pp. from seðja, = saðr;
vera ~ á e-u, to have got enough of.
part., older form saðr, Hým. 1, which answers to the Goth. and Lat., [Ulf. saþs, Luke vi. 25, xv. 16; O. H. G. sat; Lat. satur; see seðja]:—sated, having got one’s fill, Hým. 1; vera s. á e-u, Ld. 98; s. e-s, Hbl. 3; s. lífdaga, full of days, Bible; hálf-s., half sated.
f. satiety, fill.
f. satiety, fill, Stj. 157, 164, passim.
I)
a. sated, having got one’s fill (~ em ek enn þess).
II)
a. true, sooth, = sannr.
adj. sooth; see sannr.
II. saðr = saddr, q. v.
m. sable-fur, = safalaskinn.
a, m., safal, n., Flor. 5, 7, 10, D. N.; [for. word]:—a sable, the animal, and hence the fur, Eg. 57, 64, 71, Ó. H. 134, Fb. i. 545; safala-skinn, sable-fur, Þórð. 61.
m. sap of trees (börkr af viði ok safi; ber ok safi).
a, m. [Engl. sap; Germ. saft], the sap of trees (the juice of berries is called lögr, q. v.); börkr af viði ok safi, Fms. viii. 32; þeir átu safa ok sugu birki-við, 33; ber ok safa, Fas. iii. 208, passim.
No entry
n. a collection, Vm. 6, 15, passim in mod. usage.
see samna.
að, see samna.
No entry
n. sawdust:—sawing, keppa sag, Skíða R.
I)
(að), v. to saw, cut with a saw (krossinn var sagaðr í sundr).
II)
(gen. sögu, pl. sögur), f.
1) what is said, statement (má vera, at sönn sé s. þín);
2) tale, story, history; segja, ríta sögu, to tell, write a story; hann kemr eigi við þessa sögu, he is not connected with this ‘saga’; vera ór sögunni, to be out of the story; vera í sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögur eru til, as the story goes;
3) the events which gave rise to the story; hann var þá mjök hniginn á efra aldr, er sjá saga gørðist, when this came to pass;
4) tale, report (eigi veit ek um sögur slíkar, hvárt satt er).
að, to saw, cut with a saw, Barl. 166, Fms. vii. 89.
I)
(að), v. to saw, cut with a saw (krossinn var sagaðr í sundr).
II)
(gen. sögu, pl. sögur), f.
1) what is said, statement (má vera, at sönn sé s. þín);
2) tale, story, history; segja, ríta sögu, to tell, write a story; hann kemr eigi við þessa sögu, he is not connected with this ‘saga’; vera ór sögunni, to be out of the story; vera í sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögur eru til, as the story goes;
3) the events which gave rise to the story; hann var þá mjök hniginn á efra aldr, er sjá saga gørðist, when this came to pass;
4) tale, report (eigi veit ek um sögur slíkar, hvárt satt er).
u, f., gen. sögu, pl. sögur; gen. pl. sagna is rare; and in compds the gen. sing. sögu- is preferred, thus sögu-bók, sögu-fróðr, where sögu-is used in a collective sense; when gen. sagna- is used it is often to be regarded as borrowed from sögn, as in sagna-fróðr, sagna-meistari; sagna from saga, however, occurs in dæmi-sagna, Stj. 560; Orkneyinga-sagna, Ó. H. 90, l. 3 from the bottom: [from segja; cp. Engl. saw; Germ. sage.]
B. A story, tale, legend, history. The very word owes its origin to the fact that the first historical writings were founded on tradition only; the written record was a ‘saga’ or legend committed to writing; the story thus written was not even new, but had already taken shape and had been told to many generations under the same name; hence the written history and the story told were both alike called Saga, just as in Gr. both were called λόγος (Herod, i. 184, ii. 161, vi. 19). In some instances when history is mentioned by name it is difficult to say whether a told or written Saga be meant; the former seems to be the case, esp.in the Landnáma—þar hefsk saga Harðar Grímkels-sonar ok Geirs, Landn. 62; þar görðisk saga þeirra Þorbjarnar ok Hávarðar ens halta, 127; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. = sagorð, D. N. ii. 119.
No entry
a, m. moistness, dampness, freq. in mod. usage.
No entry
að, to saw or cut with a blunt instrument: metaph. to haggle.
m. historian.
m. an historian, Sturl. i. 9; Josephus s., Stj.
m. historian.
a, m. an historian, Stj. 245.
f. story-telling (at public meetings, feasts, etc.).
f., see saga, Sturl. i. 25, Þorf. Karl. ch. 7.
No entry
n. a saw, saying, N. G. L. i. 368.
I)
(að), v. to do harm, scathe (jarl kvað þat ekki s. mundu); impers., hvat sem at var gört, sakaði hann (acc.) ekki, no matter what they did, no harm came to him; recipr., at vér skylim sjálfir um sakast, that we should injure one another.
II)
(að), v. to blame, find fault with; s. sik um e-t, to blame oneself for (ekki mun tjá at s. sik um orðinn hlut); recipr., sakast um e-t, to blame one another for a thing; s. sáryrðum, to bandy cutting words.
að, [sök; Ulf. sakan = μάχεσθαι, ἐπιτιμαν, ga-sakan = ἐλέγχειν, A. S. sacan; cp. sókn, sækja, sekr]:—prop. ‘to fight,’ which remains in Hom. 30.
2. to blame, find fault with; saka sik um e-t, to blame oneself for a thing, Nj. 20, Fms. xi. 2; sakask um e-t, to blame one another, Fb. ii. 25, Al. 81; Þorvaldr lét ekki tjóa at sakask um verkit, Glúm. 374; cp. the saying, tjáir ekki að sakast um orðinn hlut, no use to cry over spilt milk; sakask við e-n, to throw the blame on, to scold, Mart. 121; sakask sáryrðum, to come to words, Ls. 5.
3. part. sakaðr, charged, accused, Gþl. 548: in the phrase, sakaðr ok sifjaðr, foe and friend, 14, 67, 547: convicted, guilty, Fms. ix. 427.
II. to hurt, harm, scathe; þér skal ekki saka, Nj. 53; jarl kvað þat ekki saka mundu, Orkn. 408: impers., sakaði hann (acc.) ekki, Fms. i. 104; Skúta sakaði ekki, Rd. 295: sakaðr, hurt, wounded, Sturl. iii. 267; var ekki borð sakat (damaged) í skipi þeirra, Ld. 76; mun ek göra ráð fyrir svá at ekki saki til, Fms. i. 189; Ólafr kvað ekki til mundu saka, Ld. 76.
2. recipr., eigi hygg ek okkr myni úlfa dæmi, at vér skylim sjálfir um sakask, that we should destroy one another like wolves, Hom. …
Shortened here. Read the full article →
m. a witness to the handing over of a suit.
m. a witness in sakartaka, Nj. 234.
n. witness of the handing over of a suit.
n. a witness to a sakartaka, Nj. 36.
