Bókastaðir

An Old Norse Library

snæ-fugl – stúderan

snæ-fugl
Zoëga

m. snow-bunting.

Cleasby-Vigfusson

m. the snow-bunting, emberiza nivalis, Edda (Gl.); whence

snæ-fölva
Zoëga

f. = snjóföl.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = snjóföl, Ld. 204.

snæ-hús
Zoëga

n. snow-house.

Cleasby-Vigfusson

n. a snow-house dug in the snow, Bs. i. 324.

snæ-hvítr
Zoëga

a. snow-white.

Cleasby-Vigfusson

adj. = snjóhvítr, Hom. 80.

snæ-kollr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mound of snow, a nickname, Fms. ix.

snæ-kváma
Zoëga

f. fall of snow.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a fall of snow, Bs. i. 669.

snæ-kökkr
Zoëga

m. snow-ball.

Cleasby-Vigfusson

m. (snjó-kökkr), a snowball, Fms. vii. 230, Dropl. 22.

Snæ-land

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. Snowland, the first name given to Iceland, Landn. 26.

snæ-lauss
Zoëga

a. = snjólauss.

Cleasby-Vigfusson

adj. = snjólauss; fjöll snælaus, Landn. 175.

snæ-liga
Zoëga

adv. snowily (see snugga).

Cleasby-Vigfusson

adv. snowy, Fms. vii. 20.

snæ-lítill
Zoëga

a. with little snow (lítill vetr).

Cleasby-Vigfusson

adj. with little snow. Fms. xi. 7.

snæ-ljós

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the snow-light; að flýja undan mannsins valdi undir Guðs reiði það er að hlaupa undan snæljósinu til að verða fyrir reiðar-slaginu, Vídal. i. 336.

n. a ‘snow-light’ snow-blink, Eggert Itin. 121.

snæ-mikit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. much snow, Landn. 324, Finnb. 242.

snæ-nám
Zoëga

n. thaw.

Cleasby-Vigfusson

n. a thaw, Fms. iv. 42 (snjá-nám, Hkr. l. c.), D. N. ii. 35.

snæ-skafa
Zoëga

f. drifting snow.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the whirling of snow, mod. skaf-kafald, Ísl. ii. 87.

snæ-skriða
Zoëga

f. snow-slip.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a snow-slip, Bs. i, Gísl. 33.

snæ-vetr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a snowy winter, MS. 415. 19.

snæ-þryma

No entry

Cleasby-Vigfusson

a nickname, Landn.

snöfr-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., see snæfrligr.

SNÖGGR
Zoëga

(acc. snøggvan), a.

1) short (gøra stutt skegg ok snøggvan kamp); þeir bitu allt gras at snøggu, they bit it close;

2) short-haired;

3) sudden, brief (orrosta hörð ok snøgg); neut., snøggt, as adv. soon, quickly (þá dró snøggt undan).

Cleasby-Vigfusson

adj., the v appears before a vowel, snöggvan, etc.; compar. snöggvari; superl. snöggvastr: [Engl. snug, but metaph. = smooth]:—bald or short, smooth, of wool, hair, crop; á loðna ok lembda en aðra snöggva ok gelda, Vm. 33; snöggvar ær, Grág. i. 505; nauts rófa snögg, Eb. 272; snöggvan belg, Landn. (in a verse); stutt skegg ok snöggvan kamp, Sks. 288; þeir bitu allt gras at snöggu, bit it close, Fms. xi. 6: freq. in mod. usage, esp. of grass, það er snöggt, túnið er snöggt.

II. metaph. sudden, brief; orrosta hörð ok snögg, Vígl. 26; snöggr verki, hasty work, Geisli.

2. neut. snöggt, soon, at once, Finnb. 226; þá, dró svá snöggt undan, Fb. ii. 15; cp. the phrase, það er snöggt-um betra, by far better; superl. snöggvast, for a moment; eg fer burt sem snöggvast.

snögg-klæddr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. ‘snug-clad’ i. e. in under-clothing.

snögg-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. suddenly, Landn. 85.

snögg-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sudden; s. viðburðr.

snökta

No entry

Cleasby-Vigfusson

(snökt, n. whining), t, to sob, whine; ér látið ílla, snöktið eða syrgit, Fms. viii. 234; með snöktandi röddu, i. 264.

snöp

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [snapa], a ‘nip,’ scanty grass for sheep to nibble at in snow-covered fields; það er ekki nema litil snöp.

snör

No entry

Cleasby-Vigfusson

see snor.

snörgl
Zoëga

n. rattling in the throat.

Cleasby-Vigfusson

n. (sounded snörl), a rattling sound in the throat, Fs. 144, Sturl. ii. 67 C.

snörgla
Zoëga

(að), v. to rattle in the throat (hon lá ok ~ði).

Cleasby-Vigfusson

ð, to ‘snarl,’ rattle in the throat, Hom. 121, Fms. v. 213.

snörtr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., gen. snartar, [Ivar Aasen snart = a stick burnt at one end]:—a nickname, Landn.; hence Snartar-tunga, a local name.

SNÖS
Zoëga

(gen. snasar), f. projecting rock.

Cleasby-Vigfusson

f. [Ivar Aasen snos], a projecting rock; þeir höfðu þar tjald hjá snösinni, Gullþ. 8: freq. in mod. usage, kletta-snös, fram á snösina; berg-snös, Eg., Gullþ., Hom.

2. a pot-hook; gullkaleikr með gyltum snusum (= -snösum), Vm. 52: heill og sæll hór minn eg skal kyssa snös þína ef þú græðir vör mína, Ísl. Þjóðs. ii. 553.

snöttungr
Zoëga

m. robber.

Cleasby-Vigfusson

m. [snatta], a rover, Fas. ii. 357.

so

No entry

Cleasby-Vigfusson

—svá. (q. v.), so; soddan, svoddan, such.

soddi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., mod. suddi, [soð], dampness, steam, as a nickname, Fms. ix.

SOÐ
Zoëga

n. broth (drekka ~it).

Cleasby-Vigfusson

n. [sjóða; mid. H. G. sot], the broth or water in which meat has been seethed or sodden, Stj. 390, Fms. i. 35, Mag. 157, passim: swill, gefa svínum soð, Hkv. 2. 37, Vígl. 17.

COMPDS: soðáll, soðfantr, soðfullr, soðgreifi, soðhús, soðketill, soðkrókr, soðreykr.

soðinn
Zoëga

from sjóða.

Cleasby-Vigfusson

part. boiled.

soðna
Zoëga

(að), v. to become boiled.

Cleasby-Vigfusson

að, to become sodden, cooked, boiled, Edda 45, Str. 28.

soðning
Zoëga

f. boiling, cooking.

Cleasby-Vigfusson

f. a soddening, seething, boiling; vera at s., Rd. 260, Sturl. iii. 101, Krók.: a thing to be cooked, Stj. 620.

soð-áll
Zoëga

m. flesh-hook.

Cleasby-Vigfusson

m. a flesh-hook, rendering of Lat. fuscinula in the Vulgate, Stj. 308, 315, 430.

soð-fantr
Zoëga

m. cook.

Cleasby-Vigfusson

m. a cook, Clar.

soð-fullr
Zoëga

a. full of broth (soð).

Cleasby-Vigfusson

adj. full of sod, Mag.

soð-greifi
Zoëga

m. cook.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘cooking-lord,’ cook (ironic.), Fbr. 194, Róm. 333.

soð-hús
Zoëga

n. kitchen.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘seethe-house,’ kitchen, Korm. 34. Bs. i. 357, Pm. 133, Dipl. v. 18.

soð-ketill
Zoëga

m. cooking-kettle.

Cleasby-Vigfusson

m. a cooking-kettle, Stj. 291, Nj. 247, 248.

soð-krókr

No entry

Cleasby-Vigfusson

= soðáll, Sturl. iii. 176 (a nickname).

soð-reykr
Zoëga

m. steam from cooking.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘seething-reek’ steam from cooking, Fb. i. 87.

SOFA
Zoëga

(sef; svaf, sváfum; sólinn), v. to sleep; s. af um nóttina, to sleep the night through; s. fast, to sleep hard, soundly; s. lífi, to sleep one’s life away; fig. to be dormant.

Cleasby-Vigfusson

pres. sing. sefr, older søfr, Hom. 152; pl. sofum, sofit, sofa: pret. svaf, svaft (mod. svafst), svaf; pl. sváfu, svófu, or eliding the v, sófu; subj. svæfi or sœfi; imperat. sof, sofðu; part. sofinn: [Dan. sove, Swed. sofua; a word common to the Teut. and class, languages, if indeed, as Grimm thinks, Goth. slêpan, Engl. sleep, Germ. schlafen, are the same word in different forms; cp. svefn, Engl. swoon.]

B. To sleep; mart um dvelr þann er um morgin sefr, Hm. 59 (Bugge); sjaldan getr sofandi maðr sigr, 58, Vápn. 25; sofa svefn, Fb. i. 550; s. af nóttina, 348; s. af nótt þá, Ísl. ii. 350, Fms. iii. 92; þeir sváfu um nóttina. Eg. 560; hann svaf, Fs. 6, Fms. i, 12; sefr hann þrjár nætr í húsinu, xi. 5; sá er ávalt søfr, Hom. 152; sofa fast, Fms. i. 9; hve fast hann svæfi, Fs. 6; s. sætan, to sleep sweetly. Sól., Sdm.; sem þá at hann svæfi, Ó. H. 219: the phrase, ok sofi yðr þó eigi öll vá, woe shall not sleep for you, shall lie wide awake at your door, Eb. 160; sofa lífi, to sleep one’s life away, Hðm.

II. reflex., hann spyrr hversu þeim hafi sofizk, … hann lætr sér vel hafa sofnazt, he asked how they had slept, … he said he had slept well, Þiðr. …

Shortened here. Read the full article →

sofari
Zoëga

m. sleeper (sjau sofarar).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a sleeper, Játv. S. 20.

sofendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. pl. sleepers; sjau s., the seven sleepers, Ann.

sofna
Zoëga

(að), v. to fall asleep;

~ fast, to fall fast asleep (hann ~ði fast ok lét illa í svefni);

vera ~ðr, to be asleep (eptir um nóttina er menn vóru ~ðir).

Cleasby-Vigfusson

að, (somna, Bs. i. 340, l. 5; sopna, 673. 2), to fall asleep, Fms. i. 9, xi. 5, Fs. 6, Nj. 33, 273, N. G. L. i. 102; margir líkamir heilagra dauðra manna, er sofnat höfðu, risu upp, Niðrst. 10; hann sofnaði til Guðs, Bs. i: to abate, Al. 54.

2. in mod. usage reflex., mér hefir sofnast vel, I have slept well, cp. Þiðr. 319, passim.

SOG

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [sjúga], an inlet; yfir skerin þar sem vága-sogin vóru mest, ok þvi skeri næst var sogit miklu breiðast, Bs. ii. 181.

2. in compds, að-sog and út-sog in Icei. the ‘inrush and outsuck’ of the surf; lenda með að-soginu; en með út-soginu skall það á honum aptr, og rak hann langt út á sjó, Od. v. 428.

II. a local name for the outlet of the Lake of Thingwalla.

soga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to suck, of the surf; aldan sogaði að sér skipið.

Sogn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. and Sogn-sær, m. the name of a fjord in Norway, perh. akin to sog from the inlet-like shape of this fjord: hence Sygnir, m. pl. the men of Sogn, Fms.

sokka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. and sokki, a, m. a horse with white legs: Sokki, a. m. a nickname, Landn., Fs, Orkn.

sokka-band
Zoëga

n. garter.

Cleasby-Vigfusson

n. a garter, Fas. ii. 374.

sokka-leistr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., see leistr; ganga á sokkaleistunum, to walk in socks, Dan. gaae paa hose-fodder.

sokkning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [sökkva], a sinking, Ann. 1254.

sokkr
Zoëga

(-s, -ar), m. stocking.

Cleasby-Vigfusson

m. [from Lat. soccus?], a sock, Ld. 36, Bs. i. 342.

COMPDS: sokkaband, sokkaleistr.

soldan

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. (sultan, Fms. viii. 236, 261), [for. word], a sultan. Fms. x. 116.

soll

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (mod. sull), qs. svill, with an elided v, [Norse sull = a sop; Dan. sul]:—swill; teygja tikr at solli, Hkv. 1. 31, 40; hræ-soll, carrion-swill, i. e. blood. Lex. Poët.

sollr
Zoëga

m. swill (teygja tíkr at solli).

Cleasby-Vigfusson

m. [from soll], a rout, a drunken company; íllr sollr, í veraldar vonzku-solli, velkist eg, Pass. 11. 17.

solmr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. the swell, of the sea, Lex. Poët.

SONR
Zoëga

(gen. sonar, dat. syni and søni; pl. synir, sønir; ace. sonu and syni), m. son.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. sonar, dat. syni, pl. synir, acc. sonu, and mod. syni, which form occurs in vellums of the end of the 13th century (Cod. Fris.), Sks. 329 B: an acc. sing. sunu, Thorsen 335 (a Dan. Runic stone). The forms syni, synir refer to an older nom. sunr, which is freq. in Norse vellums; on the other hand, Icel, vellums now and then have dat. søni, pl. sønir, Grág. ii. 174; senir, 656 C. 14; Guðs senir, id.; even spelt seyni, seynir, Bs. i, Rafns. S.; the ø (ey) representing the vowel change of o. When sonr is suffixed to a name, the Icel. (but not Norsemen) drop the r, e. g. Snorri Sturlu-son (not sonr); it is in Edd. written in one word, Árni Magnússon, but in the vellums in two words, as in the list D. I. i. 185, 186 (Fiðr Halls son, Hjalti Arnsteins son …): [the root is sunu; cp. Goth. sunus, A. S. sunu, whence Engl. son, Dan. sön, but sen when suffixed, as Peter-sen.]

B. A son; skilgetinn sonr, laun-s., bróður-s., systur-s., dóttur-s., sonar-s., Grág. i. 171; sonar-dóttir. id.; sonar-kona, sonar-kvon, a daughter-in-law, N. G. L. i. 350, K. Á. 142; sonar-synir, a son’s sons, grandsons, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

son-lauss
Zoëga

a. sonless, = sonarlauss.

Cleasby-Vigfusson

adj. sonless, Fms. v. 132, Grág. ii. 70, Hkr. ii. 149, Fb. i. 560, Róm. 121.

son-leysi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the having no son.

sopi
Zoëga

m. small draught, mouthful (B. lætr hann drekka tvá sopa stóra).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [súpa], a sop, sup, mouthful; drekka tvá sopa, Fas. i. 70; hann saup á þrjá sopa, Bs. i. 394; einn sopa víns, Þiðr. 167.

soppa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sop; soppu af víni, Karl. 56.

soppr
Zoëga

m. ball (slá sopp).

Cleasby-Vigfusson

m. = svöppr (q. v.), the v being dropped, a ball; slá sopp, Mar. 1034; hann sló augat ór einum með soppinum, Fas. iii. 196.

COMPDS: soppdrepr, soppleikr.

sopp-drepr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a bat, Vígl. 24.

sopp-leikr
Zoëga

m. game at ball.

Cleasby-Vigfusson

m. a game of ball, Fas. iii. 196.

SORG
Zoëga

(pl. -ir), f. sorrow (s. etr hjarta); lægja sorgir, to allay sorrows.

Cleasby-Vigfusson

f. [Ulf. saurga = μέριμνα, λύπη; A. S. and Dan. sorg; Engl. sorrow; Germ. sorge]:—sorrow, care, bereavement; the original sense is care (harmr being ‘sorrow’); sorg etr hjarta, Hm. 122; kveykva sorg, Hðm. 1; ala sorg, Orkn. (in a verse); hug-sorg, mind’s grief; búk-sorg, worldly care: allit., sorg ok sút, Hm. 147; snótum öllum sorg at minni veri, Gh. 21; með sorg, Fms. ii. 223, passim: plur. cares, sorrows, lægja sorgir, Rm. 41; at sorgum, Fms. vi. (in a verse); segja sorgir, Am. 84; minar eru sorgirnar þungar sem blý, an old ditty, Sturl. iii. 317; sorgar-búnaðr, -búningr, a mourning dress, Barl. 20, Stj.: in old vernacular writings the only records of mourning are the phrase ‘to wear a black hood’ (falda blá) in Heiðarv. S. (in a verse), and the hanging the hall with black in the celebrated passage in Jómsvík S., see Sir Edmund Head’s ballad ‘The Death of old King Gorm;’ neither is black used for mourning in Icel., as it is the national colour.

COMPDS: sorgbitinn, sorgeyrr, sorgafullr, sorgfullr, sorgalauss, sorglauss, sorgliga, sorgligr, sorgmóðr, sorgmæði, sorgsamligr, sorgarsamligr.

sorga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sorrow, (rare): to be concerned for, s. fyrir e-u = Dan. sörge for noget, (mod.); cp. Germ. sorgen.

sorgar-samligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sad, Pr. 351.

sorga-fullr
Zoëga

a. full of sorrow, sorrowful.

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, full of care, Hm. 115: sorrowful, Barl. 20, Bs. i. 193.

sorga-lauss
Zoëga

a. free from care.

Cleasby-Vigfusson

adj. free from care, Skv. 3. 24.

sorg-bitinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. sorrow-bitten, distressed.

sorg-eyrr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. grief-healing, Haustl.

sorg-fullr
Zoëga

a. sorrowful.

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, Gkv. i. 1, Fb. ii. 387, Fms. i. 263.

sorg-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. free from care, Hm. 55.

sorg-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. sadly.

sorg-ligr
Zoëga

a. sad, distressing.

Cleasby-Vigfusson

adj. sad, distressing, Str. 573, Bs. ii. 76.

sorg-móðr
Zoëga

a. distressed, sad.

Cleasby-Vigfusson

adj. distressed, Bs. i. 178, Gkv. 2. 40, Og. 14, Th. 9.

sorg-mæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. distressed. Bs. i. 180. Clem. 47.

sorg-samligr
Zoëga

a. sad, sorrowful.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv., Stj. 90), melancholy, Sks. 546, 547, Stj. 50.

sori

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [cp. saurr, súrr], dross, esp. of metals, but. also lees.

sorp
Zoëga

n. sweepings (bera sorp á eld).

Cleasby-Vigfusson

n. sweepings, from houses, the floor, etc., Ísl. ii. 367; bera sorp á eld, Fbr. 168; haninn rótar haugi í, og hittir perlu í sorp í því, a ditty.

COMPDS: sorphaugr, sorphæna, sorptrog.

sorp-haugr
Zoëga

m. mound of sweepings.

Cleasby-Vigfusson

m. a mound of sweepings; leyndisk gimsteinn í sorphaugi, Greg. 37.

sorp-hæna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a top, Ivar Aasen: a hen without a cock, Björn.

sorp-trog

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a dust-bin, Fms. vi. 366.

sorta
Zoëga

f. a black dye.

Cleasby-Vigfusson

1. að, [Dan. sort], to dye black, N. G. L. iii. 282.

2. u, f. a black dye, B. K. 83.

COMPDS: sortulita, sortulitan, sortulyng.

sorti
Zoëga

m. black cloud; sé s. mikill fyrir augu þeim, a great darkness came before their eyes.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [svartr], n black cloud; skuggi eða s., Fms. v. 172, vii. 163; sé sorti fyrir augu þeim, Nj. 21; sorti á sólu, Rb. 108.

sortna
Zoëga

(að), v. to grow black (~ði hon sem kol).

Cleasby-Vigfusson

að, [Dan. sortne], to grow black, Vsp. 57, Stj. 240, Fms. xi. 414, Rb. 346, Fbr. 114; e-m sortnar fyrir augum, of faintness, cp. Dan. det sortner for mine öjne.

sortu-lita

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to dye with black heather.

sortu-litan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a dying black with sorta.

sortu-lyng

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘black ling,’ a kind of dyer’s weed.

sot-dript

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (sotdrupt, D. N. i. 590, iv. 328); [a for. word, from Lat. sudarium?]:—a costly veil to cover relics, pictures, or other sacred things in a church; s. blámerkt, Ám. 59; s. hringofin yfir Martino, Vm. 22; s. yfir Pétrs skript, 83; s. yfir altari, Pm. 137; s. yfir heilögum krossi, Vm. 14.

so-guru

No entry

Cleasby-Vigfusson

so-goru, so-gurt, so done (see göra F. III); enda siti um sogurt, let it remain as it is, Skáda (Thorodd); at soguru, as things stand, Ó. H. 202, Skv. 1. 24. 40; at eigi mundi sogurt sjatna, Nj.; á sogurt ofan, to boot, Bs. i. 178, Ölk. 36; þeir fóru heim við sogort, 655 vii. 4; fara heim með soguru, [= Gr. ἄπρακτος], Glúm. 332: the full form, svágörvu. Eg. 155, or svágört, Fas. i. 85, is due to editors or late transcribers, and is not idiomatic.

SÓA
Zoëga

(að, pp. also sóinn), v.

1) to destroy, sacriflce, with dat.;

2) ~ út, to squander; sem fé þetta var út ~t, when this money was spent.

Cleasby-Vigfusson

að; this heathen word remains in only four passages of the old poems Hm. and Ýt., and in those only in the infin. and part. sóit; from these, however, a strong inflexion may be inferred; in mod. usage (in sense II) it is a verb of the 1st weak conjugation (að): [the etymology is doubtful; not from sá = to sow; it is more likely that sóa is the root word to són, an atonement. The passages in Hm. and Ýt. leave no doubt as to the original sense]:—to sacrifice, make an offering, but in a specific sense, for Hm. makes a distinction between blóta and sóa; veiztú hve blóta skal … veiztú hvé sóa skal, … betra er ósent en sé of sóit, Hm. 145, 146; þá er árgjörn Jóta dólgi Svía kind um sóa skyldi, Ýt. 5 (where the prose is, at þeir skyldi honum ‘blóta’ til árs sér); at Bölverki þeir spurðu ef hann væri með böndum kominn eðr hefði honum Suttungr um sóit, or if S. had sacrificed him, put him to death, Hm. 109.

II. in mod. usage the word is freq. in the sense to squander, with dat. and declined; sóa fé sinu, og þá hann hafði nú öllu sóað, það hann átti, Luke xv. 14; cp. Lat. dapes, an offering, and Gr. δαπάνη, a squandering.

sóan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a squandering; fjár-sóan, Bs. i. sóunar-samr, adj. a spendthrift.

sóði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. n dirty fellow, a slut. sóða-ligr, adj. (-liga, adv.), sluttish. sóða-skapr, m. dirtiness.

sófl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a broom; sópa með sóflum, 623. 36.

SÓKN
Zoëga

(pl., -ir), f.

1) attack, fight (harðr í sóknum);

2) prosecution; urðu þá allir á þat sáttir, at þá væri framarr vörn en s., that the defence was better than the prosecution; sœkja með lands-laga sókn, to raise a lawful action;

3) concourse, resort of people (nú er s. mikil í Skálholt um allt Ísland.), company;

4) parish;

5) drag, grapnel.

Cleasby-Vigfusson

f. [sækja: A. S. sôcen; Dan. sogn]:—an attack; í orrostum ok sóknum, Fms. ii. 106, vi. 59; harðr í sóknum, 24; tóksk harðasta sókn, Eg. 125; Guð gaf honum sigr hvar sem hann átti sóknir, Ver. 26, passim.

2. a law term, an action, esp. the prosecution, as opp. to vörn (the defence); sókn skal fara fyrr fram hvers máls enn vörn, Grág. i. 59; dómar skyldu fara út til sóknar, Nj. 87; sækja með lands-laga sókn, to raise a lawful action, Bs. i. 749; biskups sókn (action) um kristnispell, H. E. i. 251; ok á slíka sókn hverr maðr til síns fjár sem goðinn á, Grág. i. 141.

II. the assemblage of people at a church, meeting, or the like; nú er sókn mikil í Skálholt um allt Ísland, því skaltú fyrir hugsa þik um sermon á morgin, Bs. i. 809; görðisk þá þegar mikil sókn at Guðmundar-degi, 829; til-sókn, at-sókn, skip-sókn, a ship’s crew; sókn eru sautján, Edda 108.

2. a parish, Dan. sogn, answering to the secular hreppr or sveit; af hverri (jörð) sem í sókninni liggr, Vm. 140, passim in mod. usage; kirkju-sókn; sókna prestr, a parish priest: of a diocese, Dipl. …

Shortened here. Read the full article →

sóknari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [cp. Dan. sagsöger], = sóknarmaðr, Grág. i. 448.

sóknar-aðili
Zoëga

m. prosecutor, opp. to varnaraðili.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the prosecutor in a suit, see aðili, opp. to varnar-aðili, Grág., Nj., passim.

sóknar-dagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a suit-day, court-day, K. Á. 180.

sóknar-fólk
Zoëga

n. parish-folk.

Cleasby-Vigfusson

n. the parish-folk, H. E. i. 472.

sóknar-gögn
Zoëga

n. pl. the proofs for a prosecution.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the proofs for a prosecution, Grág., Nj.

sóknar-kirkja
Zoëga

f. parish-church.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a parish-church, H. E. i. 490, K. Á. 40.

sóknar-kviðr
Zoëga

m. verdict.

Cleasby-Vigfusson

m. a verdict, Grág. i. 55, 255.

sóknar-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of overseer (?) in the old hreppr; ef hann vill eigi, þá er s. sakar-aðili, ef hann vill eigi, eðr er eigi s. tekinn í hrepp, þá á hverr er vill sökina, Grág. i. 297; rétt er at þeir sé eigi land-eigendr er sóknarmenn eru í hrepp, 444, cp. Js. 31, Jb. 13, 54: mod. a parishioner,

sóknar-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an action (lawsuit), H. E. i. 237.

sóknar-prestr
Zoëga

m. parish-priest.

Cleasby-Vigfusson

m. a parish-priest, K. Á. 68.

sóknar-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a witness for a prosecution, Gþl. 306.

sóknar-þing
Zoëga

n. a parliament with courts and pleading (aðrir menn vóru at dómum, því at ~ var).

Cleasby-Vigfusson

n. a parliament with courts and pleading, a session, Grág. i. 99; lengr er s. er laust, þó skulda-þing sé fast, 108; aðrir eru at dómum, þvíat s. var, Gísl. 92; hann tók af Vöðla-þing, skyldi þar eigi s. heita, Sturl. i. 140.

sókn-djarfr
Zoëga

a. martial, valiant (frœkn ok sóknharðr).

Cleasby-Vigfusson

sókn-harðr, adj. martial, Fas. iii. 233, Fms. iii. 17.

SÓL
Zoëga

(gen. sólar, dat. sól and sólu), f.

1) sun (hann fal sik á hendi þeim guði, er sólina hafði skapat); á morgin fyrir s., before sunrise; einn morgin við s., about sunrise; þá var dagr all-ljóss, ok s. farin, the sun had risen; sól var lítt farin, lítt á lopt komin, not high above the horizon; s. rennr upp, the sun rises; þegar er sólina lægði, when the sun got low; s. gengr í ægi, til viðar, undir, s. sezt, the sun sets; ganga at sólu, to go prosperously, succeed to one’s wishes (honum gengu náliga allir hlutir at sólu);

2) day; fyrir ina þriðju s., before the third sun, within three days; áðr sjau sólir eru af himni, before seven days have passed.

Cleasby-Vigfusson

f., dat. sól, and older sólu; acc. with the article sólna, Edda 41, Ó. H. 216; sól is the Scandin. word, ‘sunna’ being only used in poets: [in Ulf. sauil occurs twice, Mark i. 32, xiii. 24; in A. S. poets sôl occurs once, see Grein; Dan.-Swed. sōl; Lat. sōl; Gr. ἥλιος.]

A. The sun, Vsp. 4. 5, 57, Gm. 38; úlfrinn gleypir sólna. Edda 41; vedr var heitt af sólu, Ó. H.; sól skein í heiði, 216; nú vil ek heita á þann er sólina hefir skapat, Fs. 59; hann lét sik bera í sólar-geisla í bana-sótt sinni ok fal sik á hendi þeim guði er sólina hafði skapat, Landn. 38.

2. various phrases as to the sun’s course; fyrir sól, before sunrise, Bs. ii. 241; einn morgin við sól, with the sun, about sunrise, Eg. 717; með sólu, id., Bs. ii. 243; sól rennr á fjöll, K. Þ. K.: or mod., sól kastar á fjöll, the sun appears on the fells; or sól roðar, það roðar af sólu; sól rýðr, or rýðr fjöll, the sun reddens the fells, Fms. xi. 438 (sólar-roð), all denoting the moment before sunrise: of the sunrise, þá rann sól upp, Ó. H. 109; þá er sól ridr upp, N. G. L. i. 218: early in the morning, sól skapthá, shaft-high, Grág. …

Shortened here. Read the full article →

sólar-ár
Zoëga

n. solar year.

Cleasby-Vigfusson

n. a solar year, Rb.

sólar-áss
Zoëga

m. the sun-god, Apollo.

Cleasby-Vigfusson

m. the sun-god, of Apollo, Greg. 80.

sólar-bruni
Zoëga

m. the burning heat of the sun.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the burning of the sun, Hkr. i. 5, Stj. 93, Barl. 198.

sólar-fall
Zoëga

n. sunset.

Cleasby-Vigfusson

n. sunset, Ó. H. 238, Fms. viii. 228, Orkn. 234.

sólar-gangr
Zoëga

m. the sun’s course, between sunrise and sunset (en er váraði ok ~ var sem mestr).

Cleasby-Vigfusson

m. the sun’s course between sunrise and sunset; en er váraði ok s. var sem mestr, Grett. 113; þá merkðu þeir at sólargangi, at sumarit munaði aptr til vársins, Íb. 7; lítill dagr ok lítill s., Sks. 66.

sólar-geisli
Zoëga

m. sunbeam.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a sunbeam, Fas. i. 423, Al. 174.

sólar-glaðan
Zoëga

f. sunset.

Cleasby-Vigfusson

f. ‘sun-gladdening,’ the sunset, Fas. i. 518.

sólar-goð
Zoëga

n. = sólaráss.

Cleasby-Vigfusson

n. the sun-god, Apollo, Bret., Stj., Post,

sólar-hiti
Zoëga

m. heat of the sun.

Cleasby-Vigfusson

a, m. solar heat, Hkr. i. 26, Magn. 430.

sólar-hringr
Zoëga

m. the orbit, ecliptic.

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘sun-ring,’ orbit, ecliptic, Rb. 458, 462; krabba-mark er norðast er í sólarhring, 476: mod. the circuit of the sun (day and night together); einn sólarhring, tvo sólarhringa, one, two whole days.

sólar-hvarf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = sólhvarf; 1812. 34.

sólar-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. sunset; this is the mod. Icel. word.

sólar-lítill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. with little sun; sólar-litlir dagar, Maurer’s Volksagen.

sólar-ljós
Zoëga

n. sun-light.

Cleasby-Vigfusson

n. sun-light, Rb. 110.

sólar-rás

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the sun’s race or course, Sks. 217.

sólar-roð
Zoëga

n. sun-reddening, sunrise; um morgininn í ~, at peep of dawn.

Cleasby-Vigfusson

n. sun-reddening, the moment before sunrise, Fms. x. 258; konungr stóð upp í sólarroð, viii. 132; um morguninn í s., Ísl. ii. 266.

sólar-seta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = sólarsetr, El.

sólar-setr
Zoëga

n. sunset.

Cleasby-Vigfusson

n. sunset, Fms. vi. 411, Fas. i. 518.

sólar-sinnis
Zoëga

adv. sunwise, from east to west.

Cleasby-Vigfusson

adv. ‘with the sun,’ from east to west (opp. to andsælis = withershins), Dropl. 10, 11; the Scot. deasil, Scott’s Waverley, ch. 24.

sólar-skin

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. sunshine, 656 A. ii. 2.

sólar-steinn
Zoëga

m. sunstone, lodestone.

Cleasby-Vigfusson

m. a sun-stone or loadstone, = leiðarsteinn, used by sailors to find the place of the sun on a cloudy day, Fms. v. 341, Bs. i. 565, 674, Ám. 52, Pm. 20, 81.

sólar-suðr
Zoëga

n. the solar meridian.

Cleasby-Vigfusson

n. the solar meridian, Stj. 96.

sólar-tal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = sólaröld, 1812. 71.

sólar-tár
Zoëga

n. ‘sun’s tear’, amber.

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘sun’s tear,’ i. e. amber. Al. 165.

sólar-uppkoma

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = sólarupprás.

sólar-upprás
Zoëga

f. sunrise.

Cleasby-Vigfusson

n. sunrise, Ísl. ii. 334, Eg. 593, Fas. i. 497, MS. 656 B. 8.

sólar-öld
Zoëga

f. solar cycle (twenty-eight years).

Cleasby-Vigfusson

f. the solar cycle (twenty-eight years), Rb. passim.

sólginn
Zoëga

pp. voracious, hungry.

Cleasby-Vigfusson

part. [svelgja], greedy, Hm.

SÓLI
Zoëga

m. sole (of a shoe).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Ulf. sulja = σανδάλιον; Engl. sole; Dan. saale; Swed. sola: Germ. soble; Lat. solea]:—a sole of a shoe; á berum sólum, Fms, viii. 405: sólinn var stökkr, en brúkit var hált, þá rasar Sturla, Bs. i. 527.

sól-baka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to bake in the sun.

sól-bjartr
Zoëga

a. sun-bright.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. swegel-beorht], sun-bright, Hkv. 2. 43.

sól-borð
Zoëga

n. = sólbyrði.

Cleasby-Vigfusson

n. = sólbyrði, Bs. i. 583, Edda (in a verse).

sól-bráð
Zoëga

f. or n. sun-thawing.

Cleasby-Vigfusson

n. and f. a ‘sun-thaw;’ s. mikil, Hkr. i. 71; í sólbráðinu, 72: fem., blíðar sólbráðir, Fms. ii. 228.

sól-brunninn
Zoëga

pp. sun-burnt.

Cleasby-Vigfusson

part. sun-burnt, Art., Rm. 10.

sól-byrði
Zoëga

n. ‘sun-board’, gunwale.

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘sun-board,’ i. e. the gunwale; gékk báran inn á bæði borð, ek tók frá sólbyrðin, Bs. i. 484, ii. 50.

sól-eyg

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (proncd. sóley), botan. ‘sun-eye,’ a buttercup.

sól-gangr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the sun’s course, 1812. 38.

sól-heiðr
Zoëga

a. sun-bright, sun-lit.

Cleasby-Vigfusson

adj. sun-bright, Akv. 16.

sól-hvarf
Zoëga

n. solstice (nú líðr fram at sólhvörfum).

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘sun’s turn,’ solstice; s. á vetr, s. á sumar, Rb. 90, 454, 456: in popular usage in plur. sól-hvörf, fyrir sólhvörf, Grág. i. 420, ii. 306; nú liðr fram at sólhvörfum, Grett. 162 new Ed.; sólhvarfa-hringr, the ‘sun’s turn-ring,’ the tropic, Rb. 472.

sól-hvítr
Zoëga

a. sun-white.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘sun-white,’ an epithet of a lady, Hm.

Sól-konungr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. Swegl-cynig], the King of the Sun, God, Lex. Poët.

sól-lauss
Zoëga

a. sunless.

Cleasby-Vigfusson

adj. sunless, Hb. (1865) 38.

sól-mark
Zoëga

n. zodiacal sign.

Cleasby-Vigfusson

sól-merki, n. a zodiacal sign, 1812; 51, Rb. passim; sólmarka-hringr or sólmerkja-hringr, the zodiac, Rb. 104, 112.

sól-mánuðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. sôl-monað = February], the sun-month, Rb. 104, Edda i. 512 (also sel-mánuðr); in the Northern Calendar it is the third month in the summer, and begins this year (1872) on the 24th of June, see Icel. Almanack.

sól-myrkvi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a solar eclipse, Icel. Almanack.

sól-punktr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘sun-point,’ quarter of an hour, Rb. 114.

sól-sekvía

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., botan. the common avens, geum rivale.

sól-setr
Zoëga

n. pl. sunrise and sunset; með ~um, milli ~a, from sunrise till sunset.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. sunrise and sunset; milli sólsetra, from sunrise till sunset, Eb. 190; várlangan dag sólsetra millim, Landn. 264, v. l.; hann skyldi vera úti með sólsetrum, all day long. Lv. 43.

sól-skin
Zoëga

n. sunshine.

Cleasby-Vigfusson

n. sunshine, Lv. 14, 50, Fær, 227, Nj. 143, Fms. vii. 68, Ó. H. 108.

sól-skríkja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the shrike, butcher-bird, lanius.

sól-spjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a sun-dial, Icel. Almanack.

sól-staða
Zoëga

f. solstice, usually in pl. (nú líðr fram at sólstöðum).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a solstice, 415. 10, Rb. 470: usually in plur. sólstöður, nú líðr fram at sólstöðum, Grett. 145 (Cod. Ups.)

sól-tíð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘sun-tide,’ season; fjórar sóltíðir, Rb. 480.

sól-tími

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the sun-time, the natural day, opp. to the astronomical day, Icel. Almanack.

SÓMA
Zoëga

(-da), v. to beseem, become, befit (sómir þér konungum at þjóna); at hón sœmdi þér, that she were a fit match for thee; láta sér e-t s., to be pleased with.

Cleasby-Vigfusson

ð, subj. sæmði, Korm. 58, Ld. 32, [Dan. sömme], to beseem, become, befit; ef hann kann eigi sjá hvat honum sómir, Ísl. ii. 160, Fms, ii. 244; sómir þér konungum at þjóna, … er konungum sómði at hafa, 656 B. 8; láta sér sóma, 623. 28, 50; at henni sæmði góð klæði, Ld. 32; at hón sæmði þér, were a fit match for thee, Korm. 58.

sóma-för
Zoëga

f. honourable journey.

Cleasby-Vigfusson

f. an honourable journey, Eg. 107.

sóma-góðr
Zoëga

a. creditable.

Cleasby-Vigfusson

adj. creditable, suitable, Fms. v. 336: decent-looking, Sturl. ii. 134.

sóma-hlutr
Zoëga

m. honourable share.

Cleasby-Vigfusson

m. an honourable share, Flóv. 24, Fms. xi. 55, Sturl. i. 100.

sóma-kona

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a respectable woman,

sóma-ligr
Zoëga

a. decent, proper, honourable.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), honourable, Odd. 6.

sóma-maðr
Zoëga

a. honourable (worthy) man.

Cleasby-Vigfusson

m. an honourable, respectable man, Ld. 32, Fs. 12.

sóma-samliga
Zoëga

adv. beseemingly, befittingly.

Cleasby-Vigfusson

adv. beseemingly, befittingly, Al. 113, Fas. i. 223. Sks. 447.

sóma-samligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. decent, proper, respectable, Fs. 21, Fms. v. 284, Magn. 434.

sóma-spell
Zoëga

n. lack of honour.

Cleasby-Vigfusson

n. lack of property, Sks. 338.

sóma-sæmd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. dignity, Fms. i. 259.

sómi
Zoëga

m. honour (vil ek eigi drepa hendi við sóma minum).

Cleasby-Vigfusson

a, m. honour; vil ek eigi drepa hendi við sóma mínum, Nj. 71; þeir bræðr þökkuðu konungi þann sóma er hann veitti þeim, Eg. 96; leiðangrs-görða ok annars konungligs sóma (due, honour) er þér erut honum skyldir at veita, Fms. vii. 19; eigi er á kveðit hve mikit fé henni skyldi heiman fylgja, en likligt at vera mundi góðr sómi, Ísl. ii. 393; margs var alls sómi, manna tiginna, abundance of all things. Am. 92.

COMPDS: sómaför, sómagóðr, sómahlutr, sómakona, sórnalauss, sómaligr, sómamaðr, sómasamliga, sómasamligr, sómaspell, sómasæmd.

SÓN

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [Germ. sühne, ver-söhnung]:—an atonement, sacrifice, of the heathen age; this ancient Teut. word remains in the Norse only in a few COMPDS: sónarblót, sónardreyri, sónargöltr.

II. Són was the name of one of the vessels in which the blood ot Kvasir (the mead of wisdom and poetry) was kept, Edda; hence poetry itself is called fyllr Sónar, id.: orða-sáð Sónar, the word-seed of Són, i. e. inspired poetry, Kormak. This whole myth belongs to the mysteries of the heathen poets.

sóna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sound, = Lat. sonare. Mar.

sónar-blót
Zoëga

n. a special sacrifice (of a boar).

Cleasby-Vigfusson

n. an atonement-sacrifice, and at the same time an oracle; Dagr konungr … gékk hann þá til sónar-bloós til fréttar, Hkr. i. 24. Fas. i. 532.

sónar-dreyri
Zoëga

m. sacrificial blood.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the blood of atonement (the blood of the sónar-göltr, q. v.), Hdl.

sónar-göltr
Zoëga

m. sacrificial boar.

