 103, vi. 56.
No entry
n. dishonour, Sks. 775.
No entry
n. a seat of honour, Sks. 251, 616, Fs. 22.
No entry
m. becomingness, propriety, Str. 21.
No entry
adv. honourably, becomingly, Ld. 62, Nj. 281, Fms. ix. 315, 418; vel ok s., Bs. i. 129; kaleikr s. görr, handsomely, Vm. 31; sæmiligar haldinn, in more honour, Fms. vii. 299; sem sæmiligast, i. 147.
No entry
adj. becoming; karlmannligr ok s. at sjá, Bjarn. 3, Fms. vi. 52; veita e-m sæmiligan umbúnað, Eg. 92; makligt ok sæmiligt, Fms. ii. 304; hit sæmiligsta sæti, Nj. 7; s. söngvari, Bs. i. 832; kirkja á sæmiligan kaleik, a costly chalice, Vm. 21, Bs. i. 872; steintjald nýtt, sæmiligt, Vm. 129.
No entry
adj. becoming, fit; þar eru eyru sæmst sem óxu, Nj 80; baugr er á beru sæmstr, Edda (in a verse), a saying; höfuð þitt mun þar sæmst sem nú er þat, Fb. ii. 290; þér væri sęmra, it would become thee better, Hkv. 2. 21; heldr er smri hendi þeirri meðal-kafli enn möndul-tré, 2. 2, o Hkv. Hjörv. 34; fyrr væri sæmra, it would have been better sooner, Fas. ii. 518.
No entry
adj. fine to look at; s. sólar-geisli, Gh. 15.
older form sæing (gen. sængr or sængar; pl. sængr), f.
1) bed (kona liggr í sænginni);
byggja eina ~, to sleep in the same bed;
2) childbed (andast á ~).
f. a bed; see sæing.
No entry
f. childbed, K. Á. 18, Bs. i. 687.
= sængrför.
(mod. sængr-för), f. id., H. E. i. 492; kona hans var þá önduð af sængrför, Vígl. 53 new Ed. (vellum of the 14th century).
No entry
n. pl. id., Jm. 24; sængr-klæði, Karl. 57.
No entry
n. pl. bed-clothes,
f. woman in childbed.
u, f. a woman in childbed, Fb. i. 71.
m. bed-side.
m. a bed-side, Grett. 107 A (vellum of the 15th century); but sængar-stokkr, Bs. ii. 228.
No entry
(i. e. Sœnskr), adj. Swedish, passim in old writers; the full form Svænskr is much rarer.
I)
(gen. sævar), m. sea (øxn gengu upp ór sænum), (varð sjárinn ókyrr mjök; róa út á sjá), = sjár, sjór.
II)
(-sæ, -sætt), a. seen (auðsær, einsætt).
sæ, sætt, adj. [sjá], seen, in the compds, auð-sær, ein-sær, clear, evident.
I)
(gen. sævar), m. sea (øxn gengu upp ór sænum), (varð sjárinn ókyrr mjök; róa út á sjá), = sjár, sjór.
II)
(-sæ, -sætt), a. seen (auðsær, einsætt).
m., there are three forms, sær, sjór, sjár (cp. snær, slær, etc.); in old writers sær is commonest, sjór in mod., sjár is the most rare: the v (also written f) appears in gen. sævar, sjóvar, sjávar; dat. sævi, sjóvi, sjávi; acc. sæ, sjó, sjá; the dat. sing. was then shortened into sæ, sjó, sjá, which forms prevail in prose: in mod. usage the v has also been dropped between two vowels, sjóar for sjóvar, pl. sjóir for sjóvir, dat. sjóum: a gen. sjós is only used in special phrases, and is borrowed from the Danish: [Ulf. saiws and mari-saiws = λίμνη, Luke v. 12; A. S. sæ; Engl. sea; O. H. G. seô; Germ. see; Dan. sö; Swed. sjö.]
A. The sea, never used, like Germ. see, of a lake; himin, jörð ok sjá, Fms. i. 304; á sjá ok landi, 31; ef sjár kastar á land, Grág. ii. 388; þar sem sær mætisk ok græn torfa, N. G. L. i. 13; sær eða vötn, Grág. ii. 275; sær ok vindar, Eluc. 10; særinn féll á land, Fms. xi. 6 (and sjórinn, id.); upp ór sæ (dat.), 7; sænum, 6, 7 (four times); and sjónum, 6 (once); í sæinn, 6, 7 (thrice); sjóinn, id. (once); á sæinn út, Hkr. i. 229; út til sævar, ii. 106, Ó. H. …
Shortened here. Read the full article →
(-ða, -ðr), v. to wound; s. e-n sári, to inflict a wound upon; recipr. særast, to wound one another.