I) prep. with gen. = sakir.
II) from sök, sake.
and saka-, for these compds see sök.
m. the chief party in a case.
a, m. the chief party in a suit, Grág. i. 144, 355, ii. 405, Nj. 239; see aðili (p. 3, col. 2).
m. plaintiff, accuser.
a, m. a plaintiff, accuser, Sks. 644, Gþl. 22,
m. = sakeyrir.
m. = sakeyrir (q. v.), Fms. vii. 300, Gþl. 159.
No entry
n. pl. = sakferli, q. v.; kæra mál ok s., Stj. 164.
f. ‘charge-giving’, charge.
f. a ‘charge-giving,’ charge, Fms. vi. 163, vii. 293, K. Á. 174, Nj. 11.
n. mispleading, by which a suit may be lost.
n. ‘suit-spoil,’ mispleading, by which a suit may be spoiled or lost, Grág. i. 40, Nj. 235.
m. ground which one has for suing another; offence (gefa upp sakarstaðinn).
m. an offence, transgression; hann kvaðsk vilja góðu við hann skipta ok upp gefa sakar-staðinn, Finnb. 346; Áskéll görði Mýlaugi við jafn-mikinn ok tólf aura silfrs fyrir sakar-staði (where sakastaðr is almost identical with lögmáls-staðr); féllu hálfar bætr niðr fyrir sakastaði, þá er hann þótti á eiga, Nj. 166.
No entry
u, f. the taking up a suit.
n. pl. dispute.
n. pl. litigation, Edda 18.
No entry
f. = sakvörn (q. v.), Sks. 510, 542, 546.
No entry
f. pl. = sakbætr, Fs. 34.
m. = sökudólgr.
m. = sökudólgr, Fs. 63, Fbr. 102 new Ed.
a. guilty.
adj. guilty, Fms. viii. 326, Sks. 341.
a. = saklauss.
adj. ‘sackless,’ guiltless, = saklauss (q. v.), Sks. 337; þat vilda ek at þú tækir sættir ok sjálfdæmi sakalaust (dropping the prosecution?), Lv. 30.
m. a man disposed to litigate; ~ mikill, a great ligitant.
m. a man qualified as an attorney; vænn maðr, görr at sér ok s. mikill, a great litigant, Ld. 124: a man under charge, Lat. reus, Bs. i. 727: a guilty man, criminal, (mod.)
No entry
a, m. read sakni (?), Bs. i. 461.
No entry
u, f. [sökkva, cp. Germ. sink-blei], a plummet, Sks. 30.
(að), v. to miss, feel the loss of (þá ~r hann hringsins).
að, [Dan. savne; Swed. sakna], to miss, feel the loss of, with gen., Korm. (in a verse), Þkv. 1, Gkv. 1. 9, Ýt. 22; sakna vínar í stað, Fas. ii. 179; þá. saknar hann hringsíns, Nj. 74; þá var hans saknað, Orkn. 150; hann saknaði þeirra um myrgininn, Fms. vi. 325, Ó. H. 152, and passim.
2. to miss, bewail, of the mind, passim in mod. usage.
(söknuðr), m. sorrow for a lost thing, feeling of loss.
and söknuðr, m. sorrow for a lost thing, Skv. 3. 13, passim in mod. usage.
m. loss.
a, m. a loss, = söknuðr, Fms. viii. 155, v. l., cp. Bs. i. 461.
No entry
n. [eccl. Lat.], the sacrament, holy communion, H. E. i. 513, Pass., Vídal.
No entry
a, m. a relation of a slain person entitled to an additional portion of weregild, defined in N. G. L. i. 79, 185, and Grág. ii. 183; a son or brother born of a bondwoman, a brother on the mother’s side, a grandfather and grandson are so named, N. G. L. l. c., cp. also Grág. l. c., where the sakauki is opp. to the receiver of the höfuð-baugr. sakauka-bót, f. compensation due to a s., N. G. L. i. 187.
pp. guilty.
part. guilty, Fms. vii. 135, 294, Ld. 226, Ísl. ii. 385, Ó. H. 105, passim.
No entry
f. pl. an additional penalty, fine, damages, Grág. ii. 87, 183, N. G. L. i. 21, passim.
m. fine, penalty esp. a fine due to the king.
m. a fine, penalty, Bs. i. 36, Jb. 444: esp. a fine due to the king, the king’s fiscus or privy purse, Fms, iii. 16; konungs s., vii. 300: = sakgildr eyrir, en áðr hafði gengit s. sem í konungs mál, viii. 270. By the ancient law all transgressions of law were punishable with a fine to the king.
n. lawsuit, action.
n. a lawsuit, action, Landn. 259, Ölk. 36, Rétt. 5: = sak-bætr, D. N. passim.
No entry
n. = sakbætr, N. G. L. i. 75.
No entry
adj. current, as legal tender for a sakeyrir, Grág. ii. 187, N. G. L. i. 228.
a. quarrelsome, contentious.
(sak-gæfinn, Orkn. 308), adj. quarrelsome, offensive, Eb. 290.
No entry
adj. severe, exacting, Finnb. 270, v. l.
a. not guilty, innocent.
adj. [Old Engl. sack-less; Dan. sages-lös; Swed. sack-lös]:—‘sackless,’ innocent, not guilty, esp. as a law term, Nj. 175, Eg. 49, Ó. H. 32, Fms. i. 84, Sól. 6, passim in old and mod. usage; vera saklauss af e-u, Mag. 60: neut. saklaust, without cause or reason, Gþl. 226: mod. það er s., it does no harm.
n.
1) um (or fyrir) ~, without due ground, without cause (þat munu margir mæla, at eigi hafi um ~ verit);
2) innocence.
n. the being not guilty; in old writers esp. used in phrases, um (fyrir) sakleysi, without due ground, without provocation, Nj. 270; faðir hans sótti Hjalta um saklöysi, Bs. i. 19; at eigi hafi um s. verit, þar sem Gunnarr rauf sætt við þá nafna, Nj. 106; ekki görði Kári þetta um s., hann er í öngum sættum við oss, 270; eigi er s. við þú, Fb. ii. 352; fyrir s., Fms. i. 302; Ólafr var eigi í s. við Sýja, O. H. L. 12; sumir kalla at eigi sé s. í, þótt …, Ld. 64.
2. innocence, passim.
No entry
n. pl. a charge, lawsuit; hefja s. við e-n, 677. 13.
pp. current, as a legal tender for sakeyrir.
part. = sakgildr, Fms. vii. 300.
No entry
n. adj. liable to a charge, blamable, Grág. i. 337, Stj. 498; eigi skal s. þó at menn blóti á laun, Fms. ii. 242; eiga s. við e-n, Ísl. ii. 385.
No entry
n. pl. consultation in a lawsuit, Grág. i. 11.