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘atonement-boar,’ consecrated to the sun-god Frey. The ancient sacrifice of atonement (sónar-blót) was thus performed:—the largest boar that could be found in the kingdom was on Yule-eve led before the king and his men assembled in the hall; the king and his men then laid their hands on the boar’s bristly mane and made a solemn vow, strengja heit at Braga-falli. The animal being sacrificed, divination took place, probably by chips shaken in the boar’s blood; for descriptions see Herv. S. ch. 10 (Fas. i. 531, 532), Hkv. Hjörv. (the prose), Yngl. S. ch. 21 (ganga til sónar-blóts til fréttar). The boar’s head at Yule-tide in Queen’s College, Oxlord, is probably a relic of this ancient heathen sacrificial rite.

sónn
Zoëga

m. sound (með sœtum són).

Cleasby-Vigfusson

m. [from Lat. sonus], a sound; með sætum són, Fb. ii. 26, Pass. 25. 13; láta sónin ganga, to go on trumpeting.

SÓPA
Zoëga

(að), v.

1) to sweep, with dat. (griðkonan ~r saman léreptunum);

láta greipr ~ um e-t, ~ höndum um e-t, to make a clean sweep, carry off all;

2) to sweep a house, floor, with acc. (A. lét ~ húsin ok tjalda);

3) refl., ~st e-u, ~st at um e-t, ~st um, to scrape together, gather, = ~ e-u at sér (~st mönnum, ~st at um menn).

Cleasby-Vigfusson

að, [A. S. swapan; Engl. sweep; Scot. soop, the oo = wn]:—to sweep, the thing swept in dat.; ok sópaði á ofan moldu, Fms. i. 213; hann sér sópat snjánum, Glúm. 329: acc., norðan-vindr sópar burt alla illviðris-klakka, Sks. 234: griðkonan sópar saman léreptunum, Hrafn. 25; hann sópaði þeim af sér, Fms. vi. 110: s. vatni frá andliti sér, Bs. i. 355.

2. to sweep, a house, floor: sópa húsin ok tjalda, Nj. 220; var sópat allt þat er blóðugt var, Ó. H. 116.

3. in phrases; láta greipr sópa um, to make a clean sweep, carry off all, Grett. 127 A; þótti þeir sópa ekki hagliga um tún, Fms. viii. 353; sópa höndum um hirzlur bónda, 235.

II. reflex., sópaðisk hón um fast ok tók beinin ok allt þat er henni þótti ætt, ok sló í munn sér, Ó. H. 153; Þórólfr sópask mjök um föng, Eg. 42; sópask um til vista. Fms. viii. 435; sópast um um útstrandir landsins, áðr vér fengim jafnmikit fé, vi. 150; sópask at um menn, Fbr. 167; brott var sópat öllum vistum, Fs. 145.

sópi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Sturl.

sópr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘sweep,’ besom, freq. in mod. usage.

sóp-limi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a sweeping-broom; sóplimum prýtt. Luke xi. 25, in the N. T. of 1540.

sórna-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. discreditable, Al. 61.

SÓT
Zoëga

n. soot (~i svartari).

Cleasby-Vigfusson

n. [Engl. soot; Dan. sod], soot, Edda (Ht.); sóti svartari, blacker than soot, Karl. 341, and passim. (mod. svartr einsog sót.)

sóti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a soot-coloured horse, like sótrauðr. Lex. Poët., and mod. usage: poët., lög-sóti, the water-steed; griðar-sóti, the ogress-steed, i. e. the wolf, Lex. Poët.

sótigr
Zoëga

a. sooty; hann kom eigi undir sótkan rapt, he never came under a sooty rafter.

Cleasby-Vigfusson

adj. sooty; hann svaf aldri undir sótkum ási, Hkr. i. 43; þat var þrjá vetr er hann lá úti á herskipum svá at hann kom eigi undir sótkan rapt, so that he never came under a sooty rafter, Orkn. 478; both passages refer to the old laws of Wikings and warriors, and resemble in sense and phrase the words of Ariovistus, ‘tectum non subissent,’ in Caesar B.G. i. 36.

SÓTT
Zoëga

I) (pl. -ir), f. sickness, illness, disease;

taka (or fá) s., to fall ill, be taken ill;

kasta á sik s., to feign illness;

kenna (or kenna sér) sóttar, to feel the symptoms of illness;

pl. pains of labour (at sú mær hafði miklar sóttir).

II) from sœkja.

Cleasby-Vigfusson

f. [from sjúkr, by way of assimilation; Ulf. sauhs = ἀσθένεια, νόσος; Dan. sot]

1. sickness, illness, disease, Hm. 94; taka sótt, to fall sick, Eg. 201, Nj. 29, Fs. 12, Ld. 102; kasta á sik sótt, to feign illness, Nj. 14; sóttum sjúkr, 623. 50; utan sóttar burdarins, without birth-pains, K. Á. 104: the phrase, sótt elnar, the illness (fever) increases, Eg. 126, Band. 14, Bs. i. 69, Fas. ii. 162 (where of the pangs of childbirth), 504; sóttin rénar, the fever abates; kenna sóttar, to feel the symptoms of illness or fever, be taken ill, Fs. 21; hón kennir sér sóttar, ok elr sveinbarn, Sd. 176; drottning fær sótt ok fæðir son, Mirm.; at sú mær hafði miklar sóttir, throes of pain, Og. 2: bráðar sóttir, paroxysms, 5; sóttar-brími, the brunt of fever, Stor.; eldr tekr við sóttum, Hm. 138 (see eldr).—Sótt has thus a double sense, generic = Lat. morbus, and special = Lat. febris or angina: in popular phrases and usages this latter sense is very freq., see the remarks in Fél. x. 39, 40.

2. freq. in compds, land-far-sótt = epidemic; ána-sótt, skrópa-sótt, hug-sótt, bana-sótt; …

Shortened here. Read the full article →

sóttall
Zoëga

a. causing illness, contagious.

Cleasby-Vigfusson

adj. causing illness, contagious, Sks. 96 B.

sóttar-far
Zoëga

n. condition of one’s illness; sickness.

Cleasby-Vigfusson

n. the condition of one’s sickness, Nj. 14, Fms. iii. 27, ix. 434.

sóttar-ferði
Zoëga

n. condition of one’s illness; sickness.

Cleasby-Vigfusson

n. id., Sks. 710 B.

sóttar-kyn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of illness. Mar.

sóttar-leiðing

No entry

Cleasby-Vigfusson

-umleitan, f. the burden of an illness.

sótta-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. free from sickness, Eluc. 25: without fever.

sóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and -sóttligr, adj., from sækja (sótti); in compds, auð-sóttr, tor-sóttr, q. v.

sótt-bitinn
Zoëga

struck down by illness.

Cleasby-Vigfusson

part. sickness-bitten, struck down by illness, opp. to vápn-bitinn, Orkn. 178.

sótt-dauðr
Zoëga

a. having died from sickness (hann lifði skemmst ok varð ~).

Cleasby-Vigfusson

adj. sickness-dead, struck down by sickness, opp. to sæ-dauðr, vápn-dauðr, Edda 18. Sdm. 33, Eg. 770, Fms. i. 18, vii. 229.

sótt-hættr
Zoëga

a. exposed to sickness.

Cleasby-Vigfusson

adj. dangerous, causing sickness, Sks. 96.

sótt-lauss
Zoëga

a. not ill, without fever.

Cleasby-Vigfusson

adj. not ill; enn er hann kom, var Ottarr s., Fms. ii. 12: without fever.

sótt-lera

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. prostrate from sickness or fever.

sótt-ligr
Zoëga

a. sickly.

Cleasby-Vigfusson

adj. sickly, Fas. iii. 642.

sótt-lítill
Zoëga

a. not very ill.

Cleasby-Vigfusson

adj. slightly ill or not very feverish; eru þær þá nökkuð sóttminni enn áðr, Fms. ii. 200.

sótt-næmr
Zoëga

a. apt to be taken ill.

Cleasby-Vigfusson

adj. apt to be taken ill, Ld. 102: contagious.

sótt-sjúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fever-sick, feverish, Fél. x. 40.

sótt-tekinn
Zoëga

pp. taken ill.

Cleasby-Vigfusson

part. taken ill. Bs. ii. 140.

sót-raftr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sooty rafter.

sót-rauðr
Zoëga

a. ‘soot-red’, dark-red.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘soot-red,’ dark-red, Vsp.

sót-svartr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. soot-black.

SPAÐ
Zoëga

n. soup made from flesh or fish (brytja hænginn til spaðs).

Cleasby-Vigfusson

n. a stew of meat or fish; brytja hænginn til spaðs, Fas. ii. 131; lamba-spað, hænsa-spað.

COMPDS: spaðbiti, spaðsúpa.

spaði
Zoëga

m. spade, see ‘járn~’.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a spade, freq. in mod. usau;e.

2. the check pattern used in hand-weaving; tróður hafa á spöðum, Hallgr.; hence the phrase, hafa á spöðunum, to be all busy and bustling, id.

3. the spade in cards.

spað-biti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a bit of mutton.

spað-súpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. stew and soup, freq. in mod. usage.

SPAKR
Zoëga

a.

1) quiet, gentle (s. ok siðugr); spök hross, quiet horses (not running astray);

2) wise, with the notion of prophetic vision (hann var s. at viti; spá er spaks geta).

Cleasby-Vigfusson

spök, spakt, adj. [Dan. spag], quiet, gentle; s. ok siðugr, Fms. xi. 97; vertú sjálfr sem spakastr, Sks. 31; hann var ekki til s. við drykkinn, Bs. i. 634; ali-sauðr spakr, a gentle pet-lamb, Stj. 516; hvalir spakir ok hóg-værir, Sks. 132; spök hross, quiet horses, that graze quietly without running astray, Fms. iii. 145.

2. a nursery term for infants, quiet, not crying or restless; spakt skyldi hit elzta barn, Skálda 162: and so in mod. usage, hann er spakr; and ó-spakr, restless, crying.

II. wise, = Gr. σοφός, Lat. sapiens; by the ancients the word is used with the notion of prophetic vision or second sight; ek á uxa þann er ek kalla spámann, þvíat hann er spakari en flest naut önnur, Fms. ii. 193; var Achilles vitrastr, Nestor spakastr, Al. 8; hann var s. at viti, Eg. 25; s. formaðr, Ísl. ii. 398; spaks geta, Fb. i. 201; Isidorus biskup, spakr ok heilagr, Bs. i. 266; Sverrir konungr, er bæði var merkr í máli ok s. at mannviti, 100; hón (Þuríðr) var spök at viti, Ó. H. (pref.); get-spakr, draum-s., q. v.

II. as a soubriquet of several wise men of the Saga time, Spak-Böðvarr, Spak-Bersi, as also Gestr inn spaki, Ljótr spaki, Ósvifr spaki, Þórarinn spaki, Þorsteinn spaki, Þorleifr spaki; …

Shortened here. Read the full article →

spak-frömuðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an ‘oracle-framer,’ soothsayer, sage; valteins s., the soothsayer of the chosen chip, Ýt.; see hlaut.

spak-látr
Zoëga

a. gentle, quiet.

Cleasby-Vigfusson

adj. gentle, quiet, Stj. 213.

spak-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. wisdom, prophecy, Sks. 561.

spak-liga
Zoëga

adv.

1) peacefully, quietly (þeir fóru at öllu sem ~st);

2) wisely, like a wise man (talast við ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. peaceably, quietly; friðsamliga ok s., Fms. vii. 312; fara s. ok göra eigi hervirki, Ó. H. 206, Fb. ii. 330; þeir fiórn at öllu sem spakligast, Fms. xi. 358; þeir sögðu ekki spakliga konungs orð, vi. 123.

2. wisely, like a wise man; göra spakliga, Fms. iv. 82; s. tungan spáði, Pass. 10. 6.

spak-ligr
Zoëga

a. wise, sage.

Cleasby-Vigfusson

adj. wise, sage, Vsp. 23; spaklig fræði, Skálda 161; spaklig ræða, Sks. 237; tala spakliga hluti, Finnb. 236.

spak-máligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wise, Þiðr. 174.

spak-mæli
Zoëga

n. wise (prophetic) saying (i skáldskap ok ~).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a wise saying; s. þau er vitrir menn hafa saman sett. Skálda 200: a prophetic saying, þetta virðusk mönnum s., Sturl. ii. 78.

spak-raðugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. giving wise advice, Fas. iii. 104.

spak-ræða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u. f. a wise speech, Mag.

spak-vitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wise, Hallgr. (spakvitrir spáðu).

spaldenera

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [mid. Lat. spadula], armour for tbc back, N. G. L. ii.

spana

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to provoke; see spenja.

spangól

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. and spangýlur, f. pl. howlings.

spangóla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [ýla], to howl, of a dog.

spaning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [spenja], a temptation, Hom. (St.)

SPANN
Zoëga

(gen. spánar, pl. spænir or spœnir, acc. spánu or spónu), m.

1) chip, shaving (alla spánu báru þeir at skálanum, slógu síðan eld í allt saman); brjóta skip í spán, to have one’s ship broken to pieces (þeir brutu skipit í spán); brotna í spán, to be dashed to pieces (skipit brotnaði í spán);

2) target (setja spán í bakka);

3) ornament on a warship (only in pl.; cf. ennispænir);

4) divining chip, used at sacrifices (féll honum þá svá s. sem hann mundi eigi lengi lifa);

5) table-spoon.

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. spand], a pail; s. fullt vatns, N. G. L. i. 358, ii. 248, v. l. 13: a measure, esp. of butter, spann smjörs, Ó. H. 227, N. G. L. i. 100, Fms. x. 398, Fb. ii. 529: also used of grain, D. N. passim, but not in Icel. writers, see Fritzner.

spanna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [spönn], to span with the hand.

spannar-

No entry

Cleasby-Vigfusson

see spönn.

SPARA
Zoëga

(-ða, -ðr, also -aða, -at), v.

1) to spare (hann sparir eigi peninga Þórólfs); s. e-m e-t, to leave it to another (spörum þetta verk öðrum); s. e-n til e-s, to spare one from (þeir spörðu hana eigi til erfiðis ok skaprauna); skal ek eigi mitt til s., I, for my part, shall not be sparing in the matter; s. e-t við e-n, to withhold from one (eigi spari ek mat við þik); s. e-t við sik, to shrink from; hverr sá er, at eigi sparir þat úhapp við sik, who does not shrink from that crime;

2) refl., ~st til e-s, to shrink from, forbear (hefi ek lengi til þessa ~zk); to spare oneself, spare one’s strength; þat orð flyzt af, at þú sparist við, that thou sparest thyself, dost not use all thy strength.

Cleasby-Vigfusson

pres. spari; pret. sparði; subj. sperði; part. sparat; imperat. spari; but also sparar, sparaði, sparat, which prevails in mod. usage: [A. S. sparjan; Dan. and Engl. spare; Germ. sparen]:—to spare: hann sparir eigi penninga Þórólfs, Fms. i. 290; ok sparði þó aldri penninga at nauðsynjum, Bs. i. 74; hirðir hann eigi at eins fé sitt ok sparar, 656 A. ii. 2; því spari ek minn mat, at þér sparit yðvarn mat, Fs. 145; ef þeir sperði svá mat sinn, at …, Fms. viii. 66; Geirríðr sparði eigi mat við menn, Landn. 100; nú spari ek eigi mat við ykkr, Fms. ii. 105; ek sparða aldri við yðr nytsamligar kenningar, 656 C. 17; ek hefi engan hlut til þess sparat, Eg. 423; skal ek eigi mitt til spara, Nj. 3; sparar hann bæði við sik ok aðra, 656 A. 2: s. e-m e-t, to leave to another; opt sparir leiðum þat hefir ljúfum hugat, Hm.; spörum þetta verk öðrum, Ld. 144.

2. metaph., partly of things; þat hygg ek, at meirr komi þar til lítilmennska enn þú sparir at ek henda gaman at deilu ykkarri, Eb. 170; spari ek eigi goð geyja, Nj. 160; at þeir mundi eigi af s. at rægja Þórólf, Eg. 59; viltú kaupa þræl at mér?—þat spari ek eigi, segir Gunnarr, I am not unwilling to do that, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

sparð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., pl. spörð, sheep’s droppings: sparða, að, to drop, of sheep.

sparða
Zoëga

f. an Irish battle-axe.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [cp. Lat. sparus], a kind of (Irish) axe, Orkn. 50, Fms. vii. 72, x. 139.

spari-

No entry

Cleasby-Vigfusson

spare, reserved, used in spari-föt, -treyja, -pilz …, of a spare suit, jacket, petticoat for holidays only, opp. to hvers-dags, every-day clothes.

spark
Zoëga

n. kicking, trampling.

Cleasby-Vigfusson

n. a kicking, trampling, Ísl. ii. 139.

sparka
Zoëga

(að), v. to kick; also fig. (at ölmusur sparki í andlit mér).

Cleasby-Vigfusson

að, to kick, Fs. 31.

sparkr
Zoëga

a. lively, brisk (sparkar áttu vér konur).

Cleasby-Vigfusson

adj. [cp. common Engl. spark; akin to sprækr, sprakki]:—lively, sprightly; sparkar konur, Hbl.;—a απ. λεγ.

sparlak
Zoëga

n. curtain (tvau sparlök).

Cleasby-Vigfusson

n. a curtain; tvau sparlök, Vm. 58, 119, Vígl. 30.

sparnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a sparing, saving, passim in mod. usage: sparing, sparnaðar maðr, a person deserving to he spared, Fs. 46.

sparr
Zoëga

I)

a. sparing.

II)

n. a kind of spear.

Cleasby-Vigfusson

adj. [spör, spart], sparing; mér hefir verit son þinn sparari til úsæmdar, I would fain have spared him, Eg. 728; at þú værir mér sparr undir öxi, Fs. 38; ú-sparr.

sparra

No entry

Cleasby-Vigfusson

ao, to furnish a bouse with spars (sperra), Boldt.

sparri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a spar or gag; setja sparra í munn, N. G. L. i. 80; góm-s., a mouth-gag, Geisli, Edda: a spar of timber, D. N. iii. 871.

sparr-haukr
Zoëga

m. sparrow-hawk.

Cleasby-Vigfusson

m. a sparrow-hawk, El., Str., Karl., Art., Edda (Gl.)

spar-liga
Zoëga

adv. sparingly.

Cleasby-Vigfusson

adv. sparingly, Hom. 15, Mart, 111; ó-sparliga.

spar-mæli
Zoëga

n. leniency; reka ~ við e-n, to spare, deal leniently with.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘sparing words;’ in the phrase, reka s. við e-n, to spare, deal sparingly with, Sturl. iii. 264, Grett. 154 A.

spar-neytinn
Zoëga

a. sparing in the use of food, frugal.

Cleasby-Vigfusson

adj. moderate in food.

spar-neytni
Zoëga

f. frugality.

Cleasby-Vigfusson

f. the being sparneytinn; s. matar ok drykkjar, Bs. ii. 14, Hom. (St.)

spar-samr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(spar-semi, f. saving), [Germ. sparsam], adj. saving.

spá
Zoëga

I)

(spá, spát, spáð), v. to prophesy, foretell (s. em e-t or e-s).

II)

(pl. spár), f. prophecy (sjaldan hafa spár mínar átt langan aldr).

Cleasby-Vigfusson

f. a spae (Scot.), prophecy; spá mér slíkar spár, Nj. 182; sjaldan hafa spár mínar átt langan aldr, Grett. 116 A; sínar spár, Al. 65; spáin Finnanna, Fs. 25; leggja hug á spár, 19; segja spár, Edda, passim.

2. as names of poems, Völu-spá, Merlinus-spá.

SPÁ
Zoëga

I)

(spá, spát, spáð), v. to prophesy, foretell (s. em e-t or e-s).

II)

(pl. spár), f. prophecy (sjaldan hafa spár mínar átt langan aldr).

Cleasby-Vigfusson

ð, pres. spái; pret. spáð: [a contr. form; Scot. spae; cp. Germ. spähen; Lat. spec-, spicio]:—prop. to pry, look, but only in

II. metaph. to spae (Scot.), prophesy, foretel, the person in dat., the thing in dat. or acc.; eigi vil ek þess spá, Sd. 160; spá mun ek þeim þess, at …, Fb. i. 548; spá ú-orðna hluti, 656 C. 6; spá fyrir ú-orðna hluti, Fms. i. 96; spá mér slíkar spár, Nj. 82; þat spáði mér Þórir félagi minn, 98; kemr nú í hug hvat konungrinn hafði spáð homun, Fms, xi. 83; spásaga er spáð var, viii. 240.

spámann-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), prophet-like.

Spánn
Zoëga

(gen. spánar, pl. spænir or spœnir, acc. spánu or spónu), m.

1) chip, shaving (alla spánu báru þeir at skálanum, slógu síðan eld í allt saman); brjóta skip í spán, to have one’s ship broken to pieces (þeir brutu skipit í spán); brotna í spán, to be dashed to pieces (skipit brotnaði í spán);

2) target (setja spán í bakka);

3) ornament on a warship (only in pl.; cf. ennispænir);

4) divining chip, used at sacrifices (féll honum þá svá s. sem hann mundi eigi lengi lifa);

5) table-spoon.

Cleasby-Vigfusson

m. Spain, Fms. vii. 78 sqq., x. 92: Spán-land, n. id., Stj. 92 (Spána-land, id. v. l.): Spán-verjar, m. pl. Spaniards, Mirm.: Spán-verskr, adj. Spanish, Karl. 449: mod. Spánskr.

SPÁNN
Zoëga

(gen. spánar, pl. spænir or spœnir, acc. spánu or spónu), m.

1) chip, shaving (alla spánu báru þeir at skálanum, slógu síðan eld í allt saman); brjóta skip í spán, to have one’s ship broken to pieces (þeir brutu skipit í spán); brotna í spán, to be dashed to pieces (skipit brotnaði í spán);

2) target (setja spán í bakka);

3) ornament on a warship (only in pl.; cf. ennispænir);

4) divining chip, used at sacrifices (féll honum þá svá s. sem hann mundi eigi lengi lifa);

5) table-spoon.

Cleasby-Vigfusson

and spónn, m., gen. spánar, dat. spæni, pl. spænir, acc. spánu, spónu, Fms. i. 128, 290, N. G. L. ii. 131: the mod. form is spónn, spóns, acc. pl. as well as dat. spæni: [A. S. span, spoon; Germ. spann; Dan. spaan; Engl. spoon]:—a chip, shaving, made by a plane, knife, axe; þó at miklir spænir væri af telgdir, Bjarn. 14: spánn af krossinum helga, Fms. vii. 91; spánu nokkora … hann sópaði spánunum öllum í hönd sér … lét brenna spánuna í lófa sér, Ó. H. 197; spánu þá er þeir telgdu, Fms. xi. 34; ok fylldu upp af spánum, i. 127: tjörgaða spónu. 128; afhógg ok spónu, 290; til þess er snjór kemr á spónu, N. G. L. ii. 131; hrjóta spænirnir upp í móti honum, Edda; lokar-spænir, spána-hrúga, Krók. 52 C: in the phrase, brotna í spán, to be ‘broken into matchwood,’ of a ship, Eg. 405, Nj. 267, 282, cp. Kristni S. (in a verse).

II. metaph. usages, a target; setja spán í bakka. Fms. ii. 271; skot-spánn, q. v.:—the gilt beaks, of dragons’ heads on ships (enni-spánn), bera goldna spánu, Edda (in a verse); enni-spánn, q. v.:—of a sword’s sheath, sverð með umgerð ok spónum, Þiðr. 80:—shingles for thatching, D. …

Shortened here. Read the full article →

spán-bakki
Zoëga

m. butts = skotbakki.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = skotbakki, Fms. ii. 271.

spán-brjóta
Zoëga

v. to break into splinters (í Grindavík spánbraut buzuna).

Cleasby-Vigfusson

braut, to shiver, break into splinters, Ann. 1343.

spán-nýr
Zoëga

a. span-new, bran-new (mér er þessi atburðr ~); quite fresh, not exhausted (látum nú sem vér sém spánnýir).

Cleasby-Vigfusson

adj. (spelt spánýr), [Engl. span in ‘spick and span’], span-new, very freq. in mod. usage; vín spánnýtt at drekka, fresh wine, Þiðr. 15, v. l.

2. metaph. quite fresh, not exhausted, Eg. 585, Fms. viii. 405, 413; spánnýjar sakir, Ld. 144; hann strýkr af sér eitrið allt ok verðr þá spánýr eptir, Hom. (St.)

spán-ósi

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. span-new, of ships just launched; þau (the ships) vóru spánósa ok nýbrædd, Fms. viii. 382; kista s. svá sem nýskafin væri, Ó. H.

spán-þak

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a shingle-roof, Edda.

spán-þaktr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. shingle-thatched, Fms. v. 331.

spár
Zoëga

a. prophetic (í hjarta spás manns); cf. forspár, veðrspár.

Cleasby-Vigfusson

adj., spá, spátt, [spá]:—prophetic; í hjarta spás manns, Hom. 58; þat er spátt, er spakir mæla, Bs. i. 264: also spá (fem. adj.) er spaks geta, Grett. 72 new Ed., Fms. xi. 154: sann-spár, for-spár, veðr-spár, q. v.

spázera
Zoëga

(að), v. to walk.

Cleasby-Vigfusson

að, [from Germ. spazieren], to walk, Fms. xi. 430, Stj. 138, Bs. ii. 57.

spázia

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the margin of a book, skrifa á, spázíuna.

spá-dís
Zoëga

f. spae-sister, prophetess.

Cleasby-Vigfusson

f. a spae-sister, Fas. i. 144.

spá-dómliga
Zoëga

adv. prophetically.

Cleasby-Vigfusson

adv. prophetically, Stj. 230, 236.

spá-dómligr
Zoëga

a. prophetical.

Cleasby-Vigfusson

adj. prophetical, Stj. 432.

spá-dómr
Zoëga

m. prophecy.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘spae-dom,’ prophecy, Bret. 62, Fb. i. 77, Stj. 230; Oðinn hafði spádóm (divination), Edda (pref.); spádóms andi. Fb. i. 121, Stj. 63; spádóms fræði, 471; spádóms gjöf, 6; spádóms orð, 63.

spá-farar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. soothsayings, vaticination, Gþl. 137.

spá-gandr
Zoëga

m. divination-rod.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘spae-charms,’ Vsp.; for this word see gandr.

spá-kona
Zoëga

f. prophetess.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘spae-qneen,’ spae-wife, prophetess, Fms. x. 223; s. sú er sybil hét, Edda (pref.); kona sú er Anna hét, hún var s. Mar. 35; cp. þar var Anna spákona dóttir Phanuels af kyni Asser, Luke ii. 36.

2. as a nickname, Þórdís s.; whence Spákonu-fell, a local name, Landn.

spá-leikr
Zoëga

m. divination.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘spaeing,’ divination. Ver. 26, Rb. 384, Yöls. R. 5: a prophecy, Sturl. i. 121, Bret. 43: spáleiks andi, a prophetic spirit, Sks. 561, Stj. 6, Fb. i. 121; spáleiks sýn, a vision, MS. 623. 62.

spá-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. prophetic; ú-spáligr, Fbr.

spá-maðr
Zoëga

m. soothsayer, prophet.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘spae-man,’ soothsayer, prophet, Fms. i. 145; Chalkas s., Al. 52; ek á uxa þann er ek kalla spámann. því at hann er spakari, en flest önnur naut, Fms. ii. 193; spámenn, galdramenn, H. E. i. 522; seiðmaðr, þat er s., Fms. x. 378.

2. esp. in a Biblical sense; Guðs spámaðr, Sks. 690, Stj. 6; fyrir munn Davíðs spámanns, Bs. i. 265; Lög ok Spámanns, the Law and the Prophets, Niðrst. 8: passim in the Icel. Bible, spámanns orð, the words of the prophet, Bs. i. 728, Hom. 105, N. T., Pass., Vídal., passim.

spá-mæli
Zoëga

n. prophetic words, prophecy.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. prophetic words, Sturl. i. 223, Gísl. 94, Fms. v. 322.

spá-mær

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = spákona, Eb. (in a verse); in Norway spaa-möy is a knuckle in a cow’s foot (the same double sense as in Icel. vala?), used in the game of playing the wizard or prophet, Ivar Aasen.

spá-saga
Zoëga

f. prophecy (góðar þykkja mér spásögur þínar).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘spae-word,’ prophecy; nú kom fram spásagan Gests, Ld. 286, Sturl. ii. 78: plur., góðar þykkja mér spásögur þínar, Nj. 146; þessi s. er nú fram komin á várum dögum, Fms. viii. 240, Al. 65.

spá-sögn
Zoëga

f. prophecy (góðar þykkja mér spásögur þínar).

Cleasby-Vigfusson

f. = spa saga, Fms. ii. 285, Stj. 240.

spegill
Zoëga

m. mirror, = skuggsjá.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. speil; Germ. spiegel; Lat. speculum.], a mirror, Stj. 9, Fms. iii. 543, Mar. 1032, Pm. 87, 98.

spegla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to look in a glass.

speingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a spy; sínum speingum ok galdra-mönnum, Hb. (1865) 30, as also in arg-speingr, a spy, Dropl. (in a verse).

speja
Zoëga

(að), v. to spy, = njósna.

Cleasby-Vigfusson

or spæja, að, [Germ. spähen; Dan. speide], to spy: hafa spæjat (spejat v. l.) ok rannsakat, Stj. 145; hann leyndisk ok vildi speja um húsfreyju, Grett. 200.

spejari
Zoëga

m. spy, = njósnari.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a spy, Stj. 219. Rétt. 8 (D. N. i. 87).

SPEKI
Zoëga

f. wisdom (sú s., er hann sagði fyrir úorðna hluti).

Cleasby-Vigfusson

f. [spakr], wisdom (= Gr. σοφία, Lat. sapientia); sú speki er hann sagði fyrir ú-vorðna hluti, Fms. i. 146; eilíf speki, Ann. 1848. 372; speki ok vísdómr, … af speki Salomonis, Stj. 560; speki-meistari = spekingr, id.; get-speki. heim-s., q. v.

COMPDS: spekiandi, spekimaðr, spekimál, spekiráð.

spekingr
Zoëga

(-s, -ar), m. a wise man, sage (hann var hinn mesti s. at viti); counsellor (nú ræðst Haraldr konungr um við spekinga sína).

Cleasby-Vigfusson

m. a wise man, a sage; Sigurðar Hlaða-jarls er allra spekinga var mestr, Fms. i. 20; heyrit, ér spekingar, orð mín, ii. 240; Einarr bjó þá at þverá, s. mikill, Lv. 36; hann var inn mesti s. at viti, Eb. 26; Osvifr var s. mikill, Ld. 122; Gestr var s. at viti, framsýnn um marga hluti, 124; síðan fór hann til spekings eins ok sagði honum drauminn, Nj. 121.

2. the counsellors of kings were called so; nú ræðsk Haraldr konungr um við sína spekinga, Fms. xi. 42; sem þá var konungum títt, at hafa gamla spekinga til þess at vita forn dæmi ok siðu forellra sinna, Fagrsk. 150; cp. the A. S. witenas.

speki-andi
Zoëga

m. spirit of wisdom.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the spirit of wisdom, Rb. 80.

speki-maðr
Zoëga

m. = spekingr.

Cleasby-Vigfusson

m. = spekingr, Glúm. 388.

speki-mál
Zoëga

n. words of wisdom.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. words of wisdom, Greg. 20.

speki-ráð
Zoëga

n. a wise counsel.

Cleasby-Vigfusson

n. a wise counsel, Fas. i. 171.

spekja
Zoëga

(spakta, spaktr), v. to calm, soothe (s. menn sína);

refl., ~st, to be calmed.

Cleasby-Vigfusson

ð, [Dan. spæge], to calm, soothe, keep quiet; s. menn sína, Flóv. 26: reflex. to be calmed, muntú þá spekjask, þótt eigi spekisk þú svá brátt, 677. 12; lét setja hann í járn ok hugði at hann mundi spekjask, Fms. vi. 291.

II. þeir er mest eru spaktir (endowed with wisdom) af Guði, Hom. 136.

spekjur
Zoëga

f. pl. talk, parley (aðrar váru okkrar s.).

Cleasby-Vigfusson

f. pl. [A. S. spæc], parley; aðrar váru okkrar spekjur, Gkv. 3. 4 (a απ. λεγ.)

spekt
Zoëga

f.

1) quietness, peace (gæta e-s með s.);

2) wisdom (þeim var eigi gefin hin andliga spekin).

Cleasby-Vigfusson

older form spekð = speki, quietness, peace; gæta e- með spekt, Sks. 126; spekðar ok hógværis, Fms. x. 408; spektar-maðr, a peace-loving man, K. Á. 48.

2. wisdom, Sks. 294, Fms. i. 117, vi. 144; miklaði hann spektina, svá at þeir skildu alla hluti, Edda (pret.); spektar-andi, the spirit of wisdom, Stj. 348; spektar brunnr, Sks. 604; spektar gyðja, Al. 42; spektar ljós. Greg. 30; spektar íþrótt, Al. 42; spektar manr, komask á spektar mun við e-n, to outwit, Lv. 49; spektar nám. Sks. 15; spektar mál, wise words, Fb. ii. 249, Mirm.

speld
Zoëga

n. a square tablet.

Cleasby-Vigfusson

mod. speldi, n. a square tablet; gluggar, ok snúin fyrir speld, Nj. 114; undir söðulfjölinni sprettir hann upp speldi, tekr þar upp bréfit, Sturl. iii. 295: a tablet to write on, ríta á speldi, Fas. ii. 551.

spelkja
Zoëga

(-ta), v. to fix up with splints (troða belginn ok s.).

Cleasby-Vigfusson

að, to stuff, of skins; síðan lætr Oddr troða belginn ok s., Fas. ii. 516.

spelkur
Zoëga

f. pl. splints.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. [A. S. spelc], a splint for binding up broken bones; hann setti við fætrna, ok batt við spelkur, Fas. iii. 309, passim in mod. usage; lætr hann flá af því belg, siðan lætr hann setja spelkur (spjalkir v. l.) í munn því, ii. 181.

SPELL
Zoëga

n. flaw, damage, = spjall.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [A. S. spell], a flaw, damage; ábyrgjask landit við öllum spellum til fardaga, Grág. ii. 216; ábyrgjask e-t við spellum við kaupanda, 249; áðr menn sjá at með spellum ferr, N. G. L. i. 54: a flaw, fault, allmikil spell, Fms. viii. 53, v. l.: a breach, frændsemis-spell, sifja-spell, sakar-spell, etc. spella-lauss, adj. faultless, N. G. L. i. 232.

spella
Zoëga

(að), v. to spoil, destroy, = spilla (öll veröldin var spelluð).

Cleasby-Vigfusson

að (?), = spilla; fæðask af spellaðum hlutum, Stj.; ok hafi svá spellask = spilzk, 290; öll veröldin var spellað, 55: hann hafði spellat sinn veg, 56; ú-spellað mál, uncorrupt, N. G. L. ii. 78, 81.

spellan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. defilement, Stj. 24, 290.

spell-reið
Zoëga

f. overriding a horse.

Cleasby-Vigfusson

f. the damaging a horse by overriding him, Grág. i. 435.

spell-verk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a misdeed, the doing damage, Grág. ii. 327.

spell-virki
Zoëga

I)

n. mischief-working, damage.

II)

(pl. -virkjar), m. mischief-worker, highwayman.

Cleasby-Vigfusson

1. n. mischief-working, damage; verða sekr (fjörbaugs maðr) um s., Grág. i. 88, 129, Gþl. 241; göra spjallvirki eða rán búum, Grág.; höggva bú eðr taka aðra vist en göra eigi annat spellvirki, id.; göra skaða ok spjöllvirki, Eg. 196; nú höggr maðr í borð skipi manns framan eðr aptan, þat er s., N. G. L. i. 46.

2. a, m. (-virkjar), a mischief-worker, highwayman, Nj. 183, Fms. ii. 83; hugðu þeir at spellvirkjar mundu vera, i. 226, Fs. 6; björn gengr um eyna ok er sá inn mesti s., Eg. 375; spellvirkja bæli, a robber’s den, Fms. ii. 81, Matth. xxi. 13.

spell-virkni
Zoëga

f. doing damage.

Cleasby-Vigfusson

n. the doing damage, Grág. ii. 327, Fbr. 99 new Ed.

spengi-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. tall and fine, of stature.

spengja
Zoëga

(-da, -dr), v. to spangle.

Cleasby-Vigfusson

ð, [spöng], to spangle; borðit var spengt járni, Fas. ii. 64; exi forna ok spengda, Sturl. ii. 170.

SPENI
Zoëga

m. teal, dug, esp. of animals (kýr hefir fjóra fœtr ok fjóra spena).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. spana], a teat, dug, esp. of animals: grís er drukkit hafði spenann, Fs. 71; fjórar mjólkár runnu ór spenum hennar, Edda; ýla þegar er þeir missa mjólkr ór þurrum spenum, Al. 31; þat var gyltr ok spenar á, Fms. vi. 216; fjórir hanga spenar, Gsp.; þat skrímsl hefir á brjósti sér stóra spena, Sks. 169; hann kom hverju lambi á spenann, Od. ix. 245. spena-barn, n. a sucking child, Fas. ii. 328.

SPENJA
Zoëga

(spanda, spaniðr), v. to allure, attract (þeir spöndu lið undan konungi); hann spandi út hingat með sér Sæmund, he persuaded S. to come out with him to Iceland.

Cleasby-Vigfusson

pres. spenr; pret. spandi; subj. spendi; part. spanit; cp. spana: [akin to speni; A. S. spanjan]:—prop. to draw the teat, but only used

2. metaph. to attract, allure; spenr í sælu sína, sín börn jöfurr stjörnu, Skálda 248; hefi ek menn spanit ór þinni hirð, of allan heim hefi ek spanit menn til Guðs, 656 C. 33; hann spandi út hingað með sér Sæmund, brought S. back with him, Bs. i. 240; hann mon deyja, ok mon ek hann þá hingat s., Niðrst. 2; þeir spönðu lið undan konungi, Fms. vii. 248; hann fékk honum lausa-fé; mikit at s. lið undir þá, Ó. H. 25; þar sem hann fann sterka menn eðr spekinga at viti þá spandi hann alla til sín ok görði sér kæra, Fms. x. 293; s. frá honum þá er honum vóru hollir, ix. 262; honum þótti þar megin landsins, ef hann fengi þar undir sik spanit, meðan jarl væri í brottu, iv. 105 (komit, Ó. H. l. c.)

spenna
Zoëga

I)

(-ta, -tr), v.

1) to span, clasp (s. sverð báðum höndum); hon spennti hringinn á hönd honum, she clasped the ring round his wrist; s. e-u um sik, s. sik e-u, to gird oneself with, buckle on (hann spennti sik megingjörðum); s. af sér beltinu, to unclasp the belt;

2) to clasp the hands round one’s neck, = s. höndum um háls e-m (þykki þér betra at s. karlsdóttur);

3) to clasp, catch, capture (prestr nökkurr gekk á land; Birkibeinar spenntu hann); harðliga spenntr, in hard straits;

4) to spend (eptir ár liðit skal ek segja þér, hvat þú spennir);

5) s. boga, to draw a bow.

II)

f. inconvenience.

Cleasby-Vigfusson

u, f. spasm; slikum spennum ok únáðum, Ísl. ii. 63: medic. a fit of vomiting, fá harðar spennur: a grasping, hrygg-spenna, q. v.

SPENNA
Zoëga

I)

(-ta, -tr), v.

1) to span, clasp (s. sverð báðum höndum); hon spennti hringinn á hönd honum, she clasped the ring round his wrist; s. e-u um sik, s. sik e-u, to gird oneself with, buckle on (hann spennti sik megingjörðum); s. af sér beltinu, to unclasp the belt;

2) to clasp the hands round one’s neck, = s. höndum um háls e-m (þykki þér betra at s. karlsdóttur);

3) to clasp, catch, capture (prestr nökkurr gekk á land; Birkibeinar spenntu hann); harðliga spenntr, in hard straits;

4) to spend (eptir ár liðit skal ek segja þér, hvat þú spennir);

5) s. boga, to draw a bow.

II)

f. inconvenience.

Cleasby-Vigfusson

t, [A. S. spannan], to span, clasp; s. sverð báðum höndum, Fms. viii. 363; spenna árarnar fjórir hverja, 384; á langskipunum spenntu tveir eina ár, ix. 310; spenntu tveir hverja ár, 303, v. l.