1. ð, [sár; Dan. saare], to wound, Grág. i. 92, 442, ii. 11, Nj. 18, passim; særa e-n sári, to inflict a wound, Grág. ii. 35; særa e-n holundar-sári, Nj.; hana skyldi s. til barnsins, of hysterotomy, Fas. i. 118.
II. recipr. to wound one another; nú drepask menn eðr særask eðr vegask, Grág. ii. 92.
2. pass. to be wounded, Fms. viii. 248 (særðusk for urðu sárir).
2. (i. e. sœra), ð, [sverja, sór], to conjure; ek særi þik fyrir þann Guð er …, Fas. ii. 547; ek særi þik fyrir alla krapta Krists, … at, Nj. 176; sœri ek fyrir goð vár þessa riddara, 623. 31; pat bar eigi Kristnum mönnum, at s. Guð til nökkurs vitnis-burðar, of an ordeal, Fms. x. 547; hann sœrði hann í nafni Guðs at bíða sín, Barl. 135; ek særi yðr, minn herra, fyrir nafn várs herra Jesú Krists, Bs. i. 192.
No entry
1. (i. e. sœri), n. pl. oaths, swearing; heit ok særi, Fms. i. 205; vinna s., vi. 94; at kaupi þeirra vóru sterk vitni ok mörg særi, Edda 26; goðinn sór sœrin, Skálda 162; færa fram sværi (sic), N. G. L. i. 4; eiðar, orð ok sœri, Vsp. 30; heilug sœri, Bret. 40; var þat sœrum bundit, 82; hygg þú heldr á þinn eið | og óbrigðanleg særi, a hymn.
2. n. [sár], a sore, boil; olboga-særi, a sore on the elbow.
f. wounding.
f. a wounding, Stj. 46, 88.
No entry
(i. e. sœrr), adj. to be taken, of an oath; hann sór þeim eið, ok sagði þó at eigi mundi vel særr vera, it was not quite a fair oath, Fms. ix. 344; ú-sœrr eiðr, Sks. 80 new Ed., N. G. L. i. 17: the saying, lítið er í eiði ú-sært, see eiðr; heið-særr:—so in the mod. phrase, mér er sá eiðr sær, I will swear to it that it is so:—of the time when an oath can be taken, sœrr dagr, Gþl. 379, K. Á. 186.
I)
(-tta, -tt), v.
1) to sit in ambush for, waylay, with dat. (hann ætlar at s. yðr, þá er þér farið sunnan); to watch for an opportunity (þessu sætir Sturlaugr ok høggr);
2) to undergo, expose oneself to, suffer (vildu þeir heldr rýma land en eptir sitja ok s. afarkostum af konungi);
3) to bring about, cause, with dat.; s. áhlaupum við e-n, to attack one; s. vélræðum við e-n, to scheme against one;
4) to amount to, be equivalent to (E. var þar at búi sínu, svá at þat sætti vetrum eigi allfám); s. tíðindum, to be important news, be of importance (er þat komit til eyrna mér, er mér þykkir stórtíðindum s.); s. ráði, to be advisable (litlu ráði þykkir mér s. ferð þessi); s. sannindum ok réttindum, to regard truth and right; hann spurði, hví (= hverju) þat sætti, he asked how it came about, what was the reason.
II)
f. a woman whose husband has gone out of the country.
1. u, f. a kind of bondwoman; tvær eru hans enar beztu ambáttir, sæta ok deigja, N. G. L. i. 70, 234; sæta heitir sú kona, er búandi hennar er af landi farinn, Edda 108.
2. in poetry, a woman (generally), Lex. Poët.; sætan átti sjúkan mann, sér kaus dauða ef lifði hann, a ditty; heima-s., a marriageable girl staying at home.
II. a midden, dung-hill; jam-mikit sem hann taddi sér með sætu hans, N. G. L. ii. 113.
2. (i. e. sœta), t, to sweeten, MS. 23. 28.
I)
(-tta, -tt), v.
1) to sit in ambush for, waylay, with dat. (hann ætlar at s. yðr, þá er þér farið sunnan); to watch for an opportunity (þessu sætir Sturlaugr ok høggr);
2) to undergo, expose oneself to, suffer (vildu þeir heldr rýma land en eptir sitja ok s. afarkostum af konungi);
3) to bring about, cause, with dat.; s. áhlaupum við e-n, to attack one; s. vélræðum við e-n, to scheme against one;
4) to amount to, be equivalent to (E. var þar at búi sínu, svá at þat sætti vetrum eigi allfám); s. tíðindum, to be important news, be of importance (er þat komit til eyrna mér, er mér þykkir stórtíðindum s.); s. ráði, to be advisable (litlu ráði þykkir mér s. ferð þessi); s. sannindum ok réttindum, to regard truth and right; hann spurði, hví (= hverju) þat sætti, he asked how it came about, what was the reason.