No entry
réð, to tender advice in a suit, Grág. i. 11.
f. pl. runes of strife.
f. pl. Runes causing strife, Hkv. 2. 32.
No entry
f. pl. an action, lawsuit, Fær. 257, Sturl. i. 134, Gullþ. 25, Fms. vii. 142.
a. lucky in lawsuits.
adj. lucky in lawsuits, Bjarn. 45.
(see taka), v. to convict, = sekja.
tók, to convict, Lv. 96.
n. the law as to the penalties (sakeyrir) due to the king.
(sök-tal, N. G. L. i. 184, Fb. i. 562), n. the law as to the penalties (sakeyrir) due to the king; hann setti lög … görði s. ok skipadi bótum, Hkr. i. 72.
No entry
u, f. the tale of fines, = saktal, Grág. ii. 173.
No entry
adj. inoffensive, shunning strife, Bjarn. 51; thus written, and not sáttvarr (corrupt reading for sacvarr) as in the Edition.
No entry
f. = sakvörn, Thom. 452.
No entry
(sök-vörn, Nj. 232), f. a defence; þeim manni er handselda s. hefir fyrir hann, Nj. l. c.: an excuse, exculpation, = afsakan, 655 xxvii. 2, Al. 75, Sks. 542.
n. payment, instalment.
n. [Dan. salg; Swed. salu; Engl. sale], a sale, bargain; þá skal hann sal taka, then he shall make the bargain, N. G. L. i. 75; taka á sal, id., Js. 9; skyldi á þessu vera þriggja ára söl, a sale at three years’ notice, Dipl. iii. 11; til fyrsta sals, Gþl. 27; fyrir sal, before the sale, Js. 8; selja e-t sölum, to put up to sale, Grág. ii. 368; fara at sölum, to go on sale, 205; at kaupum ok sölum. sala-stefna, u, f. a ‘sale-meeting,’ auction, Gþl. 132, 183, Jb. 99.
f. sale; hafa (eiga) e-t til sölu, to have on sale, for sale.
u, f. a sale; hafa sölur af e-m. Fas. iii. 91; varna e-m sölu, Nj. 73, v. l.; til sölu, on sale, for sale, N. G. L. i. 39; kaup ok sölur, Sturl. ii. 2.
COMPDS: sölumaðr, Söluváð, söluvirðr.
n. pl. homestead, home.
id., Vþm. 3, (= mod. húsa-kynni.)
n. privy, = garðhús, háðhús.
n. [akin to salr], a privy, Ld. 208, Fb. i. 416, ii. 87, Slurl. i. 118, Þiðr. 77, Þjal. Jóns. 51.
No entry
a, m. a seller, Jb. 56, 191.
No entry
m., ? = salli; þat hygg ek at hann færi út í Káranes at búa um sallað sinn, Sturl. iii. 141.
No entry
a, m. dust or refuse, e. g. of hay left in the crib by cattle; hveíti-salli, Stj.; drífu-salli, snow-dust, Snót 73.
(gen. salar, pl. salir, acc. sali), m. room, hall (skjöldum er s. þakiðr).
m., gen. salar, dat. sal, plur. salir, acc. sali, [cp. Ulf. saljan = μένειν, and saliþwos = μονή, ξενία; A. S. seliða; Germ. saal; Swed.-Dan. sal]:—a saloon, hall; ór þeim sal, Vsp. (Hb.) 20; inn í sal, Hým. 10; salar gafl, the house-front, 12, Vkv. 7, Hðm. 32; salar steinar (the pavement?), Vsp. 5; endlangan sal, Vkv. 15; endlanga sali, Skm. 3; sali fundu auða, Vkv. 4; taug-reptan sal, Hm. 35; salr ór gulli, … sal sá hón standa … sá salr, Vsp. 43, 44; í sal, Gkv. 2. 24, Gm. 14: sali (acc. pl.),5, 6, 12, 16; skjöldum er salr þakíðr, 9; okkarn sal, Skm. 16; til sala várra, Skv. 2. 13; kom hann at sal, Rm. 23; nú skínn sól í sali (acc. pl.), Alm. 36; Suptungs salir, giant-hall, Hm. 104; í Óðins sali, Em. 2, 3; Svölnis salr = Walhalla, Lex. Poët.; í lýða sölum, in dwellings of men, Skv. 2. 3; salr ausinn moldu, of a cairn, Fas. i. (in a verse); at mitt lík ok þitt væri borit í einn sal, Edda (in a verse); dísar-salr (q. v.), of a temple: poët. compds, hjarta-salr, ‘heart-hall;’ salr þindar, = the breast; mergjar-s., ‘marrow-hall.’ i. e. the bone; dóma dæmi-s., ‘speech-ball,’ i. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. a salt-cellar, Dipl, iii. 4, 13.
n. salt; leggja sök í ~, to shelve a case. Cf. Eystra~.
n. [a word common to the Teut. as also the class. languages]:—salt, Stj. 609; salt ok brauð, Fb. ii. 24, Pr. 470, passim; distinction is made between hvíta-salt, white salt, Edda ii. 431, 515, and svarta-salt, black salt, from sea-water, N. G. L. i. 39:—of salt used for cattle, salt skal hann eigi meira göra en hann þarf at gefa búfé sínu, id.:—the phrase, leggja sök í salt, to shelve a case, Bs. i. 690: the saying, í salti liggr sök ef sækendr duga; nú stendr skuld tuttugu vetr eða tuttugu vetrum lengr, þá fyrnisk sú skuld fyrir váttum, enn hann má koma honum til eiða at hváru, þvíat í salti liggr sök ef sækiendr duga, N. G. L. i. 24 (Gþl. 484, Jb. 351); vega salt, to balance against one another. In Norway and Icel. salt was chiefly procured by burning seaweed, cp. ‘brenndum brúk á sandi,’… hinn þríði var upp á berginu ok brenndi þara, Frissb. 255; also from the sea, cp. Þorst. Síðu H. 177, ek þóttumk ganga til sjófar þar sem var saltsviða mikil, ok þóttumk ek eta glóanda salt ok drekka sjáinn við. Such salt works are often mentioned, see the compds below. For salt used in baptism, see geifla.
II. in local names, Salt-eyrr (Salt-eyrar-óss), Eb. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to salt, pickle (þeir söltuðu fótinn í hvíta salti).
1. u, f. salt-water, pickle; kirkjan á (owns) á Steins-mýri tuttugu skjólur söltu, Vm. 172.
2. að, to salt, pickle, Lv. 111; saltaðr hvalr, Dipl. iii. 4; saltað flesk, Art. 24, passim.
No entry
f. a salting, pickling, D. N. ii. 93.
m. psalter, psalm-book.
psaltari, a, m. [eccl. Lat.], a psalter, esp. the Psalms, Ld. 328, Fms. vii. 227, Am. 39, Dipl. v. 18, Hom. 139, Bs. passim; saltera skrá, Jm. 25, Pm. 24, Dipl. v. 12; saltara töturr, Am. 91.