2. to span; lín svá mikit at spennt fengi um mesta fingri, to span with the thumb and the middle finger, Ó. H.; hjálm á höfði enn ekki spennt (clasped) kinnbjörgunum, Grett. 118; spennt gullhlaði at höfði sér, Fms. ii. 264; s. um sik beltinu, xi. 272; Egill spennti gullhring á hverja hönd honum, Eg. 300; ok er hann spennir þeim um sik, Edda 15; þeir spenntu næfrum at fötleggjum sér. Fms. vii. 320; hann hafði spennt af sér (unclasped) beltinn, xi. 290; spenn af mér belti ok knífinn, iv. 27; s. höndum um háls e-m, to clasp the hands round one’s neck, Ísl. ii. 343; hann spennti um hann stúfunum, Gullþ. 59; s. karls dóttur, Fas. i. 50; prestr nokkurr gékk á land, Birkibeinar spenntu hann, clasped, caught him, Fms. viii. 358; harðliga spenntr, in hard straits, Grett. 158 A: spenna boga, to draw a bow, Þiðr. 39.

II. to spend, enjoy; meiri Sæmd en hann hefði fyrr því lika spennt, Th. 18; eptir ár liðit skal ek segja þér hvat þu spennir, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

spenni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a locket, D. N.

spennill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., in Eir-spennill, Brasen-clasp. the name of a vellum MS.

spennir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a grasper, compasser, Lex. Poët.

spenni-töng
Zoëga

f. pincers, forceps.

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘clasp-tongs’, forceps, Ó. H. 223, Eb. 244.

spennsl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a clasp; s. bandanna, El. 2: esp. of books, mod. spennsli.

spen-bólga
Zoëga

f. swelling of the teat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a swelling of the teat or dug, Pr. 471.

spen-drekkr
Zoëga

m. sucking child.

Cleasby-Vigfusson

m. a sucking child; þat barn er s. er, Grág. i. 240.

spen-volgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. warm from the cow, of milk.

sperðill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of sausage; bjúgu og sperðla, Hallgr.

SPERNA
Zoëga

(-ta, -t; old pret. sparn), v. to spurn, kick with the feet (hann spernir til risans með fœti).

Cleasby-Vigfusson

d, (of an older strong verb there only remains the pret. sparn), [cp. A. S. spurnan; Engl. spurn]:—to spurn, kick with the feet; hann spernir til risans með fæti, Þiðr. 186; þo at þeir vili sperna yðr frá þeim tagnaði. Barl. 44; þeim sem hann fær spernt frá hirðvist, N. G. L. ii. 422; þá er Haraldr sparn á mörnar mó, Hkr. i. (in a verse); ok er hann sparn gálgann, Eb. 34 new Ed. v. l. 1; er Egill sparn gálgann, Hkr. iii. 199; álmr spann (= sparn) af sér odda, the bow spurned the shafts off, Jd.

sperra
Zoëga

(-ða, -ðr), v. to stretch out (s. frá sér fœtr);

refl., ~st við, to struggle against (gengu þeir á brott með hana, en hón sperrðist við).

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. [Engl. spar], a spar, rafter, of a roof.

COMPDS: sperrileggr, sperrutær, sperruvegr.

2. ð and t, to raise the spars in a house, D. N. i. 477.

2. to stretch out the legs like rafters; hrossit sýktisk ok sperrði frá sér fætr, Bs. i. 614.

II. reflex. to struggle by putting the feet out like spars; hann sperrisk við fast í sætinu, Th. 76; siðan gengu þeir á land, en hón sperrðisk við, ok tók annarr í hár henni ok leiddi hana, Sd. 185: upp spertr, strutted (better stertr), Hrafn. 18.

sperri-leggr
Zoëga

m. ‘spar-leg’, shaft.

Cleasby-Vigfusson

m. a spar-stick, Fms. vii. 72.

sperru-tær

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. the ‘spar-toes,’ i. e. the ends of a spar in a roof.

sperru-vegr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘spar-way,’ tram-way, D. N. i. 577.

spez-skór

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of shoes, Fms. viii. 358.

spéa

No entry

Cleasby-Vigfusson

(spjá), að, [Dan. spea], to mock; og spéar hann upp í há völd, Hallgr.; … spjöðu hann, Pass.: spé-, n. mocking: spé-koppar, m. pl. dimples: spé-hræddr, adj. fearing ridicule: spé-skorinn, part. with short-cropped hair.

spélni

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [spé], a gibing.

SPIK
Zoëga

n. blubber (of seals and whales).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. spic; called by the English whale-fishers speck]:—blubber, the fat of seals, whales; sel-spik, hval-spik, finnanda-spik, N. G. L. i. 252; spik ok rengi, Grág. ii. 362, Ám. 32.

COMPDS: spikfeitr, spikhvalr.

spikaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fat as a seal.

spiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. spic-máse], a bird, the tit, parus L., Edda (Gl.)

spik-feitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. seal-fat.

spik-hvalr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. whale-blubber, Vm. 143.

spil

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a tablet, = speldi; hann þildi alla veggi með spjöldum eða spilum, Stj. 563. 1 Kings vi. 15.

II. [Germ. spiel], a game; barna-spil, a child’s game, Bb.; leik-spil, mansöngs-spil, Skáld H.

2. plur. cards, (mod.)

spila

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [Germ. spielen], to play; the word occurs in the 14th century; hann spilar fingrum at Rómi, Fbr. 198 (in the text of the Fb. the old phrase is leika fingrum, see Rm.), passim in mod. usage.

2. also, to spend; s. út eigum sínum, of a spendthrift; út-spilan, squandering.

3. to play at cards.

spilda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [speldi], a flake or slice; hér er skjöldr er ek vil gefa þér—Ærnar á Grímr fóstri minn flagspildur, Ísl. ii. 32; spilda af ísi, a flake of ice.

spildingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = spilda.

SPILLA
Zoëga

(-ta, -tr), v.

1) to spoil, destroy, with dat. (brutu niðr hof ok spilltu blótum); aldri skal hón s. okkru vinfengi, never shall she spoil our friendship; s. fyrir e-m, to spoil one’s condition, do one harm, esp. by slander;

2) to destroy, kill (s. ætla ek báðum);

3) refl., ~st, to be spoiled, damaged; s. við, to grow worse; mun mikit hafa um spillzt, it must have got much worse.

Cleasby-Vigfusson

t, to spoil, destroy, with dat.; brutu niðr hof ok spilltu blótum, Fms. i. 51; þeir spilltu því er þeir máttu eigi með fara, Eg. 385; spilt var slæðunum, 703; spilla íll mál góðum siðum, Bs. i. 271; s. máli e-s, Eg. 418; s. okkru vinfengi, Nj. 49; s. sér í saurlífi, Stj. 55; s. fyrir e-m, to spoil one’s condition, do one harm, Eg. 255, esp. of harming by slander.

II. reflex. to be spoiled, damaged, grow worse, Grág. ii. 288, Hom. 120; spillask við, to get worse, Eg. 566; trú spilltisk, Landn. 117; mun mikit hafa um spilzk, taken a turn for the worse, Ísl. ii. 369; spilltisk skjótt árferð, Fms. i. 51; spillask þá sakarnar, Grág. i. 373:—part. spellandi, a spoiler, Ó. H. 114; um-spillendr: spilltr, spoiled, corrupted.

spilling
Zoëga

f. corruption.

Cleasby-Vigfusson

f. corruption, Mar., passim in mod. usage and eccl. writings.

spillir
Zoëga

m. spoiler; s. bauga, breaker of rings, liberal prince.

Cleasby-Vigfusson

m. a spoiler; spillir bauga, Fm., Lex. Poët.; skálda-spillir, q. v.

spilli-dýr
Zoëga

n. noxious animal.

Cleasby-Vigfusson

n. a noxious animal, Fb. ii. 78.

spilli-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. corruptible, Bs. ii. 183.

spinka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sprawl; þeir draga hann fram at gálga … hversu hann spinkar, Thom. 472.

SPINNA
Zoëga

(spinn; spann, spunnum; spunninn), v. to spin (Katla sat á palli ok spann garn).

Cleasby-Vigfusson

spann, spunnu, spunnit; [Ulf. spinnan = νήθειν; a word common to all Teut. languages]:—to spin; Katla sat á palli ok spann garn, Eb. 92, 94; ek hefi spunnit tólf álna garn, Ld. 224; drósir suð-rænar dýrt lín spunnu, Vkv. 1; Grima sat á þreskeldi ok spann, Fbr., passim in old and mod. usage.

spík
Zoëga

(pl. spíkr), f. spill, splinter.

Cleasby-Vigfusson

f., pl. spíkr, [Engl. spike; Dan. spig], a spike, sprig; fjala-spíkr, board-splinters, Pr. 415; skyldi ek sundr bjóta hverja spík er í þeim er, Mirm. 70: in mod. usage of a thin worn-out scythe, ljá-spík, Ísl. Þjóðs. i. 11; hann hafði aldri annan ljá en spíkina álf konu-naut, 12.

spíra
Zoëga

f.

1) spar;

2) tube.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a spar, N. G. L. iii. 204, Edda ii. 482; spíru-viða, a spar-timber, N. G. L. iii. 207: a stilt, Stj. 95.

II. a kind of beaker or vessel in church furniture, Dipl. iii. 4, Vm. 58, B. K. 84, 130, D. N.

III. the town Spira, Symb.

spítal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (spítali, a, m., Symb. 30, Fms. x. 153, xi. 202, 301; not specially for the sick); [for. word; mid. Lat. hospitale]:—a spital or hospital for the poor or strangers, Symb. 28, Fms. x. 153; lærðra manna spítal, Ann. 1308; for lepers, Dipl. ii. 16, 94; spítals-prestr, D. N. ii. 16.

spítalskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., spít-elska, u, f. [Dan. spedalsk], leprous, for the old hospitals were established for incurable lepers.

spíz

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [for. word; Ital. spezie], spices, B. K. 88, Rétt. 49, Mar.

spíza

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [for. word; Germ. speisen], to furnish with provender; vel spízaðan, Clar., Bláus S., (unclass. and obsolete.)

spjað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. part., from spéa. Pass. 14. 17.

SPJALD
Zoëga

n. tablet, square, = speld (lög rituð á ~); hlaða spjöldum, to weave chequered linen.

Cleasby-Vigfusson

n., pl. spjöld, [Ulf. spilda = πινακίδιον, πλάξ]:—a square tablet; með spjöldum ok spilum, Stj. 563: a tablet in a church, brík yfir altari, spjöld tvau, Vm. 149; spjald ok á crucifixio. Ám. 58: the square wooden board in the binding of a book, átta bækr í spjöldum, Vm. 177; hálfr fimti tugr bóka í spjöldum, Dipl. v. 18: spjalda-laus, without a cover, id.: the phrase, spjaldanna á milli, from one cover to the other; eg hefi lesið bókina spjalda á milli, i. e. all, every word of it: vax-spjöld, wax-tablets, Sturl. iii: for writing, Lat. cera, skrifa á spjald, Stat. 275; kirkjunnar lög rituð á spjali(d) ok upp-fest, H. E. i. 501: the squares made in weaving by ladies, hlaða spjöldum, to make, weave, check, Gkv. 2. 26; hence a woman is in poets called spjalda gná, the fairy of the tablets, Skáld H. 6. 48; spennti eg miðja spjalda gná spriklaði sál á vörum, a ditty.

spjald-hryggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the back above the hips, the small of the back; lendar, spjald-hryggr, mjó-hryggr, bak.

spjald-ofinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. ‘woven in squares,’ of a lady’s work.

spjald-vefnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. weaving in squares, check-work, embroidery.

spjall
Zoëga

I)

n. saying, tale, esp. pl.; forn spjöll fira, old tales of men; úrughlýra jó frá ek ~a, with wet cheeks I asked the steed for news; móðug spjöll, lamentations.

II)

n.

1) damage (taka s. af e-u);

2) flaw (spjöll á máli).

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘spell,’ mischief, damage, = spell; taka spjall af e-u, Sks. 352 B.

2. a flaw; spjöll, á máli, Glúm. 347; hafi þér málit meir tilbúit með úskapi, en eigi sé spjöllin á, id.; sýnisk mér auðsæ allmikil spjöll á yðarri ráðagörð, Fms. viii. 53, v. l.; spjöll, opp. to kostir, Merl. 2. 97: mann-spjöll, a loss in men.

SPJALL
Zoëga

I)

n. saying, tale, esp. pl.; forn spjöll fira, old tales of men; úrughlýra jó frá ek ~a, with wet cheeks I asked the steed for news; móðug spjöll, lamentations.

II)

n.

1) damage (taka s. af e-u);

2) flaw (spjöll á máli).

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. spill = μυθος; A. S. and Engl. spell; O. H. G. spel, hence mod. Germ. spiel]:—a ‘spell.’ saw, saying; hafa mart í spjalli, to treat of many things. Skáld H. 4. 10; and-spjall, an answer, reply; guð-spjall (q. v.), gospel:—else used in plur. and only in poetry: spjöll, words, tidings; forn spjöll, old words, old lore, of bygone days, Vsp 1. Hkv. 1. 36; ný spjöll, news, Hkv. Hjörv. 31; jó frá ek spjalla, asked him for news, Gkv. 2. 5; sunnan em ek kominn at segja spjöll þessi, Fas. i. 499 (in a verse); heilög spjöll, holy ‘spells,’ Skákl H. 7. 62; móðug spjöll, ‘moody spells,’ lamentations, Gh. 9; hermdar spjöll, angry words, Edda (in a verse); fé-spjöll, ‘fee-spells,’ Vsp. (see fé); vig-spjöll, war-news. Lex. Poët.; læ-spjöll, lewd spells.

spjalla
Zoëga

(að), to spoil (spjölluð mál).

Cleasby-Vigfusson

1. að, [Ulf. spillen = to pronounce], to ‘spell,’ talk; myrkri við man spjalla, Hm. 81; fjöld nam at s., Bkv. 13; spjallandi = mál-vinr; spjalii, Edda ii. 497.

2. að, to spoil; spjölluð mál, Háv. 57.

spjalli
Zoëga

m. friend (Hrungnis s.).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘speller,’ one who converses with another friend, Edda (Gl.); gumna spjalli, gauta s., gotna s., the friend of men, Lex. Poët.; Hrungnis s., the friend of H., Hým.; jöfra s., the secret friend of kings; s. landreka, id., Lex. Poët.

spjallr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. spoken; in opin-spjallr, q. v.

spjall-virki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = spillvirki, Grág.

spjátra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to behave like a fop: spjátr, n.: spjátrungr, m. a fop, coxcomb.

SPJÓT
Zoëga

n. spear, lance, both for throwing and thrusting (skjóta, leggja ~i).

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. spyd; Swed. spjut; Germ. spiess; Engl. spit; A. S. spreôt; spjót being qs. sprjót, akin to sproti (?)]:—a spear, lance, both to throw and thrust (prop. of a wooden staff), K. Þ. K. 170, Nj. 8, 264, Fms. i. 44, viii. 352, Anal. 116; spjóts-skot, Fms. viii. 352, Fs. 17, Ó. H. 183, passim.

COMPDS: spjótsfalr, spjótgarðr, spjótshali, spjótlag, spjótleggr, spjótalög, spjótsoddr, spjótskapt, spjótskepti, spjótsskepti, spjótspík.

spjótaðr
Zoëga

pp. furnished with spears.

Cleasby-Vigfusson

part. furnished with spears, Al. 21.

spjóta-lög
Zoëga

n. pl. spear-thrusts.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. spear-thrusts, Eb. 190.

spjóts-falr
Zoëga

m. the socket of a spear-head.

Cleasby-Vigfusson

m. the socket of a spear-head, Fms. vi. 198.

spjóts-hali
Zoëga

m. the end of a spear-shaft.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the ‘spear-tail,’ the end of the wooden shaft of a spear, Ld. 132, Eg. 289, Fms. vi. 413.

spjóts-oddr
Zoëga

m. a spear’s point or head (stanga e-m spjótsoddinum).

Cleasby-Vigfusson

m. a spear’s point, head, Ld. 78, Landn. 215, 308, Grág. i. 89, 133, Fs. 99, Fms. vii. 149.

spjóts-skepti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = spjótskepti, Nj. 145, v. l.

spjót-garðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a fence of spears, Gþl. 457.

spjót-lag
Zoëga

n. spear-thrust.

Cleasby-Vigfusson

n. = spjótslag, Fms. ix. 489.

spjót-leggr
Zoëga

m. spear-shaft.

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘spear-leg,’ shaft, Nj. 64, v. l.

spjót-skapt
Zoëga

n. shaft of a spear (þriggja spjótskapta hár).

Cleasby-Vigfusson

n. = a spear-pole, Nj. 70, Sturl. i. 196 C, Fms. ix. 405, Eb. 190; spjótskapts-hali, K. Þ. K.

spjót-skepti
Zoëga

n. shaft of a spear (þriggja spjótskapta hár).

Cleasby-Vigfusson

n. = spjótskapt, Sturl. i. 196, iii. 113 C.

spjót-spík

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘spear-spike,’ thin spear, Ld. 278.

SPJÖR

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [A. S. spere; Engl. spear; Germ. speer]:—a spear, only in plur. and poët. (neither gen. nor dat. occur), Edda (Gl.); erat audskept almanna spjör, ‘tis not easy to make spears for all men, i. e. to please all men, Ad. 21, cp. Hm. 127; dreyrug spjör, Höfuðl.; spjör gullu, spjör knáttu glymja, braka, spears clashed, etc., Lex. Poët.; rjóða spjör blóði, Nj. (in a verse).

spjörr
Zoëga

(pl. spjarrar), f. swathing-band, leg-band.

Cleasby-Vigfusson

f., only in pl. spjarrar, mod. spjarir:—swathing-bands, used instead of hose or stockings; Auðr kona þín er í brókum ok vafit spjörrum mjök í skúa niðr, A. thy wife dresses in breeks (like a man), winding swathes round her legs almost down to the shoes, Ld. 136; hvítar brækr ok vafit at neðan spjörrum, því var hann vaf-spjarra Grímr kallaðr, swathing the legs (instead of stockings), for which he was called ‘swaddle-leg’ Gullþ. 14.

2. mod. a rag, tatter; þat sem áðr er slitið ok at spjörum orðit, Fas. iii. 7: the phrase, spyrja e-n ór spjörunum, to examine one without his hose on, i. e. to strip and examine him closely, Snót: in mod. usage also sing., hann á ekki eina spjör, not a scrap of clothing on his back.

sponz

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. spunds], a bung of a barrel.

SPOR
Zoëga

n. track, footprint (þeir rekja s. sem hundar); ganga (stíga) í s. e-m, to walk in one’s footsteps, follow one’s example (víst hefir þú vel fram gengit, en þó hefir þú eigi gengit mér í s.); ekki spor, not a step.

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. spaurds = στάδιον; A. S. spyrd, spor, = a track, footstep; O. H. G. spurt; Germ. spur; Dan. spor; these last having, like the Icel., dropped a d]:—a track, footprint; eptir þetta sté Froði í bergit … til þessa spors mun ek koma hvern dag, ok vita hvat í sporinu er, Fas. i. 63; manns-sporin í snjónum … heim munu liggja spor hans, Fs. 41; mátti eigi hrærask ór þeim sporum, Bs. i. 357; standa í þeim sporum, Sturl. ii. 63; þeir rekja spor sem hundar, Fms. i. 8; standa í sömum sporum. to stand still, Clem. 32, Fas. i. 63; hann stóð í spori er hann hafði gört sér, Grett. 89: ganga í spor e-m, to go in a man’s footsteps, go behind him, Nj. 26 vist hefir þá vel fram gengit, en þó hefir þú eigi gengit mér í spor, not followed in my steps, 108; hvetja sporit, to quicken one’s steps: spretta úr spori, to question the pace of a rider; fót-spor, q. v.: metaphorical phrases, þótti synir hans vel stíga í spor honum, his sons stepped well in his footprints, were like him, Fs. 61; blístra í spor e-m, Korm.; sjá ben markar spjóti spor, Sd.: the phrase, renna blóði í spor, Bkv. 17, referring to a heathen rite of making foster-brotherhood by blending blood in one’s footprints (vestigia sua mutui sanguinis aspersione perfundere, Saxo 12), cp. …

Shortened here. Read the full article →

spora
Zoëga

(að), v. to tread on.

Cleasby-Vigfusson

að, = sporna; þorðu eigi hestarnir s. hana, Fas. i. 226.

SPORÐR
Zoëga

(-s, -ar), m. tail of a fish, serpent, etc. (s. sem á fiski); standa e-m á sporði, to be a match for, be one’s superior (vitr maðr ertu, Eyólfr, svá at fáir munu standa á sporði þér); s. skjaldar, the lower pointed end of a shield (þreif B. sporð skjaldarins hinni hendinni ok rak í höfuð Þórði).

Cleasby-Vigfusson

m. a fish’s tail; s. sem á fiski, Sks. 167; hrygg höfuð ok sporð, N. G. L. i. 59. Gþl. 459: of a serpent, Fms. x. 407; hann (the world serpent) bitr í sporð sér, Edda: hence of a ship with dragon heads at her bows, the stern is called sporðr, var á stafni visundar-höfuð, en aptr sporðr, Hkr. iii. 25: phrases, standa e-m; á sporði, to be a match for, metaph. from fighting a dragon; vitr maðr ertú. svá at fáir munu standa á sporði þér, Nj. 244; mun engi maðr þá þér á sporði þér standa, 111; þessa menn er nú hafa mjök yðr á sporði staðit, who have withstood you, hampered you, 655 xiii. B. 2: víta hvárki höfuð né sporð á e-u, to know neither the head nor the tail of a thing, know nothing about it.

2. metaph. the tail or pointed end of a shield (the oblong shield, skjaldar-sporðr): hjó í skjöldinn ok af sporðinn, Nj. 200, Fs. 135:—of a bridge, brúar-sporðr, a bridge’s end (see brú): bryggju-sporðr, bygðar-s., outskirts, Skáld H. sporða-köst, n. pl. the flapping of a fish, salmon, Bb.

sporð-dreki
Zoëga

m. the Scorpion.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘tail-dragon,’ scorpion. Rb. 102.

spori
Zoëga

m. spur; keyra (ljósta, slá) hest sporum, to put spurs to a horse.

Cleasby-Vigfusson

a. m. [A. S. spor, spora; Dan. spore], a spur, Nj. 82, Fms. vi. 424; slá (keyra, höggva) hest sporum, ix. 518, Gullþ. 68; spora-högg, Nj. 8; the oldest spurs were pointed (oddar), see Worsaae, No. 356.

sporna
Zoëga

(að), v. to spurn, tread on (s. völl, moldveg); s. við e-u, to withstand, resist (eigi má við sköpunum s.); without the dat., hann vildi taka af mér hringinn, en ek ~ði við, struggled against that.

Cleasby-Vigfusson

að, [A. S. spurnan], to spurn, kick, tread on; sporna vóll, Vsp. 28; s. moldveg, Og. 9; sem Absalon spornaði enn á eikinni, Stj. 534. 2 Sam. xvi. 14; en er hann spornar gálgann, Eb. 96, Trist. 3; hann vildi taka af mér hringinn en ek spornaði við, struggled against (= sperrast við), Fas. iii. 395: metaph. to withstand, eigi má við sköpum s., Fs. 26; kvað eigi mundu tjá við at s., 22.

spor-askja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. an oblong box.

spor-baugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an elliptic ring, (mod.)

spor-ganga
Zoëga

f. backing, assistance (veita e-m fylgd ok sporgöngu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. (cp. ganga í spor e-m), backing, assistance; veita e-m fylgð ok sporgöngu, Eb. 112. sporgöngu-maðr, m. a ‘step-goer,’ follower, Fas. iii. 46, Eb. 112, Bs. i. 766: a persecutor, grimmir sporgöngumenn, 623. 35.

spor-hundr
Zoëga

m. slot-hound, bloodhound (váru leystir sporhundar).

Cleasby-Vigfusson

m. a slot-hound, bloodhound, Fms. vii. 50, Orkn. 150.

spor-latr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. slow or lazy in walking.

spor-léttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. quick of step.

spor-rakki
Zoëga

m. = sporhundr.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a slot-hound, Str. 3.

spor-rækt
Zoëga

a. n., hafði fallit lítil snæfölva svá at ~ var, so that it was possible to trace the footprints.

Cleasby-Vigfusson

n. adj. footstep-tracking; hafði fallit snjófölva svá at s. var, Ld. 204, Ann. 1362, p. 310.

spott
Zoëga

n. mockery, scoff (þú ferr með s. ok háð); gøra (draga) s. at e-u, hafa e-t at ~i, to scoff at, turn into ridicule.

Cleasby-Vigfusson

n. (spottr, m.; drag öngan spott at oss, Nj. 16; þeim þótti þetta spottr einn, Fms. viii. 437); [Dan. spot; Germ. spott]:—‘sport,’ mock, scoff, Fms. vi. 156; mart annat spott görðu þær Norðmönnum, 253; verða fyrir spotti, 209; spott ok háð, Nj. 66; með spotti, Fms. i. 15; hafa e-t at spotti, viii. 10; svara skætingu ok spotti, Glúm. 363.

SPOTTA
Zoëga

(að), v. to mock, make sport of (eigi þarf at s. þetta svá mjök); s. at e-u, to jeer about a thing; s. e-t af e-m, to cheat one of a thing.

Cleasby-Vigfusson

að. [Germ. spotten; Dan. spotte], to mock, make sport of;þó þeir spotti mik, Fms. vi. 208; eigi þarf at s. þetta svá, mjök, Ld. 216; mun þú vera spottaðr, duped, mocked, made sport of, Fms. vii. 153; þótti honum þeir hafa mjök spottað sik, er honum höfðu komit í þessa ferð, 212: spotta e-t af e-m, to cheat one of a thing; hafa þær hæðiliga spottað af mér mitt ríki, Bret. 164; s. at e-n, to make sport of, Nj. 95.

spottan
Zoëga

f. mocking, jeering.

Cleasby-Vigfusson

f. a mocking, Flóv. 30, Skálda 199.

spotti
Zoëga

m. bit, small piece.

Cleasby-Vigfusson

a, m., spottr, Vm. 103, [Engl. spot], a bit, small piece; brátt mun hann beita upp land várt þegar er hann þykkisk nokkurn spotta í eiga. Fms. vi. 103; tak nú til þín þessa tíu spotta möttulsins, Stj. 576 (seissura of the Vulgate): freq. in mod. usage, band-spotti, a piece of string; reipis-s., ólar-s.: of distance, vegar-s.; fara lítinn spotta; or spotta-korn, n. a bit of the way.

spott-samligr
Zoëga

a. mocking, given to jibes (spottrsamr ok údœll).

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), mocking. Barl. 197.

spott-samr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. mocking, sporting, Nj. 61, Bjarn. 3.

spozkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [Dan. spodsk], mocking, jeering.

SPÓI
Zoëga

m. curlew (bird).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Swed. spof], a bird, a curlew, scolupax arquata L., Edda (Gl.), Grág. ii. 346; spóa-egg, vella einsog spói, freq. in mod. usage.

spóki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Engl. spoke], a small spoke, piece of wood; dreng-spóki, a ‘boy-spoke’, an imp. Grönd.

spóla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a weaver’s shuttle (in the mod. loom).

spóna-matr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘spoon-meat.’

spónn
Zoëga

I)

(gen. spánar, pl. spænir or spœnir, acc. spánu or spónu), m.

1) chip, shaving (alla spánu báru þeir at skálanum, slógu síðan eld í allt saman); brjóta skip í spán, to have one’s ship broken to pieces (þeir brutu skipit í spán); brotna í spán, to be dashed to pieces (skipit brotnaði í spán);

2) target (setja spán í bakka);

3) ornament on a warship (only in pl.; cf. ennispænir);

4) divining chip, used at sacrifices (féll honum þá svá s. sem hann mundi eigi lengi lifa);

5) table-spoon.

II)

m. = spánn.

Cleasby-Vigfusson

m. a spoon: see spánn.

COMPDS: spónblað, spónamatr.

spón-blað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the bowl of a spoon.

spraðka
Zoëga

(að), to sprawl.

Cleasby-Vigfusson

að, to sprawl, Al. 179.

spraka
Zoëga

(að), v. to crackle.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. a little flounder.

2. að, to crackle; þá tók brauðit at spraka sem steinn í eldinum, Greg. 57.

spraki
Zoëga

m. rumour, flying report.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a rumour, flying report, Fms. i. 187, viii. 365, 416.

2. [A. S. spræca], a speaker; in for-sprakki, a spokesman.

sprakki
Zoëga

m. poet. woman.

Cleasby-Vigfusson

a, m., qs. spraðki, [cp. Dan. sprade or sprade-basse = a dandy]:—a ‘spark,’ poöt. a woman, Rm., Edda (Gl.), Lex. Poët., freq. in mod. lays, but not used in prose, spraka-leggr, n. a nickname, Ó. H.

sprang

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. lace-weaving; dúkr hálfr með sprang (lace), hálfr með glit (brocade), Pm. 123; dúkar tveir blámerktir, hinn þriði með sprang, 14, cp. D. N. v. 386. sprang-dúkr, m. = sprangaðr dúkr, Pm. 51.

spranga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to walk sprightly, Úlf. 11. 50; spratt hann upp frá spaðs rétt og sprangaði út á húsgang, Stef. Ól.; þá skal bera til sýnis þat klókasta smáþing sem hvers hjákona hefir sprangat, Thom. 301.

2. to braid lace; part., sprangaðr dúkr, laced, Ám. 46, Vm. 21; dúkr sprangaðr ok annarr glitaðr, 40; altaris-dúkr sprangaðr, 52; lectara-dúkr s., 119, D. N.

sprek

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a stick; eldiviðar-stikum eðr sprekum, Stj. 264; smá-sprek, small sticks.

spreka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [from Germ. sprechen]; spreka e-m til, to accost one.

spreklóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. speckled.

sprengi-kveld

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘bursting-eve,’ i. e. Shrove Tuesday, from the habit of over-eating at that time, Icel. Almanack.

sprengja
Zoëga

(-da, -dr), v. to make burst (H. kvezt eigi mundu s. sik á grauti); s. hest, to break the wind of a horse.

Cleasby-Vigfusson

ð, the causal of springa, [A. S. and Germ. sprengan; Dan. sprænge]:—to make burst; öxi forna ok sprengda, Sturl. ii. 170; s. egg, to break an egg; s. ber, Stj. 200; s. augu úr hausi e-s, Landn. 51; s. hest, to ride a horse to death, Korm. 68, Ísl. ii. 331, Landn. 84, Karl. 308; ok vilit þér s. mik, to work one to death, Sturl. iii. 225.

sprengr
Zoëga

m. bursting; honum hélt við spreng, he was near bursting from exhaustion; vinna til sprengs, to work oneself to death.

Cleasby-Vigfusson

m. bursting; honum hélt við spreng (from exhaustion), Fas. iii. 411; fólkinu hélt við spreng (from heat), Sturl. iii. 223; ek hefi unnit hér til sprengs í sumar, worked me to death, Grett. 121 A.

spretta
Zoëga

I)

(sprett; spratt, spruttum; sprottinn), v.

1) to spring up, issue forth (þar sprettr einn mikill brunnr);

spratt honum sveiti í enni, sweat burst out on his forehead;

also s. upp (spratt þar vatn upp);

2) to start, spring;

s. af baki, to spring off horseback;

s. á fœtr, s. upp, to start to one’s feet, jump up;

spratt upp lássinn, up sprang the lock;

spratt henni fótr ok féll hón, she slipped and fell;

spratt þat upp af heimamönnum, at, it was rumoured that;

3) to sprout, grow, of hair, grass, crops (piltar tveir léku á gólfi; þeim var sprottit hár ór kolli).

II)

(-tta, -tt), v.

1) to make spring up, unfasten, loosen;

s. gjörðum, to ungird;

s. frá loku, to unlock;

2) to rip open or up (s. saum);

ek lét s. berkinum, I had the bark peeled off;

Þjálfi spretti á knífi sínum, Th. split the bone with his knife.

Cleasby-Vigfusson

t, a causal to the preceding, to make spring up, unloose; s. gjörðum, to ungird, Ísl. ii. 339, 340; s. belti, Fms. iv. 31; hón spretti frá sér nisti, Bs. i. 337; s. af sér digrum fésjóð. Fms. viii. 141; s. frá loku, to unlock, 332; s. tjaldskörum, Fbr. 65, Fms. vi. 179, Bs. i. 420; sprettir hann upp speldi, Sturl. iii. 295; s. gildru um nætr, to unbend a trap, Gþl. 445.

2. to rip up, of a seam; hann spretti af annarri erminni, Fms. vi. 349; s. saum, to rip up a seam; s. upp fati, to rip up an old cloth; Þjálfi spretti á knífi sínum, Th. split the bone with his knife, Edda 28; ek lét spretta berkinum, I peeled off the bark, Al. 173.

SPRETTA
Zoëga

I)

(sprett; spratt, spruttum; sprottinn), v.

1) to spring up, issue forth (þar sprettr einn mikill brunnr);

spratt honum sveiti í enni, sweat burst out on his forehead;

also s. upp (spratt þar vatn upp);

2) to start, spring;

s. af baki, to spring off horseback;

s. á fœtr, s. upp, to start to one’s feet, jump up;

spratt upp lássinn, up sprang the lock;

spratt henni fótr ok féll hón, she slipped and fell;

spratt þat upp af heimamönnum, at, it was rumoured that;

3) to sprout, grow, of hair, grass, crops (piltar tveir léku á gólfi; þeim var sprottit hár ór kolli).

II)

(-tta, -tt), v.

1) to make spring up, unfasten, loosen;

s. gjörðum, to ungird;

s. frá loku, to unlock;

2) to rip open or up (s. saum);

ek lét s. berkinum, I had the bark peeled off;

Þjálfi spretti á knífi sínum, Th. split the bone with his knife.

Cleasby-Vigfusson

pres. sprett; pret. spratt, sprazt, spratt, pl. spruttu; subj. sprytti; part. sprottinn: [an iterative from springa; Swed. spritta; Engl. spirt; Germ. spritzen]:—to spirt out, of water; þar sprettr einn brunnr, Ver. 2; spratt þar vatn upp, Edda (pref.); þar spratt upp brunnr, Fms. vii. 251; helli þeim sprettr vatn ór berginu, i. 232; veita vötnum þeim er spretta upp í engi manns, Grág. ii. 289; sá er næstr býr vötnum þeim í héraði, er upp spretta næst líki á fjalli, K. Þ. K. 34; spratt honum sveiti í enni, sweat burst out on his forehead, Nj. 68.

2. to start, spring; hann sprettr upp, starts to his feet, Fms. xi. 151, Bs. i. 420; Hrútr vildi upp s. ok fagna henni, Nj. 6; þeir spruttu upp með íllyrðum, 128; hann spratt upp skjótt ok hart, Eg. 717; s. á fætr 129; s. af baki, to spring off horseback, Ld. 220; s. ór snöru, to spring out of a snare, 623. 36; spratt upp lássinn, up sprang the latch, Gullþ. 27; þá sprettr tjaldskörin, Sturl. i. 117; ok sprettr þá láss af limum, Gg.; sprettr mér af fótum fjöturr, Hm.; spruttu honum fætr á jakanum, he slipped, Eb. 238; spratt henni fótr ok féll hón, Bs. …

Shortened here. Read the full article →

spretti-tíðindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. flying news, Fr.

sprettr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘spurt,’ spring, bound, run; hlaupa í einum sprett, to run in one spurt: esp. of a horse, ríða í einum spretti, hleypa á sprett, harðr á spretti. sprett-harðr, adj. id.

spreyta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [spjátra], to make show, sport: spreytingr, m. prudery.

sprikla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sprawl, = sprökla.

SPRINGA
Zoëga

(spring; sprakk, sprungum; sprunginn), v.

1) to spring, bound;

2) to spirt out, issue forth (sprakk blóð bæði af nösum hennar ok munni);

3) to burst, split, break (hornit sprakk í sundr í miðju); sprotinn kom í andlitit ok sprakk fyrir, the switch came on his face, and the skin was broken;

4) to die from over-exertion, grief, etc.; s. af harmi, to break one’s heart; ef þú hefðir eigi mat, nema á hræum spryngir, if thou couldst get no food save by overgorging upon corpses.

Cleasby-Vigfusson

pres. spring; part. sprakk (Early Dan. sprank), sprakkt (sprakst), sprakk, pl. sprungu; subj. spryngi; imperat. spring; part. sprunginn: [common to all Teut. languages]:—prop. to spring, leap, bound; this sense, however, is obsolete in the Icel. and only found in poets; hefðir egi mat nema á hræjum spryngir, unless thou springest on carrion, as a beast of prey, Hkv. 2. 31.

II. to burst, split; steinar springa, Blas. 47; horuit sprakk í miðju, Eg. 212; kýlinu því er ek hugða fyrir löngu mynði s., Fms. vii. 121; sprakk fótrinn í nátt, of a boil, Hrafn. 15; eggið sprakk, the egg burst; rak hann niðr annat knó á arinhellu svá at sprakk mjök, Bs. i. 680; sprotinn kom á andlitið ok sprakk fyrir, struck him in the face so that the skin was grazed, Nj. 16; kom hamarinn í höfuð Þorvarði ok sprakk mjök fyrir en haussinn rifnaði, Sturl. ii. 38; ok springr fyrir undir, svá var höggit mikit, Fms. xi. 133; bold hans bólgnaði ok sprungu á sár, Mar.

2. to die from over-exertion, grief, or the like, Bs. i. 631; sumir sprungu með öllu ok dó úsárir, Fms. vi. 421; ok vóru þá sprungnir báðir, Eb. 178; eykirnir sprungu, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

sprita

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sprawl; s. fótum, Þiðr. 94, v. l.

sprok

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [Dan. sprog; Germ. sprache], foreign phrases, gibberish; útlend sprok, Eggert, (mod.) sprok-verskr, adj. mixing one’s native language with foreign jargon.

sproti
Zoëga

m.

1) sprout, rod, stick, switch;

2) the end-piece or clasp of a belt (fetlar sprotum settir).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Germ. spross], a sprout, twig, stick, rod; vínviðis teinungar eða sprotar, Stj. 200; stangir eða sprota, N. G. L. i. 380; hann laust sprotanum á pallinn, Landn. 121; laust hann sveininn með sprota, Nj. 16; reiði-s., a rod of ire, Pass. 48; veldis-s., ríkis-s., a sceptre:—the end-piece or clasp of a belt, Þiðr. 114 (beltis-sproti). sprota-barn, n. a ‘rod-child,’ Fas. ii. 328; ef átta vetra gamalt barn stelr eðr yngra, þat er s., berja skal þat ef vill, N. G. L. i. 325.

spróga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to amble of a horse; yfir um skóg at spróga, Fms. vi. (in a verse): Sprógr, m. an ambler, the name of a horse, Sturl.

spróg-setja

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to stare at mockingly or critically; ambátt hann ein sprógsetti, Pass. 11. 4.

sprund
Zoëga

n. poet. woman.

Cleasby-Vigfusson

n. a woman, poët., Rm. 22, Edda 108, Hallfred (Fs. 114, v. l.), freq. in mod. lays.

sprunga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a chink, fissure; jökul-s., a crevice.

sprækr
Zoëga

a. sprightly, lively, active (sveinninn var s.).

Cleasby-Vigfusson

adj. (spræk-ligr, adj., -liga, adv.), sprightly, sprouting; sveinninn var sprækr, Fms. ix. 241.

spræna
Zoëga

(-da, -t), v. to spirt out.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. a spirt, sprout, spring, of water; lækjar-s.

2. d, to spirt, sprout; sprændi fram saurrinn, Stj. 383; skyrit sprændi ór honum, Lv. 64; blóð sprændi á brand, Lex. Poët.; und sprænir rauðum legi, Ó. H. (in a verse).

sprökla
Zoëga

(að), v. to sprawl, kick with the feet (Skotar létu smábörn s. á spjótaoddum).

Cleasby-Vigfusson

að, spelt spraukla, mod. sprikla, [Dan. sprætte], to sprawl, kick with the feet; annarr sprauklar nú, Al. 41, Mag. 134; þeir létu smábörn sprækla á spjóta-oddum, Fms. x. 117: also of fishes, hann nær seiði ok kastar því spriklandi á land upp, Od. xii. 254.

spuni
Zoëga

m. spinning (cf. ‘gull~’).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [spinna], spinning.

spurall
Zoëga

a. asking many questions, inquiring, inquisitive (hverr er sá maðr, er svá er s.).

Cleasby-Vigfusson

(spurull), adj. speering, asking many questions; vera glaðr ok spurall, Fms. iv. 82; görðisk hann spurall við þá menn er norðan kómu, viii. 15; hverr er sá maðr er svá er spurall? Finnb. 250.

spurn
Zoëga

f.

1) question;

2) news, report, tidings (mun þegar s. koma til Höskulds); hafa s. af e-u or til e-s, to have news of.