II)
f. a woman whose husband has gone out of the country.
t, [sitja, sat, sátu], to sit in ambush for, waylay; with dat., var þeim sætt við sætr nokkur, vóru þar drepnir sumir, Fms. viii. 380; at þér sætið þeim á Eiða-skógi, Eg. 576; hann ætlar at s. yðr (waylay you) þá er þér farit sunnan, 261; s. honum ef hann færi austan, Orkn. 406; hann sætti þar skipum ok rænti, Hkr. iii. 336; sæta því er Áki færi aptr, … ok taka hann af lífi, Fms. xi. 46; þessu sætir Sturlaugr ok höggr, Fas. iii. 331; s. áverkum við e-n, Orkn. 408, Fbr. 29; s. uppgöngum við Birkibeina, Fms. viii. 73; s. fláráðum við e-n, Boll. 348; s. leyni-brögðum, Fms. v. 257.
2. to undergo, expose oneself to; sæta fjándskap af e-m, Sks. 268; s. mótgang eðr fjándskap af e-m, Fms. vii. 280; s. af mér reiði ok refsingum, i. 282, Eg. 89; er sá heimskr er sætir því (waits for), at annarr göri eptir hans daga, Hom. 153.
3. to amount to; þat sætti vetrum eigi allfám, Eg. 512; þat er nauðsynjum sætti, Hom. 129; gripum er honum þætti görsemum sæta, Landn. 331 (Mantissa); geta þess er mér þykkir mestum tíðindum sæta, Fms. vii. 240; þau áhlaup er geig sætti, 656 B. 1; var á henni hugar-ótti ok kvíði svá at meinum sætti, in an alarming degree, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
I) n.
1) seat;
vísa e-m til ~s, to assign a seat to one;
2) hay-rick (brjóta ofan ~).
II) from sitja.
1. n. a seat; sitja í því sæti, Edda 12; vísa e-m til sætis, Eg. 29; halda máttu þessu sæti, Nj. 6; leiða e-n til sætis, Fms. vii. 315, ix. 250; þat sæti (i. e. the throne) ætlaði sér hverr sona hans, i. 7; hof þat er sæti þeirra standa í, Edda; há-sæti, a high seat: eccl. a see, chair, postulligt, pávaligt s., H. E. i. 503, Dipl. v. 4; sam-s.
COMPDS: sætispallr, sætisstóll.
II. hay-ricks; keyra naut ór sæti sínu, Fms. vi. 104; stór-s., Eb. 224.
2. f. (sæta, u, f., 656 A. 12), sweetness, 673 A. 2; sæti mín, my sweet! Fms. xi. 424: in addressing, sæti minn, Bs. ii. 133.
No entry
n. pl. sweetmeats.
No entry
m. a seat-bench, N. G. L. ii. (Hirðskrá).
m. a chair of state.
m. a chair of state, Stj. 550.
No entry
adj., in ú-sætiligr, q. v.
n. pl. mountain pastures (til sætra ok í bygðinni), = setr.
n. pl. mountain pastures, see setr B (p. 525).
n. pl. mountain pastures (til sætra ok í bygðinni), = setr.
(i. e. sœtr), adj., compar. sætri, Hom. 4; but sætari, Bs. i. 277, l. 25; superl. sætastr: [Ulf. suts; A. S. swête; Engl. sweet; O. H. G. suozi; Germ. süss; Dan. söd; Swed. söt; Gr. ἡδύς]:—sweet; sætt epli, MS. 4. 9; sætan ilm, Fms. i. 228; sætt vatn, Stat. 251: metaph., sætt mál, Fms. v. 239; svíða sætar ástir, Flóv. 41; sætar syndir verða at sárum bótum, Sól.; þótti mér slökt et sætasta ljós augna minna, Nj. 187; sætr svefn, a sweet sleep; the phrase, sofa sætan, to sleep sweetly; engan máttu þeir sætan sofa, Sól. 13; ok biðja sætan sofa, Sdm. 34 (Bugge’s emend, for sælan of the MS.), cp. the Germ. schlafen sie wohl!
No entry
f. removal into a shed, Gþl. 404.
No entry
f. a dairy-shed (Germ. senn-hütte), N. G. L. ii. 121.
No entry
u, f. a road to huts, N. G. L. ii. 131.
I)
a. n. so that one can sit; setit er nú meðan s. er, we have sat as long as we could.
II)
(pl. -ir), f. reconciliation, agreement (s. þeira konungs ok Erlings), = sátt.
III)
from sær, seen.
n. adj. [sitja], what one can sit under, endurable; stóð hann upp ok mælti, setið er nú meðan sætt er, we have sat as long as we could bear, Eb. 280, Bs. ii. 224; víst líkar mér ílla, ok er eigi um slíkt sætt, it is not to be endured, Bjarn.
I)
a. n. so that one can sit; setit er nú meðan s. er, we have sat as long as we could.
II)
(pl. -ir), f. reconciliation, agreement (s. þeira konungs ok Erlings), = sátt.