No entry
m. [Gr. ψαλτήριον], a psaltery, Fms. vii. 97, Fas. iii. 359.
(sölt, salt), a. salt.
adj., sölt, salt:—salt, Sks. 628, Edda 4, 79 (where see the myth how the sea became salt), passim, brim-saltr, adj. salt as brine; ú-saltr.
No entry
m. a salt-bag, Vm. 29.
f. salt-burning.
u, f. a salt-burning, Fas. ii. 91, 94.
No entry
f. a salt-booth, salt-shed, Gþl. 378.
No entry
u, f. a nickname, Sturl.
No entry
n. a salt-vat, Dipl. v. 18.
No entry
u, f. a ‘salt-beach,’ where salt is burned, recorded as belonging to a church; kirkja á saltfjöru í Gautavík, Vm. 155.
No entry
f. salt-making, salt-works, Landn. 131.
f. salt-pit.
u, f. a salt-pit, Sturl. i. 61.
No entry
m. a ‘salt-holm,’ v. l.
m. salt-burner.
m. a salt-carle, one who burns salt, as the humblest and poorest occupation, Eg. 14, Fms. vi. 9, Fas. ii. 499, D. N. ii. 292, v. 286: a salt-boiler, salt-vat. Ám. 35 (cp. jarnkarl, skeggkarl).
No entry
m. a salt-kettle, Gþl. 378, D. N.; saltketils sát or setr, salt-works, D. N. passim,
n. grain of salt.
n. a ‘salt-corn,’ grain of salt, Vígl. 63 new Ed.
No entry
m. a cross-shaped salt-cellar, used in church at baptisms, Pm. 120.
m. = saltkarl.
m. = saltkarl, Fms. vi. 7.
No entry
n. a nickname, Fb. iii.
m. salt-stone, pillar of salt.
m. salt-stone, Stj. 123.
f. = saltbrenna.
u, f. = saltbrenna, Anal.
No entry
m. [for. word], a kind of stuff, H. E., D. N., Vm., Ám.
No entry
m. the bright-hall, Ýt.
No entry
a, m. the day of payment, D. N.
f. household-folk, inmates.
f. household-folks, inmates, Hm. 100.
m. wall.
m. the wall, Vkv. 28.
m. poet. the cock.
m. the ‘hall-gowk,’ a cock, gallus, Gs. 7.
m. poet. the cock.
m. = salgaukr, Hkv. 2. 47, Edda (Gl.)
n. closet, room.
n. a closet, Akv. 7.
No entry
f. a housemaid, Skv. 3. 45, 48.
n. pl. = salakynni.
n. pl. a home, homestead, Skm., Rm., Gm.
No entry
sal-vörðuðr, m. a ‘house-ward,’ porter, Ýt.
f. domestics, = drótt.
f. domestics, Vkv. 20.
(samdi, samat), v. to beseem, befit, become; e-t samir vel, illa, it befits well, ill (mart ferr nú annan veg en bezt mundi s.); e-m samir e-t vel, illa, it becomes one well, ill (illa samir þér at berjast í móti mér); vil ek sjá, hvernig þér sami skyrtan, how it fits thee; s. sér vel, to look well (Hallgerðr sat á palli ok samdi sér vel).
pres. samir; pret. samði; pres. subj. sami; pret. semði; part. samat, Al. 125; with suffixed neg. samir-a, it befits not, Hkr. i. 154, Ísl. ii. 253 (in a verse); other tenses are taken from sóma or sæma, q. v.; [akin to sam]:—to beseem, befit, become; e-t samir vel, ílla …, it befits well, ill; or also, e-m samir e-t vel, ílla …, it becomes one well, ill; sem þeim sami (subj.) þat sízt, at …, Ld. 264; eigi samir þér þat, Ísl. ii. 242; samir þér þat ílla at veita mér útrúleik, Fms. i. 50, Ó. H. 216; sem þér semdi bezt, Fms. vi. 150; samir þat eigi, xi. 123; hitt þótti oss ílla sama, vi. 260; mart ferr nú annan veg en bezt mundi sama, v. 76; svört eru augun, systir, ok samir þat eigi, it does not look well, Korm. 20; veittu alla þjónustu þá er samði, Fms. x. 149, Skv. 3. 17; þann umbúnað er góðum mönnum semði, Fms. v. 94 (sómði, Ó. H. 224, l. c.); svá samdi Kristi at láta pínask, Hom. (St.) Luke xxiv. 26: láta sér e-t sama, to put up with a thing, Sks. 476: sama sér, to look well; mundi Guðrún ekki þurfa at falda sik til at sama betr en aðrar kouur, Ld. 210; Hallgerdr sat á palli ok samði sér vel, Nj. 25; vil ek sjá hvernig þér sami skyrtan, how it fits thee, Fas. …
Shortened here. Read the full article →
adv. together, in common (Engey skulum við eiga báðir s.); allr s., whole, entire (bœndr urðu hræddir við þenna atburð allan s.); allir s., all together; þrír, fjórir s., three, four together; einn s., one alone; smám s., by degrees; köflum s., piecemeal; mörgum mönnum s., in groups; with a gen. form, til ~s = ~.
adv. [samr], but with a gen. form in til samans:—together; lífa, koma, vera, búa, hafa, eiga … saman, to live, come, be., dwell, have, own … together, passim: nokkurir s., Eg. 593; allir s., all together, 11, Grág. i. 143, Ó. H. 40; allt s., the whole; báðir s., both together, Hom, 111; helmingr s., half each, Grág. ii. 152; fleiri s., the majority, i. 57; einn s., one alone, Eg. 755; honum einum s., Nj. 265; hana eina s., 129; þrír, fjórir … saman, three, four … together, Fms. viii. 34, Vígl. 22 new Ed.; smá-saman, by degrees, Háv. 45; kötlum s., piecemeal, Þórð. 62; mörgum mönnum s., in groups, Fb. ii. 185; riðlum s., in small groups, Fms. viii. 124, v. l.; faðm s., Grág. ii. 336, Jb. 212; til samans, together, Bs. i. 68, Sks. 367, passim in mod. usage.
COMPDS: samanballaðr, samanblandning, samanburðr, samandraga, samandráttr, samaneiga, samanhlaðning, samanlesa, samanlestr, samanlíming, samanlostning, samanneyta, samansafna, samansafnanligr, samansamnaðr, samansetning, samanskrifa.
No entry
part. balled-together, Karl. 124.
No entry
f. a mixture, Stj.
No entry
m. compilation, H. E. i. 584: mod. comparison, collation.
No entry
dróg, to gather together, Bs. i. 134.
m. gathering.
m. a contraction, gathering, O. H. L.
No entry
u, f. a conflict, Stj. 523, Bs. ii. 139, Grett. 90 A.