Cleasby-Vigfusson

f. a speering, report; hann hefir góða spurn af þér, Fms. ii. 262; hafa s, af e-u, Eg. 15; hann hafði s. af um farar Ásbjarnar, Ó. H. 115; hafa sanna s. til e-s., Fms. viii. 239; mun þegar s. (news) koma til Höskuldar, Nj. 154.

spurning
Zoëga

(pl. -ar), f. question.

Cleasby-Vigfusson

f. (spurningr, m., þenna spurning, Sks. 193 B), a speering, asking a question; minni spurningu, Sks. 5; mín s., … ein lílil s., 220; mína s., 6; at yðr þykki bernsliga reika s. min, 566; leiða spurningum at um e-t, Fms. iv. 230; at þessi s. væri með svá mikilli vél, vii. 203.

spurs-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. spörsmaal], a question, (mod.)

spur-dagi
Zoëga

m.

1) question, inquiry;

2) report, news (þann einn spurdaga höfum vér til þín, at).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a speering, report, Sks. 86, Fms. x. 377; þann einn spurdaga höfum vér til þín, at …, Ld. 22, Fas. i. 266; eigi munu menn til slíkra ferða spurdaga haft hafa, Orkn. 278.

spúa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, = spýja.

spúsa
Zoëga

I)

(að), v. to espouse, marry.

II)

f. spouse, wife.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. [a Fr. word], n spouse, Str. 20.

2. að, to espouse. Str. 65: spúsi, a, m. = púsi. 20, 53.

spyrða
Zoëga

(-rða, -rðr), v. to tie up (fish) by the tail.

Cleasby-Vigfusson

1. d, [sporðr], to tie up fish by the tail, Fas. ii. 352.

2. u, f. a pair of fish hung up, also of the strings for tying them up: whence the phrase, gefr Guð í görðar spyrður, God will supply the fish to the ready-made spyrður.

SPYRJA
Zoëga

(spyr, spurða, spurðr), v.

1) to track, trace steps or footprints (hundar þeir, er vóru vanir at ~ þá upp, er undan hljópust);

2) to investigate, find out (þeir fengu hann eigi upp spurðan);

3) to ask;

G. spurði, hvat hann vildi þá láta at gera, G. asked what he wished them to do;

with gen., ~ e-n tíðenda, to ask tidings of one;

~ e-n ráðs, to ask advice of, consult one;

H. spurði margs ór brennunni, H. asked much about the burning;

with preps., ~ e-n af e-u, at e-u, at um e-t, um e-t, to ask one about a thing;

~ at e-m, to inquire after one;

~ e-n at nafni, to ask one his name;

~ eptir, to ask, inquire (spurði hón eptir, hvat íslenzkra manna væri á skipi);

spurði Höskuldr dóttur sína ekki eprit, H. did not ask his daughter’s consent;

4) to hear, be informed of (~ sönn tíðendi);

Snorri spyrr nú, hvar komit málunum, now S. hears how the causes stood;

~ til e-s, to get inelligence as to, hear of (síðan hefi ek aldri til hans spurt);

5) refl., ~st, to be heard of or reported, to get abroad;

til Þórveigar spurðist þat, at hon lá hætt, it was told of Th. that she was very ill;

impers., mér spyrst á þann veg, I am told; …

Cleasby-Vigfusson

pres. spyr, spyrjum, pl. spurði; subj. spyrði; imperat. spyr, spyrðú part. spurðr, spurt: a part. spurnum, as from a strong verb spurinn, Sks. 12 B. In mod. usage sounded as with u throughout, thus, infin. spurja; pres. spur; imperat. spurðu: with neg. suff. spyrjattu (speer thou not), Fas. i. (in a verse): [spor; A. S. spurian; Scot. and North. E. speer; Germ. spüren; Swed. spörja, spörge.]

B. To track, trace steps or footprints; nú er maðr stolinn fé sínu, ok sér hann manna-farveg liggja frá garði, þá skal hann … spyrja til garðs manns, Gþl. 539; með hundum, er því vóru vanir at s. þá upp er undan hljópusk, Ó. H. 247, Hom. 159.

2. metaph. to track, investigate, find out (Germ. aufspüren): ok er engi likari til enn annarr, þá skolu ölhús-menn morð spyrja, N. G. L. i. 62; en erfingi spyri morð ef hann kann eptir koma, ii. 215; þá spyri erfingi morðs (morð), i. 309, but this sense is old and obsolete: s. upp, to find out; þeir fengu hann eigi upp spurðan, Sturl. ii. 125.

II. to speer, ask, absol. or with gen.: spyrja lögspurning, Grág. i. 21; Gunnarr spurði, hvat hann vildi þá láta at gera, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

spyrna
Zoëga

(-da, -dr), v. to spurn;

~ fœti á e-n or á e-m, s. fœti til e-s, to push one with the foot, to kick (Þórr spyrndi fœti sínum á hann); s. fœti (fótum) í e-t, to put or press one’s foot (feet) against; s. við, to struggle against with the feet (it fyrsta sinn, er úlfrinn spyrndi við, brotnaði sá fjöturr); s. e-u af sér, to kick off (gat hann spyrnt af sér fjötrinum); frá spyrndr allri eign, spurned from, bereft of; recipr., ~st í iljar, to touch one another with the soles (of two stretched on their backs).

Cleasby-Vigfusson

d, [spor, cp. sperna, sporna; A. S. speornan; Engl. spurn]:—to spurn, strike with the feet; er úlfrinn spyrnir, Edda 20; s. fæti á e-m, Glúm. 338, Edda 38; stinga huefa eðr spyrna fæti, Grág. ii. 133; s. við fætinum, Bs. i. 462; spyrna fótum í e-t, to spurn with the feet at, Fms. vii. 120; svá hafði Björn hart spyrnt til Vagns, xi. 153; hann spyrndi til sveinsins, Dropl. 31; s. í e-t, to put the feet against, to kick, Bs. i. 462: s. móti broddinum, Acts ix. 5; s. af sér fjötri, Ísl. ii. 52.

II. reflex., spyrnask í iljar, of two stretched on their backs, heels to heels, Fas. ii. 147, Þorf. Karl. 410, v. l.

2. part., frá spyrndr allri eign, spurned from, bereft, Fagrsk. 100.

spytta
Zoëga

(-tta, -ttr), v. to cheat (e-n af e-u) one out of a thing.

Cleasby-Vigfusson

t, [spott], to cheat; s. e-t af e-m, Anecd. 10.

spýja
Zoëga

I)

(spý, spjó, spúinn), v. to spew, vomit, with dat. (hón spjó löngum blóði).

II)

f. vomitiing, vomit (gaus ór honum s. mikil).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a vomit, Eg. 553, Magn. 532, Hom. 151, 159.

SPÝJA
Zoëga

I)

(spý, spjó, spúinn), v. to spew, vomit, with dat. (hón spjó löngum blóði).

II)

f. vomitiing, vomit (gaus ór honum s. mikil).

Cleasby-Vigfusson

pres. spý; pret. spjó, spjótt (spjóst), spjó, pl. spjó; subj. spýi; part. spúinn: the mod. form is a weak spúa, spúði, spúð: [Ulf. speiwan; common to the Teut. and Lat.]:—to spew, spit up, vomit; hón spjó blóði, Bs. i. 323; hón hafði mikla sátt ok spjó jafnan, 189; spýja upp, to cast up, Sks. 629 B; s. e-u ór sér, id., Al. 44; sumir spjó (plur.) þar inni í stofunni, Eg. 206; lýkr hundi þeim er spýr, Hom. 159.

spýta
Zoëga

(-tta, -tt), v. to spit (þrælar hans spýttu í andlit honum).

Cleasby-Vigfusson

1. t, [spjót], to spit, pin with sticks; s. at sér vaðmál, Fas. iii. 10; hann spýtti aptr tjaldinu, ii. 285; s. skinn, to spit a skin, for drying it.

2. t, [spýja], to spit, Bs. ii. 45, Edda 47; s. út bita, N. G. L. i. 343; spýtir hann honum út, Greg. 49; s. í andlit e-m, Pr. 445: to sputter, þat vatn er keldan hefir spýtt, Sks. 147;

3. u, f. [spjót], a spit, stick, wooden pin, Fas. ii. 285, iii. 10; s. er fyrir er stungit, Edda ii. 431, freq. in mod. usage.

2. a candlestick; kerta-klofi ok s. með, Ám, 6.

4. u, f. [spýja], medic. a running sore; fótar-mein þat er menn kalla spýtu, Bs. i. 457. spýtu-leggr, m. a nickname, Orkn.

spýting

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a spitting, Mar., Th. 23.

spýtingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a roll containing sixty ells of wadmal, D. N. iii. 914, Bs. i. 842.

spæja

No entry

Cleasby-Vigfusson

see speja.

spækja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Engl. spoke], a thin board or deal.

spæna

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, [spánn], to cut a chip.

Spænskr
Zoëga

a. Spanish.

Cleasby-Vigfusson

adj. Spanish, Fms. x. 139.

spætr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. spette; Germ. specht], a wood-pecker, picus, Edda (Gl.)

SPÖLR
Zoëga

(gen. spalar, pl. spelir, acc. spölu), m.

1) rail, bar; smugu þeir milli spalanna, they crept between the bars;

2) bit, short piece (hefja upp sögu ok segja af spöl nökkurn).

Cleasby-Vigfusson

m., pl. spelir, gen. spala, acc. spölu (the gen. spalar and dat. speli hardly occur); [cp. Fr. espalier]:—a rail, bar, lattice-work; smugu þeir milli spalanna, Edda 30; ró-spölr, q. v.: bring-spelir (q. v.), ‘breast spars.’

2. metaph. a bit, short piece; hefja upp sögu ok segja af spöl nokkurn, a bit of the story, Fms. vi. 355: a bit of a road, Bb. 3. 19.

spöl-korn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a little bit of a road; fylgja e-m s.

SPÖNG
Zoëga

(gen. spangar, pl. spengr), f. spangle (varú lagðar yfir spengr af gulli); floe, flake of ice (Markarfljót féll í millum höfuðísa, ok váru spengr á hér ok hvar).

Cleasby-Vigfusson

f., gen. spangar, pl. spengr and spangir; [A. S. and Germ. spang]:—a spangle; vórn lagðar yfir spengr af gulli, Eg. 698; hann görði af þeim spengr ok festi á altara, Stj. 330; spengr ok listur, 563: slárnar eðr spengrnar, 45; brynju-spangir, the spangles of mail, Edda (Ht.); járn-spöng, gull-s., q. v.; hjósk niðr spöngin, Rd. 278: of ice making a bridge across water, Markar-fjót féll milli höfuðísa, ok vórn á spengr hér ok hvar, Nj. 142; þar var mjó spöng yfir (viz. the river), Sturl. ii. 248. spanga-brynja, u, f. plate-mail, Ld. 276, Hkr. iii. 390.

SPÖNN
Zoëga

(gen. spannar, pl. spannir), f. span (spannar breiðr, langr); knífrinn var spannar fram frá hepti, the knife was a span long from the haft.

Cleasby-Vigfusson

f., gen. spannar, [A. S. span, sponn; Engl. span]:—a span. (from the end of the thumb to the end of the middle finger is called lang-spönn or ‘long-span;’ but that to the end of the fore-finger a stutt-spönn or minni spönn, ‘short-span’); varð þat ekki fjarri hinnar minni spannar langt, Bs. i. 387; spannar (a span long) fram frá hepti, Eb. 250; tveggja spanna digra, Bær. 16; ekki meirr en alin eða spönn, Bs. ii. 168; þat var spannar breitt, Fs. 51: spjót spannar langt, N. G. L. i. 44.

II. spann, a pail, Rétt. 2. 10, B. K.

spör

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., spörð, Sighvat, [spara], sparing, Barl. 120; erat af spörð, not sparingly, Sighvat.

SPÖRR
Zoëga

(gen. spörs or sparrar), m. sparrow (s. flaug í akr karls).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. spörs, Ýt. 8. but sparrar, Landn. 135, [A. S. spearwa; Engl. sparrow; Dan. spurv; cp. Fr. épervier]:—a sparrow, Edda (Gl.); spórr einn, Hkr. i. 24: as a nickname, Landn. l. c.: the word is, however, rarely used in Icel.

spöruðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sparer. Lex. Poët.

stabbi
Zoëga

m. block, = stobbi, stubbi.

Cleasby-Vigfusson

a, m., also stobbi, stubbi [from stafr], a block; tré-s., Fms. vi. 179: also used of a stack, hey-s.

staddr
Zoëga

pp. from steðja;

1) placed, present; ef hann var þar s., þar sem blót vóru, if he happened to be present; vera við (or hjá) s., to be present; vera úti s., to be outside the house;

2) placed in a certain position, situated, circumstanced (vel, illa s.); lítt s., doing poorly; hví er ykkr svá statt til Sigfússona, why do ye talk thus of the sons of S.

Cleasby-Vigfusson

part., see steðja.

STAÐA
Zoëga

f. standing (leiddist bœndum ~n); place, position.

Cleasby-Vigfusson

u, f., gen. stöðu, pl. stöður, [standa], a standing, place, position; leiddisk bændum staðan, Fms. viii. 415; viti þá hverr sina stöðu …, gefa gaum at um stöður sinar, Ó. H. 204, 215; skipa mönnum í stöður, Bs. i; halda vel stöðunni, Sturl. ii. 44; hann hugði at stöðu hússins, Fms. v. 338; var brotinn hverr steinn ór sinni stöðu, ix. 48: the position or quarter of the wind, veðr þvert at stöðu, Fms. viii. 209 (veðr-staða):—sólstaða, er fimm nætr eru til stöðu, N. G. L. i. 39.

2. position, state, condition, of life, Skálda 211; lífs-s., heims-s., the era of the world, Rb. 82, Fb. (inscription).

COMPDS: stöðubrunnr, stöðugarðr, stöðumerki, stöðuvatn.

staðaldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. continuity; at staðaldri, continuously.

staðfestu-bréf
Zoëga

n. deed of confirmation.

Cleasby-Vigfusson

n. a deed of confirmation, Pm. 43.

staðfestu-lauss
Zoëga

a. without a fixed abode or livelihood.

Cleasby-Vigfusson

adj. without a fixed abode or livelihood, Grág. i. 206, Sturl. i. 136.

staði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a rick, stack; ef tveir menn eigu staða saman hvárt sem þat er korn eðr hey, Gþl. 349, Jb. 223.

staðna
Zoëga

(að), v. to stop, pause, abate (~ði þá kurr búandanna)..

Cleasby-Vigfusson

að, to stop, pause, abate; staðnaði orrostan (kurrinn), Fms. i. 34, 386, xi. 224, Ó. H. 69, Stj. 445.

STAÐR
Zoëga

I)

(-ar, ir), m.

1) ‘stead’, place, spot;

fimmtán í hvárum stað, fifteen in each place;

í einum stað í Englandi, somewhere in England;

skipta í tvá, fjóra staði, to divide into two, four parts;

fara af stað, to go away, leave;

hafa sik af stað, to absent oneself;

bíða e-s ór stað, to wait on the spot, wait till one is attacked (Baglar biðu eigi högganna ór stað, ok flýðu þeir upp fyrir norðan bœinn);

ráða e-u til staðar, to settle;

gefa e-u stað, to stop;

þeir gefa eigi stað ferðinni, they stopped not on their journey;

gefa staðar, to stop, halt;

þá er sá íss gaf staðar ok rann eigi, when that ice stopped and flowed no more;

nema stað or staðar, to stop (hér munum vér stað nema);

leita staðar, to seek a place to ease oneself;

2) adverbially, í stað, þegar í stað, on the spot, at once;

rétt í stað, just now;

í marga staði, in many respects;

í alla staði, in every respect;

í engan stað, no-ways;

í annan stað, on the other hand, secondly;

í staðinn, instead;

alls staðar, everywhere;

annars staðar, elsewhere;

nökkurs staðar, anywhere; …

Cleasby-Vigfusson

1. m., gen. staðar, dat. stað, and older staði, pl. staðir: [from standa; Ulf. staþs = τόπος; A. S. stæð; Engl. stead in home-stead; Dan. stæd; Germ. statt]:—a ‘stead,’ place, abode; stjörnur þat né vissu hvar þær staði áttu, Vsp. 5; sessa ok staði, Ls. 7; fá mönnum stað ok mála, Grág. i. 473; nú hefir maðr eigi stað þeim mönnum, 465; færa úmaga til staðar, 256; færa varnað til staðar, Eg. 535; koma í þann stað, Grág. i. 485; í einn stað, in one place; í annan stað, in another place, 656 C. 11; fimmtán í hvárum stað, fifteen in each place, Eg. 577; í einhverjum stað, in some place, somewhere, Sks. 94; í einum stað í England, somewhere in England, Fms. x. 392; ek hefi í einum stað á stofnat, Nj. 3; í öllum stöðum, in all places, altogether, Grág. ii. 178; í öllum stöðum þeim, er…, in every case, where …, i. 153.

2. skipta í tvá, fjóra, sextán … staði, to divide into two, four, sixteen … parts, 656 C. 16; skiptask í tvá staði, Fb. ii. 437:—fara af stað (mod. á stað), to go away, leave, Gþl. 177; hafa sik af stað, to absent oneself, Fb. …

Shortened here. Read the full article →

staðsa

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl.; in the phrase, verða staðsa, to stop, hesitate; the word is a απ. λεγ. occurring in a verse on the fly-leaf of the Ub. of the Edda, cp. Dan. standse.

stað-fastliga
Zoëga

adv. steadfastly.

Cleasby-Vigfusson

adv. steadfastly, K. Á. 230, Fms. iii. 168, Dipl. i. 3, passim.

stað-fastligr
Zoëga

a. steadfast, firm.

Cleasby-Vigfusson

adj. steadfast, firm, Fas. iii. 90, Sks. 452, Fms. ii. 38.

stað-fastr
Zoëga

a.

1) residing, abiding (var hann ~ á Haðalandi);

2) steadfast (þú ert staðfastari en flestir menn aðrir);

3) faithful, staunch (~ vinum sínum);

4) firm, settled (~ dómr); staðfast í skapi e-s, fixed in one’s mind.

Cleasby-Vigfusson

adj. steadfast, residing, abiding; s. á Haðalandi, Fms. x. 378.

2. metaph. settled, steadfast, fixed; s. dómr, Sks. 598; staðfast í skapi e-s, fixed in one’s mind. Band.: steadfast, true, Blas. 44, Fs. 69, Bær. 11; staðfasta ást, 10.

stað-festa
Zoëga

I)

(see festa), v.

1) to give a fixed abode; ~ sik, to take up one’s abode;

2) to make firm, steadfast (staðfestu þeir þetta mál með sér); ~ ráð sitt, to establish oneself; ~ at gera e-t, to make up one’s mind to do a thing;

3) refl., ~st, to take up one’s abode, establish oneself (þá er ek kem at öðru sinni, mun ek hér ~st); to be determined (staðfestist þessi ráðagerð); to grow firm, strong (sem ríki hans staðfestist meirr).

II)

f.

1) fixed abode, residence (hafa, taka staðfestu);

2) steadfastness, stability, firmness;

3) confirmation.

Cleasby-Vigfusson

1. t, to give a fixed abode; s. úmaga, Grág. i. 128; staðfestr úmagi, 206; s. sik þrjár nætr til vistar, v. 10.

2. metaph. to make steadfast, make up one’s mind; ekki hefi ek staðfest um þat, Grett. 129; s. sátmál með sér, Fms. vi. 286; svá er mælt ok staðfest, established by law, Gþl. 168; staðfesta ráð sitt, to establish oneself, Ld. 14. 2. eccl. to confirm, K. Á. 174.

II. reflex. to take up one’s abode, establish oneself, Eb. 12, Eg. 182, 596, Nj. 46, Fms. i. 25.

2. to be determined; staðfestisk þessi ráða-görð, Eg. 271: to grow strong, sem ríki hans staðfestisk meirr, Sks. 684.

2. u, f. a fixed abode, residence; hafa staðfestu, Sks. 525; taka staðfestu, Eb. 12, Eg. 319; kaupa sér staðfestu, Ld. 210; goðorð ok staðfestu … þær staðfestur er bræðr mínir búa á, 308, passim.

2. metaph. steadfastness, stability, firmness, Sks. 587, 701; friðr ok s., K. Á. 200: truth, faithfulness, Sks. 590.

3. a confirmation, K. Á. 2; bréf ok staðfestur, Anecd. 88.

COMPDS: staðfestubréf, staðfestulauss. …

Shortened here. Read the full article →

stað-festi
Zoëga

f. steadfastness, firmness.

Cleasby-Vigfusson

f. steadfastness, Blas. 44; s. ok jafnlyndi, Bs. i. 141, pass.

stað-festing
Zoëga

f. confirmation.

Cleasby-Vigfusson

f. confirmation, K. Á. 20, H. E. i. 261.

stað-góðr
Zoëga

a. well tempered (staðgott sverð).

Cleasby-Vigfusson

adj. well-tempered; staðgott sverð, Fas. ii. 465.

stað-hæfa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to aim true; s. á e-t, to make a hit.

stað-högg
Zoëga

n. a good hit or blow (koma ~i á e-n).

Cleasby-Vigfusson

n. a good hit; koma staðhöggi á. Fas. iii. 332, 353.

stað-lausa
Zoëga

f. absurdity, folly; mæla staðlausu stafi, to talk much folly.

Cleasby-Vigfusson

u, f. absurdity; mæla staðlausu stafi, he will say many absurd things, Hm. 28.

stað-lauss
Zoëga

a. timid, unsteady.

Cleasby-Vigfusson

adj. timid, unsteady, Róm. 237.

stað-leysi
Zoëga

n. restlessness of mind, unsteadiness.

Cleasby-Vigfusson

n. restlessness of mind: s. ok vitleysi, Fms. vii. 150: unsteadiness.

stað-ligr
Zoëga

a.

1) local (staðlig nálægð);

2) steadfast, firm.

Cleasby-Vigfusson

adj. local, Skálda 211, 212: firm, Bs. i. 724.

stað-lítill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. weakly, timid.

stað-lyndr
Zoëga

a. stubborn.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘steady-minded,’ stubborn, Brandkr. 63: steadfast.

stað-nefna
Zoëga

(-da, -dr), v. to determine (~ um e-t).

Cleasby-Vigfusson

d, to fix, determine, Grett. 129.

stað-næmask

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, dep. to take up one’s abode, settle, stop.

stað-ramr
Zoëga

a. steadfast.

Cleasby-Vigfusson

adj. = sfaðfastr, Clem. 26.

stað-ráða
Zoëga

(see ráða), v. to determine, make up one’s mind.

Cleasby-Vigfusson

réð, to fix, determine, make up one’s mind, Fms. iv. 148, vii. 144, Vígl. 28.

stað-remi
Zoëga

f. steadfastness.

Cleasby-Vigfusson

f. firmness, 623. 58.

stað-þrotinn
Zoëga

pp. quite exhausted.

Cleasby-Vigfusson

part. quite exhausted, Gullþ. 20.

stafa
Zoëga

(að), v.

1) to put letters together;

2) to assign, allot (sýnist oss þessum manni harðr dauði ~ðr); ~ e-m eið, to dictate an oath to another; s. fyrir e-m, to ordain (skyldu þeir s. fyrir þeim slíkt, er þeir vildi); s. fyrir fé sínu, to dispose of one’s goods.

Cleasby-Vigfusson

að, [A. S. stafjan], to make staves; in the phrase, þat stafar í sjóinn, of a dead calm sea under sunshine.

2. to put letters together; stafaðr við annan raddar-staf, … á hverja leið stafi skuli saman stafa, Skálda 164.

3. stafa fyrir, to rule; hvergi er hann stafar fyrir. howsoever he ordains, rules, Grág. ii. 249; skyldi þeir s. fyrir þeim slíkt er þeir vildi, to dispose of them as they pleased, Ó. H. 151; s. e-m dauða, to pass sentence of death on; sýnisk oss þessum manni harðr dauði stafaðr, Fms. ii. 173; s. e-m eið, to dictate an oath to another, Sturl. iii. 3.

stafaðr
Zoëga

pp. striped (stafat segl).

Cleasby-Vigfusson

part. striped, coloured, Eg. 68, Fms. ii. 301, iii. 136; see segl.

stafa-nöfn
Zoëga

n. pl. names of letters.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the names of letters, Skálda 175.

stafa-setning
Zoëga

f. arrangement of letters.

Cleasby-Vigfusson

mod. staf-setning, f. arrangement of letters, spelling, and the like, Skálda 178: of alliterative staves, Edda (Ht. begin.)

stafa-setningar-regla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. orthography, Skálda 160.

stafa-skipti
Zoëga

n. transposition of letters.

Cleasby-Vigfusson

-víxl, n. a transposition of letters, Skálda 182: of prosody, Edda (Ht.)

stafa-snúning
Zoëga

f. metathesis.

Cleasby-Vigfusson

f., gramm. metathesis, Skálda 182.

stafi

No entry

Cleasby-Vigfusson

in ráð-stafi.

STAFN
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) the stem of a ship, esp. the prow; ~a á meðal, með stöfnum, from stem to stern; hafa e-t fyrir ~i, to be engaged in a work; berjast um ~a, to fight stem to stem; deila um s. við e-n, to have a hard struggle with one;

2) gable-end (of a building).

Cleasby-Vigfusson

and stamn, m. [A. S. stefn; Engl. stem; Dan. stavn]:—the stem of a ship (prow or stern); stafna á meðal, from stem to stern, Fms. i. 278; hann hjó stafna af skipi sinu, vii. 215; áðr stamnar sé seymdir við kjöl, N. G. L. i. 101; fram-s., the fore-stem = the prow; aptr-s., the ‘aft-stem’ = the stern; hvárn-tveggja stafn, Bs. i. 146; varð þeim litið aptr um stafn, Fms. x. 226; fló hann aptr um stafn: esp. of the stem or prow, iv. 57, vi. 78, Eg. 32: the phrase, fyrir stafni, ahead, Sks. 223: and metaph., hafa e-t fyrir stafni, to aim at, be engaged in a work. Fms. iii. 102; þessa iðn hefir hann nú fyrir stafni. Band. 1: berjask um stafna, to fight stem to stem, Fms. i. 93, vi. 76; deila um stafn við e-n, to have a hard struggle with one, Orkn, 232: the gable-end of a building, þykkir mér sem undan sé báðir stafnarnir, Nj. 197. v. l.

B. COMPDS: stafnbúi, stafngláma, stafngluggr, stafnhaf, stafnhár, stafnhvíla, stafnlag, stafnleggja, stafnlé, stafnlok, stafnrekkja, stafnsveit, stafnsæng, stafntjald.

stafn-búi
Zoëga

m. forecastle-man (on a war-ship).

Cleasby-Vigfusson

a. m. the forecastle-men on a war-ship. Eg. 33, 54, 772. Fms. ii. 331, vii. 266, Nj. 8, passim; the best men were selected for this post.

stafn-gláma

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a nickname. Fas. ii.

stafn-gluggr
Zoëga

m. gable-window.

Cleasby-Vigfusson

m. a gable-window, Sturl. i. 160.

stafn-haf
Zoëga

n. standing, course (on the sea).

Cleasby-Vigfusson

or stafn-hald, n. a standing, course on the sea.

stafn-hár
Zoëga

a. stem-high.

Cleasby-Vigfusson

adj. stem-high, Fms. ii. 50.

stafn-hvíla
Zoëga

f. bed in the gable.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a bed in the gable, Sturl. ii. 67 C.

stafn-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. fighting stem to stem, Sturl. iii. 63, v. l.

stafn-leggja

No entry

Cleasby-Vigfusson

lagði, to lay stem to stem in battle, Fms. viii. 386, v. l.

stafn-lé
Zoëga

m. grappling hook.

Cleasby-Vigfusson

m. a grappling hook, in sea-fight, Nj. 47, Fms. vii. 64, Sturl. iii. 63.

stafn-lok
Zoëga

n. half-deck in the forecastle.

Cleasby-Vigfusson

n. the locker in the stem, Sturl. iii. 106.

stafn-rekkja
Zoëga

f. = stafnhvíla.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = stafnhvíla, Sturl. iii. 186, Háv. 40.

stafn-sveit
Zoëga

f. forecastle-men, = stafnbúa sveit.

Cleasby-Vigfusson

f. the forecastle-men, Fms. vii. 289, viii. 385.

stafn-sæng
Zoëga

f. = stafnhvíla.

Cleasby-Vigfusson

f. = stafnhvíla, Fas. iii. 209.

stafn-tjald
Zoëga

n. tent in the bow or stem.

Cleasby-Vigfusson

n. a tent in the bow or stem, Fms. vii. 114, Hkv. 1. 24.

STAFR
Zoëga

(-s, -ir), m.

1) staff, post in a building, = uppstöðutré;

2) stave of a cask;

3) staff, stick (ganga við staf);

4) written letter, stave;

5) pl. stafir, lore, wisdom (fornir stafir).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. stafs, old pl. stafar, Hom. 97. Plac. 48, Korm. 178, 246 (in a verse); stafana (acc.). Fms. x. 16, v. l., [Ulf. stabs = στοιχειον, cp. staua = κρίσις; a word common to all Teut. languages]:—a staff, post, esp. in a building, as is still seen in Norway; bundinn við staf einn, Eg. 232; þrír aurar við staf hvern, ok svá fyrir staflægju hverja, N. G. L. i. 101; ása, stafi, þvertré, syllur, Dipl. iii. 8; hit nyrðra megin við innstafana sat konungr, the inner posts in a hall, Fms. x. 16, v. l.; Egill tók höndum í axlir honum ok kneikti hann upp at stöfum, Eg. 552; hann hafði lagt af sér kápuna uk vápnin ok sat upp til stafa, Ld. 282; kastalarnir vóru svá görvir, at stafir fjórir stóðu upp ok syllr upp í milli ok þar arinn á, en hurðir milli stafanna, … hann bar kaðalinn um einn kastala-stafinn … tók þá kastalinn at ríða mjök, Fms. viii. 429; cp. Ivar Aasen, s. v. stav-hus, stav-kyrkja, stave-naust; horn-stafir, dyri-s. (q. v.)

2. a stave of a vat or cask; færa ker út af stöfum, Grág. ii. 339; tunnu-stafr, detta í stafi, to fall into staves, i. e. to pieces, also metaph. of amazement.

3. a staff, stick, to walk with; …

Shortened here. Read the full article →

staf-gólf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘stave-space,’ the distance between two posts or pillars, of about two yards: the length of a building is denoted by its number of stafgólf.

staf-karl
Zoëga

m. poor beggar.

Cleasby-Vigfusson

m. [Norse stakkar: Dan. stakkel], a ‘staff-carle,’ an old and infirm person, a poor beggar, Fms. i. 70, ii. 59, iii. 94, v. 287, vii. 360, Fas. i. 22, Bs. i. 525: stafkarla stigr, beggary, vagrancy, Fms. vi. 302, viii. 279; stafkarla-háttr, Háv. 40; stafkarla færsia, N. G. L. i. 138. stafkarla-letr, n. a kind of Runic letters, Sturl. ii. 241.

staf-kerling
Zoëga

f. beggar-woman.

Cleasby-Vigfusson

f. a beggar-woman, Fms. viii. 106.

staf-kerti
Zoëga

n. taper, candle.

Cleasby-Vigfusson

n. a staff-taper, Str. 6, 46, Karl. 86.

staf-lauss
Zoëga

a. without a stick (ganga ~ or staflaust).

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘staff-less,’ without a stick; ganga staflaust, to walk without a stick, i. e. firmly, Ld. 82, Bs. i. 179, Háv. 50.

staf-ligr
Zoëga

a. pertaining to letters.

Cleasby-Vigfusson

adj. of or pertaining to letters, Skálda 180.

staf-lurkr
Zoëga

m. cudgel.

Cleasby-Vigfusson

m. a cudgel. Fas. ii. 262.

staf-lægja
Zoëga

f. one of the long beams along the walls joining the pillars (stafir).

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘staff-layers,’ the plates or long beams along the walls joining the pillars (stafir), Hom. 95, 96, N. G. L. i. 101, Ld. 316.

staf-róf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (prop. a row of twigs, Lat. sortes), [A. S. stæfrawa], a ‘stave-row’ the alphabet, Skálda 160, 176, Bret. 106, Al. 48, Rb. 186: metaph., Sks. 16, freq. in old and mod. usage. stafrófs-kver, n. an ABC book.

staf-setning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. spelling, orthography, (mod.)

staf-slanga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sling on a stick, Sks. 388.

staf-sleggja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘pole-sledge,’ Sks. 415.

staf-sproti
Zoëga

m. stick (tak stafsprotann í hönd þér).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a stick, Fær. 236, Fs. 74.

STAG
Zoëga

n. stay, esp. the rope from the mast to the stem (en er þeir drógu seglit, gekk í sundr stagit).

Cleasby-Vigfusson

n., pl. stög, [A. S. stæg]:—a stay, esp. the rope from the mast to the stem; en fyrir dragreip tvá aura silfrs ok svá fyrir stag, N. G. L. ii. 283, Edda (Gl.); stögin á kugginum festi á höfði skipsins, ok tók af nasarnar, Fms. x. 135, v. l.; bændr skulu fá reip til skips, en ef missir stags, þá liggja við aurar tólf, N. G. L. i. 199; en er þeir drógu seglit gékk í sundr stagit ok fór seglit ofan þver-skipa, Ó. H. 137: the phrase, á stag, ahead, of a ship; rétt á stag, Fms. vi. (in a verse); á stag stjórnmörum steypa vildi, to make the ship go down head foremost, Hkv. i. 29 (thus to be emended, stagstiorn mörum Cd.)

2. a rope between poles to hang clothes on for drying.

staga
Zoëga

(að), v.

1) to bind, sew up.

Cleasby-Vigfusson

að, to darn or to patch coarsely; draugr stagaðr náböndum, Mar.; ef maðr stagar (sews up) höfuð svá at ekki bitr, Grág. i. 383; hvítum svörtum stagat allt með þráði, Hallgr. (of a beggar’s rags).

2. reflex., stagast á e-u, to harp on the same thing.

STAGL
Zoëga

n. rack (þenja or festa í ~i).

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. steile], a rack; þenja í stagli, 625. 76; písl sem í stagli, 656 B. 3; festa í stagli, id.: a local name, Stagl-ey, Sturl.

stagla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dimin. from staga, to keep harping on, lit. darn often; s. upp aptr og aptr = jaga: as also stagl, n. a darning; bóta-s.

stagl-festa

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to fasten on a rack, 623. 51.

stag-brellr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘stay-brails’(?), a nickname, Orkn.

stag-nagli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘stay-pin,’ the pin to which the stay is fastened, Edda ii. 494.

stag-nál

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a darning-needle, a nickname, Fms.

staka
Zoëga

I)

(að), v.

1) to push or shove (þeir stökuðu Gretti);

2) to stagger, stumble (~r hann at eldinum).

II)

f. ditty, stanza.

III)

f. skin, hide.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a single ditty; kveða stöku, Eb. 218, Fas. ii. 213; honum varð s. af munni, Band., passim in mod. usage.

STAKA
Zoëga

I)

(að), v.

1) to push or shove (þeir stökuðu Gretti);

2) to stagger, stumble (~r hann at eldinum).

II)

f. ditty, stanza.

III)

f. skin, hide.

Cleasby-Vigfusson

að, to punt, push; stökuðu þeir húskörlum Sveins, Landn. 286 (stjaka, v. l.), Fms. vi. 269; þeir stökuðu Gretti, Grett. 198 A; síðan tók hann ok stakaði (stjakaði) honum, Fas. i. 62, Bs. i. 860.

II. to stagger; stakar hann at eldinum, Finnb. 310; hrindr maðr öðrum svá at hann stakar við, N. G. L. i. 69; hann stakaði við, Fms. i. 44; hann stakar nær at honum Þorleifi … ok jafnt í því hann stakar við, xi. 133; ok stakar hann fyrir vápna-ganginum, Al. 80; hestrinn stakaði, Karl. 538.

staka-stormr
Zoëga

m. strong gale.

Cleasby-Vigfusson

m. a gale with squalls and gusts, Fms. ii. 177.

stakka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [akin to stakkr; cp. Dan. stakket = brief, scant]:—a stump; hafi sá stökku er stytti, Gþl. 399, Jb. 274.

2. a hide, when flayed, but not cut up (= belgr); in bjarn-stakka, hafr-stakka, hrein-stakka, varg-stakka, q. v. (not staka).

stakkaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. [Dan. stakket], short, curtailed, D. N. v. 87 (of time).

STAKKR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) cape, short cloak (hann var í blám stakki);

2) stack of hay; stakks völlr, a field producing one stack.

Cleasby-Vigfusson

m. a short coarse bag-like blouse without a waist, Fas. ii. 343, Nj. 143, Fbr. 59, Fs. 33; skinn-s., fanga-s., bak-s., þófa-s., q. v.; stakks-vaðmál, Ann. 1330.

II. a stack of hay, from the shape; átta stakka völl, Fb. i. 522; myndi þó af ganga fimm stakkar, Ísl. ii. 138; útbeit svá góð at þat var jafnt ok s. töðu, Eg. 711; torf-stakkr. stakks-völlr, m. a field producing one s., Fb. i. 522.

stakk-garðr
Zoëga

m. stack-yard (for hay).

Cleasby-Vigfusson

m. a stack-yard (for hay), Grág. ii. 233, Eb. 58, Njarð. 374, Bs. i. 669, Dipl. iii. 11, iv. 9, Sturl. ii. 31, 140, passim.

STAKR

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [stök, stakt], single, odd; handlín stakt, an odd napkin, Pm. 73 (cp. Dan. umage); tvennir hauzkar og einn stakr, stakr sokkr, etc.; annan vetr verðr stakt sævar-fall, Rb. 90; fjórtán hundruð, sextigi, ok eitt stakt, Ann. 415. 10; sjaldan er ein báran stök, a saying: adv. stöku-, in compds, stöku-sinnum, adv. now and then; ein-stakr.

stakra
Zoëga

(að), v. = staka.

Cleasby-Vigfusson

að, = staka, to push; jafnan finn ek at á-flóð (river-stream) stakrar, Mkv.

2. to stagger; hann stakraði við, Al. 66; stakraði Eyvindr við, Hkr. i. 159.

stak-steinar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. single stones, stepping-stones.

stak-steinóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stony, with stones here and there, Eg. 755, v. l.; rough, of a road.

stalla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to put in a stall, Ann. 1413.

stallari
Zoëga

m. a king’s marshal.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [through A. S. stallare, from Lat. stabularius], a king’s marshal; the word and title first occur in the reign of St. Olave (Björn stallari), Ó. H.; then Ülfr s., Har. S. Harð.; since freq. in Norway, stallara-sæti, stallara-stóll, Sks. 289, Hkr. iii. 181, N. G. L. ii. (Hirðskrá).

STALLI
Zoëga

m. (heathen) altar (stóð þar s. á miðju gólfinu).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [see stallr], an (heathen) altar; moldina undan stallanum þar er Þórr hafði á setið, Eb. 8; stóð þar stalli á miðju gólfinu sem altari, ok lá þar á hringr einn mótlauss … á stallanum skyldi ok standa hlautbolli … umhverfis stallann var goðunum skipat í afhúsinu, 10; baugr tvíeyringr skyldi liggja í hverju höfuðhofi á stalla, Landn. 258, Stj. 335; engi maðr skal hafa í húsi sinu staf eðr stalla, N. G. L. i. stalla-hringr, m. the altar-ring, see above, Eb. 230; vinna eið at stalla-hring, Landn. 89, Hrafn. 16.

STALLR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) pedestal, support for an idol (skurðgoð sett á stall);

2) crib, manger (hross stóð við stall ok át);

3) the step of a mast (íss var í stallinum); drepr stall ór hjarta e-s, drepr stall hjarta e-s, one’s heart fails him.

Cleasby-Vigfusson

m. = stalli, [the word may be akin to standa, cp. Lat. stabilis; A. S. steall; Engl. stall]:—any block or shelf on which another thing is placed; skurðgoð sett á stall, Fms. x. 255; af heiðnum stalli, Kristni S. (in a verse).

2. a pedestal; kross með stalli, a holy rood, Vm. 165; hann er holr innan ok görr undir honum sem stallr sé, ok stendr hann þar á ofan, Ó. T.

3. a stall, crib; hestr at stalli, Fas. ii. 508, Hdl. 5, Og. 2; etu-s.

4. the step of a mast; en þat voldi, at íss var í stallinum, Fms. ix. 386: the phrase, hjarta drepr stall, the heart fails, Fbr. 36, Ó. H. 214; the metaphor is taken from the mast rocking in the step, (and not as suggested s. v. drepa A. l. 4.)

stallra
Zoëga

(að), v.

1) to stop a bit (s. við);

2) to falter (~r hjarta e-s).