III)
from sær, seen.
f. Sidon in Palestine, Fms. vii.
I)
a. n. so that one can sit; setit er nú meðan s. er, we have sat as long as we could.
II)
(pl. -ir), f. reconciliation, agreement (s. þeira konungs ok Erlings), = sátt.
III)
from sær, seen.
f. [as to the etymology sátt or sætt is the same word as A. S. saht = peace; cp. Lat. sancio; it must not be confounded with Germ. sachte, whence Dan. sagte, a Low Germ. form answering to Engl. soft]:—a reconciliation, an agreement; for the references see sátt: also for compds in sættar- see sátt B (p. 518, col. 1).
(-tta, -ttr), v. to reconcile (s. e-n við e-n);
refl., ~st, to come to terms; s. á málit, to come to an agreement in the matter.
t, [sátt], to reconcile, make peace among; s. mennina, sætta þá, Nj. 149, Landn. 105, Fms. i. 36, 48, vi. 337, x. 266, passim; sætta e-n við e-n, to reconcile to another, Eg. 226.
II. reflex., sættask við e-n, Fms. vi. 286; láta sem þú vildir sættask, Háv. 57; at sækja eðr sættask, either to prosecute or to come to terms, Grág. i. 226; hann hafði sætzk á vígit, Nj. 57; svá at þú sættisk á þat, Ld. 50.
2. recipr. to come to terms, agree; þeir sættusk, Fms. i. 13, 57; sættask á mál, Nj. 22; þeir höfðu sætzk í konungs dóm, á öll mál sín, Fms. x. 8; er þeir sjálfir mundu á sættask, Sturl. iii. 246.
m. peace-maker, reconciler.
m. a peace-maker, reconciler; engi var hann s. manna (manna sættir C), Sturl. ii. 39; er Týr ekki kallaðr s. manna, Edda 17; garðr er granna sættir, a law saying, N. G. L. i. 40.
No entry
(-leiki), m. sweetness, Stj. 60, 310, Sks. 107, Magn. 486, Fms. x. 288, Eluc. 54.
No entry
adv. sweetly, Stj. 1, 70, passim.
No entry
adj. sweet, 655 v. 2.
gen. from sær.
see sær.
m. sea-king (vóru margir sækonungar, þeir er réðu liði miklu ok áttu engi lönd).
m. a sea-king; vóru margir sækonungar þeir er réðu liði miklu ok áttu engi lönd, þótti sá einn með fullu heita mega sækonungr, er hann svaf aldri undir sótkum rapti ok drakk aldri at arinshorni, Yngl. S. ch. 34, cp. Caesar Bell. Gall. i. 36; sækonungur, opp. to herkonungar, Fb. i. 25, ll. 6, 7; Auði ok Buðli vóru sækonungar ok fóru báðir með her sinn, id.; Haki ok Hagbarðr hétu bræðr tveir, þeir vóru sækonungar (sjá-konungar Ed.) ok höfðu lið mikit, Yngl. S. ch. 25; Gorr hafði Eyjarnar ok var hann því kalladr sækonungr, Orkn. 8; Sváfu barn ok sækonungs, Hdl.; hvernig skal sæ kenna? Kalla sækonunga leið ok braut, Edda 66; hvernig skal kenna skip?—Svá at kalla hest eða dýr eða skið sækonunga, 90. For a list of the names of mythical sea-kings see Edda (Gl.), ending thus,—sékk-at ek fleiri sækonunga, 111. The word is poetical, and refers only to the ancient age of the Vikings in the 8th and 9th centuries, see konungr.
(að), v. to saddle (ok bað hann ~ hesta þeira); fig., ~ e-u á e-t or á ofan, to add one (affront) to another (Björn ~r því á ofan, at hann kvað vísu þessa).
að, to saddle, Nj. 20, Eg. 396; hestr söðlaðr, Ísl. ii. 333, Hkr. ii. 77.
2. the phrase, söðla því á ofan, to add one (affront) to another; hann söðlar því á ofan, at hann kvað vísu þessa til Þórðar, Bjarn. 26; s. glæp á úhapp, Sturl. iii. 116, Bs. i. 329.
No entry
a, m. a saddler, N. G. L. ii.
n. saddle-room.
n. a saddle-room, Sturl. ii. 250.
No entry
f. pl. the name of some verses, Grett.
(pl. söðlar), m. saddle;
leggja söðul á hest, to saddle a horse.
m., dat. söðli, [A. S. sadol, sadel; Engl. saddle; Germ. sattel; Dan. saddel; this word cannot belong to the vernacular Teut., but is borrowed from Lat. sedile, as appears from the unchanged medial d, for sitja would require an Engl.-Icel. t, Germ. z (sötull, satzel)]:—a saddle; the word occurs in such old poems as the Vkv. 7, Akv. 4, Og. 3; leggja söðul á hest, Eg. 719; bera söðla í haga, Nj. 33; saðul, Sks. 403; steindr söðull, a stained saddle, Ld. 272; trog-söðull, q. v.; stand-s., q. v.: in mod. usage söðull is a lady’s saddle or pillion (formed like an arm-chair), hnakkr a man’s saddle.