No entry
f. compilation, Skákla 188, 192.
No entry
las, to compile, Fb. iii. 237.
m. collection.
m. a collection, Skálda 212: compilation, H. E. i. 584.
f. conglutination.
f. conglutination, Skálda 177.
f. collision.
f. a collision, Skálda 183.
No entry
t, = samneyta, K. Á. 226.
No entry
að, to gather together: reflex, to come together.
No entry
adj. collective, Skálda 191.
m. gathering.
m. a gathering together, Sturl. i. 156 C.
f. composition.
f. composition, Skálda 177.
(að), v. to compose, write.
að, to compose, write, Landn. (App.)
m. = samborgari.
m. a citizen, Stj. 9.
a. comparable.
adj. comparable, Barl. 98, 136.
m.
1) reconciliation, = sætt; koma sama á með þeim, to reconcile them;
2) honour (tapa sama sínum);
3) a due (fá sinn sama); þat er ekki s., at, ‘tis not beseeming that.
a, m. conciliation; koma sama á með þeim, to reconcile them, Fær. 127.
2. honour; tapa sama sínum, Fær. 410.
3. a due; fá sinn sama, Fms. vi. 20; sem ek hafða föng á ok þinn var sami til, Barl. 66; þat er ekki sami, ‘tis not beseeming, Fbr. 81 new Ed. sama-staðr, m.; það er góðr samastaðr.
(að), v. to collect, gather, with dat. or acc., = samna.
að, [Dan. sanke], to gather, collect, of money, with acc., Stj. 99, v. l., Hom. 151; lætr hann s. féit í einn stað, Bs. ii. 35: with dat., s. penningum, i. 710 (Ed. sumka wrongly): samka upp, to pick up, Hom. 117: reflex, samkask, Barl. 51; see sanka.
No entry
n. an agreement, Jb. 361.
No entry
m. a kind of umpire, a member of a meeting, Grág. i. 457, K. Þ. K. 146.
n.
1) discussion, debate;
2) stipulation.
n. a discussion; hann kom seint ok var lokit öllum samkvámumálum, the debate was closed, Lv. 76: a stipulation, afbrigð samkvámumála, Grág. i. 457, 458.
(að), v. to gather, collect, with dat. or acc. (s. mönnum, liði; s. saman mikinn her);
refl., ~st, or s. saman, to gather together, increase.
að, also spelt safna, and so in mod. usage, [saman; cp. Germ. sammeln], to gather, collect, with dat., and so in mod. usage; samna Niflungum, Akv. 17; s. liði, Eg. 9; s. herliði, 10; s. her, Fms. i. 12; s. geldfé, Eg. 740, 741; þeir söfnuðu at sér mönnum, Nj. 23; var víðar safnat, Eg. 32: metaph., samna skrökvi, to put together slander, Lex. Poët.: with acc., samna mikinn her, Fms. x. 337; s. saman mikit fólk, 289; s. lið nakkvat, xi. 27; hann samnar þat ok saman dregr, Stj. 99; saman samnandi týndar þjóðir, 402.
II. reflex. to gather together; þeir samnaðusk saman, Fms. i. 136; söfnuðusk þeir saman, Eg. 59; honum samnask útöluligr herr, Al. 17; þá er Páli þótti safnask (increase) fjárhlutr sá, Bs. i. 135.
(gen. -ar), m.
1) gathering, host; gøra samnað, to gather men;
2) congregation.
safnaðr, söfnuðr, m. a gathering, host; göra samnað, to gather men, Fms. ix. 359, v. l.; rjúfa samnað, Eg. 58; kom þar safnaðr nokkurr móti honum, Fms. vi. 406; var þar fyrir samnaðr ok herhlaup, Ó. H. 88; samnaðar-öl, samburðar-öl, Ó. T. 24; liggja í safnaði, Fms. vii. 294, x. 344; safnaðar maðr. Fas. ii. 480.
2. a congregation; er hann tekinn í bræðra samnað, Mar.; berr svá til at nokkurr af samnaðinum görir confessionem, id.: in mod. usage söfnuðr, but gen. safnaðar, eccl. a congregation, worshippers, N. T., Vídal. passim.
No entry
f. a gathering, Stj. 52, Hom. 140.
f. agreement, treaty.
f. [semja], an agreement, treaty, Sturl. ii. 173; samningar-maðr, a trusty man, one true to his word, Ld. 116.
m. reconciliation, agreement (var upp lesinn sá s.).
m. a mediation, Fær. 244: an agreement, Fb. i. 512, H. E. i. 406: of a written deed, Bs, i. 735, and in mod. usage.
No entry
n. a congregation, Edda 108.
(söm, samt), a.
1) the same;
the def. form is used both with and without the preceding art. (inn, in, it);
í sama húsi, in the same house;
hann var s. í boðum sinum, the same, unaltered;
svá fór sem samt sé, it turned out the same way;
komast í samt lag, to get into the same condition as before;
with dat., the same as;
kom Guðrún eigi síðan í sömu rekkju Ólafi, into the same bed as Olaf;
it sama, the same, likewise;
2) agreeing, of one mind (hann var s. um yðra ferð);
3) í samt, continuously, = samfast (þrjár nætr í samt).
adj., söm, samt. The definite weak form (sami, sama, sama, pl. sömu) has so far prevailed that the indefinite form chiefly remains in peculiar phrases, but not throughout the cases, gen. sams, sams dæmi, Am. 21; sams misscris, Gkv. i. 9; sams konar (but rare); sams héraðs, Grág. i. 92. 151: dat. sing. fem. samri (með samri grein), Dipl. v. 21: acc. sing. fem. sama, in the phrase, í sama sæing, see below: plur. samir, Bs. ii. 41; söm laun, Clar.: neut. samt, samt lag, Fms. xi. 55; but esp. as adverb, see below: but the acc. sing. masc. saman, acc. pl. sama, samar, gen. samra scarcely occur: even at the present day the indef. nom.is used only in peculiar phrases, thus náttúran er söm að sjá, Eggert; samr og jafn; so also in the instances where samr means agreeing, the indef. form only is used: [in Ulf. only the indef. form remains, sama = ὁ αὐτός; Dan.-Swed. samma; Engl. same; Old Engl. (and in Spenser) sam; but not in A. S.; same in English is therefore a borrowed Norse word, see Grimm’s Gramm. iii. 4, 5, and Mr. Earle’s Philol. of the Engl. Tongue; akin are Lat. simul and similis, Gr. ἄμα and ὁμοιος.]
B. The same; …
Shortened here. Read the full article →
f. banquet.
u, f. a banquet, Sks. 558.
m. pl. bench-fellows.
m. pl.bench-fellows, Sks. 366, 367.
m. = samningarmaðr.
m. [samr B.H.], a peaceful man, Ó. H. 92.
No entry
a prefixed particle in compds [cp. samr], signifying combination, not used singly.