Cleasby-Vigfusson

(stallðra, Fms. iii. 178, and so in mod. usage), að, to halt, stop a bit; stallra við, Stj. 383: to falter = drepa stall, þá tók at stallra hjarta heiðingja, 357, 463. 491. v. l.

stall-bróðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. stald-broder], a companion. stallbræðra-lag, n. fellowship. Fas. iii. 649.

stall-heilagr
Zoëga

a. altar-holy (menn blóta þær á stallhelgum stað).

Cleasby-Vigfusson

adj. altar-holy, Fsm. 40.

stall-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [stallr 4], the step of the mast, El.

stall-staða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a standing in a stall, Gþl. 392.

stall-systir

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a female companion.

stamba

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, = stumra; stamba at e-m, Fbr. 16, v. l.

stamma

No entry

Cleasby-Vigfusson

mod. stama, að, to stammer, Anecd. 10, Nikdr. 3.

stampa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to push with the foot.

stampr
Zoëga

m. a large tub.

Cleasby-Vigfusson

m. a large tub; trogum, stömpum, keröldum, skjólum, tunnum, Vm. 177. stamp-austr, m. a bucket for baling out, Grett. 51 A.

STAMR
Zoëga

a. stammering.

Cleasby-Vigfusson

or stammr, adj. [A. S. stamor], stammering; þá varð hann svá stammr, Fms. i. 282; sjá maðr varð svá stamr at ekki nam, x. 279; annar hét Þorviðr stammi, hann fékk eigi mælt þrem orðum lengra samt, Ó. H. 87.

2. wet, damp, so as not to go on smoothly, of gloves, socks, or the like, cp. glý-stamr (q. v.)

stam-hendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. of a metre, Edda (Ht.)

stand

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. word], a position, rank in life; á-stand, condition.

STANDA
Zoëga

(stend; stóð, stóðum; staðinn), v.

1) to stand, opp. to sitja or liggja (hann stóð við vegginn);

koma ~ndi niðr, to come down on one’s feet;

skal mik niðr setja ~nda, in a standing position;

~ fast, to stand fast;

~ höllum fœti, to stand slanting;

2) to stand, stick (G. skaut svá fast niðr skildinum, at hann stóð fastr í jörðunni);

sveininum stóð fiskbein í hálsi, the bone stuck in his throat;

3) to stand, remain;

borð stóðu, stood, were not removed;

4) to stand, be situated (bœr einn stóð skamt frá þeim);

5) to stand still, rest, pause (stóð þá kyrrt nökkura hríð);

verðr hér fyrst at ~ sagan, the story must stop here for the present;

6) to last (hafði lengi staðit bardaginn);

7) to befit, become (konungr kvað þat eigi ~, at menn lægi svá);

ekki stendr þér slíkt, it does not befit thee;

8) to stand in a certain way, project, trend (fjögur horn ok stóðu fagrt, hit þriðja stóð í lopt upp);

stendr inn straumrinn, the tide (current) stands in;

blóðbogi stóð ór hvárutveggja eyranu, a stream of blood gushed out of both his ears;

kallar hann betr ~ veðrit at fara landhallt, that the wind stands better for making land; …

Cleasby-Vigfusson

pres. stend, stendr, stöndum, standit, standa; pret. stóð, stótt, stóttú (mod. stóðst, stóðstú), stóð, pl. stóðum; subj. stæði; imperat. statt, stattú (cp. stand-þú); part. staðinn; pret. infin. stóðu = stelisse, Fms. vi. (in a verse); a medial form, pres. stöndumk (= stat mihi), Fm. 1. Kormak; pret. stóðumk (= stabant mihi), Hm. 106: with neg. suff. stóð-k-at, Fas. iii. 22 (in a verse). [Common to all Indo-Germ. languages.]

A. To stand; þó at hann gangi eðr standi áðr, Grág. ii. 95; hann stóð við vegginn, … stóð á víxl fótunum, Sturl. ii. 158; standa höllum fæti, Nj. 97; koma standandi niðr, to come down standing (after a leap), 85, Grág. ii. 110; skal mik niðr setja standanda, in a standing position, Ld. 54; munkr er eigi mátti standa á bænum ok reikaði, Greg. 62; standa á götu e-s, Nj. 109; standa fast, to stand fast, 92; standa frammi, to stand, be on one’s feet, Fms. vii. 85; s. fyrir dómstóli keisarans, 656 C. 19; s. fyrir manni, to stand before a man, so as to screen him, Grág. ii. 12. 115, Eg. 357: s. hjá, to stand by, metaph. to assist, Fas. ii. 501: standa nær e-m, to stand near one, metaph. …

Shortened here. Read the full article →

standali

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a post: a nickname, Sturl. iii. 234.

stand-eykr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname. Fms. ix. 372.

stand-söðull
Zoëga

m. high saddle.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘stand-saddle,’ high saddle, Ld. 274. Sturl. iii. 163; such a saddle is described in Mr. Freeman’s Norman Conquest, iv, p. 703 (the death of William).

stanga
Zoëga

(að), v.

1) to stick, prick, goad;

~ ór tönnum sér, to pick the teeth;

2) to butt, gore (nautin stönguðu uxann til bana);

3) refl., ~st, to butt one another.

Cleasby-Vigfusson

að, to prick, goad, Fms. iii. 193, vii. 62, 161, viii. 281, xi. 155; stanga ór tönnum sér (s. tennr), to pick the teeth, Nj. 185.

2. to spear fish, Grág. ii. 346.

3. to butt, of cattle, Bs. i. 345, Grág. ii. 119, Gþl. 190.

II. reflex. to butt one another, Grág. ii. 329, Vápn. 46, Bret. 55.

stangan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a goading, stimulus, Stj. 78.

stank

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bustle, shaking; starf ok stank, Fbr. 173.

stanka
Zoëga

(að), v., ~ við, to be reluctant.

Cleasby-Vigfusson

að, to stand stumbling; hann stankaði mjök við, he was very reluctant, Fær. 121.

stanz

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [akin to staðsa (q. v.), ðs = nz]:—a standstill, hesitation; honum verðr stanz at svara, Sturl. i. 18: amazement, e-n rekr í stanz, (mod.)

stanza

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to pause, stop, Fas. iii. 443.

stapi
Zoëga

m. a steeple-formed single rock.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a steeple-formed single rock, Fas. iii. 7: freq. in mod. usage and in local names, Arnar-stapi, Ætternis-s., etc.

stappa
Zoëga

(að), v.

1) to stamp; s. fótum, to stamp with the feet; s. snjóinn, to stamp (beat) down the snow;

2) to bray, in a mortar (s. lauk).

Cleasby-Vigfusson

að, [Germ. stampfen; Engl. stamp], to stamp; stappa fótum, to stamp with the feet, Grett. 130 A; s. niðr stafnum. Band. 16 new Ed.; stappa e-n til dauðs, MS. 4. 32: to stamp down, þeir stöppuðu snjóinn með spjót-sköptum sínum, Fms. ix. 234: phrases, stappa stáli í e-n, to put steel into, to encourage; það stappar nærri, it ‘stamps near one,’ is on the point. Fas. i. 420.

II. to bray in a mortar; stappa lauk, Ó. H. 223, Pr. 471, 472.

STARA
Zoëga

(stari, starða, ~t), v. to stare, gaze (s. á e-n).

Cleasby-Vigfusson

pres. stari; pret. starði; part. starat; [A. S. starjan; Engl. stare]:—to stare, gaze; stara eptir e-m, Ísl. ii. 261, v. l.; hón starir á þenna væna mann, Bær. 12; ormrinn starði í mót, Edda.

STARF
Zoëga

n. labour, work, toil, business; hafði konungr mikit s. þann dag, the king was very busy; vera í ~i með e-m, to be at work with one, assist one in his work.

Cleasby-Vigfusson

n. a trouble, labour, business, Sks. 549; þetta starf, Nj. 77; hann hafði ekki starf fyrir því, Fas. i. 36; hafa mikit starf, Fms. ix. 480; hvers starfs (employment) eðr stéttar, H. E. i. 514; hafa þvílíkt starf, Eg. 50. starfs-maðr, m. a worker, Eg. 203, Grett. 123 A, Lv. 105, Bs. i. 738.

starfa
Zoëga

(að), v.

1) to work; s. í e-u or at e-u, to be busy about (s. í þingdeildum, at matseld); s. á mönnum, to trouble people;

2) to do, work at.

Cleasby-Vigfusson

að, to work, labour, Eg. 1; starfa í e-u, to be busy about, Nj. 185, Al. 99, Fms. x. 231: starfa at e-u, Fbr. 16, Al. 147: starfa á mönnum, to trouble people, Bs. i. 439.

starfi
Zoëga

m. = starf; hafa starfa á mönnum, to encumber people with toil; leggja starfa á e-t, to take pains about.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = starf; þeim starfa. Fms. vi. 344; starfa mikinn, ii. 27; hafa starfa á mönnum, iv. 215; leggja starfa á e-t, to take trouble, Fb. i. 118. starfa-lítill, -mikill, adj. doing little, much work, Hrafn. 21; starfa-meiri, Sturl. iii. 41.

starf-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a factory, workshop, Gþl. 178.

starf-hvalr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. blubber paid as wages for cutting up a whale, Pm. 69.

starf-laun

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. wages. Mar.

starf-samr
Zoëga

a. laborious, troublesome; hafa (eiga) starfsamt, to have much trouble.

Cleasby-Vigfusson

adj. industrious: of a thing, laborious, starfsamt líf, Barl. 111; hafa starfsamt, to be busy, have much trouble, Fms. xi. 311, 383, vii. 73, Fas. i. 374: a nickname, iii. 592.

starf-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. industry.

starf-sveinn
Zoëga

m. workman, assistant (hverr þeira með starfsveinum).

Cleasby-Vigfusson

m. a workman, apprentice. Fms. xi. 431.

Starkaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or better Störkuðr, m., qs. Stark-höðr, [from sterkr and Höðr]:—a pr. name, Landn., Fas., the famous Danish mythical hero. Starkaðar-lag, n. the name of a metre, Edda (Ht.)

starr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. blunt; starr staðr, in a sword, Kormak.

starri
Zoëga

m. starling.

Cleasby-Vigfusson

or stari, a, m. [Lat. sturnus; A. S. and Dan. stær; Engl. stare, starling]:—a bird, the starling, Edda (Gl.)

2. a pr. name, Landn.

star-blinda

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [A. S. stær-blind; Engl. stark-blind], blindness.

star-sýnn
Zoëga

a. staring; þráinn var sýnn á Þórgerði Glúmsdóttur, kept staring at her.

Cleasby-Vigfusson

adj. staring; vera starsýnn á e-t, Nj. 50, Korm. 50: mod., mér er starsýnt á e-t, id.

statút

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [for. word], a statute, H. E. i. 514.

staulask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to walk with infirm steps; staulast á fætr; stafkarlarnir staula, Hallgr.

stauli
Zoëga

m. lad, in svein~.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a lad, urchin; in svein-stauli, q. v.

staulpa
Zoëga

f. lass, in mey~.

Cleasby-Vigfusson

u, f., mod. stelpa, a girl; mey-staulpa, Sturl. i. 152, ii. 101.

STAUP
Zoëga

n.

1) knobby lump (s. mikit sem mannshöfuð);

2) beaker, stoup.

Cleasby-Vigfusson

n. [O. H. G. stouf; A. S. steâp; Engl. stub; Dan. stöb]:—a knobby lump; þá kom upp staup mikit sem manns-höfuð, … hvar er nú þat gull er þú leggr í mót þessum knapphöfða? of a ball-formed piece of gold, Fms. vi. 183; þeir drepa fótum sínum í hvert staup (obstacle) er fyrir verðr, Barl. 71; hatt-staup, the ‘hat-knoll,’ i. e. the head, Ad. 7; gull-staup, q. v.

2. [A. S. stoppa; Engl. stoup], a stoup, beaker, cup, prop. from the form, freq. in mod. usage; taka í staupinu, to take a stoup of brandy.

staupla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, see stöpla.

staura
Zoëga

(að), v. to drive down a stake;

refl., ~st, to be impaled.

Cleasby-Vigfusson

að, to raise a post; þá skal staura niðr á kistu (to drive a stake down to the coffin) ok steypa helgu vatni á, N. G. L. i. 14.

2. staurask, to be ripped up, Pr. 472.

STAURR
Zoëga

(-s, -ar), m. pale, stake (váru settir stórir staurar yfir díkin).

Cleasby-Vigfusson

m. [Gr. σταυρός], a pale, stake; vóru settir stórir staurar yfir dikin, Eg. 529: skjóta staurum. Fms. vii. 190; höfuð á staurnum, on the stake, xi. 376: trés eða staurs, Pr. 472; staurs-högg, Gþl. 177, v. l., passim: a local name, Hkr. i. 295. staura-garðr, m. a paling, Fas. iii. 280, Mar. 1198.

staur-karl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hobbler on crutches, staurkarls-ligr, adj. clumsy, stiff.

staut

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a stuttering in reading. staut-færr, adj. able to read a little.

stauta

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [Dan. stöde; Germ. stossen], to beat, strike; stautar á honum spjótinu, Karl. 182.

2. mod. to read stutteringly.

stá

No entry

Cleasby-Vigfusson

= standa, q. v.

STÁL
Zoëga

n.

1) steel (sverð, spjót ór ~i);

sverfa til ~s, to fight it out to the last (hann kvað þá verða at sverfa til ~s með þeim);

2) steeled weapon (heyra mátti fjórar mílur er ~in mœttust);

3) the beak of a ship (þeir höfðu raskótt fyrir ~inu);

4) the inside of a haystack (hann tók laust hey ór ~inu);

5) intercalary sentence in a verse.

Cleasby-Vigfusson

n. [a common Teut. word; O. H. G. stahal], steel; sterkasta stáli, Karl. 285, Fms., x. 172, passim: phrases, sverfa til stáls, to file to the very steel, to fight to the last, vii. 244, Gullþ. 69.

2. plur., of weapons: er stálin mættusk. Art., Lex. Poët. passim.

3. a part of a ship, the beak; þeir höfðu raskótt fyrir stálinu, Fms. viii. 199; kjalar, stála, súða, Edda 66, Lex. Poët.

II. metaph., from steel wrapped in soft iron before being fused in the forge:—the inside of a hay-stack or rick (= staði); hann tók laust hey ór stálinu. Njarð. 378; ef maðr á korn falt í stáli eðr hey, N. G. L. ii. 111 (v.r. to staði), freq. in mod. usage.

2. an intercalary sentence in a verse, much used by the ancient poets, esp. in the metre dróttkvætt, Edda i. 618; thus in Haustl. 13 the words ‘sveipr varð í för’ is a stál. In the old poems of the metre dróttkvæð the strophes are interwoven with such intercalary sentences; in some editions these sentences are marked by [ ] or by ( ):—as a gramm. term, embolismus, köllum var þat gört á stál ef á meðal verðr hendinga, Skálda ii. 106.

COMPDS: …

Shortened here. Read the full article →

stálligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. of steel, Art.

stálmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a swelling of the udder with milk; standa í stálma.

stálpaðr
Zoëga

pp. grown up (ungarnir vóru lítt stálpaðir).

Cleasby-Vigfusson

part. grown up; ungarnir vóru lítt stálpaðir, Fas. ii. 231.

stálpask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to grow strong, be full grown.

stálpi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. pith, strength, esp. of the young: as a nickname, Fms. ix. 26.

stál-broddr
Zoëga

m. steel prod or spike.

Cleasby-Vigfusson

n. a steel prod, Fms. iii. 180.

stál-gaddr
Zoëga

m. steel prod or spike.

Cleasby-Vigfusson

n. a steel goad, Barl. 109.

stál-görr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. made of steel, MS. 4. 30.

stál-hanzki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a steel glove, D. N.

stál-harðr
Zoëga

a. hard as steel.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard as steel, Sks., Karl. 164, Al. 40, 394.

stál-hattr
Zoëga

m. steel hat.

Cleasby-Vigfusson

m. a steel hat, Hkr. iii. 202.

stál-hjálmr
Zoëga

m. steel helmet.

Cleasby-Vigfusson

m. a steel helmet, Karl. 366.

stál-húfa
Zoëga

f. steel cap.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a steel cap, Sks. 400, Ld. 276, Bs. i. 31, Landn. 330, Sturl. ii. 91, passim.

stál-nagli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a steel pike, Mar.

stál-pík
Zoëga

f. = stálgaddr.

Cleasby-Vigfusson

m. a steel pike, Karl.

stál-slá
Zoëga

f. steel bar.

Cleasby-Vigfusson

f. a steel bar, Mag.

stál-sleginn
Zoëga

pp. steel-mounted.

Cleasby-Vigfusson

part. steel-mounted, Jb. 345.

stál-sorfinn
Zoëga

pp. filed to the steel.

Cleasby-Vigfusson

part. filed to the steel, Grág. i. 501.

stát

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. prudishness; sprettir úr sporunum státi, Hallgr.

státa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to be prudish; heimskir helzt sig státa, Hallgr.

stáz

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. stads; Engl. slate], finery, (mod.); stáz-mey sat í sorgum; Stef. Ól.

stáza

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to dress finely.

stedda
Zoëga

f. mare (skaldsveinn leiðandi eina steddu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Germ. stute; cp. A. S. stood; Engl. stud]:—a mare, Grett. (in a verse), Art. 53.

STEÐI
Zoëga

(gen. steðja), m.

1) stithy, anvil (S. hjó í steðjann ok klauf niðr í fótinn);

2) the mint (konungs s.).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. steðja, pl. steðjar, [Engl. stithy]:—a stithy, anvil, Edda 9, Fms. i. 177, Þiðr. 166, Dipl. iii. 13, passim; konungs steði, the ‘king’s stithy’ the mint, Gþl. 139, Bs. ii. 58.

COMPDS: steðjabréf, steðjakollr, steðjanef, steðjasteinn, steðjastokkr.

steðja
Zoëga

I)

(að), v. to bound, leap.

II)

(steð, stadda, staddr), v.

1) to stop (nú staddi konungr lið sitt);

2) to fix, settle (hón hafði statt í hug sér at þjóna guði einum í hreinlífi); s. e-t fyrir sér, to determine, decide on (þú munt hafa statt fyrir þér, hvar niðr skal koma);

3) to make firm (þá er hann hafði statt ok styrkt ríki sitt);

4) to permit (s. fyrirboðna hluti).

III)

from steði, stithy.

Cleasby-Vigfusson

að, to bound, leap, Bs. i. 527, Al. 146; steðjaði yfir upp, Nj. 144; steðjar upp yfir hann, Finnb. 310, passim.

STEÐJA
Zoëga

I)

(að), v. to bound, leap.

II)

(steð, stadda, staddr), v.

1) to stop (nú staddi konungr lið sitt);

2) to fix, settle (hón hafði statt í hug sér at þjóna guði einum í hreinlífi); s. e-t fyrir sér, to determine, decide on (þú munt hafa statt fyrir þér, hvar niðr skal koma);

3) to make firm (þá er hann hafði statt ok styrkt ríki sitt);

4) to permit (s. fyrirboðna hluti).

III)

from steði, stithy.

Cleasby-Vigfusson

pret. staddi, part. staddr, neut. statt; the word is little used except in part. pass.; [staðr]:—to stop; stöddu þeir ferðina er í fyrstu riðu. Fagrsk. 138: to permit, steðja fyrir-boðna hluti (cp. Dan. tilstede), Rétt. 95: to fix, appoint, þeir stöddu með sér á alþingi þann samning, at …, Bs. i. 770.

II. reflex. to be decided on; sættar-görð þá er nýliga staddisk, H. E. i. 458; kaup staddisk, Dipl. iii. 10; stöddusk þá þeir hlutir, N. G. L. ii. 428; hafa statt e-t, to have made one’s mind up, Fms. i. 284; hafa e-t statt fyrir sér, to have determined on, Ld. 184: to make firm, þá er hann hafði statt ok styrkt ríki sitt, Stj. 455; hann hugðisk hafa statt sik í ríkinu, Barl. 61: göra e-t, to resolve, Fms. ii. 293, Bárð. 164; með stöddum endi-mörkum, fixed limits, Gþl. 44.

III. part. staddr, as adj. placed, present, esp. used of a temporary chance abode; hvergi sem þau eru stödd, Grág. i. 332; ef hann var þar staddr þar sem blót vóru, happened to be present, Fms. i. 35; margir ef þar vóru hjá staddir, Eg. 64; vera við staddr, present, Nj. 63, Eg. 64, passim. …

Shortened here. Read the full article →

steðja-bréf

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a writ granting licence to the mint, D. N.

steðja-kollr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nick-name, Nj. 182.

steðja-nef
Zoëga

n. the thin end of an anvil.

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘stithy-neb,’ thin end of a stithy, Fms. i. 133; cp. nef-steði.

steðja-steinn
Zoëga

m. stone-base of an anvil.

Cleasby-Vigfusson

m. a stithy-stone, base of an anvil, Þiðr. 166.

steðja-stokkr
Zoëga

m. anvil-block.

Cleasby-Vigfusson

m. a stithy-stock, id.

STEF
Zoëga

(gen. pl. stefja), n.

1) term, time fixed; viku s., a week’s notice;

2) refrain (in the central portion of a drápa).

Cleasby-Vigfusson

n. (root stafi), gen. pl. stefja, dat. stefjum, a summons, term, time fixed, (= stefna); viku-stef, a week’s notice, Eg. 274; var kveðit á viku stef, 394; þriggja nátta stef, a summons with three days’ notice, Grág. i. 385; bardaga stef, Al. 54.

II. a stave in a lay, burden, refrain; hann orti Hafgerðinga-drápu, þat er þetta stef í,—‘Minar bið ek,’ etc., Landn. 106; kvæðit, ok er þetta stefit í, Ísl. ii. 222; Þórarinn orti þá stef, ok setti í kvæðit, … ok er þetta stefit, Ó. H. 180, Eb. i. 210. In the old poems, called drapa, the middle part had a burden; this part was called ‘stef’ or stefja-bálkr, m. the ‘stave-balk,’ stave-section, Ó. H. 180; and consisted of several equal sets of verses, called stefja-mel or stefja-mál, n. stave-measure; the number of stanzas to each ‘stave-set’ varies in different poems (3, 4, 5, 7); the number of the sets also varies according to the length of the poem, e. g. if the stave-section were of twenty-one stanzas it would fall into seven ‘sets’ (3 x 7); if of twenty, into five (4 x 5); er rétt at setja kvæðit með svá mörgum stefjamelum sem vill, Edda (Ht. …

Shortened here. Read the full article →

stefja
Zoëga

(að), v.

1) to prevent (s. manntjón);

2) s. á e-n, to address one.

Cleasby-Vigfusson

að, to prevent; stefja manntjón, Fms. x. 418.

II. to address with a stave or stanza; þá stefjaði trollkona á hann ok spurði hverr þar fór (then follows the ditty), Edda 95.

u, f. a suffix indicating a lay with burdens; Rek-stefja, Stolin-stefja.

stefna
Zoëga

I)

(-da, -dr), v.

1) to go in a certain direction, esp. of sailing (s. inn fjörðinn, út ór firðinum); þat (viz. dýrit) stefndi til Hrútsstaða, it made for H.;

2) to aim at (höggit stefndi á fótlegginn); e-m verðr nær stefnt, one has a narrow escape; betr fór en til var stefnt, better than it was begun, of luck better than foresight; with dat., s. sér til ørkumla, to expose oneself to;

3) to give notice to one, summon one; s. e-m um e-t, to summon one for a thing; ek skal þér Mörðr vera ok s. þér af konunni, and summon thee to give up thy wife;

4) to cite; s. sök, máli, to bring a case (suit) into court;

5) to call, summon (s. e-m til tals við sik, á sinn fund); s. at sér liði, to summon troops; s. e-m saman, to call together (s. saman öllum lýð);

6) with acc. to call together, fix, appoint (þeir stefndu þar þing, en bœndr vildu eigi til koma).

II)

f.

1) direction, course; halttu fram stefnunni, keep on in the same direction;

2) appointed meeting (N. konungr kom fyrr miklu til stefnunnar ok beið þar lengi);

3) the appointed time for meeting (er s. …

Cleasby-Vigfusson

1. and stemna, d, [stafn, stamn], to ‘point with the stem’ to stand in a certain direction, (esp. of sailing, from which the metaphor is taken); s. inn fjörðinn, Landn. 56, Eg. 128: s. út ór firði. to stand out of the firth, Ó. H. 37; s. út á haf, Fms. i. 26; þeir stefndu inn í Víkina, 60; s. á land upp, vii. 202; s. til bæjarins, Eg. 230; þat stefndi til Rúts-staða, Nj. 35:—to aim at, höggit stefndi á fótlegginn, the blow aimed at the leg, Fms. vii. 325; sendi ör af lásboga, þó óafvitandi á hvern hann stefndi, Stj. 604: phrases, e-m verðr nær stefnt, to escape narrowly, Fms. viii. 328; betr enn til var stefnt, better than it was begun, of luck better than foresight, ix. 414; stefna sér til örkumla, to court, expose oneself to, Bjarn. 56.

II. a law term, to give notice to one, summon him, the person in dat., Grág., N. G. L., Nj.; s. manni í dóm, til alþingis, etc., passim; s. e-m um e-t, Grág. i. 107; s. um sök, 21: with a double dat., s. manni þeirri sök er tólftar-kviðr fylgir, to summon a person in such a case, 20; ek skal þér Mörðr vera ok stefna þér af konunni, Nj. 15. …

Shortened here. Read the full article →

stefnandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. a summoner, Gþl. 32.

stefni
Zoëga

n. prow, stem, = stafn.

Cleasby-Vigfusson

or stemni, n. the prow, = stafn, Edda (Gl.)

stefning
Zoëga

f. summoning, citation.

Cleasby-Vigfusson

f. a summoning, Sturl. ii. 116.

stefningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of snake, Lex. Poët.

stefnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. one who directs, Lex. Poët.: a helmet, poët., Edda (Gl.)

stefnu-boð
Zoëga

n. a summoning to a meeting.

Cleasby-Vigfusson

n. a summoning to a meeting, Bs. i. 785.

stefnu-dagr
Zoëga

m. day of summons (leggja e-m stefnudag); pl., stefnudagar, summoning-days (when summoning could be lawfully done).

Cleasby-Vigfusson

m. a day of summons; leggja stefnudag, Sturl. ii. 207; koma í nefndan stefnudag, Dipl. ii. 5; biða stefnudags, Eg. 274: plur. stefnudagar, citation-days, when citations can be lawfully made, Nj. 79; þat var um stefnudaga (in the spring), E.b. 46; er váraði ok stefnudagar kómu, Band. 14 new Ed.

stefnu-dægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = stefnudagr, Bær. 19.

stefnu-fall

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a failure to appear on summons, N. G. L. ii. 482.

stefnu-fundr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a meeting, Str. 27.

stefnu-för
Zoëga

f. summoning-journey (fara ~).

Cleasby-Vigfusson

f. a journey to appear on summons, Eg. 722, Nj. 78, Lv. 5.

stefnu-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a summons, N. G. L. i. 344, 350.

stefnu-jörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. land held on lease; brigða s. sína eðr mála-jörð, Gþl. 309, passim in the Norse law.

stefnu-lag
Zoëga

n. appointment for a meeting.

Cleasby-Vigfusson

n. an appointment; göra s., Eg. 41, Fms. i. 19, vii. 151, 279, Orkn. 404.

stefnu-leiðangr
Zoëga

m. naval expedition to an appointed meeting.

Cleasby-Vigfusson

m. a naval expedition, Ld. 28; í viking eða s., Fms. iii. 41.

stefnu-lið

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a body of persons summoned, N. G. L. i. 382.

stefnu-lýðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an assembly, D. N.

stefnu-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a summoner, K. Þ. K. 86.

stefnu-morginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the morning of a citation-day, Mar.

stefnu-rof

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. failure to appear at a stefna, Fms. ix. 378, v. l.

stefnu-staðr
Zoëga

m. meeting-place, appointment (halda stefnustað).

Cleasby-Vigfusson

m. the place of citation (where it is to be lawfully made), Grág. i. 153, 297: a meeting-place, Fms. ix. 378, x. 393.

stefnu-stofa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a citation-room, D. N.

stefnu-sök
Zoëga

f. a case of citation.

Cleasby-Vigfusson

f. a case of citation, Grág. i. 69, 177.

stefnu-tal
Zoëga

n. discourse at a meeting.

Cleasby-Vigfusson

n. a discourse at a stefna, Fms. vi. 145.

stefnu-tími
Zoëga

m. meeting-time.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a fair time(cp. tími til stefnu = plenty of time), Grett. 100 A, the metaphor from citations.

stefnu-vargr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mythical word, e. g. used of a house haunted by mice or vermin as if it were under a spell, see Maurer’s Volksagen.

stefnu-váttr
Zoëga

m. a witness to a summons.

Cleasby-Vigfusson

m. a cited witness, a witness to a summons, Grág. i. 42.

stefnu-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a citation, bera s., Jb. 191, Nj. 36, Grág. i. 42.

stef-lauss
Zoëga

a. without burden, of a poem (drápa en steflausa).

Cleasby-Vigfusson

adj. without burden, Edda (Ht.)

stef-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. belonging to a stef, Lil. 51, Gd. 24.

stef-settr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. furnished with stef (burden), Post. 511.

steggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., steggi, a, m. [prop. a mounter; in Yorks. a steg is a gander; from stíga, cp. seggr from segja, hugga from hugr]:—a he-bird; andar steggi, a male duck, Karl. 260 (Dan. andrik): in mod. usage steggr also means a tom-cat.

stegla
Zoëga

(-da, -dr), v. to expose, set up (a slain enemy’s head).

Cleasby-Vigfusson

1. d, [stagl], to put on racks, Fms. xi. 375.

2. u, f. [A. S. stægl; Dan. steile], a rack (stagl), esp. in plur. steglur: a low name for a woman, Edda ii. 629.

steigur-liga
Zoëga

adv. proudly.

Cleasby-Vigfusson

adv. prudishly; láta s., Korm. (in a verse); standa s. í stigreip, Fms. vi. 416.

steik
Zoëga

(gen. -ar, pl. -ar), f. steak.

Cleasby-Vigfusson

f. a steak; steikarnar, Stj. 45; steikar (gen.), N. G. L. i. 84; lamba-s., kálfa-s., passim.

steikari
Zoëga

m. roaster, cook.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [cp. Engl. stoker], a roaster, cook, Edda 23, Róm. 302, Bs. i. 810, Þiðr. 86, Orkn. 170, Fms. x. 302; steikara hús, Fas. i. 457; steikara höfðingi, meistari, Fms. x. 302, Stj. 200.

steiki-teinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a spit, Dipl. v. 18.

STEIKJA
Zoëga

(-ta, -tr), v. to roast (s. á teini); s. smæra en, to have a smaller steak on the spit than.

Cleasby-Vigfusson

ð and t, [a common Teut. word], to ‘steak’ or ‘stoke,’ roast; s. á teini, Am. 79; s. hjarta við funa, Fm. 32; eta lítt steikt, Hkv. 2. 7; en er Sigurðr steikði hjartað, Edda 74; sá hann at maðr steiktr lá á eldinum, Fms. viii. 107: the phrase, steikja smæra enn …, to have a smaller steak on the spit than …, 414: steikja is in Icel. also used of meat baked on embers, steikja köku, steikja roð, opp. to baked in a pan.

steiklingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Fms. xi. 126.

steina
Zoëga

(-da, -dr), v. to stain, colour, paint (skipit var allt steint fyrir ofan sjó); steind klæði, coloured cloths.

Cleasby-Vigfusson

d, [A. S. stânjan; Engl. to stain], to stain, colour, paint; s. skipit með allskyns litum, Fms. x. 320: esp. used in the part. pass., skipit var allt steint fyrir ofan sjó, Orkn. 332, Eg. 68; karfi steindr allr fyrir ofan sjó, 371; altara-klæði steint, bríkar-klæði steint, Vm. 10, Jm. 22; steint merki, B. K. 83; hús tjaldat með steindum klæðum, Fms. x. 16; í steindum söðli, Ld. 272; lopt steint með líkneskjum, Str. 5; steinda kistu, Am.

steina-brú
Zoëga

f. stone bridge, stone arch.

Cleasby-Vigfusson

f. a stone-bridge, stone-arch, a natural one, not made by human hands, hence the phrase, gamall sem steinabrú, old as a stone bridge = ‘stone-old,’ Fas. iii. 61, cp. Ht. (fine): the very phrase shews the ancient Scandinavians, like the old Germans, knew not the arch, as their buildings were all of wood, cp. Tacit. Germ. 16, Herodian. vii. 2: indeed, stone masonry first became known after the introduction of Christianity.

steina-sörvi

No entry

Cleasby-Vigfusson

or -seyrvi, n., see sörvi, Edda 68, Ísl. ii. 343, Fas. iii. 543.

steinn
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) stone, boulder, rock (s. einn mikill);

2) precious stone (bitullinn var settr steinum);

3) calculus or stone in the bladder;

4) paint (skip teint bæði hvítum steini ok rauðum);

5) stone building, cloister, cell; setjast (or ganga) í stein, to become a hermit.

Cleasby-Vigfusson

m. [Engl. stain], a stain, colour; birt með hvítum steini ok rauðum, Ó. H. 124; rauðum steini, red paint, Karl., Edda (in a verse).

STEINN
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) stone, boulder, rock (s. einn mikill);

2) precious stone (bitullinn var settr steinum);

3) calculus or stone in the bladder;

4) paint (skip teint bæði hvítum steini ok rauðum);

5) stone building, cloister, cell; setjast (or ganga) í stein, to become a hermit.

Cleasby-Vigfusson

m. [a word common to all Teut. languages], a stone, N. G. L. i. 65; meistari á stein, Barl. 167; steinn einn mikill, Fms. viii. 8, passim: a boulder, rock, stein at lýja járn við. Eg. 141: allit., stokkar eða steinar, Grág. ii. 132, Fb. ii. 102; gengr mark fyrir neðan ór steinum þeim er heita Klofningar, D. I. i. 471; dyrnar á steininum lukusk, Fas i. 514: of a gem (gim-steinn), Js. 78, Þkv. 16, 19, Ó. H. 30; settr steinum, Eg. 698; altaris-steinn, Vm. 37; leiðar-s., sólar-s., a loadstone: stones used for warming rooms, ok hófðu hvárki á því kveldi ljós né steina, Eb. 276; cp. mjólk var heit ok vóru á steinar, Lv. 70: dragging stones as a punishment, see Sól. (draga dreyrga steina); draga stein ok vera útlægr, N. G. L. iii. 16, 210. but it is of foreign origin.

2. metaph. phrases; verða milli steins ok sleggju, between the ‘stone and the sledge-hammer’ (stones being used for anvils). Fas. i. 34; taka stein, or kasta steini um megn sér, to throw too heavy a stone for one’s strength, to break down, Fær. 58, Eg. 473; þykkir ekki ór steini hefja (see hefja), Gísl. 54; ljósta e-n íllum steini, to hit with an evil stone, hit hard, Glúm, (see the verse); …

Shortened here. Read the full article →

stein-bítr
Zoëga

m. sea-wolf, wolf-fish.

Cleasby-Vigfusson

m. a fish, anarrichas lupus, Edda (Gl.). freq. in mod. usage.

stein-blindr
Zoëga

a. stone-blind.

Cleasby-Vigfusson

adj. stone-blind, Stj. 121, 620, Bs. ii. 81, Fms. vi. (in a verse), passim.

stein-bogi
Zoëga

m. stone arch.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. stânboga], = steinabrú, Fas. iii. 668, Fms. xi. 74, Þiðr. 100.

stein-delfr
Zoëga

m. wheat-ear, fallow finch.

Cleasby-Vigfusson

m. (mod. stein-depill), [Norse steindolp], the wagtail, motacilla L., Edda (Gl.)

stein-geit
Zoëga

f. ibex.

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘stone-goat,’ the Germ. steinbock, Al. 167, Rb. 102, Deut. xiv. 5: of the zodiac, MS. 732. 18, Rb. 102.

stein-grár

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stone-gray, iron-gray, of a horse, (mod.)

stein-kast
Zoëga

n. throwing stones, a stone’s throw.

Cleasby-Vigfusson

n. a throwing stones, Fms. iii. 186, Grett. 151 A.

stein-klæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. steint-klæði, Vm., Ám., Bs. i. 641, D. I. i. 597.

stein-kol

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl., [Germ. stein-kohl; Dan. stenkul], mineral coal, mod.

stein-ligr
Zoëga

a. stony (steinligt hjarta).

Cleasby-Vigfusson

adj. stony, Greg. 45, Hom. 79.

stein-meistari
Zoëga

m. stone-mason.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a stone-mason, Hom. 122, Fms. v. 215, xi. 428.

stein-óðr
Zoëga

a. violent (eptir þat kom á steinóðr útnyrðingr).

Cleasby-Vigfusson

and stein-óði, adj. ‘stone-wood’ (cp. Engl. stone-deaf; Germ. stein-alt), violent, of a gale; útnyrðingi steinóðum, 656 C. 2; útsynningr steinóðr, Clem. 24; steinóði, Eg. 600.

stein-pikka
Zoëga

f. mason’s pick.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a mason’s pick, Flóv. 37.

stein-setja
Zoëga

v. to set with stones.

Cleasby-Vigfusson

setti, to set with stones, Fms. xi. 427.

stein-smiðr
Zoëga

m. mason.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘stone-smith,’ mason, Fms. xi. 428, Stj. 562, Bs. i. 890.

stein-smíð
Zoëga

f. stone-masonry.

Cleasby-Vigfusson

f. stone-masonry, Grett. 162 A.

stein-smíði
Zoëga

n.

1) = steinsmíð;

2) articles worked of stone, stone implements.

Cleasby-Vigfusson

n. id., Fms. xi. 429: articles worked of stone, Íb. 9.

stein-snar

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a stone’s throw, of distance, N. T., Pass. 4. 2.

stein-sótt
Zoëga

f. calculous disease, stone.

Cleasby-Vigfusson

f., medic. stone, gravel, calculus, Bs. i. 123, 310, 644.

stein-tálga
Zoëga

f. stone-carving.

Cleasby-Vigfusson

u, f. stone-carving, masonry, Stj. 562, Fms. viii. 279.

stein-tjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a coloured tent, Vm. 17, Pm. 14.

stein-ungi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Sturl.

stein-þró
Zoëga

f. stone coffin.

Cleasby-Vigfusson

f. a stone-coffin, Fms. viii. 236, x. 384; s. ins helga Stephani, 655 xiv. B. 2, Pass. 50. 16.

STEKKR
Zoëga

(-jar or -s, -ir or -ar), m. lamb’s fold (sem lamb ór stekk).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. stekkjar, pl. stekkir, a fold in which lambs in spring are weaned during the night before being taken from the ewes and driven to the mountain pastures; which season in Icel. is called stekk-tíð, f., Edda 103; eggtíð eða stekktíð, Icel. Almanack, 1872. May 27; merkja lamb í stekk, Grág. i. 415; taka lamb ór stekk, Ld. 170; lamb skal marka ór stekk hvert vár ok skal Pétr ábyrgjask ok gefa um haust er aptr kemr, D. I. i. 201; göra upp stekka, Sturl. i. 27; stekkjanna, 28; skal gefa lamb ór stekk, ok gefa um haustið ef aptr kemr, Vm. 169; hafði faðir minn stekk fyrir neðan langa-garðinn fyrir útan ána, Dipl, v. 25. stekkjar-lamb or stekk-lamb, n. a lamb from the stekkr.

STELA
Zoëga

(stel; stal, stálum; stolinn), v. to steal, with dat.; s. e-u frá e-m, to steal from one; s. e-n e-u, to rob one of (s. e-n eign sinni); áss er stolinn hamri, Thor is robbed of his hammer;

refl., ~st at e-m or á e-n, to steal upon, attack one unawares; s. frá e-m, to steal away from; recipr., ~st frá, to steal from one another.

Cleasby-Vigfusson

(stel, stell, Js. 128), pret. stal, stalt, stálu; subj. stæli; imperat. stel, steldú; part. stolinn: [a common Teut. word]:—to steal, with dat. (stela e-u), Eg. 237, Boll. 350, Nj. 74, N. G. L. i. 82; stela stuld, to commit a theft, 83: the phrase, hann stelr öllu sem steini er léttara, he steals whatever is lighter than stone, of a thorough thief.

2. with acc. to bereave, rob a person; várr skal engi annann stela, N. G. L. i. 81; stela mik (acc.) eign minni, to rob me of my property. Boll. 350; nú er maðr stolinn fé sínu, Gpl. 539.