COMPDS: söðulbakaðr, söðulbogi, söðlabúr, söðulfjöl, söðulgjörð, söðulhringja, söðulker, söðulklæði, Söðulkolla, Söðulkolluvísur, söðulnefjaðr, söðulreiði, söðulreim, söðultreyja.
No entry
part. ‘saddle-backed,’ hollow-backed, of a horse, when the back sinks in instead of being straight.
m. saddle-bow.
a, m. the saddle-bow, Sks. 406.
f. saddle-board, saddle-tree.
f. the saddle-board, the side board of an Icel, lady’s saddle, which is made like a chair, Sturl. iii. 295, Nj. 205.
f. saddle-girth.
f. a saddle-girth, Lv. 92, Mag. 8.
f. saddle-buckle.
u, f. a saddle-buckle, Fas. i. 319.
No entry
n. a saddle-bottle, Sks. 725 B.
n. saddle-cloth.
n. a saddle-cloth, Akv. 7, Sks. 725.
No entry
u, f. the name of a mare.
No entry
adj. bottle-nosed.
n. saddle-harness.
n. saddle-harness, Nj. 33, K. Á. 166, Sks. 403, Gísl. 103.
f. saddle-strap.
f. a saddle-strap, Sturl. 1. 177.
f. saddle-cloth (?).
u, f. a saddle-tree; í hann lagði tennr upp á söðultreyjuna, Fms. iv. 58; see trog-söðull.
No entry
m. = svefn, q. v.
(gen. sagar, pl. sagar), f. saw.
f., gen. sagar, pl. sagar, [saga; A. S. saga; Engl. saw; Dan. sav]:—a saw, passim in mod. usage. saga-tenn, f. pl. saw-teeth. Stj. 77.
No entry
adj. [saggi], dank, wet.
No entry
f., in sann-sögli, q. v.
(gen. sagnar, pl. sagnir), f.
1) speech, opp. to þögn (s. eða þögn haf þér sjálfr í hug);
2) tale, report, news (konungr varð allreiðr, þá er hann heyrði þessa s.); þat er s. manna, at, people say, the story goes, that; nauðga e-m, pína e-n, til sagna, to force one to confess, by torture;
3) host of men (cf. ‘skipssögn’).
f., pl. sagnir, [Dan. sagn; see segja and saga], a saw, tale, report; at sögn Ara prests ins fróða, Fms. i. 55; brá flestum sú sögn (news) í brún, vi. 226; nauðga e-m til sagna, to force one to confess, by tortures, Fbr. 46; pína til sagna, id., Fms. vi. 14: gramm., Skálda 174, 178, 180.
II. a host, men, poët., Edda (Gl.); sagna segendum, Haustl.; skipa-sögn, a ship’s crew, Fms. vi. (in a verse); skip-sögn, q. v.; sjau fylla sögn, seven make a crew, Edda.
COMPDS: sagna-maðr (q. v.), m. an historian, Sturl. i. 9; inn vísi s. Josephus, Stj., Mar. sagna-skemtan, f. an entertainment of story-telling, Sturl. i. 25, Þorf. Karl. ch. 7.
No entry
adj. [segja], in sann-sögull, q. v.
gen. from saga.
in compds, see saga.
f. saga-book, volume of sagas.
f. a saga-book, volume of sagas, Vm. 117; sögubók forn, ok á margar sögur, Ám. 42; Sturla lagði mikinn huga á at láta rita sögubækr, Sturl. ii. 123; þessar sögubækr, Maríu saga, Ólafanna sögur, Karlamagnús saga, Dipl. v. 18.
No entry
n. a fragment.
n. materials for a saga.
n. materials for a saga; ritum vér þar ekki fleira af, eru þar mikil söguefni, Sturl. iii. 291.
a. worth telling, important.
adj. worth telling, important, Ísl. ii. 360.
n. pl. historical poems.
n. pl. epic lays, Hkr. (pref.)
m.
1) informant, authority;
2) the hero of a tale.
m. a saga-man, Hom. 88: the hero of a tale, Magn. 448: one’s authority for a report, til-greina sinn sögumann.
No entry
a, m. a saga-master, Fær., Bs.
f. tradition.
f. a tradition. Fms. viii. 1.
No entry
m. an episode, Fas. i. 313.
f. tattling propensity.
f. tattling, Sks. 25 A.
(gen. sakar, pl. sakar or sakir), f.