No entry
a, m. a co-heir.
n. connexion, league.
n. a connexion, Stj. 33, Nj. 49, K. Á. 104, 116, Sks. 611: a league, Nj. 86, Ld. 166, Fms. vii. 280, Mar. passim. sambandsmenn, m. pl. confederates, Stj. 261.
f. joint pasture.
f. a joint-pasture, Grág. ii. 287, Vm. 18, Dipl. iii. 8.
(see bjóða), v. to equal, be equal to.
bauð, to be equal to, Fb. i. 310; samboðit e-m, worthy of one.
n. mixing together, sexual intercourse.
n. a mixing together, intercourse, Fas. i. 411, Bárð. 163, Fms. vi. í 23, Bs. ii. 46.
(að), v. to blend together, mingle.
að, to blend together, mingle, Bs. ii. 81, El. 13.
No entry
f. = sambland, Stj. 21.
pp. blended, mixed.
part. blended, mixed, Stj. 7, 97, Fas. iii. 113, Eluc. 37.
(see blása), v. to conspire.
blés, to conspire, Bs. ii. 72.
m. conspiracy.
m. a conspiracy, H. E. i. 507, Ann. 1360, Bs. i. 831, ii. 3.
pp. born of the same parents.
part. born of the same parents, Stj. 217, Hkr. iii. 146, Fb. i. 78.
No entry
m. [brjósk], ‘hotch-potch,’ e. g. fat and lean together.
m. brother, fellow-member of a society, esp. of friars.
m. a confrére, esp. of friars, Fms. vi. 28, D. N.
No entry
adj. one whose eyebrows meet above the nose; no evil spirit, it was thought, dared face a man ‘with meeting eyebrows,’ Ísl. Þjóðs.
No entry
part. joined, strung together, Stj. 602.
No entry
m. a collection, mod. collation, comparison, samburðar-öl, n. a kind of symposium or picnic, to which guests brought their own provisions, Fms. vii. 190, 303, Ó. H. 151, N. G. L. i. 6.
f. dewlling together, cohabitation.
f. a dwelling together, cohabitation, N. G. L. i, Bs. i. 632, Stj. 21, 195, 247.
No entry
n. = sambúð, N. G. L. i. 239.
f. = sambúð.
f. = sambúð, Stj. 367.
No entry
n. having a farm in common, sambýlis-maðr, m.
m. death at the same time (man ykkar ~ verða).
m. death at the same time; at ykkar verði s., Grett. 144.
No entry
adj. smelling alike; s. við annarra syndir, Hom. 54: hann er orðinn því samdauna, he is come to smell like the rest, only in a bad sense.
a. indecl. of one mind;
vera ~, to agree.
adj. of one mind; verða, vera s., to agree, Lv. 46, Grág. i. 107, N. G. L. i. 124.
m. gathering.
m. a gathering, Sturl. ii. 191, Stj. 647, Barl. 120.
pp. lined all over.
part. lined all over, Fms. ii. 278, vi. 358.
f. symposium, drinking-party.
u, f. a symposium, Fms. i. 280, Grett. 86 A, Stj. 418.
No entry
adv., or sam-dægrs, Grág. ii. 32, which also is the mod. form; sam-dægnis, O. H. L. 121, N. G. L. i. 159, ii. 501, [dægr, dægn]: within the same dægr (q. v.), Gþl. 140, Fb. ii. 28, Stj. 34, Fs. 153, Grág.
No entry
u, f. joint-possession; sameigu-maðr, a joint-possessor. D. N.
No entry
adv. in common, Stj., Mar.
a. common.
adj. common, Stj. 8, 75, 223, Fms. ii. 226, Skálda 185.
a. common.
adj. common, Stj. 403, Al. 154, Bs. ii. 17, Fms. ii. 199.
f. dealings, conflict, fight.
f. dealings, conflict, fight, Odd. 14, Grett. 115, Fbr. 161, Fas. i. 424, Fs. 7, 156: communion, Hom. (St.)
No entry
adj. co-eternal, Greg. 19.
No entry
að, to unite: sam-eining, f. unity.
n. living together.
n. a living together, Hom. 93.
No entry
f. a joint inheritance.
m. co-heir.
a, m. a co-heir, Fms. i. 281, MS. 623. 28, Eluc.
(að), v. to rejoice with another.
að, to rejoice with another, Stj. 9, 52, 245, 426.
m. rejoicing.
m. a rejoicing, Fms. ii. 135.
pp. fitted, meet.
part. fitted, meet, Str. 8.
No entry
n. marriage, N. G. L. i. 230.
a. indecl. travelling together.
adj. travelling together, Eb. 306.
a. fast together, joined, connected.
adj. fast together, joined, connected, Stj. 307, Gþl. 459, Fms. iii. 153: sam-fast, adv. continuously; þrjú sumur samföst, Grág. i. 2; sjau daga samfast, 623. 18; mæla samfast við e-n, Ó. H. 71: þeir fóru ekki samfast, Fms. vii. 264; hvárt sem hann liggr samfast eðr eigi, Grág. i. 156; þeir fóru mjök samfast, Fms. viii. 218; róa s., Hkr. ii. 49.
No entry
adj. = samfeðra, N. G. L. i. 186; Ástríð var samfedd við Knút gamla, Fagrsk. 101; frá samfæddum bræðrum, Gþl. 53, 215.
a. having the same father (hón var samfeðra við Flosa).
(-feðra), adj. having the same father, Fms. iii. 79; bróðir s., systir s., Grág. i. 170; Hkr. iii. 27; af samfeðrum systrum komnir, Gþl. 242; hón var eigi samfeðra við Magnús konung, Fms. vi. 57; hón var samfeðra við Flosa, Nj. 147; eru vit samfeðri bræðr, Fms. ix. 246; systkin hvert samfeðra, N. G. L. i. 48.
No entry
u, f. a joint, juncture:—continuity, tvá daga í samfellu.
pp.
1) joined together, composed;
2) continuous.
part. joined together, composed, Skálda 161, 168: continuous.
No entry
f. a joint, Str. 4.
pp. whole, entire.
1. part. whole, entire, Grág. ii. 362, Stj. 438, 456, D. N.
2. part. begrimed; eta upp reint eðr samfengit, Post. 42.
No entry
adj. travelling together.
adv. jointly.
adv. jointly, Stj. 60, 246.
f. fastening together.
f. a fastening together, Stj. 307, Skálda 203.
n. fellowship, company.
n. fellowship, company, Fms. i. 221.
m. co-partner.
a, m. a co-partner, Fms. ii. 122, Mar.
adv.
1) insuccession, one after another (sjau daga samfleytt);
2) in company; fara samfleytt, to travel together.
adv. within the same quarter, Grág. i. 150.
No entry
n. adj.; fara s., to travel together, Fms. ix. 382: uninterrupted, in succession, one after another, Fas. ii. 445, Gþl. 180, 284.
n.