II. reflex., stelask, to steal in or upon; stelask at e-m, to steal upon, attack a person unawares, Lv. 47; berjask um ljósa daga en stelask eigi at þeim um nætr, Fms. vii. 296; hvárigir stælisk á aðra, ix. 489, v. l.; stelask á e-n, id., Fas. i. 144, Al. 158.

2. recipr., stelask frá, to steal from one another, Sturl. i. 173. 3. stolinn; með stolinni hendi, with a stolen, thievish hand, Js. 24.

stelari
Zoëga

m. stealer, thief.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a stealer, Þiðr. 21.

stelkr
Zoëga

m. redshank (a bird).

Cleasby-Vigfusson

m. a bird, tringa islandica L.

stelling
Zoëga

f. mast-step (íss var í ~unni); cf. stallr 3.

Cleasby-Vigfusson

f. [cp. Germ. stellen, stallr], the mast-step; íss var í stellingunni, Fms. ix. 386, v. l.: hence the phrase, setja e-ð í stellingu, to put it firm, right; úr stellingu, out of groove; setja sig í stellingarnar, to put oneself in posture, metaphor taken from raising the mast.

stel-víss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. thievish.

STEMMA
Zoëga

(-da, -dr), v. to stem, stop, dam up, esp. a stream or fluid (þeir stemdu svá uppi vatnit); steinn sá, er stemdi þurftina, stopped the urine; impers., stóra lœki stemdi uppi, were stemmed, obstructed;

refl., ~st, to be stayed, to abate (kvað við þat opt stríð manna ~st).

Cleasby-Vigfusson

d, [stamr], to stem, stop, dam up, esp. of a stream or fluid; steinn sá er stemdi þurftina, stopped the urine, Bs. i. 310; tekr kuldinn at s. vindæðaruar, Al. 22; stemdu svá upp vatnit, Ó. H. 163; stemma af, Fms. vi. 351: impers., stóra læki stemdi uppi, were stemmed, obstructed, 67; vatnið (acc.) stemdi uppi, Bs. i. 315; at ósi skal á stemma, to dam up a river at its outlet, a saying, Edda; demma ok stemma, D. N. i. 275; hljóp skriða … fylldi dalinn ok stemdi ána Gaul, Ann. 1345: reflex., stríð stemmisk, grief abates, Brand. 60.

stengja
Zoëga

(-da, -dr), v. to bar (s. dyrr); s. úti, to shut out (þér vilið ~ úti páfann sjálfan).

Cleasby-Vigfusson

d, [stöng; Dan. stænge], to bar; s. úti, Mar.

STERKR
Zoëga

a.

1) strong, stark (hann var mikill maðr ok s.);

2) great (sterk orrusta, sterk veizla).

Cleasby-Vigfusson

adj., and styrkr, q. v.; the older form takes a j before a vowel, sterkjan, sterkjum; whereas styrkr has both j and v, styrkjan and styrkvan: compar. sterkari, sterkastr, but sterkstr, Hom. 46, 95, 97: [a common Teut. word; A. S. stearc; Engl. stark; Dan. stærk]:—stark, strong; mikill maðr vexti ok sterkr, Nj. 29; hverjum manni meiri ok sterkari, Eg. 179; allra manna sterkastr, Fms. i. 2; styrkr at afli, 19; hverjum manni meiri ok styrkari, 17; aðrir styrkari njósnar-menn, ix. 365; meiri ok styrkari enn aðrir menn, vi. 65; sterkstu stoðir, Hom. 95, 97; sterkst allra dýra, 46; sterkjan vað, Edda 36; styrkja treyju, Fms. ix. 527.

2. metaph., sterkari fæðu, 655 xvii. 5; sterkt mungát, Bs. i. 316; hit sterkasta mungát, Eg. 551; styrkan drykk, Fms. vii. 316; styrkt vín, ix. 420; grasaðr mjöðr ok inn styrkasti, iv. 168; sterkr vetr, Rb. 572; sterk orrosta, Bret. 56; æðri kraptr eða styrkri, Sks. 25; tvær skepnur þær er styrkvar urðu þeirra mótstöðu-mönnum, Fms. iv. 56; styrkr allir enir styrkustu eiðar, Nj. 150; sverja hina styrkastu eiða, Fms. i. 189.

sterk-leikr
Zoëga

m. strength (ágætr at sterkleik).

Cleasby-Vigfusson

m. (-leiki, styrk-leikr, Fms. i. 261), strength; afl ok s., Edda 7; ágætr at sterkleik, Fms. x. 293.

sterk-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. (styrk-liga, Fms. iii. 60, vi. 267), strongly, Th. 4; berjask vel ok s., Fms. iii. 77.

sterk-ligr
Zoëga

a. strong-looking.

Cleasby-Vigfusson

adj. (styrk-ligr, Fms. ii. 81), strong-like, strong looking; mikill maðr ok s., Eg. 486.

sterk-mannligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), = sterkligr, Fas. ii. 478, vl.

sterk-viðri
Zoëga

n. a strong gale.

Cleasby-Vigfusson

(styrk-viðri, Fms. ii. 177), n. a strong gale, Grett. 131.

sterlingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Engl. Easterling, sterling; a word given to the Flemish and Baltic traders]:—sterling; Enskra sterlinga, Ann. 1265.

sterta
Zoëga

(-rta, -rtr), v. to stiffen (húskona sterti ermar).

Cleasby-Vigfusson

1. t, to crease, pleat; in the phrase, strauk of ripti, sterti ermar, she smoothed the kirtle and pleated the sleeves, Rm.; cp. þá höfðu menn ermar fimm álna langar ok svá þröngvar, at draga skyldi at við handtygil, ok lerka allar at öxl, Fms. vi. 440.

2. u, f., in hosna-sterta; cp. drambhosur lerkaðar at beini, court-breeches tight to the leg, id.

sterti-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stately, fine-dressed person, Edda (Gl.)

stertr
Zoëga

m. short tail, dock.

Cleasby-Vigfusson

1. m. [A. S. steort; Engl. start in red-start; O. H. G. sterz], a tail, the vertebrae of the tail; skera tagl upp í stert, to dock a horse’s tail; því berr hann stýfðan stert, Fas. i. (in a verse).

2. part. [cp. Engl. start, upstart], stately, haughty; Sámr gékk mjök upp stertr, S. stalked very stately, haughtily, prob. from the fine dress (sterta); gengr hann upp stert mjök, Mork. 38.

steyldr
Zoëga

a. crouching, bent.

Cleasby-Vigfusson

part. [stauli, staulast; cp. Ivar Aasen stöl = a horseshoe-shaped iron hook or clasp]:—crouching; steyldr á hæli, standing in a crouching posture, Fbr. 53.

STEYPA
Zoëga

(-ta, -tr), v.

1) to throw (hurl) down (hann steypir sér þá út af þekjunni);

2) to overthrow (þat mun guð vilja, at vér steypinn honum);

3) to cast on or off a garment (s. af sér brynjunni, s. á sik grári kápu); hann hafði loðkápu yzt ok steypt hettinum, had let the hood sink over the face;

4) to pour out, with dat. (s. soði á leiði hans); hann lát s. þar á gullinu, he poured the gold out into it; hann tók övarnar ok steypir þeim niðr fyrir sik, and throws them down before him;

5) to cast, found, with acc. (var taflit allt steypt af silfri);

6) refl., ~st, to tumble down, fall stooping (steyptist hann dauðr á gólfit); s. fyrir borð, to plung overboard; s. í kaf, to plunge into water and dive.

Cleasby-Vigfusson

ð and t, [a causal answering to stúpa, staup]:—to ‘make stoop,’ cast down, overthrow (Germ. stürzen), with dat.; at vér steypim hánum, Fms. vii. 261; s. þínum úvinum, viii. 220; at eigi mætti ofsi lögum s., x. 120, Hkr. i. 72; s. niðr e-u, to throw down, Barl. 152; s. hjálminum þeim inum gullroðna, Fms. vii. 242; þeir steyptu fimm konungum í eina keldu, Ó. H. 69; hann steypir sér fram, stooped down, Karl. 161.

2. to let sink down, put on (or off) a smock-formed garment; hann tók selbelgi ok steypti yfir höfuð þeim, Fms. i. 10; s. kyrtli yfir e-n, Blas. 46; hann steypti á sik grárri kápu, Fms. vii. 289; s. af sér brynjunni, kyrtli (= Lat. exuere), i. 43, vi. 421, Fb. ii. 214: of a hood, hann hafði loðkápa yzt ok steypt hettinum, he let the hood sink over the face, Fms. ii. 149.

II. to pour out, with dat.; steypa soði á leiði hans, Fms. vii. 251; steypa viðsmjörvi í vár hjörtu, Mar.; hann lét s. þar á gullinu, poured the gold out into it, Hkr. iii. 80; hann tók byttu eina fulla af drykk, ok steypti yfir dokkuna, ok kældi svá eldinn, Fms. x. 54; s. vatni í munnlaug, Mar.; þá er sínu blóði hafa út steypt, 671. …

Shortened here. Read the full article →

steypari
Zoëga

m. caster, founder; cf. eir~.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a caster, Clar.; eir-s., a brass-founder, Rétt. 120.

steypðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

stopðr, part. [see stopi, stapi; A. S. steâp], steep, rising high; steypðir hjálmar, steep helmets (cp. Fris. stâpa helm), Gkv. 2. 19; stöpðir reykir, steep (pillars of) smoke, Edda (in a verse).

steyping
Zoëga

f. overthrow, degradation.

Cleasby-Vigfusson

f. an overthrow, Fms. viii. 16.

steypir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a caster (?), a nickname, Fms. viii.

steypi-regn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a pouring rain.

steypi-reyðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a whale, balaena maxima.

STEYTA
Zoëga

(-tta, -ttr), v.

1) to throw, cast violently (þeir ~ þeim út ór vagninum);

2) to pound, bray.

Cleasby-Vigfusson

t, [Ulf. stautan = τύπτειν; Dan. stöde; Swed. stöta; Germ. stossen; connected with a lost strong verb stúta, staut]:—to push, with dat., cast violently; hverjum hlut er þar í hefir steytt verit, cast into the lake, Stj. 75; þeir steyta þeim út ór vagninum niðr á jörðina, Karl. 161; steytandi honum dauðum á jörð, 194; steytast (to be thrown) niðr í eina dýblizu, 550; vóru þar út á steyttir (flung) dauðir menn, Ann. 1349; steytir urð at urð, was flung from rock to rock, Bs. ii. 25; skipið steytti á skeri, she struck on a skerry; steyta fót sinn við steini, Matth. iv. 6.

steyting

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., in á-steyting, a stumbling, N. T., Vídal.

steytr
Zoëga

m. shock (of a wave).

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. stöd], a capsize; fá úhagligan steyt, Bs. ii. 129; hón (the wave) horfði á þvert skipit ok ógnaði hræðiligan steyt, 50.

STÉTT
Zoëga

(pl. -ir), f.

1) pavement;

2) stepping-stones (þeir fœrðu ~ir þær í ána, er aldri hefir ór rekit síðan);

3) degree, rank (hverrar ~ar ertu?);

4) order, condition;

5) base of a vessel.

Cleasby-Vigfusson

f. [no doubt akin to A. S. stibtan = to found; Germ. stiften; formed like réttr, léttr (q. v.); stétt therefore prop. means a foundation]:—a pavement; en er hann kom fram í stéttirnar, Sturl. ii. 107; kirkju-stétt, iii. 200, 221: in Icel. the raised pavement running along the front of houses is called stétt, bæjar-stétt.

2. stepping-stones; þeir færðu stéttir þær í ána, er aldri hefir ór rekit síðan, Grett. 113 A.

3. the foot-piece or base of a vessel; fjórði kaleikr er undan er stéttin, Vm. 29.

II. [influenced by, if not derived from, the Lat. status]:—degree, rank; hverrar stéttar ertú, Fms. iii. 182; makligan þeirrar stéttar, Mar.; til allra klerkligra stétta, H. E. i. 475; margar stéttir, Stj. 299: very freq. in mod. usage, andleg stétt = the clergy; veraldleg stétt = the laity: old writers freq. use it in masc. when in this sense (stéttr), hann tekr aptr allan fyrra stétt, Th. 5; resignera ábóta-stéttinn, Ann. 1393, Bs. ii. passim.

COMPDS: stéttarker, stéttarlauss.

stétta
Zoëga

(að), v.

1) to be the source of (s. mikit illt);

2) to aid, assist, with dat. or acc.;

3) to do good.

Cleasby-Vigfusson

t, to found, establish; s. mikit íllt, to cause much evil, Stj. 32; to avail, s. harðla mikit, 298; hvat stéttir, at …, 110: to support, at s. vára þörf, Mar.; stétta bæn e-s, Karl. 355; þau stoða þér ekki né stétta, Stj. 20; at þú megir fleirum stétta ok stoða, 143.

stéttar-ker
Zoëga

n. a vessel with a base.

Cleasby-Vigfusson

n. a vessel with a base, Fs. 5, Vm. 58, 109, Dipl. iii. 4.

stéttar-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. without a base, D. N.

stéttr
Zoëga

m.

1) rank, position;

2) condition, state.

Cleasby-Vigfusson

m., see stétt (II).

stibba

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [akin to stifla], a stifling; það er stibba í mér, stibba í nefinu: in reykjar-s., a stifling smoke.

stig
Zoëga

n.

1) step, pace;

2) step of a ladder;

3) pl. degree, rank; af háfum (lágum, litlum) stigum, of high (low) degree (birth).

Cleasby-Vigfusson

n. [stíga], a step; stig fyrir stig, step for step.

2. a path = stigr, hann freistaði um öll stig. Róm. 310.

3. as a measure, a pace = Lat. passus; fjögur fet göra stig, MS. 732; mæli-stig, a degree, mathem.

4. the step of a ladder; var ek þá kominn í hit efsta stigit, Ó. H. 211 (mod. hapt or stiga-hapt).

II. a step or degree in point of birth or family; in the phrase, af … stigum, of low (small, high) degree; af meirum stigum eðr minnum, Fas. i. 242; af litlum stigum, Sks. 749; af háfum stigum, and the like.

stigi
Zoëga

m. ladder (hann þóttist sjá stiga frá himnum).

Cleasby-Vigfusson

a, m., stegi, Sks. 423 (v. l.), 428 B, [stigr]:—a step, ladder, steep ascent; hann sá stiga frá himnum, Ó. H. 211; stiga sex álna hávan, Vm. 129; stigi skal til eldhúss hvers vera, ok tveir krókar í hverjum fjórðungi, N. G. L. ii. 248, passim in old and mod. usage: of a scaling ladder in war, Al. 146, Sks. 413, 423, 428: the phrase, leggja á stiga, to stretch on a ladder, as on a rack, Fms. ix. 349.

II. Stigi, Stiga-gnúpr, a local name, Landn. stiga-hapt, n. a step in a ladder.

stigning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., in upp-s., niðr-s., q. v.

STIGR
Zoëga

(-s, ar; pl. -ar, -ir, acc. -a, -u), m. path;

ryðja stíginn, to clear the way;

taka úkunna stíga, to walk in unknown paths;

stemma stíga fyrir e-m, to bar one’s way, cut one off;

kanna úkunna stigu, to visit unknown paths (foreign lands);

af hverjum stig, from everywhere.

Cleasby-Vigfusson

(also sounded stígr, stíg and víg make rhyme in old poems), m., gen. stigs, dat. stig; n. pl. stigar, stiga, which forms seem older and better than stigir, stigu, which also occur: [A. S. stíg; Early Engl. stie; Engl. stair; Dan. sti; Germ. steg; cp. North. E. stye or stie, a steep ascent or pass, as in stye-head Pass]:—a path, footway; sveinarnir hljópu þegar á stiginn er heim lá til bæjarins, Fms. ii. 100; sá er stigana hafði bannat, Fs. 5; dreif liðit af hverjum stig (dat.). Anal. 88; ok ferr þá stigu, Edda 44; taka úkunna stiga, to walk in unknown paths, Fms, viii. 30; kanna ókunna stigu, to visit unknown paths, i. e. foreign lands; ganga þessa stigu, Fs. 32; þóttú lafir á stigum, id.; hylr stigu alla, of snow, Gísl. 28 (drífr í stigu alla, 112. l. c.); stemma stiga fyrir e-m, to bar one’s way, cut one off, Róm. 213; vega ok stiga, ways and paths, Sks. 625 B; götu ok stigu, Greg. 31; ryðja stiginn, to rid or clear the way, Eg. 289; af-stigr, Fs. 5; hjá-stigr, a by-path; leyni-stigr (q. v.), a hidden path; gagn-stígr, a ‘gain-path,’ short cut; …

Shortened here. Read the full article →

stig-gata
Zoëga

f. footpath.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a footpath, Sks. 728.

stig-hosur
Zoëga

f. pl. riding-stockings.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. riding-stockings, Fms. x. 415.

stig-reip
Zoëga

n. ‘stepping-rope’, stirrup.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. stig-râp; O. H. G. steka-reif; Engl. stirrup]:—a ‘stepping-rope,’ stirrup, Fms. vi. 416; menninir stóðu í stigreipum, Bs. i. 670; varð fótrinn fastr í stigreipinu, Orkn. 450.

stig-vel

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a stirrup, Thom. 420.

STIK
Zoëga

n. pl. stakes, piles, which in times of war were driven in the mouths of rivers (hann lét ok s. gøra í ána Tems með blý ok járni).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. stakes, piles, which in times of war were driven in the mouths of rivers, inlets, and along the shore; stiknðu Gautar Gautelfi, at konungr skyldi eigi mega leggja skipum sínum upp í landit, Haraldr konungr lagðisk við stikin, Hkr. i. 92 (see also the verse); þeir lögðu at landi við stikin, Fms. vii. 188; uppi við stikin, 256; þeir hjuggu tengslin frá stikunum, 259: sing., þar gengr Sjólfr til er stikat er, a stake for shooting, Fas. ii. 266.

stika
Zoëga

I)

(að), v.

1) to drive piles into; Ólafr konungr lét s. ána uppi, he blocked the river by means of piles;

2) to measure with a yard-measure (s. lérept vaðmál).

II)

f.

1) stick;

2) candlestick (= kerta~);

3) yard, yard-measure, equal to two Icelandic ells (menn skyldi hafa stikur, þær er væri tveggja alna at lengd).

Cleasby-Vigfusson

1. að, [A. S. stician], to drive piles (stik), Hkr. i. 92 (see stik); hann lét stika ána Temps, Bret.; stikaðr var út óssinn, sem vandi er á í Austrvegum (as is the custom in the Baltic) at stika fyrir úfriði, O. H. L. 12; svá er sagt at Ólafr konungr lét stika ána uppi, ok stór vötn er nær lágu. 52; hann skyldi ok láta stika þjóðleið … svá at eigi væri þar skipum fært, Fb. ii. 72; stika hvert grunn, Edda (Ht.): stakes driven in between high and low water-mark for whale or salmon catching, s. fyrir hval, N. G. L. i. 61; s. laxa-fiski, D. N. v. 531.

II. to measure with a yard-measure; stika lérept, Fms. vi. 348; s. vaðmál, Ölk. 36; s. niðr hundrað vöru, Bs. i. 849; þar fyrir skaltú s. þér ór fatabúri þrjátigir álnir lérepts, 876.

2. u, f. a stick; hvárki steinn né stika, Stj. 531; eldiviðar-stikum, sticks for fuel, 264.

2. a yard, yard measure (equal to two ells); með stikum þeim er jamnlangar eru tíu, sem kvarði tvítögr sá er merktr er á kirkju-vegg á Þingvelli, Grág. i. 497; met, mæli-keröld ok stikur, Gþl. 522; hafa ranga stiku, Jb. 375: greiða vaðmál eigi skemra saman en stiku, Vm. …

Shortened here. Read the full article →

stikan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a measuring, Grág. i. 497.

stikill
Zoëga

(pl. stiklar), m. the pointed end of a horn (~inn hornsins).

Cleasby-Vigfusson

m. [Ulf. stikls = ποτήριον], the pointed end of a horn, often mounted with gold or silver; manns-höfuð var á stiklinum, Fms, iii. 190; stikillinn hornsins, Edda 32; ristin horn vóru á honum (the ox) ok rennt gulli í stiklana, Fas. iii. 30; slær sik eitt horn á auga hestinum … stikillinn stingr þat brott, Bs. ii. 177.

II. = stilkr, a stilt; bauna stiklar, Barl. 46.

stikki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a kind of short, measured poem; stundu vér til stikka … nú er vel tamiðr stikki, Fms. xi. 222 (in a verse); Sörla-stikki, the name of a poem, Fb. i. 277; stikka-lag, a kind of metre, Edda (Ht.) i. 712.

stikkinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stickling, saucy, Fb. ii. 134.

stikkjask

No entry

Cleasby-Vigfusson

dep.: sá er við þat stikkisk, feels himself hit, Hom.

stikk-knífr
Zoëga

m. dagger, dirk.

Cleasby-Vigfusson

m. a sticking-knife, dirk, H. E. ii. 113.

stikla
Zoëga

(að), v. to be roasted.

Cleasby-Vigfusson

að, to leap, as on stepping-stones; sá studdi höndunum á bálkinn, ok stiklaði svá út yfir bálkinn ok mannhringinn, Orkn. 112; hann stiklar í södulinn, Nj. 112; ok stiklar svá með reykinum, 202; hann stiklar yfir inn, Ísl. ii. 357; siðan stiklar hann út af Járnbarðanum, Fms. xi. 133; hann stiklaði þá hart upp á þéttleif, 367; stiklar hón ofan af seið-hjallinum, Fas. i. 12.

stikna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [steikja, ei and i indicating a lost strong verb]:—to be roasted, scorched; bréfit stiknar, Th. 27, passim.

stilkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. stilk], a stalk, stem, freq. in mod. usage: as a nickname, Fb. iii.

STILLA
Zoëga

(-ta, -tr), v.

1) to still, soothe, calm (Njörðr stillir sjá ok eld);

~ sik, to control oneself, keep control of one’s temper;

~ sonu okkura, to restrain our sons;

2) to moderate, temper, with dat. (konungr var allreiðr ok stillti þó vel orðum sínum);

3) to arrange, settle;

vel er þessu í hóf stillt, this is very justly settled;

~ gørðinni, to moderate, regulate the arbitration;

~ til um e-t, to arrange (hversu þeir skyldi til ~ um ferðina);

~ svá til, at, to manage, that (nú skulum vér ~ svá til, at þeir nái eigi at renna);

4) to tune an instrument (~ hörpu, strengi);

5) to walk with measure, noiseless steps (hann stillti at rekkjunni hljóðliga);

6) to entrap, outwit (hann þykkist nú hafa stilltan þik mjök í þessu).

Cleasby-Vigfusson

t, [A. S. stilljan; Engl. still; Dan. stille]:—to still, soothe, calm; Njörðr stillir sjá ok eld, Edda; stilla sik, to still oneself, keep down one’s wrath, Nj. 27, Fms. i. 15; hann var svá óðr at þeir fengu varla stillt hann, Fs. 38; s. skap sitt, 34; s. sonu okkra, to restrain them, Eg.

2. to moderate, temper; stilla til mundangs-hófs, Sks. 778: with dat., svá stillti hann lífi sínu, at …, 655 iii. 4; stilltú vel aflinu, Nj. 32; s. afli þínu, Fms. vi. 105; s. lítt drykkjunni, Hkr. ii. 249; stilla orðum, Fms. vi. 323, vii. 158, Glúm. 338; s. röddu, Vkv.; vel er þessu í hóf stillt, Nj. 54; engi er svá snjallr, at svá kunni at s. sínu viti, at …, Flóv. 31; stilla görðinni, to moderate, regulate the arbitration, Nj. 54; nú, ef undir þik kæmi görðin, vil ek at þú stillir henni, Band, 9: s. til um e-t, to arrange; hversu þeir skyldi til stilla um ferðina, Fms. i. 163; skulu vér s. svá til, at …, Eg. 582, Fs. 29; hann stillir svá til um róðrinn, Gullþn 70; stilltu þau Ásgerðr um, watched the opportunity, 702; Guð stillti honum til lausnar, Fms. x. 391; Fjölni þótti nú ofraðar-vel um stillt, xi. 47; stilla til friðar, to make peace, conciliate. …

Shortened here. Read the full article →

stilli
Zoëga

n.

1) self-control, calmness (með góðu ~);

2) trap (nú hefir refrinn í ~ gengit).

Cleasby-Vigfusson

n. a resting-place; friðar-stilli, Pass. 21. 8, 12; til-stilli, um-stilli, an arrangement.

2. a trap on the sea or in a river; stóð svá í stilli, Safn i. 61; nema selr liggi á látri því er stilli er til hlaðit, Gþl. 465; ganga í stilli, to go into a trap, Fas. iii. 355; koma í stilli, id., Grett. 83; stillis-veiðr, catching in a trap, Dipl. v. 23.

stilling
Zoëga

f.

1) management (kunna góða ~ á e-u);

2) moderation, calmness, temperance (hafa ~ við).

Cleasby-Vigfusson

f. moderation, calmness, temperance, Fms. ii. 38, Fs. 36; með stillingu, Th. 11, Bs. i. 136; hafa stilling við, Ísl. ii. 347: management, kunna góða stilling á e-u, Fms. i. 98; stillingar-maðr, Bs. i. 635.

stillir
Zoëga

(gen. -is), m. moderator, king.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘stiller,’ ‘moderator,’ i. e. a king, poët., Hdl. 42, Hkv. Hjörv. 31, Lex. Poët.

stilli-liga
Zoëga

adv. composedly, calmly, with moderation (mæla, fara ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. composedly, calmly, with moderation; svara s., Ó. H. 59, 97, Ísl. ii. 351; fara s., Fms. vii. 262; fara s. með e-u, Bs. i. 139; maela s., Eg. 51.

stilli-ligr
Zoëga

a. moderate, calm, composed.

Cleasby-Vigfusson

adj. moderate, composed, Al. 87, Stj. 381.

stilltr
Zoëga

a. calm, moderate, composed.

Cleasby-Vigfusson

adj. (or part.), still, calm, tempered, composed, of mind, character; ákafr ok eigi mjök s., Þorst. Siðu H. 173; vel stilltr, Fs. 23, Nj. 14; s. manna bezt, Eg. 702; ó-stilltr, unruly.

stillur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. stepping-stones, in water.

stimpast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að; s. við e-t, to tug against.

STINGA
Zoëga

(sting; stakk, stungum; stunginn), v.

1) to thrust, stick, with dat. (hann stakk niðr merkinu í eldinn); s. niðr nösum, to bite the dust; s. við fótum, to stop short;

2) to stab, with acc.; s. augu ór höfði manns, s. út augu e-s, to put out one’s eyes; impers., stingr mik í hjartat, my heart aches; s. e-n af, to make away with one; s. af stokki við e-n, to push away, cut one short; s. af um liðveizlu, to refuse to grant help;

3) refl., ~st til e-s, to thrust oneself forward (þú hefir mjök stungizt til þessa máls).

Cleasby-Vigfusson

sting, pret. stakk, stakkt (stakst), stakk, pl. stungu; subj. styngi; imperat. stikk, stikktú; part. stunginn: [Goth. stiggan; A. S. stingan; Engl. sting, stick, and stitch; Germ. stechen; Dan. stikke]:—to sting, stick, stab; maðr stingr á manni stauri, stöngu eða öxar-skapti, eða spjótskapti, N. G. L. i. 69; hann stakk öxar-skaptinu á Þrándi, Eg. 717; hann stakk við forkinum, 220; s. höndum við e-m, Finnb.; stinga við fótum, to put the foot forward, of one suddenly stopping, Finnb. 300; hann stingr niðr atgeirinum, Nj. 83; hann stakk niðr merkinu í jörðina, he stuck the pole fast, Fms. viii. 363; hann stakk sverðinu í bug hringinum, Eg. 306; at Búi hafi stungit stúfunum í hringa kistnanna. Fms. i. 178; stikk stafs-broddi mínum í vatnið, Landn. 251; stikk mér í, kvað reka, Fms. vii. 115 (stikk í mér, Mork. l. c.); Þórólfr stakk þar sverðinu, Ld. 204; hann stakk því í munn sér, stuck it in his mouth, Eb. 242; stakk hendinni í eldinn, Bs. i. 341.

2. naut., stinga stafni, to stick to the stem, to stick close to; Baglar stungu stófnum at nesinu, Fms. ix. 45; varðmenn sjá land svá nær at þeir stungu nær stafni at, Ld. …

Shortened here. Read the full article →

stingi
Zoëga

m. a stitch in the side (kenna sér stinga undir síðunni).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a pin, stiletto; in fetil-stingi.

2. medic. a stitch in the side (mod. stingr); hann hafði tekit stinga svá hættligan, at hann mátti varla draga öndina fyrir sárleikinum, Bs. i. 182; kenna sér stinga undir síðunni, Band. 41 new Ed.; stjarfa ok stinga, N. G. L. i. 29; með hördum stinga, Ann. 1349. stinga-sótt, f. the stitch (illness), Ann. 1310.

STINNR
Zoëga

a.

1) stiff, unbending, strong (stinnt spjót); flúga stinnt, to fly with great force;

2) stiff, great, heavy (stinn manngjöld).

Cleasby-Vigfusson

adj. stiff, unbending, strong, esp. of anything like a stick, opp. to klökkr, q. v.; stinna stafi, Hm. 143; stinnt spjót, Sturl. ii. 221; setja undir stafi, ok ærit stinnt fyrir grjóti, Hkr. ii. 11; stinnr bogi, stinn skeyti, Karl. 168; s. hjálmr, 285; stinn stál, Stj. 544; stinnr jökull, Mar.: neut., fljúga stinnt, to fly with great force, Hm. 151.

II. metaph. stiff, very large, of a measure, amount; stinn manngjöld, a stiff, heavy weregild (beyond the average), Lv. 55; stinn sár, severe wounds, Edda (Ht.); stinnr laupr, D. N.

stinn-leggjaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. strong-legged, Fas. ii. 358, Fb. i. 69.

stinn-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), n. solidity, N. G. L. i. 446.

stinn-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. (-ligr, adj.), strongly, Hkr. iii. 161, v. l.

stipta

No entry

Cleasby-Vigfusson

or stifta, að, older form stigta; [A. S. stihtan; Germ. stiften; old Low Germ. stiftion = aedtficare; Dan. stifte; see stétt]:—to establish, found; the word with its derivatives is mod. and from the Dan.

stiptan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an establishment, foundation.

stipti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. stift, and earlier Low Germ. form stigt]:—in Denmark and Norway the country is divided into stifter, i. e. bailiwicks, or eccl. bishoprics; in Icel. the word and thing are quite mod.; hence stiptamt and stiptamt-maðr, a governor.

stira
Zoëga

(-ða), v. to stare, = stara.

Cleasby-Vigfusson

ð, [Dan. stirre; see stara], to stare, = stara; stirðu ér á þeirra fegrð, Mar. 655 xxxii. 3; hann spurði hví sjá ambáttar-son stirði (not styrði) svá á sik, Fs. 68.

stirðna
Zoëga

(að), v.

1) to become stiff, stiffen; stirðanaðr af elli, stiff with age;

2) to become severe (veðr tók at s.); of the temper, to become harsh (þeir tóku mjök at s. við hann).

Cleasby-Vigfusson

að, to become stiff, Greg. 67, Fms. iii. 129, Eb. 220; stirðnaðr ok dauðr, Fær. 269; stirðnat lík, Fms. viii. 232, freq. in old and mod. usage.

2. metaph. to become severe; tók veðrit at stirðna, Grett. 86 A; þá stirðnaði (styrmdi?) á fyrir þeim, it grew rough, 125 A; of the temper, þeir tóku mjök at s. við hann, Fms. xi. 245.

STIRÐR
Zoëga

a.

1) stiff, rigid (fótinn gørði stirðan sem tré); stirt kvæði, a poem lacking in metrical fluency; e-m er stirt um mál, one talks with difficulty, has no fluent tongue;

2) harsh, severe (s. dómr);

3) stiff, unbending (Helga gørðist stirð við Hrafn).

Cleasby-Vigfusson

adj. stiff, rigid; hann var andaðr ok svá s., at menn fengu hvergi rétt hann, Eg. 396; er ek lá stirðr á strám, Sól. 47; fótinn görði stirðan sem tré, Bs. i. 180; ákafliga móðr ok stirðr, Grett. 98; gamlan mann ok stirðan, Sturl. ii. 251; af stirðu lérepti, Sks. 404 B; með stirðum orðum, Mar.; stirt kvæði, stiff, not fluent, of rhymes, Fms. vi. 217, Ísl. ii. 237, v. l.; e-m er stirt um mál, to talk with difficulty, Fms. vii. 165; honum var málit stirt, he had not a fluent tongue, Bs. i. 277.

II. harsh, severe; talar langt ok snjallt ok stirt á hendr bændum, Fms. xi. 251; stirðr dómr, v. 191; harðr ok stirðr, 343; var frú Kristín stirðari til sveinsins, enn hón hafði áðr verit, ix. 244, v. l.; Helga görðisk þá svá stirð við Rafn, Ísl. ii. 249; í stirðum hug, in sad, gloomy mood, Fms. vii. 159; við stirðan hug, Ad. 4; stirðr ok stríðr, Bs. i. 136; svara stirt ok stutt, Ó. H. 69.

COMPDS: stirðfættr, stirðkveðinn, stirðlyndr, stirðlæti, stirðorðr.

stirð-fættr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stiff-footed, stiff-legged, Fas. ii. 354.

stirð-kveðinn
Zoëga

pp. stiff in composition, of poetry.

Cleasby-Vigfusson

part. stiff and hard, of poetry, Ísl. ii. 237.

stirð-lyndr
Zoëga

a. stubborn, obstinate.

Cleasby-Vigfusson

adj. peevish, Ó. H. 92, Fms. ix. 243, Hrafn. 4.

stirð-læti
Zoëga

n. frowardness, hard temper.

Cleasby-Vigfusson

n. frowardness, hardness, a hard temper, Ó. H. 70.

stirð-orðr
Zoëga

a. having difficulty of utterance (fámæltr ok ~).

Cleasby-Vigfusson

adj. stiff-spoken; Halldórr var maðr fámæltr ok s., Hkr. iii 97.

stirfinn
Zoëga

a. froward, peevish.

Cleasby-Vigfusson

adj. [stjarfi], peevish, froward, Fs. 78, Grett. 111; ú-stirfinn, unfroward, Hkr. i. (in a verse).

stirna

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, [stjarna], to sparkle, gleam; in the phrase, það stirnir í það.

stirndr
Zoëga

a. starry (s. himinn).

Cleasby-Vigfusson

adj. starry; s. himinn, Al. 134; al-stirndr, heið-s., star-bright; stirnt hásæti, a starry throne, i. e. the heavens, Sks. 627; stirnd hjálmgjórð, studded, Hkr. iii. 455.

stirtla
Zoëga

(að), v. to raise with difficulty; karl getr ~t sér á fœtr, managed to stagger to his feet.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. a dry cow. stirtlu-ligr, adj. dry, dull.

2. að, [stirðr], to hobble, stagger; karlinn getr stirtlað sér á fætr, he staggers to his feet, Mag.

stía
Zoëga

(að), v. to pen lambs.

Cleasby-Vigfusson

að, to pen, to pen sheep, putting lambs into the separate kró, q. v.; hann heyrði jarm þangat er stiat var, Gullþ. 19, cp. Páll Vídal. 519, and so at the present time, see the remarks s. v. stekkr; hence metaph., stía e-m sundr, to separate.

STÍA
Zoëga

(að), v. to pen lambs.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. stige; Engl. sty; Dan. sti], a sty, kennel; sem hundr hjá stíu, Fas. iii. 129; hundr til varðar fyrir búri, búð eða stíu, Grág. ii. 119; svína-stí, a pig-sty.

stífla
Zoëga

I)

(að), v. to dam up (s. lœk).

II)

f. dam (gøra stíflu í árósinum).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a dam; göra stíflur í engi, Grág. ii. 281; göra stíflu, Ó. H. 163; brjóta stíflurnar, 164; lækr, vóru þar í stíflur, Háv. 51 (for flooding a field); brast stíflan, Ann. 1345.

STÍFLA
Zoëga

I)

(að), v. to dam up (s. lœk).

II)

f. dam (gøra stíflu í árósinum).

Cleasby-Vigfusson

d (mod. að), [Engl. to stifle], to dam up; lækrinn var stífldr (dammed, blocked), Dropl. 34; stífldu með viðum ok torfi, ok stifldu svá upp vatnit, Fb. ii. 280 (stemdu, Ó. H. l. c.)

STÍGA
Zoëga

(stig; steig or sté, stigum; stiginn), v.

1) to step, tread (hón mátti ekki s. á fótinn); s. fótum á land, to set foot on land; s. fram, to step forward; to die, = fara fram; s. undan borði, to rise from table; s. á hest, s. á bak, to mount one’s horse, get on horseback; s. af hesti, af baki, to alight; s. á skip, to go on board; s. fyrir borð, to leap overboard; s. ofan, to step down; s. upp, to ascend; s. til ríkis, to ascend the throne; s. yfir e-t, to overcome; s. yfir höfuð e-m, to get the better of one;

2) to step on, set foot on, with acc.; hér sté hón land af legi, she landed here from the sea; O. steig í sundr orfit, O. trod asunder the scythe-handle.

Cleasby-Vigfusson

pres. stíg; part. steig, steigt (Fms. vii. 160), steig, pl. stigu; also sté, Niðrst. 8; þú stétt, Blas. 50, Fms. vii. 160, v. l.; stéttú, Edda 54 (in a verse): subj. stigi; imperat. stíg, stígðú; part. stiginn: [Ulf. steigan = A. S. stîgan, Old Engl. to sty; Germ. steigen, etc.]:—to step, esp. to step upwards; hón mátti ekki stíga á fótinn, Bs. i. 343; stíga fótum á Noreg, á land, to set foot on, Fms. x. 259; svá nær landi, at maðr má stíga á hólmann, Sks. 93 B; stíga í skó, N. G. L. i. 31; hann sté í gólfit upp at ökla, Fms. iii. 188; þú steigt (v. l. stétt) upp ór ánni, vii. 160; annarr fótr sökk áðr öðrum væri upp stigit, ix. 511, v. l.; s. yfir borð, to step over the table, Sks. 259; s. fram, to step forward, Nj. 50, 52; s. undan borði, to rise from table, Ísl. ii. 352; þeir stigu á skíð, Eg 545; stiga á skip, to go on board, Nj. 19, Fms. viii. 228; s. í bát, ix. 374, Nj. 172; s. á hest, to mount one’s horse, Fms. xi. 332; s. á bak, to get on horseback, Nj. 58; s. af hesti, af baki, to alight, 53, 58, 104, Eg. 744: stíga stórum, to stride, take long steps; hann spurði hverr þar stigi stórum, Bs. …

Shortened here. Read the full article →

stígandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a stepper, strider, a nickname, Eb., as in the name Stigand.

2. of a ship, Fs.

stígr
Zoëga

(-s, ar; pl. -ar, -ir, acc. -a, -u), m. path;

ryðja stíginn, to clear the way;

taka úkunna stíga, to walk in unknown paths;

stemma stíga fyrir e-m, to bar one’s way, cut one off;

kanna úkunna stigu, to visit unknown paths (foreign lands);

af hverjum stig, from everywhere.

Cleasby-Vigfusson

adj. striding, stepping; in stór-s, smá-s.

2. a pr. name, Stígr, Knytl. S., freq. in old Dan.

stíg-vél

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [a for. word, a mod. form of styfill, q. v.], boots.

stíla

No entry

Cleasby-Vigfusson

to put into style, fix.

stíll
Zoëga

m. style (of writing).

Cleasby-Vigfusson

m. [Lat. stilus], style, Bs. ii. 55: as a school term, Látínskr stíll, Latin composition.

stím

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a struggle, Skáld H. 7. 44; in stíma-brak, n. a hard struggle, hard tug, Bjarni 138.

stíma
Zoëga

(að), v. to have a tussle.

Cleasby-Vigfusson

að, to wrestle, have a hard tussle with; s. við e-n (e-t), Fas. iii. 502.

stíman
Zoëga

f. hubbub, tumult.

Cleasby-Vigfusson

n. a hard tussel, Post. 584.

stírur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. stiffness in the eyes, from sleep; hafa stírur í augum.

2. stíra, a nickname, Fms. x.

stívarðr
Zoëga

f. steward.

Cleasby-Vigfusson

m. [from the Engl.], a steward, Stj., Fms. ix. 421.

stjaka
Zoëga

(að), v. to give a push to, with dat. (Fróði ~ði honum).

Cleasby-Vigfusson

að, to punt with a stjaki, q. v.

stjaki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a punt-pole, stake, boat-hook.