1) charge, the offence charged;
sönn ~, a true charge;
gera sakar á hendr sér, to incur charges;
gera sakir við e-n, to do offence or harm to one;
sannr at ~, proved (found) guilty;
gefa e-m (upp) sakir, to remit a charge;
gefa e-m ~ (sakar) á e-u, gefa e-m e-t at ~, to make a charge against one;
fœrast undan ~um, to plead not guilty;
vera (bundinn) í ~um við e-n, to have done offence to one (konungr tók stór gjöld af bóndum þeim, er honum þóttu í ~um við sik);
2) suit, action, in court;
eiga ~ á e-u, to have a ground for complaint;
ek á sjálfr ~ á því, that is my own affair;
sækja e-n ~um, to prosecute one;
svæfa allar sakar, to settle all causes;
fara með ~ina, to conduct the suit;
segja fram ~ sína, to declare ones suit;
3) effect;
hafa ekki at ~, to effect nothing;
tók Þóroddr þá at vanda um kvámur hans, ok hafði ekki at ~, but to no effect;
4) cause, reason (þótti konungi sakir til, þótt hann hefði eigi komit);
fyrir hverja ~, for the sake of what, why?
fyrir þá (þessa) ~, for that reason, therefore;
af þeim ~um, from that cause (svá lauk þessu, at húsfreyja lézt af þeim ~um); …
f., gen. sakar, dat. sök, and older saku, which occurs on Runic stones; pl. sakar, later sakir; a gen. sing. söku or saku (from saka, u, f.) remains in the compds söku-dólgr, söku-nautr: [Ulf. sakjo = μάχη; A. S. sacu; Engl. sake; Germ. sache; Dan. sag; Swed. sak.]
A. A charge, then the offence charged, guilt, crime, like Lat. crimen; göra sakar á hendr sér, to incur charges, Ld. 44; sannr at sök, guilty, Nj. 87, Grág. i. 75; sök er sönn, a true charge, 294; sakar allar skulu liggja niðri meðal okkar, Grág. i. 362; svæfa sakar, Gm. 15; semr hann dóma ok sakar leggr, Vsp. 64; ef sakar görask þær skal fé bæta, Ísl. ii. 380; bæta sakir þær allar með fé er görzk höfðu í þeim málum, Eg. 98; nú er sagt hvaðan sakar görðusk, Hkv.; veiztú hverjar sakir ek á við konung þenna? … hann hefir drepit föður minn, Fas. ii. 532; þeim megin siglu er menn eigu síðr sakir við menn, Grág. ii. 137; gefa e-m upp sakir, to remit a charge, Ld. 44; or, gefa e-m sakir, id., Fms. x. 326; gefa e-m sök (sakar) á e-u, to make a charge against one, Landn. 145; gefa e-m e-t að sök, id., Fms. i. 37; bera sakar á e-n, to bring a charge against, Hkr. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. pl. a sinking; láta skip liggja fimm nætr í sökk (in a sinking state) þá, skulu þeir upp ausa, N. G. L. i. 102.
2. [Ulf. saggqs = δυσμή; Engl. sink], a hollow, a pit; sökk síðra brúna, the pits under the brows, i. e. the eye-sockets, Ad. 8; sökk-dalir Surts, the pit-dales of S., deep abysses, Ht. sökk-Mímir, the giant of the deep, Gm., (see Mímir.)
No entry
ð and t, a causal to the preceding, [Ulf. saggqian; Dan. sænke]:—to make to sink, sink, with dat., Fms. vi. 286, Blas. 48; ok sökðu þar niðr kistunni, Ó. H. 226; brutu á raufar ok söktu niðr, Eg. 125, (cp. Dan. bore i sænk); bar ek á sæ út ok sökða með grjóti, 656 B. 1; sökkva í fötu (dat.), to sink a pail into the well or brook, for fetching water; gékk Gunnlaugr til lækjar ok sökti í hjálminum, Ísl. ii. 269, v. l.; Egill tók hjálminn ok sökkvir (sökkr Ed.) niðr í kjölinn, ok drakk þrjá drykki mikla, Fms. xi. 233.
II. reflex. to sink oneself; nú mun hón sökvask (seycquaz Ed.), Vsp. fine; sökstú (imperat. seycstu Ed.) nú gýgjar kyn, Helr. 14; hann sökðisk í hafit, Edda (pref.) i. 226; hann skaut, kom á hvalinn, ok sökðisk, Korm. 164; svá sem vagn snýsk á himni ok sökkvisk (söksk Ed.) eigi, Magn. 470, cp. Od. v. 275.
No entry
pres. sökk; pret. sökk, sökkt (sökkst), sökk; plur. sukku; subj. sykki; imperat. sökk, sökktu; part. sokkinn: [Ulf. siggqan = βυθίζεσθαι, δύσειν; A. S. sincan; Engl. sink; Germ. sinken; Dan. synke]:—to sink; hann sökk niðr, sank down, Landn. 44, v. l.; sökk niðr hestr hans, Fms. ii. 202; sökk hón niðr með öllum farminum, Nj. 19; exin sökkr, Fær. 49.