1) sailing together (halda ~ við e-n);
2) a fleet sailing together.
n. a fleet sailing together, Fms. vii. 286, 310.
2. a sailing together; hafa, halda s., Fms. i. 153. viii. 213, Eg. 126, Landn. 34.
m. = samflot.
a, m. = samflot; fram frá samflotanum, Eg. 355; halda, hafa samflota, Dropl. 5, Grett. 86.
m. meeting, interview.
m. a meeting, interview, Sks. 277.
No entry
f. fellowship, accompaniment.
No entry
adj. complete, Skálda 178.
No entry
part. = samborinn, Art. 121.
No entry
adj. running along with; skip samfært í róðri, Fms. viii. 335: agreeing, ii. 263, Rb. 516, Al. 95, Clar. 131.
f. esp. in pl., samfarar,
1) travelling together;
2) marriage; mæla til samfara við konu to court a woman; wedded life (vóru, gerðust samfarar þeir góðar);
3) intercourse (vinveittar samfarar).
f., esp. in pl. samfarar, a travelling together, Grág. i. 405: a marriage, mæla til samfara við konu, to court, Fs. 128, Ld. 302; þá varðar fjörbaugs-garð samförin, Grág. i. 309; samför þeirra, Bret.: wedded life, s. þeirra var góð, Ld. 138; hvárt samfarar þeirra væri lengri eða skemri, 132: intercourse, Ísl. ii. 382; vinveittar samfarar, Skálda 166; í samförum öllum, Grett. 165 new Ed., Fs. 121.
No entry
u, f. a ‘going together,’ esp. of different flocks grazing together, Grág. i. 423.
m.
1) going together, intercourse;
2) conflict, fight (verðr harðr ~ áðr Freyr fellr);
3) marriage; gøra samgang sinn, to marry.
m. a going together, conflict, fight, Glúm., Edda 42: cohabitation, marriage, 21, Stj. 196; s. hjóna, Grág. i. 277; göra samgang sinn, to marry, Fms. ii. 130, N. G. L. ii. 373, Fas. ii. 400: intercourse, Sturl. ii. 117.
adj. n., eiga ~, to have a common pasture.
n. adj.; eiga s., to have a common pasture, Grág. i. 423 B.
No entry
gat, to beget with, Barl. 183.
adv. equally willingly.
adv. equally willingly, Fms. iii. 45.
v. refl. = samfagna.
dep. = samfagna.
No entry
u, f. n contribution, N. G. L.
(see gróa), v. to grow fast to.
gröri, to grow fast to, Mar.
n. holding together, unity.
n. a holding together, unity, Fms. vi. 286.
pp. continuous.
part. continuous, Bs. ii. 66, 156.
(að), v. to have compassion on.
að, to have compassion on, sympathise with, Bs. i. 166, 170.
f. compassion.
f. compassion, Mar.
n. common name.
n. a common name, Edda.
n. league, alliance.
n. a league, alliance, Fms. v. 104, ix. 344, 395, 401.
f. a metre in which the rhyming syllables are identical in form (as ‘virðandi gefr virðum’).
u, f., or sam-hending, f. a metre with the same rhymes repeated, e. g. virðandi gefr virðum, Edda (Ht.) 133.
2. in mod. usage it is a kind of memorial verses strung together, e. g. the samhendur of Hallgr. Petrsson in Snót (1866).
No entry
adj. [hending], composed in the metre samhenda, Edda 133.
II. [hönd], harmonious, of two men that work well together.
adv. within the same district.
adv. within the same district, Grág. i. 239, Ld. 230.
No entry
n. a concourse, riot, Rétt.
a. leaping together.
adj. leaping together, Fb. ii. 235.
No entry
dep. to join in a riot, Bs. ii. 67.
No entry
n. a conspiracy, Thom. 426.
No entry
adj. side by side.
No entry
n. a consonant, Skálda 162.
No entry
adj. concordant.
f. consonance, harmony.
f. consonance, harmony, Skálda 173, Stj. 45.
m. consonant.
part. consonant, Edda 121, Skálda 161.
No entry
adj. concordant, Mag. 2.
No entry
f. the pealing with two bells together, the third and last peal before service.
(-da, -dr), v. to peal with two or more bells.
1. d, to peal with two or more bells; var samhringt et þríðja sinn, Hom. 69, Bs. i. 847, Mar.
2. u, f. a kind of bell, Bs. i. 132.
No entry
(sam-hugi), adj. of one mind, agreeing, Fms. ii. 137, vi. 263, Grág. i. 377, Fs. 29, Bs. i. 107, Fs. 29.
I)
m. concord, agreement.
II)
a. of one mind, agreeing.
a, m. concord, agreement, Fms. iii. 85.
No entry
adv. in the same house, Hom. 127.
f. common bed.
u, f. a common bed, K. Þ. K. 12.
(see hyggja), v., ~ e-m, to be of one mind with, agree with.
hugði; s. e-m, to be of one mind with, agree with: sam-hyggendr, part. pl., Gh. 5, MS. 677. 11.
a. equal to.
adj. equal to, Fms. i. 122, vi. 344; ú-s., unequal, Fs. 33.
(að), v. to compare;
refl., ~st e-m, to emulate one.
að, to compare: reflex, to emulate, Fms. viii. 240, v. l.
f. comparison (koma í ~ við e-n).
f. comparison, Hom. (St.), Skálda 185.
No entry
adj. = Lat. comparandus, Skálda 185.
No entry
adj. agreeing in a bargain, Jb. 377.
No entry
f. a common epithet, Skálda 193.
n. bargain.
n. a bargain, Grett. 94 A, Fms. ii. 96, Róm. 134.
f. = samkváma.
u, f. = samkváma, Sks. 171 new Ed., Barl. 196.
a. a fellow Christian.
adj. a fellow Christian, Jb. 361.
No entry
t, to hook together, Finnb. 284.
No entry
f. [koma], = samkunda, Gþl. 431, Str. 21, Barl. 36; samkundar-öl, N. G. L. i. 409.
f. feast, banquet.
u, f. a feast, banquet, Am. 1, Sturl. iii. 183, Fms. vi. 441, xi. 109, Finnb. 276, Ó. T. 24, Fb. i. 564, Gþl. 200, Sks. 356, Hom. 16, Greg. 28; samkunda-hús, a banquet-hall, Mar.; fagnaðr, -för, Th. 27, Greg. 29; samkundu vitni, a wedding witness, Js. 62; in old writers always in this sense.
2. mod. a Synagogue, N. T., Vídal. passim.
f.
1) meeting, assembly;
2) collision, encounter.
u, f. (mod. sam-koma), a meeting, assembly, Grág. i. 165, 456, K. Þ. K. 142, Fms. ii. 225 (of the poor), x. 393 (of a wedding), Sks. 785: a collision, Skálda 173.