2. a candlestick; kerta-s.

stjana

No entry

Cleasby-Vigfusson

(stjan, n.), að, to serve, attend (as a drudge); stjana undir e-n.

stjanka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to be busy about small trifles, Dan. pussle.

stjarfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. steorfa = a plague; cp. Germ. sterben, Engl. starve]:—epilepsy, N. G. L. i. 29, 182, Fél. x. 40.

stjarfr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. subject to fits; hross stjarft eða statt, Gpl. 504, v. l.

STJARNA
Zoëga

f. star; spec. polar star.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [a word common to all Indo-Germ. languages], a star, Vsp. 5; heiðar stjörnur, 57, Rb. 110, Stj. 299, and passim. In olden and modern days in Icel., the time in the winter evenings was marked by the position of the Pleiades above the horizon (as that of the day by the sun, see dagr, dags-mark); that constellation is therefore κατ ἐξ. called ‘the Star,’ Þórðr reið Fimmta-daginn um hádegi af Þingvelli en kom til Helgafells Föstu-náttina er stjarna var í austri, on Friday night when the Star was in the east, i. e. was just risen, Sturl. iii. 25; sendi hann Einar djákna út at sjá hvar stjarna væri komin, he sent Einar out to see where the Star was (i. e. to see what the time was), Bs. i. 874; þegar er úthallaði á kveldum, skyldi hann halda til stjörnu, he ‘should keep to the Star,’ ‘keep to the time,’ Lv. 43; so also in the ditty, Sjö-stjörnu spyr enginn að | inn í bóndans garði | hún er komin í hádegis stað | hálfu fyrr enn varði, Eggert. But with sailors ‘the Star’ means the load-star (leiðar-s.), allt norðr undir Stjörnu, north under the Star, to the north pole, Fms. x. 112; þar (þaðan) er stjarna er Hafshvarf heitir á austan-verðu landi, A. …

Shortened here. Read the full article →

stjá

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. toil, esp. daily toil, irksome trouble, (conversational.)

stjóri
Zoëga

m.

1) steerer, ruler (gumna s.);

2) stone anchor.

Cleasby-Vigfusson

1. a, m. a steerer, ruler, Lex. Poët., mostly in compds.

2. a, m. a kind of stone anchor (Gr. εὐνή); hleypa niðr stjóra, Eg. 142; draga stjóra, to weigh the s., Hallgr.: metaph. phrase, taka stjórann, to ‘cut and run.’

STJÓRN
Zoëga

f.

1) steering, steerage;

2) helm, rudder; sitja við s., to sit at the helm; Ormrinn lét ekki at s., did not obey the rudder; á s., on the starboard side (lá landit á s.); á ~ Hákoni jarli, on the starboard side of Earl H.;

3) rule, government; þat er meire s., at, it is more fitting, that.

Cleasby-Vigfusson

f.

1. a steering, steerage; setjask við stjórn, Fms. i. 147; sitja við s., to sit at the helm, xi. 141, Fb. ii. 14, Ó. T. 62; kvaddi hann Þórarinn til stjórnar, Fb. i. 405; Ormrinn lét ekki at s., yielded not to the rudder, 520: so in the phrase, á stjórn, on the starboard side; sá er næstr hvílir borði á stjórn (= stjórn-borði), N. G. L. i. 103; betr á stjórn (a word of command), Fms. vii. 10; á stjórn Hákoni jarli er Sigurðr sonr hans, Fagrsk. 48; lá landit á stjórn, Þorf. Karl. i. 410.

2. rule, Fb. ii. 308; þat er meiri stjórn, Fms. vii. 133; þat mun fleiri ok meiri s., at …, Fas. ii. 73: government, mod.; þjóð-s., lýð-s., a republic; harð-s., tyranny, etc. (mod.)

COMPDS: stjórnarblað, stjórnarbót, stjórnarlauss, stjórnarmaðr, stjórnarskrá, stjórnarvald, stjórnarvölr.

stjórna
Zoëga

(að), v. to rule over, govern, with dat.; (lifir hann of allar aldir ok ~r öllu ríki sínu).

Cleasby-Vigfusson

að, to govern, with dat., Fms. i. 18, xi. 99, Anecd. 40, Al. 8.

stjórnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = stjórn; in stjórnaðar-maðr, a ruler, Anecd. 26.

stjórnan
Zoëga

f. ruling.

Cleasby-Vigfusson

f. a ruling, Stj. 26.

stjórnari
Zoëga

m.

1) steersman;

2) ruler, guider (s. himintunglanna).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a steersman, Fb. i. 405: a ruler, Edda (pref.), Mar.

stjórnar-blað
Zoëga

n. the blade of a rudder (á stafni ok á ~i).

Cleasby-Vigfusson

n. the blade or flat of a rudder, Sdm. 10.

stjórnar-bót

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a constitution, (mod.)

stjórnar-lauss
Zoëga

a. without rule (stjórnarlaust ríki).

Cleasby-Vigfusson

adj. without rule; s. ríki, Fas. iii. 57, Sks. 751.

stjórnar-maðr
Zoëga

m.

1) steersman;

2) ruler (~ yfir e-u).

Cleasby-Vigfusson

m. a steersman, Fms. x. 368: a ruler, 236, Sks. 610 B, 611, Edda 8, Bret. 72.

stjórnar-skrá

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a constitution.

stjórnar-vald
Zoëga

n. authority.

Cleasby-Vigfusson

n. authority, Bs. i. 280.

stjórnar-völr
Zoëga

m. tiller; cf. hjálmunvölr.

Cleasby-Vigfusson

m. a tiller, Bs. ii. 51.

stjórn-bitlaðr
Zoëga

pp. bitted, bridled, of a horse (brá hón af stalli stjórnbitluðum).

Cleasby-Vigfusson

part. with the bit for a rudder, poët. of a horse, Og. 2.

stjórn-borði
Zoëga

m. starboard side.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. steôrbord; Engl. starboard], (sounded stjór-borði), the starboard side, Fms. vii. 10 (v. l.), viii. 386, Orkn. 362, passim.

stjórn-byrðingr
Zoëga

m. starboard man.

Cleasby-Vigfusson

m. a starboard man, Fms. viii. 224.

stjórn-fastr
Zoëga

a. provided with a rudder.

Cleasby-Vigfusson

adj. provided with a rudder; s. skip, Fms. vii. 47, Orkn. 152, Fas. ii. 20.

stjórn-lauss
Zoëga

a. rudderless.

Cleasby-Vigfusson

adj. rudderless, Hm. 89: unruly, Stj. 255.

stjórn-ligr
Zoëga

a. orderly.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), well-steered, orderly, Hom. 26; ú-stjórnligr, immoderate, Bárð. 26 new Ed.

stjórn-marr
Zoëga

m. poet. ‘ruddersteed’, ship.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘rudder-steed,’ i. e. a ship, Hkv.: see stag.

stjórn-samr
Zoëga

a. able as a ruler, fitted to rule.

Cleasby-Vigfusson

adj. a good, wise ruler, epithet of a prince or the like, Fms. vii. 150, Orkn. 176, O. H. L. 22, Magn. 464, Grett. 40 new Ed.

stjórn-taumar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the mod. word for the old stjórnviðjar.

stjórn-við
Zoëga

(gen. -viðjar), f. band fastening the rudder to the ship.

Cleasby-Vigfusson

gen. -viðjar, the ‘steer-withies,’ steerage-ropes, by which the rudder is worked instead of a tiller, Edda (Gl.) i. 583, v. l. 7; nú brestr í sundr stjórnviðin, ok gengr frá stýrit, Þiðr. 313; stjór-viðjar (gen. sing.), Edda (in a verse).

stjórn-völr
Zoëga

m. = stjórnarvölr.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘steer-wand,’ tiller, Edda (Gl.)

stjórr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Ulf. stiurs; A. S. steôr, stirc; Engl. steer; North. E. and Scot. stirk; Germ. stier]:—a steer, stirk, young bull, an obsolete word, which seems to occur in Edda i. 460 (in a verse), unless the true reading be stjórnviðjar, q. v. The word may be preserved in such local names as Stjóra-dalr, and prob. in the dimin. Sturla, q. v. (qs. stjuri-la).

stjúpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = stjúpmóðir, Fas. iii. 471.

stjúpr
Zoëga

m., stepson.

Cleasby-Vigfusson

m. (mod. stjúpi, a, m.), a stepson, Hkv. 1. 40, Sturl. iii. 146, Edda 56, Fs.: dat. stjúpi, Sighvat.

STJÚP-

No entry

Cleasby-Vigfusson

in later, esp. Norse, MSS. the form is deteriorated into stýp-, N. G. L. i. 170; thence into stýf-, 392; and, lastly, the f is changed into g or k, stjúg-, 405, stjúk-, D. N.: [A. S. steôp-; Engl. step-; Germ. stief-; Dan. stiv-; Swed. styf-: the mod. Dan. sted- is a corruption of quite modern date; the original sense of stjúp (= bereft, orphan) is preserved in the A. S. verb steôpan.]

B. Step-, in step-son, -child, -daughter, -mother, -father: stjúp-barn, n. a stepchild, Hkr. ii. 118, Ld. 300, Orkn. 434. stjúp-dóttir, f. a stepdaughter, Eg. 597, Landn. 136 (v. l.), 245, N. G. L. i. 350, K. Á. 142. stjúp-faðir, m. a stepfather, Edda 53, Fms. i. 277, vi. 93, Karl. 490. stjúp-móðir, f. a stepmother, Landn. 261, N. G. L. i. 350, K. Á. 142; stjúpmóður sköp, a stepmother’s spells, from nursery tales. Fas. i. 31; var þvílíkast sem í fornum sögum er sagt, at verit hefði, þá er konunga-börn urðu fyrir stjúpmæðra-sköpum, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

STJÖLR
Zoëga

(acc. pl. stjölu), m. rump.

Cleasby-Vigfusson

m., acc. pl. stjölu, Hornkl. [cp. stél]:—the hinder part; létu upp stjölu stúpa, Hornkl.; stjölinn konungsins, Fms. xi. 64; með breiðan stjöl, Bjarn. (in a verse).

stjörnóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [stjarna], starred, with a star on the forehead, of a horse.

stjörnu-bók
Zoëga

f. (book of) astronomy or astrology.

Cleasby-Vigfusson

f. a star-book, register of stars; stjörnubókar-maðr, an astronomer, Rb.; stjörnubókar-list, astronomy, id.

stjörnu-fræði

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. astronomy.

stjörnu-fræðingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an astronomer.

stjörnu-gangr
Zoëga

m. the course of the stars.

Cleasby-Vigfusson

m. the course of the stars, Al. 42, Barl., Mar.

stjörnu-hrap

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a shooting star.

stjörnu-íþrótt
Zoëga

f. astronomy.

Cleasby-Vigfusson

f. astronomy, Stj. 64, Al. 42.

stjörnu-list
Zoëga

f. astronomy.

Cleasby-Vigfusson

f. astronomy. Fas. iii. 497.

stjörnu-ljós
Zoëga

n. star-light.

Cleasby-Vigfusson

n. star-light, Fms. i. 54.

stjörnu-mark
Zoëga

n. constellation.

Cleasby-Vigfusson

n. a constellation, Rb., Stj.

stjörnu-meistari
Zoëga

m. astrologer.

Cleasby-Vigfusson

a, m. an astrologer, Barl. 7.

stjörnu-rím
Zoëga

n. astrology.

Cleasby-Vigfusson

n. astrology, Stj. 278, Barl. 189.

stjörnu-vegr
Zoëga

m. constellation.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘star-way,’ constellation, Karl. 129.

stobbi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a stub, block; see stubbi.

STOÐ
Zoëga

(pl. støðr, steðr, later stoðir), f.

1) pillar, post; eru veggir hans ok steðr ok stólpar af rauðu gulli, its walls and pillars and posts are of red gold;

2) fig. prop, support (margar stoðir runnu undir hann, frændr, mágar ok vinir).

Cleasby-Vigfusson

f., pl. stöðr or steðr, later stoðir, Hom. 95; stuðir, 97; [styðja]:—a post; stukku steðr frá lúðri, Gs. 20; stóð hón und stoð, Gkv. 1; broddrinn stóð fastr í stoðinni, Fms. viii. 258, Sturl. ii. 119; steðr ok stólpar, Edda i. 78; ábyrgjask hús, ef steðr eru til fengnar, Grág. ii. 336: metaph. a prop, in phrases, kippa undan þeirri stoð er áðr hélt mest upp ráði hennar, Glúm. 341; margar stoðir (stoðar Cod. C.) runnu undir hann, frændr, mágar ok vinir, Sturl. i. 160; stoð ok styrkr, Bs. i. 131; at-stoð, help.

stoða
Zoëga

(að), v.

1) to stay, support, back (s. mál e-s); s. til e-s, to help, assist in a thing;

2) to avail, boot, with dat.; ekki mun mér þat s., ef mér er dauði ætlaðr, that with stand me in no stead, if death is doomed for me; hvat ~r þat, what boots it?.

Cleasby-Vigfusson

að, to stay, support, back; er þú vill eigi stoða mál vúr, Vápn. 14; þér vilit ekki stoða mína nauðsyn, Fms. xi. 225; þinn stoða ek mátt, Sighvat: stoða e-m til e-s, to help one towards, Stj. 570; stoða til e-s, to help towards, Hom. 4, 73.

2. to avail, boot; ekki mun mér stoða, ef mér er dauði ætlaðr, Nj. 62; stoðaði þat ekki, Hkr. i. 277; hvat stoðar þat? what boots it? Fms. vii. 182; mun þér ekki stoða undandráttr, ii. 115; ekki stoðar heimboð við hana, af …, Grág. i. 381; leita annarrar lækningar ef önnur stoðar ekki, 623. 26; hvat hann stoðar í málinu, Skálda 165.

stoði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = stoð; vinna mikinn stoða, Fms. viii. 167, v. 1.

STOFA
Zoëga

f. sitting-room (milli stofu ok eldhúss; frá eldaskála inn í stofu).

Cleasby-Vigfusson

u, f., older form stufa; [A. S. stofa; Engl. stove; Old Germ. stuve; Germ. stube; Dan. stue]:—the oldest sense seems to be that of a stove-room, like Germ. stube, a bathing-room with a ‘stove;’ stofur tvær, þar skyldi konungr taka bað, Bs. i. 632; bað-stofa, q. v.: and to this refers the phrase, kafna í stofu reyk, to be choked with the stove-reek in a bath, as an ignominious death, Grett. 116; stofu-reykr, the reek of a stove; kafna í stofu reyk, Grett. 116 A; stofu-smíð, Sturl. i. 181.

2. one of the rooms in an ancient dwelling, esp. used for the ladies’ sitting-room, and opp. to the skáli; stofa, eldhús, búr, Grág. i. 459; eldhús eðr stofur, 468; sat Gunnlaugr í stofu, Ísl. ii. 250; gékk Þormóðr milli stofu ok eldhúss, Fbr. 164; Rannveig gékk til stofu, Nj. 83, 175; ganga inn í stofu, Eg. 23, 49, 110, 149, 205, 206, 215, 233; ganga inn ok finna stofu, þar sátu konur tvær, Fær. 41; í stofu þá er konur sátu at verki, Bs. i. 627; þar var karlfátt heima ok hvíldu allir menn í stofu, Sturl. i. 142; var sleginn danz í stofu, ii. 117; hann dreymdi at hann þóttisk sitja í stofu í rúmi sínu, þótti honum stofan alskipuð, stóðu borð um alla stofu ok vistir á, 186, 206, iii. …

Shortened here. Read the full article →

STOFN
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) stump of a cut tree (var þá eytt skógunum ok stóðu ~arnir eptir);

2) foundation; standa á sterkum ~i, to stand on a strong footing, stand firmly (ríkit er ungt ok stendr eigi á svá sterkum ~i sem skyldi); setja vel (illa) á s. við e-n, to treat one well (badly); hefjast tveim ~um, to look uncertain, of a journey.

Cleasby-Vigfusson

m., or stomn, N. G. L. i. 243, [Ulf. stoma = ὑπόστασις; A. S. stofn; Engl. stem; Germ. stamm; Lat. stipes]:—a stem of a tree; tré á sterkum stofni, Al. 131; líkt sem stykki af stofni tré, Skíða R.; ef maðr höggr tré, ok hylr stofn, the stump of a cut tree, Grág. ii. 296, 298; var eytt skóginum ok stóðu stofnarnir eptir, Sd. 169; hann hnekði þá at stofni einum, Ísl. ii. 268; ef maðr höggr við í mörku manns, þá skal hann leiða menn til stomns ok láta sjá viðar-höggit, N. G. L. l. c.

2. metaph. a foundation; standa á sterkum stofni, on a strong footing, Al. 119; hefjask tveim stofnum, to look uncertain, Fas. iii. 76; setja á stofn, to establish, Fms. ii. 35; þú settir ílla á stofn við hann, Grett. 138; fjár-stofn, bú-stofn, stock to begin with.

stofna
Zoëga

(að), v. to establish, found (s. mustari); s. heit, to make a vow; s. hestaping, to arrange (get up) a public horse-fight; s. ráð, ráðagerð, ætlan, to form a plan; s. kaup, kaupmála, to strike a bargain; S. kvað hann víst verr launa vistina en ~t var, worse than was intended.

Cleasby-Vigfusson

að, to establish, lay the foundation of; s. musteri, Ld. 316; stofnuð með góðum efnum, Bs. i. 146; úvænt stofnat, Rd. 270; landkaup sem þér hafit stofnat, Ld. 212; þessi kaupmáli sem þit hafit stofnat, Nj. 24; stofna heit, Fms. ii. 16; stofna ráð, 655 iii. 3; stofna ráða-görð, Ld. 64; stofna hesta-þing, Glúm. 366; þessi ætlan sem nú er stofnuð, Fms. vii. 258; þó hefi ek í einum stað á stofnat, I have decided on one place, Nj. 3.

stofnan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a founding, establishing.

stofn-setja

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to establish: stofn-setning, f. a foundation.

stokka
Zoëga

(að), v. to build, raise; s. hátt, to aim high.

Cleasby-Vigfusson

að, to build, raise; in the phrase, s. hátt, to aim high, from raising a high scaffold, Fb. i. 134, Fas. ii. 552.

stokka-belti
Zoëga

n. a belt composed of plates clasped together.

Cleasby-Vigfusson

n. (see above), Sturl. ii. 212.

stokka-búr
Zoëga

n. a chamber built of stocks or logs (as in Norway).

Cleasby-Vigfusson

n. a chamber built of stocks (as in Norway), Gísl. 88, Fbr. 172, Glúm. 358.

stokka-ker
Zoëga

n. a cask placed on stocks (sýruker eðr ~).

Cleasby-Vigfusson

n. a cask placed on stocks, Gísl. 88, Ám. 6.

STOKKR
Zoëga

(-s, -ar),

1) stock, trunk, block, log of wood (skutu þeir stokki í hryginn svá at í sundr tók); fœra fórnir stokkum eða steinum, to offer to stocks or stones;

2) the wall of a log-house; innan stokks, fyrir innan stokk, inside the house, in-doors (Hrútr fekk henni öll ráð í hendr fyrir innan stokk); útan stokks, fyrir útan stokk, outside the house, out-of-doors;

3) = set~; drekka e-n af stokki, to drink one under the table; stíga á stokk ok strengja heit, to place one’s foot on the stock (set~) and make avow;

4) board along the front of a bed (Egill gekk til rekkjunnar Armóðs ok hnykkti honum á stokk fram);

5) anchor-stock, = akkeris~;

6) stock of an anvil (klauf Sigurðr steðja Regins ofan í stokkinn með sverðinu);

7) gunwale of a ship, = borð~;

8) pl. stocks on which ships are built, = bakkastokkar; skipit hljóp af stokkunum fram á ána, the ship slid of the stocks into the river;

9) a pair of stocks for culprits; setja e-n í stokk, to set one in the stocks;

10) a piece of wood put on the horns of cattle (var ~inn af hornum graðungsins);

11) trunk, chest, case.

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. stoc; Engl. and Germ. stock; Dan. stok, etc.]:—a stock, trunk, block, log of wood; þar höföu stokkar stórir verit fluttir heim, ok svá eldar görvir sem þar er siðvenja til, at eldinn skal leggja í stokks-endann, ok brennr svá stokkrinn, Egill greip upp stokkinn, Eg. 238; sá eldr sem lagðr er í eiki-stokkinn, Bs. i. 223; hann settisk á einn stokk er stóð fyrir honum, Finnb. 222; þeir görðu brúar stórar yfir díkit ok görðu stokka undir, Fms. xi. 34; skyrker stóð á stokkum í búrinu, Sturl. iii. 192; hann lét hola innan stokk einn, Mar.; skutu þeir stokki á hrygginn, Fms. vii. 227: allit., stokka eðr steina, stocks or stones, ii. 265, vii. 227, x. 274, Grág. ii. 132, 360 (of idols).

II. spec. usages, stocks on which ships are built (bakka-stokkar); skipit hljóp af stokkunum fram á ána, she slipped from off the stocks into the river, Fms. viii. 196:—the mast-step, tók tréit at falla fram eptir stokkinum, ix. 386:—the gunwale of a ship (borð-stokkr), Fas. ii. 38:—the plates or beams laid horizontally on a wall, hence the mod. Norse stokka-búr, Gísl. 88; hence the phrases, ‘innan stokks’ or ‘fyrir innan stokk,’ in-doors, opp. …

Shortened here. Read the full article →

stokk-bólga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hard swelling, hard as wood to the touch: stokk-bólginn, part. hard-swollen.

stokk-lauss
Zoëga

a. without a stock, of an anchor.

Cleasby-Vigfusson

adj. without a stock (of an anchor), Fas. iii. 377.

stola

No entry

Cleasby-Vigfusson

and stoli, adj. stolen; in draum-s., vit-s., ham-s., q. v.

stola-fé

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. stolen property, Bjarn. 39 (Ed. wrongly stela-fe).

stola-herr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. stæl-here], a band of robbers, Bs. i. (in a verse).

stolin-stefja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a poem with a stolen burden, Fms. iii. 65.

stolt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pride, (mod.)

stoltar-fljóð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a gallant lady.

stoltar-menn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. stout, gallant men.

stoltz

No entry

Cleasby-Vigfusson

and stoltr, adj. [for. word from the Germ. stoltz], proud; in alliteration, svá styrkr ok stollz, Þiðr. 112; svá stoltz eðr stórr, Fms. iv. 162; þótt þú sér stolz ok stórr, Mag. 3; þó þeir væri svá stollz, at …, Eb. 10 new Ed. (see the foot-note 4): the form stoltr only occurs in later vellums and paper MSS., stoltum né dramblátum, Fas. i. 89, Eb. 10, v. l.; þeim hvíta hesti, er ek sá engan stolltara, Karl. 234: passim in mod. usage since the Reformation, through Dan. from Low Germ., stoltir herrar, stoltan stað, Bs. ii. 305 (verses 2–4 of a poem of A. D. 1540); borgaði holtið stoltum, Bs. ii. 482 (verse 18), Pass., Vídal.

COMPDS: stoltarfljóð, stoltarmenn.

stoltz-liga
Zoëga

adv. proudly.

Cleasby-Vigfusson

adv. proudly, Fms. x. 278, Þiðr. 156.

stopall
Zoëga

a. shaking, reeling, rocking; fara, ganga stopalt, to meet with a mischance; stopalt munuð ganga, ef it stundið þangat, it will be ill with you, if ye go thither.

Cleasby-Vigfusson

adj. [stúpa], shaking, reeling, rocking; fara stopalt, to go rocking, meet with a mischance, Fms. iii. 84, vii. 23; ganga stopalt, vi. 108; stopalt monuð ganga, Ám. 14.

2. in mod. usage stopull means variable, unstable, of a thing; stopul atvinna; stopul gæði, Bb.

stopðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. pl. [see steypðr], erect, steep, like a steeple, epithet of a column of steam; stopðir reykir, Edda 102 (in a verse).

stoppa
Zoëga

(að), v. to stuff (~ upp belg með mosa ok lyng).

Cleasby-Vigfusson

að, [Germ. stopfen], to stuff, Fas. iii. 211: to stop, mod.

stop-hnísa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘somersault (?),’ = kollhnís, q. v.: the name of a giantess, Þd.

STORÐ
Zoëga

f. young wood (falla sem ~).

Cleasby-Vigfusson

f. a young wood, plantation, Edda ii. 483: in the phrase, falla sem storð, to fall like storð, Fas. ii. 554: poët., storðar úlfr, storðar gandr, -galli, the wolf, bane, etc., of the s., i. e. fire, Lex. Poët.; storðar lykkja, ‘wood-loop,’ i. e. a serpent, Km.

2. the earth (grown with brush-wood), poët., Lex. Poët.; storðar men, poët. the necklace of the earth = the sea, Hd.; hauk-storð, ‘hawk-land,’ i. e. the wrist, Lex. Poët.

II. the name of an island in Norway, Fms.

storgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Fms, vii. 281.

storka

No entry

Cleasby-Vigfusson

1. að, to provoke, irritate; s. e-m: storkan, f. provocation.

2. u, f. coagulation, a nickname, Fms. ix.

storkinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. coagulated; blóð-s.

storkna
Zoëga

(að), v. to coagulate, congeal (blóð hans var ~t).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. staurknan = ξηραίνεσθαι], to coagulate; storknad blóð, Clem. 55, freq. in mod. usage.

storkr
Zoëga

(-s, -ar), m. stork.

Cleasby-Vigfusson

m. [common to all Teut. languages], a stork, Edda (Gl.), freq. in mod. usage.

STORMR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) gale, storm (stormar miklir);

2) uproar, tumult, fury (setið niðr henna storm, ok víkist til sætta við konung yðvarn).

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S., Engl., and Dan. storm; Germ. sturm], a storm, gale, tempest, Fms. x. 135: stormar miklir, s. mikill, i. 102, Eb. 48, 50, Al. 67, Bs. i. 484, Sturl. ii. 121; s. veðrs, Fms. iii. 16, passim.

2. metaph. an uproar, tumult, Fms. i. 36, vi. 437, xi. 160: storm, fury, hann (the bear) fór með miklum stormi, Fms. ii. 100. storma-samr, adj. stormy, Sks. 181.

storm-samr
Zoëga

a. stormy.

Cleasby-Vigfusson

and storm-samligr, adj. stormy, Sks. 629, Stj. 446, Fms. i. 97.

storm-viðri
Zoëga

n. storm-weather, tempest.

Cleasby-Vigfusson

n. storm-weather, a tempest, Bs. i, Grett. 128 new Ed.

stoti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Landn.

STÓ

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [a contracted form of stofa?], a stove; in eld-stó (qs. eld-stofa?), q. v.

STÓÐ
Zoëga

(pl. støðr, steðr, later stoðir), f.

1) pillar, post; eru veggir hans ok steðr ok stólpar af rauðu gulli, its walls and pillars and posts are of red gold;

2) fig. prop, support (margar stoðir runnu undir hann, frændr, mágar ok vinir).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. stôd; Engl. stud; Germ. stut]:—a stud of horses, Fms. vii. 21, Fas. iii. 91, Krók. (in a pun), Sæm. 128; fylmerr í stóði, Grág. i. 504; jalda í stóði, Kormak; hann gékk upp eptir dalnum til stóðs síns, Hrafn. 8.

COMPDS: stóðhestr, stóðhross, stóðmerr.

stóð-hestr
Zoëga

m. stallion.

Cleasby-Vigfusson

m. a stallion, Grág i. 441, 504, Landn. 93, Lv. 19, Nj. 69.

stóð-hross
Zoëga

n. stud-horse or -mare.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. stôd-hors], a stud-horse, Nj. 63, Landn. 93, Bjarn. 55, Gullþ. 13, Fms. vi. 98, Ísl. ii. 62; stóð-hrossa beit, -hagi, Vm. 18, 80, Dipl. v. 22, H. E. ii. 121, passim.

stóð-merr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [A. S. stôd-myre], a brood-mare, mod. stóð-meri. ☞ Studs are freq. mentioned in the Sagas, not for racing, but for horse-fights (hesta-víg, hesta-þing), see the passages above, as also Þkv.

stóla
Zoëga

f. stole, worn by ecciesiastics.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [eccl. Lat.], a stole, Sturl. ii. 2, Fms. iii. 168, Vm. 13, Dipl. iii. 4, v. 18, MS. 625. 184, N. G. L. i. 347; stólu-blað, -búningr, Pm. 19, Dipl. iii. 4.

stóll
Zoëga

I)

(-s, -ar), m.

1) stool, chair (setjast á stól);

2) bishop’s see or residence (fór biskup heim til stóls síns); sitja at stóli, to be bishop; vera at stóli, to reside (skal annarr biskup vera at stóli í Skálaholti);

3) a king’s throne or residence (S. konungr setti stól sinn ok höfuðstað í Konungahellu);

4) pl. a class of angels.

II)

m. a kind of table (hann tók borðbúnað af stólnum).

III)

m. stock (cf. skipa~).

Cleasby-Vigfusson

m. [Gr. στόλος?], a stock; in compds, skipa-stóll, a stock of ships, a fleet, see skip; höfuð-stóll, funds, stock.

2. plur. stólar, eccl. hosts of angels, Hom. 133; stóla-fylki, a host of cherubim, Greg. 37 (from the white gown ‘stóla’?).

STÓLL
Zoëga

I)

(-s, -ar), m.

1) stool, chair (setjast á stól);

2) bishop’s see or residence (fór biskup heim til stóls síns); sitja at stóli, to be bishop; vera at stóli, to reside (skal annarr biskup vera at stóli í Skálaholti);

3) a king’s throne or residence (S. konungr setti stól sinn ok höfuðstað í Konungahellu);

4) pl. a class of angels.

II)

m. a kind of table (hann tók borðbúnað af stólnum).

III)

m. stock (cf. skipa~).

Cleasby-Vigfusson

m. [common to all Teut. languages], a stool, chair; setjask á stól, Nj. 179; eptir endi-löngu vórn skipaðir stólar, Fms. x. 16; stólar tveir (in a church), Vm. 70.

2. metaph. a bishop’s see or residence, Fms. ix. 2 (biskups-stóll); sitja at stóli, Bs. i. 171; for biskup heim til stóls síns, 508; skal annarr biskup vera at stóli í Skálaholti, K. Þ. K.; Hóla-stóll, Skálaholts-s, the see of H., Sc.: of the pope, a see, 625. 58: of a king, a throne; stól ok höfuðstað, Ó. H. 65, Fms. vii. 159, Stj.

stólpa-gripr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pillar of an animal, of a fine horse.

Stólpa-sund

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘Pillar-sound,’ Straits of Gibraltar.

stólpi
Zoëga

m. post, pillar, column.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a post, pillar, Bs. ii. 122, Stj. 285, Fb. ii. 24, Al. 116, Magn. 428; steðr ok stólpar, Edda.

COMPDS: stólpagripr, Stólpasund.

stól-brúða
Zoëga

f. ‘chair-bride’, chair-post with a carved head.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘chair-bride,’ chair-post, thus called from the heads carved at the top of the uprights (Worsaae, No. 556); þeir sá Þór með hamri sitja skorinn á stóðbrúðunum, Fbr. 170; þeir sá Sólrúnu sitja á stóli ok var hár hennar bundit við stólbrúðurnar, Bárð. 31 new Ed. (thus the vellum brúðirnar of the Ed. is an error); hón hnígr þá aptr at stólbrúðunum, Fas. ii. 223; síðan drap hann sér við stólbrúði (-brúðu?), ok fann at þar sat maðr á stóli, Grett. 37 new Ed.

stól-klæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = stóla, Dipl. iii. 4, B. K. 84.

stól-konungr
Zoëga

m. the Greek emperor.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘the throne-king,’ thus the Northmen styled the Greek emperor, Fms. passim.

stól-maðr
Zoëga

m. chairman.

Cleasby-Vigfusson

m. a chairman, MS. 234. 157.

stól-setning
Zoëga

f. enthronement.

Cleasby-Vigfusson

f. enthronement, Fagrsk. 134.

stól-settr
Zoëga

pp. enthroned (var ek ~ ok vígðr konungsvígslu).

Cleasby-Vigfusson

part. enthroned, Fms. vi. 93, Stj. 631.

STÓRR
Zoëga

(stœri or stœrri, stœrstr), a.

1) big, great, of size (~ fiskr, stórt dýr);

stór veðr, rough weather, great gales;

stór sær, high sea;

gørði þá stórt á firðinum, the sea rose high;

2) great, potent (at hann skyldi varast at gøra Ólaf eigi of stóran);

3) great, important (tillagagóðr hinna stœrri mála);

4) proud (fann hann þat brátt á Sigríði, at hón var heldr stór).

Cleasby-Vigfusson

adj., compar. stæri or stærri, superl. stærstr, i. e. stœri, stœrstr; [a word peculiar to the Northern languages, from which it has entered into the Finnish; A. S. stôr; Engl. sturdy; North. E. stordy]:—the original sense seems to be ‘stirred,’ ‘disturbed’ (cp. III), but it is only used in the sense big, great, of size; ein stærst, Fms. iii. 123; bein miklu stærri, Eg. 769; stórir járnrekendr, Sks. 457; stórir askar, Eg. 204; stór héruð, 275; stór veðr, [cp. Shetl. stoor], rough weather, great gales, Ld. 50; stórr sær, a high sea, Sks.; stór, stæri sár, Nj. 153; stærst hof hér á landi, Landn. 335 (Mantissa); í stórum töskum, Hkr. iii. 244.

II. metaph. great, potent; við alla ena stærri menn, Ld. 124; mæltu at hann skyldi göra Ólaf eigi of stóran, Fms. i. 99; at hann görisk eigi of stórr, Eg. 50; gör þik eigi stærra enn þú átt kyn til, Fms. xi. 236; hve marga (aura) ok hve stóra, Grág. i. 136.

2. great, important; enna stærri mála, Nj. 2.

3. proud; bændr vóru þar því stærri enn annarsstaðar, at engi vildi til koma, Fms. iv. 112: Sigríð kona hans var heldr stór, v. …

Shortened here. Read the full article →

STRAFF

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [from Germ. strafe], punishment, N. T., Pass., Vídal., (mod.); not used before the time of the Reformation.

straffa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to punish, N. T., Pass., Vídal., (mod.)

stranda

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to founder: strand, n. foundering, (mod.)

strandar-
Zoëga

gen. from strönd.

Cleasby-Vigfusson

see strönd.

strandar-glópr
Zoëga

m. ‘strand-fool’, of one arriving after the ship has sailed.

Cleasby-Vigfusson

m. a strand-fool; in the phrase, verða s., of one who arrives after the ship has sailed, Bs. i. 482, Sturl. i. 165.

stranda-menn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. men from the county Strand. Sturl. ii. 169 (= Strendir).

strand-högg
Zoëga

n. ‘strand-raid’, depredation committed on the coast (víkingar höfðu haft mikit herfang ofan ok ~).

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘strand-raid,’ such as the raid of the old Vikings who landed on the coasts and drove off cattle and stores for their ships; þar var nógt búfé til strandhöggva, Fms. i. 128: in the phrase, höggva s., to make a strandhögg. Eg. 81; þurfa strandhöggva, … leita eptir strand-höggvi, Fms. vii. 68; um morguninn kómu þeir ofan með strandhögg mikil, much cattle, great booty, vi. 79.

strand-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘strand-laying,’ the right of laying a net along a shore or bank, Grág. ii. 350.

strand-maðr
Zoëga

m. one who lives on the coast.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘strand-man,’ one who lives on the coast, Sturl. ii. 205: Strand-menn, m. pl. the men from a (country) strand, iii. 276.

strand-setr
Zoëga

n. being left behind on the strand (sitja ~i eptir).

Cleasby-Vigfusson

n. the being left behind on the strand after the ship has sailed; sitja strandsetri eptir, Grág. i. 263; sitja strandsetrum, 290.

strand-varpa
Zoëga

f. a net to be laid along the coast.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a net to be laid along the coast, Þiðr.

strand-vegr
Zoëga

m. road to the coast.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. strandvei], a coast-road, road to the coast, D. N. iii. 496.

strangi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a roll of clothes; fata-s., klæða-s., lérepts-s., reifa-s., q. v.

STRANGR
Zoëga

a.

1) strong; ströng á, a rapid river; ströng orrosta, a hot fight;

2) rigorous, severe, hard (~ ok stríðr dómr).

Cleasby-Vigfusson

adj., ströng, strangt, [a common Teut. word]:—strong: of a stream, ströng á, a strong, rapid river, Ísl. ii. 352, Fms. viii. 49; strangt straumfall, Stj. 489; allra á (gen. pl.) strangast, Stj. 73; strangr, opp. to hægr, Hom. (St.); ströngust orrosta, the strongest, hottest fight, Eg. 33; bardagi langr ok s., Stj. 544: of pain, strangan augna-verk, Bs. i. 317; ströng sótt, Pr. 411.

2. hard, rigid, severe, [Germ. streng]; strangr ok stríðr, Stj. 155, Bs. ii. 58; strangt atkvæði, Hom. (St.); at þeir sé strangari í at göra yðvarn vilja, Ld. 178; ströng var stórhuguð, Am. 72; ú-strangr, gentle, meek, Fb. i. 340.

II. a nickname, strangi, Landn.

strang-leikr
Zoëga

m. strength, violence.

Cleasby-Vigfusson

m, strength, Bs. i. 349.

strang-liga
Zoëga

adv. strongly, severely.

Cleasby-Vigfusson

adv. (-ligr, adj.), strongly, severely, Stj. 155.

STRAUMR
Zoëga

(-s, -ar), m. stream, current (veðr var hvast ok straumar miklir); við strauminum, against the current (reið J. við strauminum, en B. forstreymis); reka fyrir strauminum, to drift with the tide; brjóta straum fyrir e-u, to break the stream for a thing, bear the brunt, prepare the way.

Cleasby-Vigfusson

m. [a common Teut. word; A. S. streâm; Germ. strom; Dan. ström]:—a stream, current, race, of the sea, the tide, a river, Rb. 438; ullar-lagð rak fyrir strauminum. Edda 74; straumr var í sundinu, Fms. i. 93; sigla þeir inn at straumum (of the currents through the belt of islands which bar the mouth of Hvamm-firth in western Icel.) í þann straum er hét Kolkistu-straumr, sá er í mesta lagi þeirra strauma er á Breiðafirði eru, Ld. 56; misganga straumanna, Orkn. 266; fyrir veðri eðr fyrir straumi, Grág. ii. 384: in the phrase, brjóta straum fyrir e-u, to break the stream for one, bear the brunt, Karl. 136, Orkn. 344.

2. of the tide; Gunnsteinn segir at þá skipti straumum (change of tide) ok mál væri at sigla, Ó. H. 136; stór-straumr, a spring-tide; smá-straumr, a neap-tide.

II. in local names, Straumr, Straum-fjörðr, Straum-nes, Landn. strauma-skipti, n. pl. the change of spring-tides, Fms. iv. 304.

straum-brot
Zoëga

n. breaking the stream.

Cleasby-Vigfusson

n. a breaking the stream, Fms. vii. 27.

straum-fall
Zoëga

n.

1) flow, current;

2) the falling of the tide (þeir köstuðu akkerum ok biðu ~s).

Cleasby-Vigfusson

n. a stream, current; s. árinnar, 623. 37: a tide, köstuðu akkerum ok biðu straumfalls, Ó. H. 136.

straum-mikill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. running with great current, Orkn. (Lex. Run.)

straum-vatn
Zoëga

n. running water.

Cleasby-Vigfusson

n. stream-water, running-water, Stj. 490.

straum-önd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘stream-duck,’ anas torquata.

strax

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. [from Germ. stracks], at once; the word first occurs in the 14th century, Fms. xi. 435, Fas. iii. 420, and is freq. in mod. usage, both in speech and writing, Vídal., Pass.

strá
Zoëga

I)

(dat. pl. strám), n. straw (smjör drýpr af hverju strái); liggja stirðr á strám, to lie stiff on straw, of a corpse (cf. nástrá).

II)

(strá, stráða, stráðr), v. to strew, cover with straw (s. golf, bekki, herbergi).

Cleasby-Vigfusson

ð, [A. S. streowjan; Engl. strew], to strew, cover (benches) with straw; stráit bekki, Þkv. 22; bekki at strá, Em. 1; gólf var stráð, Rm. 23 (but only in the house of Faðir and Móðir); var stráð gólf á Sæbóli af sefinu af Seftjörn, Gísl. 27 (cp. síðan tekr hann sefit af gólfinu, 29); brynjum um bekki stráð, Gm. 9. ☞ The ‘strá gólf’ (Hkr. iii. 180) is an error for stein-gólf, see Fms. vi. 440, l. c., for the custom of strewing the hall was not a novelty, but a well-known custom of the heathen age from time immemorial.

2. to strew, Sks. 633 (138 new Ed.)