No entry
m. the ‘sink-bench,’ deep seat, the mythol. seat of Freyja, Gm., Edda.
a. n., in the phrase, eiga ~ við e-n, to have many quarrels with (á ek ~ við fólkit).
n. adj., in the phrase, eiga sökótt, to have many enemies, Lv. 36, Eb. 54, Korm. 150, Fms. vi. 112; þykki mér vera mega, at sökótt verði nú í dag, v. 258.
m. a person with whom one is at variance, enemy, adversary.
m. an enemy lying under penalty; biskup segir öllum sökudólgum sínum, at …, Bs. i. 771 (of a person under ban); sá maðr er Ingólfr heitir, hann er sakadólgr (sic) minn, Fs. 63; sökudólgar (the murderers) hygg ek síðla muni kallaðir frá kvölum, Sól. 24; mun þat ekki upp tekit af sökudólgum mínum, Nj. 257.
m. a person with whom one is at variance, enemy, adversary.
m. = sökudólgr; s. várr (= Lat. reus) býðr okkr Guðmund til görðar, Ölk. 35; svá sem vér fyrir-gefum várum sökunautum, Hom. 158 (Lord’s Prayer); skal hann bjóða skapdróttni hans til með váttum ok bjóða eigi sökunautum hans, N. G. L. i. 33.
n. = saktal.
n. = saktal (q. v.), N. G. L. i. 187, Fb. i. 562.
f. defence in a suit.
f. = sakvörn (q. v.), Nj. 232.
(gen. sölva), n. pl. an edible seaweed, dulse.
n. pl., gen. pl. sölva; an eatable sea-plant, perh. the samphire; ber ok söl eigu menn at eta sem vilja at úsekju í annars landi, Grág. ii. 347; hvat er nú, dóttir, tyggr þú nökkut …? Tygg ek söl, segir hón … slíkt görir at er sölin etr, þyrstir æ því meirr, Eg. 604, 605; freq. in mod. usage.
COMPDS: sölvafjara, sölvakaup, sölvanám.
No entry
að, to be begrimed.
No entry
adj. [A. S. salu, salwig; O. H. G. salo; Engl. sallow], yellow, of linen or the like: a pr. name, Söl-mundr, Landn.
No entry
að, to rob; s. e-ð undir sig, to get by covetousness and avarice.
No entry
m. a seller, also a purchaser; sölumann þann er ek hefi jörð selda, N. G. L. i. 88.
f. a piece of common stuff, wadmal.
f. a piece of common stuff or cloth, for wadmal was the standard of payment; hann kastaði yfir sik söluváð, Sturl. iii. 112; söluváðar-bræðr, -kufl, -kyrtill, Finnb. 216, Grett. 148, Nj. 32; unless the word in this usage be derived from A. S. salow, Engl. sallow (?).
No entry
part. valued, H. E. ii. 195.
f. beach where dulse is gathered, dulse-gathering (vera í sölvafjöru).
u, f. right of picking samphire; kirkja á sölvafjöru til búnautnar öllum heima-mönnum, Vm. 96.
n. purchase of dulse.
n. pl. purchase of samphire, Sturl. i. 18.
No entry
n. samphire-picking; s. ok þangskurð eiga Gaulverjar, Vm. 18.
No entry
a, m. a pr. name, the ‘Sallow (?),’ Landn.
No entry
adj. likewise, N. T.
a. sandy, = sendinn.
adj. [sandr], sandy, Stj. 96, Fms. vi. (in a verse).
(að), v. to make a jingling or ringing sound (spratt járnit á gólfit, svá at ~ði við).
að, (söngra, Mag. 8), to make a rattling sound, like pebbles; spratt járnit á gólfit svá at sönglaði við hátt, Fms. v. 255; en er hann heyrði at grjótið sönglaði, Grett. 134 A; þá söngraði í lokinu ok síðan spratt upp hurðin, Mag. 8.
(-s, -var), m.
1) singing, music (heyra fagran söng);
2) song, lay (upphaf sönganna).
m., old dat. söngvi, later söng; gen. acc. pl. söngva: [Ulf. saggus, = ὠδή, συμφωνία; a common Teut. word]:—a song, singing, music: þeir lásu aptan-sönginn, varð söngrinn eigi greiðligr, Fms. vii. 152; strengjum ok allskyns söng, Skálda; fagrlig samhljóðan söngsins, Bs. i. 240; syngja með fögrum söng, El. 21; fugla-s., a bird’s song; svana-s., a swan-song; söngvi svana, Edda (in a verse); vápn-s., a ‘weapon-song,’ clash of weapons, Akv.
2. a chanting, of Ave Marias, etc.; heita föstum, fégjöfum ok söngum, lítið varð af söngum, Skíða R.; yfir-söngvar, Bs. i. 242: lága-s., q. v. (in the mass); tví-s., q. v.
3. a song, lay; ok er þessa næst upphaf sanganna (gen. pl. sic), Str. 1; með kveðskap ok söngum, Bret. 48; man-söngr, a love-song; Grotta-s., the name of a poem, Edda 79, (ljóð þau er kallat er G.); söngs-íþrótt, music, Clem. 33. söngva-dikt, n. a song, composition, Stj. 560.
B. COMPDS: söngbók, söngfæri, sönghljóð, sönghljómr, sönghús, söngkórr, sönglauss, sönglist, söngmaðr, söngmær, söngnám, söngprestr, söngraust, söngskrá, söngtól.
No entry
að, = söngla, Mag. 8.
No entry
a, m. a singer; sæmiligr s., Bs. i. 832.
a. given to singing.
adj., hann var s. ok mikill bænahalds-maðr, Ann. 1341; hann var ú-söngvinn ok trúlauss, Grett. 111.
f. song-book, chant-book.
f. a song-book, chant-book, missal, Vm. 15, 47, 55; söngbókar skrá, Pm. 24.
No entry
n. pl. musical instruments, Stj. 181, 407, 631, Fms. vii. 97, Al. 71.
n. pl. singing, music.
n. pl. singing, tunes, music, Fb. ii. 16, Stj. 632.
No entry
m. the ring of music, Mar.
n. choir.
n. a choir, N. G. L. i. 348, Fms. viii. 25, ix. 18, 19, xi. 271, Eb. 10, Grág. i. 460, Vm. passim, Stat. 267; ‘sanctum sanctorum’ er vér kollum sönghús, Stj. 563; sönghúss dyrr, horn, pallr, sylla, tjald, N. G. L. i. 348, Fms. vii. 230, viii. 25. ix. 26, Bs. i. 670, Vm. 64, Sturl. ii. 125.
No entry
m. = sönghús.
No entry
adj. without service, Ann. 1232.
f. art of music.
f. music, Stj. 45, 86, Bs. i. 220, 239 (en einn sæmiligan prestmann er Rikini hét, kapalin sinn, fékk hann til at kenna sönglist ok versa-görð).
m. singer.
m. a singing-man; mikill raddmaðr ok s., Bs. i. 127; íþrótta-menn ok söngmenn, 655 v. 1.
f.
1) singing maid;
2) a kind of bell.
f. a ‘singing maid,’ a kind of bell; klukkur, söngmeyjar tvær, D. I. i. 476; Postula-klokkur ok enn söngmeyjar fimm, Bs. i. 858.
n. instruction in music.
n. the learning of music; kenndi sira Valþjófr s. (in the cathedral of Hólar), Bs. i. 850.
No entry
m. a priest who chants mass, Pm. 60.
f. singing-voice.
f. a singing voice, Fms. ii. 199, Hom.
No entry
f. a music-book, Pm. 98.
n. pl. = söngfœri.
n. pl. ‘song-tools,’ instruments to accompany singing, Ó. H. 86, Stj. 49.
No entry
f. a proof, evidence; see sannan.
No entry
m., qs. Sverkir, m., [akin to svarkr, q. v.], a pr. name and a nickname, Landn., Fagrsk.
No entry
a, m. [the root is Goth. sarwa = ὅπλα, πανοπλία; A. S. searo; O. H. G. saro, ga-sarawi; mid.H. G. ge-serwe = Lat. armatura]:—a pr. name, Hðm. (the son of king Jonakr), Landn., Sarius of Jornandes; the -li in Sör-li is a dimin. inflex., which would in Goth. be sarwi-la, since freq. as a pr. name, Landn., Lv. Sörla-stikki, the name of a poem, see stikki.
II. meton, a gross, rough fellow is called sörli, (from the romance of Sörli the Strong?), whence sörla-ligr, adj., and sörlast, að, to go about as a sörli.
No entry
pl. sörvar, for the root see the preceding word, a lady’s necklace of stones; sörva gefn, sörva Rindr, the goddess of the s., i. e. a woman, Kormak; in prose, in the compd steina-sörvi (seyrvi), a stone necklace; höggr á hálsinn ok brast við furðu hátt ok koni á stein þann í sörvinu, er þokask hafði, Ísl. ii. 364; þat var í forneskju kvenna-búnaðr er kallat var steina-sörvi er þær höfðu á hálsi sér, Edda 68; hón tekr ór serk sér steina-seyrvi mikit er hón átti ok dregr á háls honum, Ísl. ii. 343; hón tók eitt steina-sörvi ok batt um háls honum, Fas. iii. 443, cp. Worsaac, Nos. 90, 397: armour, sörva hyrr, the armour-fire, i. e. the sword, Vellekla.
II. a band of men, sörvar; seven men make a sörvar, Edda 108.
No entry
ð, see sautra.
No entry
n. [són], in hapt-sœni, the reconciliation of the gods, Kormak.
(pl. -ar), f. exorcism.
f. an exorcism, H. E. ii. 52.