STRÁ
Zoëga

I)

(dat. pl. strám), n. straw (smjör drýpr af hverju strái); liggja stirðr á strám, to lie stiff on straw, of a corpse (cf. nástrá).

II)

(strá, stráða, stráðr), v. to strew, cover with straw (s. golf, bekki, herbergi).

Cleasby-Vigfusson

f., dat. pl. strám, [A. S. streaw; Engl. straw; Dan. straa; Germ. stroh]:—straw; af hverju strái, Landn. 31; hann tók eitt strá ok dró eptir gólfinu, Fms. vii. 219; liggja stirðr á strám, of a corpse, Sól. 47: the floors of ancient halls were covered with straw (sedge), hence flets-strá, pall-strá, bench-straw, Ls. 46: allit., í búri …, á starru eða strái, N. G. L. i. 383: corpses were laid on straw at a lyke-wake, sú eina nótt er ek lá stirðr á strám, Sól. 47; lík skal færa í úthús ok hylja með starru eða strái, 392; lík-strá, ná-strá, q. v.

2. phrases; öll strá stanga e-n, every straw stings one, of an ill-used man (perhaps from some old tale similar to that of Herr Korbes in Grimm’s Märchen), Fms. xi. 155; mjök vilja mik öll strá stanga, Sturl. iii. 141; stráin stangi þik, an imprecation. Fas. iii. 206 (in a verse):—falla í strá, to fall into itraw, be lost, Fbr. (in a verse); falla sem strá, to fall like straw, be mown down, perish.

STRÁKR
Zoëga

(-s, -ar), m. landlouper, vagabond (átti hón börn með strákum).

Cleasby-Vigfusson

m. [strjúka?], a landlouper, vagabond, Korm. 196; hón átti börn með strákum, Bs. i. 286, 807; strákar, opp. to góðir menn, Sturl. i. 62; strákar, stafkarlar, göngu-menn, opp. to ‘röskir menn,’ ii. 6; einn útan-héraðs strákr … strákrinn, Bs. i. 627; þar vóru menn fengnir at vaka strákar þrír. Sturl. iii. 146: in mod. usage an idle lad, a rascal, þegiðu, strákr!

COMPDS: strákligr, strákmaðr, strákóttr, strákskapr.

strák-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. roguish, Skíða R.

strák-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a rascal, Fær. 254.

strák-óttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rascally.

strák-skapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. rascality.

strá-beygir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘straw-bender,’ i. e. the wind, in a pun, Krók. 64.

strá-dauða

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [Dan. straa-död], ‘straw-dead,’ dying a natural death, from the corpse being stretched on straw, see strá (above), Korm. (in a verse); in the old heathen times an inglorious death, opp. to vápndauðr, cp. þat óttuðumk ek um hríð, er friðr þessi inn mikli var, at ek munda verða elli-dauðr inni á pall-strám mínum, Hkr. i. 149.

strá-drepa

No entry

Cleasby-Vigfusson

drap, to slay all, leaving none.

strá-hattr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a straw-hat, D. N. v. 835, (mod.)

strá-lauss
Zoëga

adj. ‘strawless’, of a floor.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘strawless,’ of a floor, Fas. ii. 38.

strá-viði
Zoëga

n. brushwood, = hráviði.

Cleasby-Vigfusson

n. brush-wood, = hráviði, Fas. ii. 178.

streða

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, see serða, part. stroðinn, Grág. ii. 147.

streita

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hard struggle, tug.

streitask

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [strita, the i, ei referring to a lost strong verb], to struggle hard, tug (conversational), Finnb. 220.

strembinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard to digest.

Strendir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the inhabitants of the county Strönd, Sturl. ii. 90, Bs. i. (in a verse), passim: also -strendingar in compds.

strendr
Zoëga

from strönd, strand.

Cleasby-Vigfusson

adj. [strönd], only in compds, fer-strendr, þrí-s., átt-s., = square, triangular, octagonal.

strenging
Zoëga

f. binding fast (heit-s.).

Cleasby-Vigfusson

f. a stringing, binding fast; in heit-s.

strengja
Zoëga

(-da, -dr), v. to fasten with a string, bind tight (hosan strengd at beini); hann strengdi alt í milli skipanna ok bryggnanna, he stretched cables between the ships and the bridges; s. or s. aptr dyrr, to fasten the door; s. e-n inni or úti, to shut one in or out; s. heit or s. e-s heit, to make a solemn vow.

Cleasby-Vigfusson

ð, [strengr], to string, fasten with a string, to bind tight; hosan strengd at beini, Eg. 602; sterkliga saman strengt, Stj. 12; strengdr niðr í kistuna, Pr. 412; s. aptr dyr, kirkju, hlið, port, to fasten the door, Grett. 159, Bs. ii. 76, Mar.; s. e-n inni or úti, to shut one in or out, Karl. 152, Stj. 40; þeir létu búa um akkeri, ok strengja um viðu, Fms. viii. 113; hann strengdi allt í milli skipanna ok bryggnanna, stretched cables between the ships and the bridges, 121; steinninn á sleða settr ok ramliga strengdr, Mar.

2. the phrase, strengja heit, or s. e-s heit, to ‘fasten a vow,’ make a solemn vow, Fs. 122, Hrafn. 5, Fms. i. 3, xi. 26, 109–112, Fb. ii. 353, Ísl. ii. 166; see heit, heit-strenging.

strengja-ferja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a rigged ship, Fms. ii. 117, v. l.

strengja-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stringless, Pm. 66.

STRENGR
Zoëga

(-jar or -s; pl. -ir, gen. -ja), m.

1) string, cord, rope (strengir til at festa með hús); þeir ristu í strengi feldi sína, they cut their cloaks into strips;

2) anchor-cable; drekinn flaut um strengi, rode at anchor; liggja um strengi, to lie at anchor;

3) bow-string, = boga~;

4) string of an instrument (glumðu strengir);

5) narrow channel of water, swift current (slyðrur nökkurar rak ofan eptir strengnum).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. strengjar, pl. strengir, strengja, strengjum, strengi; [A. S. streng; Engl. string; O. H. G. strang; Dan. stræng]:—a string, cord, rope, with a notion of being hard-twisted; var strengr snaraðr at fótum þeim öllum, of an execution, Fms. i. 179; bundnir á einum streng, xi. 146; leysa menn ór strengnum, 147; strengir til at festa með hús, Nj. 115; þeir ristu í strengi feldi sína, they cut and twisted their cloaks into ropes, Ó. H. 152, Fms. xi. 3.

2. naut. a cable(anchor-cable, mooring-rope); bera strengi á land, Nj. 273; þeir skutu út bryggjunum ok slógu strenginum, ok drógu út skipin, Eg. 75; drekinn flaut um strengi, rode at anchor, Fas. i. 395; liggja um strengi, to lie at anchor, Ld. 76; heimta skipin út undir strengina, Fms. viii. 202, 379; draga upp strengi sína, Ó. H. 136; ek fæ dreng til strengjar, Fs. (in a verse); til strengjar, Grág. ii. 399; gékk í sundr akkeris-strengrinn … hann kafaði eptir strengnum, Fs. 92; rann á blásandi byrr svá at stóð á hverjum streng, Fas. iii. 630; hann lét þekja sundit ok bera strengi á land, Nj. 273; at skip þeirra hafi eigi rúm, ok eigi liggi skip á strengjum þeirra, N. …

Shortened here. Read the full article →

streng-beint

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. = strengréttr (q. v.), Fr.

streng-flaug
Zoëga

f. the notch for the bow-string in an arrow.

Cleasby-Vigfusson

f. the notch for the bow-string in an arrow, Fms. ii. 271, Hem. MS. (Fb. iii. 404 has wrongly strenglág).

streng-færi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. stringed instruments, Mar.

streng-leikr
Zoëga

m.

1) esp. pl. strengleikar, stringed instrument (leika strengleik);

2) lay, song.

Cleasby-Vigfusson

m., pl. -leikar, a stringed instrument; alls-konar söngfæri, organ, simpon, salteríum. gígjar, hörpur ok alls-konar strengleikar, Fms. vii. 97, Stj.; margháttaðir strengleikar, Fms. viii. 48; leikastreng-leik, to play an instrument, Bret. 56, 104; heyra þjótandi strengleika, Sks. 633, Fms. xi. 341.

2. [as a rendering of the Breton or Fr. lai]:—a lay, Str. 37; a collection of such lais translated into Norse is called Strengleikar, see List of Authors (G. II. β); strengleiks-ljóð, strengleiks-saga, Str. 14, 74.

streng-réttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘string-right,’ straight by the line (Germ. schnurrecht), D. N. i. 92.

streng-vörðr
Zoëga

m. a watch kept at the anchor-cable (halda strengvörð).

Cleasby-Vigfusson

m. a watch at the anchor-cable (moorings); halda strengvörð, Fms. x. 135; við strengvörð á stýri, Kormak.

streyma
Zoëga

(-di, -t), v. to stream.

Cleasby-Vigfusson

d, [straumr; Dan. strömme], to stream; vötnin streymdu í sinn farveg, Stj. 355, freq. in mod. usage.

streymr
Zoëga

a. running; streymt sund, a strait (sound) with a current.

Cleasby-Vigfusson

adj. running; streymt sund, a sound (strait) with a current, Flóv. 11; and-s., mót-s. (q. v.), adverse; stór-s., smá-s.

STRIGI
Zoëga

m. sack-cloth, coarse cloth.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. strie], sack-cloth, coarse cloth; lérept, váðmál, strigi, N. G. L. iii. 205; skyrta af striga, Art. 10; tólf álnir striga, Rétt. 4; striga-dúkr, Fb. i. 212; striga-slitri, Clar., freq. in mod. usage.

strik

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of cloth, Dipl. iii. 4, v. 18 (spelt stryk); silki-strik, D. N.; strik-skaut, a hood of strik, id., B. K. 83.

Strind

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the name of an island.

2. land, earth, in poët. circumlocutions; in mod. poets even strindi, n.: Strind-sær, m. a local name in Norway: Strindir, m. pl. the men of Strind, Ó. H.

stripill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘stripling;’ a smooth white-haired dog is in Icel. called stripill.

striplast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to run about stripped, of children; vertú ekki að striplast.

strit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a hard task (strit-vinna); standa í striti.

strita
Zoëga

(að), v.

1) to drag with difficulty;

2) refl., ~st, to strive hard (~ðist hann við at sitja).

Cleasby-Vigfusson

að, to struggle, strive hard; hann stritaði heim til skála, Grett. 151 A.

2. reflex., stritaðisk hann við at sitja, he strove hard to sit, Nj. 66 (ironical).

STRÍÐ
Zoëga

n.

1) distress, grief, affliction (sótti bæði at henni s. ok elli); hann bar þat með allmiklu ~i, he was very much afflicted by it; springa af ~i, to burst with grief;

2) strife, war (þá varð s. mikit á Englandi).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. strîð, whence Engl. strife, by changing the ð into f; O. H. G. strît; Germ. streit]:—woe, grief, affliction, calamity; sótti bæði at henni stríð ok elli, Ld. 82; hann bar þat með allmiklu stríði, he was much afflicted by it, Fms. x. 239; springa af stríði, Ld. 230; síð léttir mér stríða, Edda (in a verse); stemma stríð manna, Brandkr. 60; munar-stríð, hug-stríð, Skv. 3. 38; aldr-stríð, of-stríð, a heavy grief. Helr.; af stríðum, Og. 28; mitt stríð er þat … stríð hafa staddan mik, Fms. vi. (in a verse); bíða stríð, Hallfred; æxta e-m stríð, Am. 102: poët., snáka stríð, ‘snake-bale,’ i. e. the winter, Fb. ii. 523 (in a verse).

2. a strife, combat; hann gékk fyrstr í hvert stríð, Fms. iii. 17.

II. war, strife, Lat. bellum; this sense occurs first at the end of the 13th century; þá varð stríð mikit á Englandi, Fms. x. 158; halda stríð við e-n, Stj. 435, v. l.; heyja stríð, to wage war; í stríði, Bs. i. 799; stríð milli Engla-konungs ok Frakka-konungs, ok hafði Engla-konungr sigr, Ann. 1340; lauk svá stríðinu, Fas. iii. 421.

COMPDS: stríðsafli, stríðskostr, stríðsmaðr. …

Shortened here. Read the full article →

stríða
Zoëga

I)

f.

1) adversity;

2) hardness, austerity, severity, opp. to blíða (hvárt sem hann mætti blíðu eða stríðu);

3) strife.

II)

(-dda, -tt), v.

1) to harm, with dat. (stríddi hón ætt Buðla);

2) to fight (s. við e-n, í móti e-m); s. á e-n, to fight against, attack.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. adversity, Stj. 445: hardness, austerity, severity, er biskup lagði stríðu á stóra höfðingja, Sturl. iii. 266; með valdi ok stríðu heilagrar kirkju, Bs. i. 288; með freku fullrar stríðu, Fms. ii. 243; stríða vendisk brátt í blíðu, Bs. i. 125; hvárt sem hann mætti bliðu eðr stríðu, Fms. vi. 250; gangask heldr fyrir blíðu enn stríðu, to yield sooner to gentleness than to hardness.

2. d, to harm, punish, with dat.; stríddi hón ætt Buðla, Am. 72; hann stríðir þeim með mörgum býsnum ok bardögum, Stj. 436, 517; s. misgörandum en miskunna iðrandum, 567, Bs. ii. 72: the saying, sér stríðir vesall maðr, he is a fool that plagues himself, Hom. (St.); here belongs, Hðm. 8 (at sér né stríddit).

2. in mod. usage, to vex, tease, provoke, with words; þú mátt ekki stríða henni, do not tease her so!

3. with prepp.; stríða mót, to strive against, Fms. ix. 399, Stj. 370; stríða á e-n, to fight against, 142, 379, Mar.

II. to fight, to war; Eatvarðr Engla-konungr stríddi á Skotland, Ann.; þeir stríddu sín á milli, Fms. ix. 229.

2. recipr. …

Shortened here. Read the full article →

stríðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an adversary, Lex. Poët.

STRÍÐR
Zoëga

a.

1) strong, rapid (s. straumr);

2) hard, stubborn (þeir munu þér vera menn stríðastir);

3) severe (s. dómr); unpleasant; hvárt sem þat er blítt eðr strítt, whether one likes it or not; tala strítt, to speak severely or harshly.

Cleasby-Vigfusson

stríð, strítt, adj. strong, of a stream, Stj. 73; keldan vall stríðara, Art.; í stríðri móðu, Fms. vii. (in a verse); stríðr straumr, Bs. ii. 5, Edda (in a verse); stríðr verkr, a strong pain, Bs. i. 183, Mar.

II. metaph. hard, stubborn, Fb. i. 558; menn stríðastir ok torsveigastir, Ísl. ii. 346; s. ok drambsamr, Sks. 701:—severe, stríðrar refsingar, 581; stríðr dómr, Fms. xi. 246; stríð nefst, see nefst:—vexed, í stríðum hug, Hkr. iii. 277; hvárt sem þat er blítt eðr strítt, be it either blithe or adverse, Sturl. i. 193; tala strítt, to speak harshly, Fms. vii. 38.

stríðs-afli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an army, 420.

stríðs-kostr
Zoëga

m. means of fighting.

Cleasby-Vigfusson

m. the means of fighting, Sturl. iii. 240.

stríðs-maðr
Zoëga

m. fighter, warrior.

Cleasby-Vigfusson

m. a warrior, fighter, Edda (pref.), Grett. 118 A, Fas. iii. 421.

stríð-gríð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an affliction (?), Gh. 13.

stríð-leikr
Zoëga

m.

1) vehemence, of a stream;

2) severity, rigour;

3) obstinacy.

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), m. vehemence, of a stream, Sks. 154; s. vatnsins, id.

2. metaph. severity, rigour, Sks. 639, H. E. i. 515: sullenness, obstinacy. Fms. iv. 165.

stríð-liga
Zoëga

adv. with severity.

Cleasby-Vigfusson

adv. rigidly, Sks. 496; fara fram s., 569; dæma s., Mar.; blása s., roughly, Sks. 229.

stríð-ligr
Zoëga

a. severe, hard.

Cleasby-Vigfusson

adj. severe; s. dómr, Sks. 726; s. kváma, Hkv. 1. 47.

stríð-lundaðr
Zoëga

a. obstinate, sullen.

Cleasby-Vigfusson

or stríð-lyndr, adj. obstinate, sullen, Hkr. iii. 97, Þd.

stríð-læti
Zoëga

n. backwardness, obstinacy.

Cleasby-Vigfusson

n. backwardness, sullenness, Fms. vi. 245, xi. 240.

stríð-mæli
Zoëga

neut. pl. strong language.

Cleasby-Vigfusson

n. strong language, Bs. i. 102.

stríð-mæltr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. using hard language, Fb. i. 506.

stríð-vana

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘sorrowless;’ era s., grief is not wanting, Fms. vi. (in a verse).

stríð-viðri
Zoëga

n. contrary wind.

Cleasby-Vigfusson

n. a contrary wind, Vígl. 27.

strípaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. stripped, naked.

strípr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stripling, Run. Gramm.

stríp-rendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. with stripes, Sturl. iii. 113.

strí-nefr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Fms. viii. 310 (strý-nefr?)

strjál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [cp. A. S. slral = a dart; Germ. strahl; Dan. straale]:—a scattering abroad; vera á strjáli: also as adj., fara strjált, to go one by one.

strjála

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to disperse, be scattered abroad, sauðirnir strjálast.

strjálingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = strjál; á strjálingi, scattered abroad.

strjóna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. word], a nickname, Fms. xi. (see Saxon Chron.)

strjúgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or strúgr, m. [the Engl. stew may be the same word, dropping the r]:—a stew of meat, esp. of a coarse kind; stafkörlum strjúg skal senda, Hallgr.; beina strjúgr, bones boiled to a jelly.

2. metaph. bile, fastidiousness; strúgs galli, ‘bile-destroyer,’ i. e. wine, Edda(Ht.); fæða strúg sinn heima, to nurse one’s own bile at home, Þórð. 10 new Ed.

STRJÚKA
Zoëga

(strýk; strauk, strukum; strokinn), v.

1) to stroke, rut, wipe; s. hendinni um ennit, s. um ennit, to stroke one’s forehead; s. aldri frjálst höfuð, never to be a free man;

2) to stroke gently (gekk hann jafnan ok strauk hrossunum);

3) to smooth, brush (en húskona strauk of ripti);

4) to flog (s. e-n til blóðs);

5) to dash off, run away (hann strýkr út jafnskjótt ok braut í skóg þegar); þau eru öll strokin, they are all gone.

Cleasby-Vigfusson

(strykja, Ó. H. 61, Fms. viii. 217), pres. strýk; pret. strauk, straukt, strauktu, Fms. vi. (in a verse); mod. straukst; plur. struku; subj. stryki; imperat. strjúk. strjúktu; part. strokinn: [Dan. stryge; Engl. stroke]:—to stroke, rub, wipe; hann strauk blóð af sverðinu, Sæm. 135; strauktu um mækis munn, Fms. vi. (in a verse); hann strauk diskinn með dúknum, Ó. H. 154; þá stökk Sigurðr af baki, en ek strauk hest hans ok þó ek leir af honum, Fb. i. 354; tók dúkinn, strauk hann sér kurteisliga á miðjum, Hkr. 597 new Ed.; lét konungr göra sér laug ok strykja (strjúka, strykva, v. l.) klæði sín, to brush, beat his clothes, Fms. viii. 217; en húskona strauk of ripti, smoothed it, brushed it. Rm.; nú tekr hann enn ör ok strýkr blaðit ok fiðrit, Þiðr. 88; hann strauk höfuð-beinin, Gísl. 47; þreifaði um hendr þeim ok strauk um lófana, Fms. vi. 73; strauk hann hendi sinni um augu honum ok bein, Ó. H. 250: in the phrase, strjúka aldri frjálst höfuð, ‘never to stroke a free head,’ to live in worry and work, cp. the Engl. ‘no one dared to call his life his own,’ Fms. viii. 412 (v. l.), Sturl. ii. 124; aldri strykum (sic) vér frjálst höfuð meðan Ólafr er á lífi, Ó. …

Shortened here. Read the full article →

strjúpi
Zoëga

m. the bleeding trunk or neck, when the head is cut off.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. strube; Swed. strupe = throat; akin to stropi, q. v.]:—the spurting, bleeding trunk, when the head is cut off; hann lét höggva kálf, ok blæða ór kálf-strjúpanum, Njarð. 374; mjólk hljóp ór strjúpanum fram fyrst, 655 xiii. A. 1.

stroðinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part., see streða, serða, Grág.

strok

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [strjúka], a running away, strok-hestr, m. a stray horse.

stroka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a stroke, in a game of cards, Piltr of Stúlka.

strokka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to churn, freq. in mod. usage; það er farið að strokka.

STROKKR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a churn (the hand-churn with an upright shaft which is worked up and down), Vm. 177; hence the name of the famous hot spring in Icel., the name being taken from the churn-like perpendicular column of water. strokk-hljóð, n. the sound of churning.

strompr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Germ. strümpfe], a chimney-pot, Skýr. 512.

stropa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to be not quite fresh, of an egg: part. stropaðr: an egg is first glæ-nýtt, then stropað, and lastly ungad.

stropi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Ivar Aasen strope = a spurt], the thin yolk of a stropað egg, Clar., and so in mod. usage.

strundi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an idler, Edda ii. 496.

strunza

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [strundi], to strut; s. framhjá e-m, (slang.)

strúpi
Zoëga

m. the bleeding trunk or neck, when the head is cut off.

Cleasby-Vigfusson

a, m., better form than strjúpi (q. v.), mjólk hljóp ór strúpanum, Post. (Unger) 213.

STRÚTR
Zoëga

m. pointed hood.

Cleasby-Vigfusson

m. [Engl. strut], a sort of hood jutting out like a horn, Fms. xi. 77 (whence the name Strút-Haraldr), D. N. ii. 380, Mag. 63; hettu-strútr, a ‘strutting’ hood, H. E. ii. 652; hafa strút á höfðinu, to wear a handkerchief wound round the head, as old women do in Icel.

2. the name of a dog with a white neck or head, Fs. (in a verse), and in mod. usage; cp. strýta.

3. as a local name, of a ‘strut’-formed fell in Icel., see map of Icel.

stryk
Zoëga

n. stroke (merkja ena löngu stafi með ~i).

Cleasby-Vigfusson

n. [Engl. stroke, streak; Dan. streg], a stroke; merkja hina löngu (letters) með stryki frá hinum skömmum, Skálda 163: a dash.

stryka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to streak, mark with lines.

strykja

No entry

Cleasby-Vigfusson

strykva, see strjúka.

strykr
Zoëga

m. gust of wind.

Cleasby-Vigfusson

m. a stroke, gust of wind; ok var á norðan-strykr sá ok heldr kaldr, Ísl. ii. 135.

strylltr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stroller (?), as a nickname, Fms. ix.

strympa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [strompr], a kind of water-jug or bucket, Skýr. 512.

STRÝ
Zoëga

n. hards, hurds.

Cleasby-Vigfusson

n. tow of hemp; næfrar, strý ok brennu-stein, Fms. viii. 342, Bs. i. 799. strý-hærðr, adj. tow-haired, Sturl. i. 20.

strýkja
Zoëga

(-ta, -tr), v. = strjúka.

Cleasby-Vigfusson

t, [strjúka], to flog, punish; húð-strýkja, strýkja barn, to whip a child.

strýta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [strútr], a cone-formed thing.

stræltr
Zoëga

a. scattered, dispersed.

Cleasby-Vigfusson

adj. [= the mod. strjált, strjálingr; cp. A. S. stræl = a shaft; O. H. G. strâla]:—scattered, dispersed; allr herrinn fór strælt, Bær. 13.

stræta
Zoëga

(-tta, -ttr), v. to take by surprise (hann vill ~ þá árdegis).

Cleasby-Vigfusson

t, to waylay (?); hann ferr heimleiðis, þó leyniliga, ok vill stræta þá árdegis, Sturl. i. 14.

STRÆTI
Zoëga

n. street (ganga úti um ~).

Cleasby-Vigfusson

n. [from the Lat. strāta; A. S. stræt; Engl. street; O. H. G. straza; Germ. strasse; Dan. stræde]:—a street in a town (braut, q. v., is a road). The word is no doubt borrowed from the Latin, for as the old Northmen and Teutons had no towns, they had no streets; it is therefore strange to find such a word in an old poem like Hðm. 13, (the passage is prob. corrupt); so also, einn dag var þat er Kormakr gékk um stræti, Korm. 228, referring to the middle of the 10th century; but as the Saga is of the 12th, the words may perhaps here too be taken as an anachronism; Ólafr konungr gékk einn dag úti á stræti, Fs. 115, referring to Níðarós of the year 996; since in the 11th, and esp. in the 12th and 13th centuries, the word becomes freq. in Sagas referring to Norway, but never to Icel., Fms. vi. 363, vii. 39, Blas. 40. In the old Norse market-towns of the 11th, 12th, and following centuries, the ‘street’ ran along the shore (bryggjur), with ‘scores’ or cross lanes (veitur or almenningar) leading up to the houses (garðar), N. G. L. ii. 240, 243; strætis-búð, a street-booth, opp. to garðs-búð, iii. 112; strætis-görð, ii. 244; strætis-kaup, i. …

Shortened here. Read the full article →

STRÖND
Zoëga

(gen. strandar, pl. strendr and strandir), f.

1) border, edge;

2) strand, coast, shore (lið konungs stendr nú eptir á ~inni).

Cleasby-Vigfusson

f., gen. strandar, dat. ströndu and strönd, pl. strendr and strandir, the latter being the older form used in local names; [A. S., Engl., and Dan.-Swed. strand]:—a border, edge; skjöld, ok gylltir naglar ok strendr, Fms. vii. 323.

II. a strand, coast, shore (not of a river, though the London Strand is such); allt annat lið hans stóð eptir á ströndu, Fms. i. 159; ferr hann til strandar, Fas. ii. 505, Gh. 13; öll hin nyrðri strönd Seyðis-fjarðar, Landn. 252; á hvárri-tveggju strönd, Gísl. 8; á inni syðri strönd, id.; hér fyrir ströndinni, Fms. viii. 230; ná-strönd.

III. freq. in local names, of a coast-land, Strönd, Strandir, and in compds, Horn-strandir, Barða-strönd, Skarð-strönd, Meðalfells-strönd, Sýr-strönd, Landn.

COMPDS: strandarglópr, strandamenn.

stubbi
Zoëga

m. stub, stump.

Cleasby-Vigfusson

a, m. (stobbi), stubbr, O. H. G. 79, [Engl. stub], a stub, stump, Grett. 84; þann litla stubbinn er eptir var tungunnar, Ó. H. l. c.; með þeim stubba, Karl. 511, v. l.; árar-stubbi, an oar stump, Ísl. ii. 83; tré-s., kertis-s.

2. as a nickname, Bs.

STUÐILL
Zoëga

(pl. stuðlar), m.

1) stud, prop, stay;

2) an upright on board ship;

3) either of the two alliterative letters in the odd lines of a verse.

Cleasby-Vigfusson

m. [styðja], anything that ‘steadies,’ a stud, prop, stay; styrkir stuðlar, Barl. 5; þá skulu styrkir stuðlar styðja þik alla vegu, 41; tjöld ok tveir stuðlar, Stj. 308 (= columna of the Vulgate); þeir settu þar í stuðla, ok festu þar við víggyrðlana, Fms. viii. 216; öruggir stuðlar bæði brjósti ok herðum, Anecd. 4.

2. spec. usages, an upright on board ship, Edda (Gl.): the four posts of a box are called stuðlar (meis-stuðull, opp. to rim, q. v.): pentagonal basalt columns are also called stuðlar, and stuðla-berg, n. is a basaltic dyke.

II. metaph. and as a metrical term, the supporter, second repeated letter in an alliterative verse; thus in ‘sól varp sunnan sinni mána,’ the s in ‘sunnan’ and ‘sinni’ is stuðill, supporting the head-stave in ‘sól’ (see höfuðstafr, p. 308, col. 2), Edda i. 596, 612, ii. 150.

stuðla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [stuðill], to prop, help; in the metaph. phrase, s. til e-s.

stuðning
Zoëga

f. support.

Cleasby-Vigfusson

f. (mod. stuðningr, m., Bs. i. 836, 874), a steadying, support; með stuðningi, Fas. ii. 68; ganga með stuðningi manna, Bs. i. 837, 874; styrkr ok stuðning, Stj. 51; allar stuðningar, Róm. 266:—a gramm. term, Edda i. 604. stuðningar-laust, adj. without support, Fas. iii. 370, Bs. i. 614.

stufa
Zoëga

f. = stofa.

Cleasby-Vigfusson

u, f., see stofa.

stuggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [styggja], loathing, abhorrence; mér stendr stuggr af því, it bodes me ill. stugg-lauss, adj. free from dislike, Bs. i. (in a verse).

STULDR
Zoëga

(-ar, -ir), m. stealing, theft.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. stuldar, pl. stuldir, [stela]:—theft, stealing, Skálda 204, Gþl. 531, Stj. 63; án ok s., K. Þ. K. 176; stefna e-m stuld, Nj. 78, Landn. 161; refsa stuldi, Magn. 464, passim. stulda-maðr, m. a stealer, thief, Sturl. i. 61, Fms. iv. 111.

stumpr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Germ. stumpf; Engl. stump], a stump, = stubbi, Bs. ii. 138, D. N. ii. 61.

stumra
Zoëga

(að), v. to walk unsteadily.

Cleasby-Vigfusson

að, [Engl. stumble], to stumble, of the gait; fór hann seint ok stumraði, Fms. ii. 59; stumrar hann geysi-mjök, iii. 94; stumraði hann ok gékk við tvær hækjur, Grett. 161.

2. = styrma; stumra þeir at Butralda, Fbr. 40.

stund
Zoëga

I)

(pl. -ir), f.

1) a certain length of time, a while;

var s. til dags, it was a while before daybreak;

er á leið ~ina, in the course of time, after a while;

þat var s. ein, it was but a short time;

er ~ir líða (fram), as time goes on;

dvelja af ~ir, to kill the time;

lítil er líðandi ~, brief is the fleeting hour;

2) adverbial phrases;

af ~u, ere long, soon;

af annarri ~u, ‘the next while’, ere long;

á lítilli ~u, in a little while;

fyrir ~u, a while ago;

langri ~u fyrr, a long while before;

um s., for a while;

litla (skamma) s., for a short while;

allar ~ir, always;

alla s., all the time;

s. af s., s. frá s., little by little, by degrees;

~um (dat.), at times, sometimes

3) little distance, a little way, a bit (hann stóð s. frá dyrunum);

4) hour;

tvær ~ir dags, two hours;

5) pains, exertion;

leggja s. á e-t, to take pains about a thing.

II)

n. dust (gneri hann of andlit honum moldar ~inu).

Cleasby-Vigfusson

n. dust; gneri hann of andlit honum moldar stundinu, Greg. 54.

STUND
Zoëga

I)

(pl. -ir), f.

1) a certain length of time, a while;

var s. til dags, it was a while before daybreak;

er á leið ~ina, in the course of time, after a while;

þat var s. ein, it was but a short time;

er ~ir líða (fram), as time goes on;

dvelja af ~ir, to kill the time;

lítil er líðandi ~, brief is the fleeting hour;

2) adverbial phrases;

af ~u, ere long, soon;

af annarri ~u, ‘the next while’, ere long;

á lítilli ~u, in a little while;

fyrir ~u, a while ago;

langri ~u fyrr, a long while before;

um s., for a while;

litla (skamma) s., for a short while;

allar ~ir, always;

alla s., all the time;

s. af s., s. frá s., little by little, by degrees;

~um (dat.), at times, sometimes

3) little distance, a little way, a bit (hann stóð s. frá dyrunum);

4) hour;

tvær ~ir dags, two hours;

5) pains, exertion;

leggja s. á e-t, to take pains about a thing.

II)

n. dust (gneri hann of andlit honum moldar ~inu).

Cleasby-Vigfusson

f., dat. stundu, pl. stundir, with neg. suff. stund-gi, q. v.; [A. S. stund; Old Engl. stound; Dan. stund; Germ. stunde]:—a certain length of time, a while, hour, of a longer or shorter time according to the context, mostly of a short time; en er at þeirri stundu kom at hón mundi barn ala, Fms. i. 14; var stund til dags, it was a while before daybreak, Ld. 44; stund var í milli (a good while) er þeir sá framstafninn ok inn eptri kom fram, Fms. ii. 304; langa stund eðr skamma, for a long while or a short, Grág. i. 155; langri stundu fyrr, long ere, Fms. ix. 450; litla stund, a little while, for a short time, MS. 623. 32, Bs. i. 42, Eg. 160; jafnlanga stund sem áðr var tínt, Grág. i. 406; er á stundina líðr, er á leið stundina, in the course of time, after a while, Fms. x. 392, 404; jarl mælti er stund leið, after a while, Fær. 93; þat var allt á einni stundu, er … ok, that was all at the same moment, Bs. i. 339; var ok stundin eigi löng, it was but a short time, Fms. iv. 361; þat var stund ein, but a short time, 623. 32; allar stundir, always, Fms, i. 219, xi. 76; nú líða stundir, the the time passes on, Fær. …

Shortened here. Read the full article →

stunda
Zoëga

(að), v. to have one’s mind bent upon, be intent upon, care for (þótti Eiríkr konungr enga þá hluti s. vilja, er landsmönnum væri til nytsemdar); also with preps., s. á e-t, to strive after (þessir s. fast á at ræna okkr); s. til e-s, to strive towards, aim at (stunduðu báðir til þess, at H. konungr skyldi gefa þeim konungs nafn); ef þit stundið þangat, if ye proceed thither; to seek or cultivate one’s friendship (ef hann vildi s. til Knúts konungs).

Cleasby-Vigfusson

að, [stund III], to go, proceed; stopalt munuð ganga ef it stundit hingat, if ye intend to go thifher, Am. 16; stundu vér til strandar, Fms. xi. (in a verse); obsolete in this sense.

2. metaph., ef hann vildi s. til Knúts konungs, cultivate his friendship, Fms. iv. 293; hvat tjáir mér nú at hafa til hans stundat, Al. 129; hugr minn stundar til þess Guðs, er …, Fagrsk. 11.

II. to strive, usually with prep.; stunda á e-t, er til e-s, (rarely single); þeir stunda fast á at ræna okkr, Bs. i. 40; man ek á þat stunda meðan ek lifi, Fagrsk. 11, Sks. 14 B; sá hann at ekki var at stunda á þat lið, they were not to be trusted, Fms. viii. 29; róit út ór firðinum, ok stundit ekki á Víkverja, ix. 507 (á-stunda, q. v.): stunda til e-s, to strive towards, seek; til yðvarrar órlausnar stunda allir, Sks. 13; stunduðu báðir til þess, at konungr skyldi gefa þeim konungs nafn, Fms. x. 28; stunda ek enn til þeirrar ræðu, Sks. 483: to take pains, afla þess er hann stundar ekki til, Al. 88.

2. with acc., vilda ek, at allir mínir menn stundaði hann, Grett. 119 A; Ísodd stundar hann í hvern stað framar enn yðr, Trist. …

Shortened here. Read the full article →

stundan
Zoëga

f.

1) taking interest in; margir menn er hann áðr hefir haft s. af, who formerly have cultivated his friendship;

2) painstaking (þú hefir ekki haft fyrir þína s.);

3) pursuit, industry (af lífi þínu ok s. munu mikil stór-tíðindi hljótast).

Cleasby-Vigfusson

f. a paying respect, regard; þeir menn er hann áðr hefir haft stundan af, Ld. 146: heed-taking, painstaking, hefi ek verið með yðr í góðum fagnaði, en þú hefir ekki haft fyrir þína s., Bær. 5: pursuit, industry, af lífi þínu ok s. munu mikil stór-tíðindi hljótask, Orkn. 140; á-stundan, industry, painstaking.

stundar-él
Zoëga

n. brief storm.

Cleasby-Vigfusson

n. a brief storm, Nj. 200.

stundar-hríð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a small distance, Hkr. i. 150.

stundar-stefna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a summoning with short notice, Jb. 30.

stundar-vegr
Zoëga

m. short way, small distance.

Cleasby-Vigfusson

m. a short distance, Pr. 411.

stundar-þögn
Zoëga

f. brief silence.

Cleasby-Vigfusson

f. a brief silence, H. E. ii. 80.

stunda-klukka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. an eight-day clock, (mod.)

stunda-tal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a tale of hours, Rb. 568.

stundum
Zoëga

adv. sometimes, now and then (see stund).

Cleasby-Vigfusson

adv. [Dan. stundom], sometimes; see stund I. 2.

stund-gi

No entry

Cleasby-Vigfusson

no time; hví gegnir er góðir menn lifa stundgi (that good men live no time) í þessum heimi, Greg. 67.

stund-liga
Zoëga

adv. with zeal, eagerly.

Cleasby-Vigfusson

adv. with zeal, eagerly, Stj. 557: temporally, Vídal.

stund-ligr
Zoëga

a. temporal, worldly.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), temporal, worldly, opp. to eilífr (mostly eccl.), Sks. 794, Blas. 44, Fms. i. 274, x. 371.

stunga
Zoëga

f. stab (from a weapon).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [stinga], a stab, a wound from a pointed weapon; blóði því er ór stungunum hafði runnit, Mar.

stunga-fóli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. (= borufoli, q. v.), N. G. L. i. 383.

sturla
Zoëga

(að), v. to derange, disturb (hví ~r þú hjarta sjálfs þíns?).

Cleasby-Vigfusson

að, qs. stúrla, [a derivative from stúra, q. v.]:—to stir, derange, disturb, esp. of the mind; íllr andi sturlaði hann, Stj. 460 (of king Saul), Barl. 160, 180, 186.

2. reflex., samvizkan mjög þar sturlast við, Pass. 34. 6: part. sturlaðr, deranged; öll em ek sturluð af angri, Str. 22, freq. in mod. usage of religious madness.

Sturla
Zoëga

(að), v. to derange, disturb (hví ~r þú hjarta sjálfs þíns?).

Cleasby-Vigfusson

u, f. (or perh. better Stúrla, later corrupt form Stulli, a, m., Skíða R. 99); [this word is probubly not related to the verb sturla, but is better explained as a diminutive noun (qs. stjuri-la) from stjórr (or stjûrr), meaning a stirk, young bull, cp. mey-la; the ancient Gothic abounded in such diminutive proper names]:—a pr. name, Sturl., Landn.; hence Sturlungar, the Sturlungs, a family famous in Icel. in the 12th and 13th centuries. Sturlunga-saga, see List of Authors.

sturlan
Zoëga

f. (mental) derangement or trouble (hugar s.).

Cleasby-Vigfusson

f. derangement of mind, gloom, despair; sturlan ok á-hyggja, Fas. iii. 456, Pass. 11. 4; hugar s., Stj. 461.

STUTTR
Zoëga

a.

1) short (stutt skyrta, s. kyrtill);

2) scant (stutt hjálp);

3) short-spoken, snappish (konungr svarar stutt ok styggt).

Cleasby-Vigfusson

adj., compar. styttri, superl. stytztr; stuttara, Sks. 288; stuttr is no doubt assimilated qs. stuntr: [A. S. and Engl. stunted, stinted]:—prop. stunted, scant; stutta brynju, Gkv. 2. 19, Fms. vi. 66; s. kyrtill, vii. 63, Valla L. 208; ætla styttri skyrtu þína enn kyrtil, Sks. 287; hár styttra en eyrna-blöð, Sks. 66 new Ed.; s. toppr, id.; stutt skapt, Sturl. i. 64; þrjá tigi álna var yfir gjána þar sem stytzt var, Fas. ii. 405: of time, stuttar samvistir, Bs. i. 629; fyrir stuttu, a short while ago, Fas. iii. 532; stuttr máls-háttr, Bs. ii. 6; hafði hann stuttar kvaðningar, Fms. iii. 95: scant, stutt hjáip, Barl. 58; svara stutt, to answer shorily, Eg. 95, 175, Karl. 200, Stj. 578; svara stutt ok styggt, Fms. vii. 65.

B. COMPDS: stutt-brækr (mod. stutt-buxur), f. pl. short breeks, curt hose, reaching to the knees, Sturl. ii. 221. stutt-búinn, part. clad in a short mantle, Mart. 111. stutt-feldr, m. short-cloak, a nickname, Fms. vii. 75. stutt-klæddr, part. = stuttbúinn, Sturl. ii. 281. stutt-leikar, m. pl. abruptness; …

Shortened here. Read the full article →

stúdera
Zoëga

(að), v. to study.

Cleasby-Vigfusson

að, [Lat.], to study, Sks. 6, Bs. i. 793, Karl. 129.

stúderan

No entry

Cleasby-Vigfusson

(mod. studering), f. studying, Stj. 8.