COMPDS: samkvámulag, samkvámumaðr, samkvámumál.
n. consent, esp. gjalda ~ við e-u, to give one’s consent, to agree (báðir guldu ~, at M. nefndi sér Þ. í vætti).
n. [kveða], consent, Grág. i. 2, 39, Nj. 233, Fms. v. 700 Þiðr. 183, Ísl. ii. 361.
a. concordant (við e-t).
adj. concordant, Edda 124 (ii. 602).
f. coincidence, congruity.
f. a coincidence, congruity, Edda 325.
No entry
n. a meeting, feast.
a. congruous.
adj. congruous, Stj. 20: meet, due, ú-samkvæmiligr.
No entry
f. congruity, agreement; ó-samkvæmni, discordance.
No entry
adj. congruous, agreeing, coincident; ó-samkvæmr.
a. indecl. of the same kind.
adj. of the same kind, Stj. 254; ó-samkynja.
adv. at the same house (~ við e-n).
adv. at the same home, Valla L. 205.
n.
1) fellowship, partnership (binda, gøra sitt ~);
2) community, communion (í ~i kristinna manna);
3) sexual intercourse, cohabitation (eiga ~ við konu).
n. a lying together, fellowship, partnership; binda, göra s. sitt, Eg. 9, Fms. i. 214, Stj. 107; s. fjár, Grág. i. 236; taka e-n til samlags, Fms. vi. 183: a share, jöfn samlög, an equal share, Dipl. ii. 1; jörð með öllum gæðum, samlögum ok ítölum, id.
2. cohabitation, matrimony, Fms. xi. 310, Stj. 36; eiga s. við konu, Fms. xi. 385; sauruligt s., vi. 123; hón hafnaði samlagi bónda síns, 656 B. 8, Fas. iii. 61; nauðga henni til samlags, Fms. i. 225; hjúskapar s., Stj. 426.
3. communion; í samlagi Kristinna manna, Fms. x. 242; veitir Guð þeim s. engla sinna ok allra heilagra, 656 C. 34; í samlagi góðra manna, Fs. 54; biðja samlags, 120; eðr hvert s. hefir ljósið við myrkrin, 2 Cor. vi. 14.
I)
(að), v. to join, unite;
refl., ~st e-m, to join oneself to; to cohabitate with.
II)
f. laying of ships together, for battle (blása skipum til samlögu).
1. að, to join, unite, Stj. 573, Fms. ii. 241: reflex. to join oneself to, 41: in mod. usage, to assimilate.
2. u, f. a laying of ships together for battle; blása skipi til samlögu, Fms. ii. 306, viii. 135.
No entry
a, m. a companion. Mar.
No entry
f. [leggja], addition, (mathem.)
m. fellow-countryman.
a, m. a fellow-countryman, Fms. i. 275, vii. 33.
No entry
lagði; s. sér konu, to cohabit, Stj.
f. the same way; eiga ~ við e-n, to have the same way to go.
f., in the phrase, eiga s., to travel in the same direction, so as to be able to join, Jb. 13.
a. living in the same country (~ e-m, við e-n); ef þeir væri samlendir, if they happened to live in the same country.
adj. living in the same country; Gizurr var eigi s. þá er faðir hans andaðisk, Bs. i. 66; cf þeir væri samlendir, if they happened to live in the same country, Fms. v. 314; ef þeir lifa ok eru samlendir, Grág. ii. 126, Bjarn. 5, Ísl. ii. 386, Eg. 60: a fellow-countryman, Germ. lands-mann, þú ert þeim s., Fms. i. 284; hinn nánasti niðr s. ok arfgengr, Grág. ii. 67, cp. the pun in Ld. ch. 59, 65.
f. = jafnlengd.
f. = jafnlengd, K. Þ. K. 42.
No entry
n. a party, Thom. 435.
a. of the same colour (við e-t).
adj. of the same colour, Lv. 29.
No entry
f. comparison.
(-ta, -t), v. to compare.
t, to compare: reflex. to imitate, emulate, Stj.: pass. to be compared with.
a. like, resembling one another.
adj. like, resembling one another, Rd. 255, Karl. 308.
No entry
f. conglutination, Skálda.
No entry
f. pl. a pair of shells fastened together.
f. concord.
f. concord, oneness of mind.
a. of one mind.
adj. of one mind, Fms. vii. 140, Blas. 44, Bs. ii. 75.
No entry
adv. side by side, in the same berth, of ships, D. N.
No entry
n., in the phrase, göra e-m e-ð til samlætis, to make one of a company.
a. indecl. agreeing (vera sáttir ok sam-mála).
adj. agreeing: in the allit. phrase, sáttir ok s., Grág. ii. 171, Ísl. ii. 381, Grett. 165 new Ed.
a. sharing in the power.
(-máttuligr), adj. sharing in power, Barl. 28, 100, 113.
No entry
(-mæddr), adj. of the same mother, Nj. 2, Landn. 272, Gþl. 243, Fagrsk. 101, Stj. 188; cp. samfeðr.
No entry
(-mæðri), adj. = sammæðr, N. G. L. i. 185, Grág. i. 170, Fms. v. 93, vii. 177, Landa. 88.
No entry
t, dep., in the phrase, s. á e-t, to be of one mind in a matter, to agree in a thing, Nj. 86: þeir sögðusk hafa sammælzk á þat, at …, Fs. 128: to fix an interview, í þat sama rjóðr sem þau höfðu sammælzk, Fas. ii. 201.
n. agreement.
n. an agreement, Bs. i. 773, Finnb. 220, Rétt. 73, D. N.
m. namesake.
a, m. a namesake, Sighvat, Finnb. 350.
No entry
part. caught in the same net, Thom. 407.
(-tta, -tt), v. to have intercourse with (~ e-m).
t; s. e-m, to sit at table, have intercourse with, Mar., K. Á. 222, 224, 228, Fms. i. 272; hvárigir vildu öðrum s. Kristnir menn eða heiðnir, Bs. i. 41; s. bannsettum mönnum, 490; s. við e-n, id., 489.
n. communion, intercourse (kristiligt ~).
n. communion, intercourse, Hom. 141, Bs. i. 490, Eg, 265; kristilegt s., Fms. xi. 442; s. heilagra, the communion of saints, Hom. 100, in the Creed, passim: participation, Grág. i. 70.
f. holding intercourse with.
f. a holding intercourse with, Bs. i. 490.
No entry
u, f. = samneyting, Anecd. 26.
No entry
f. to express the gramm. term conjugation, Skálda 185.
No entry
d, to have compassion upon, H. E. i. 410, Bs. i. 238.
f. compassion.
f. compassion, Th. 25, Stj. 155, Bs. ii. 90.
a. indecl. of one counsel, united.
adj. of one counsel, united, Bragi, Elne. 39, Fms. iii. 118, Stj. 550.
pp. n., hafa e-t ~, to be agreed on.
part.; hafa s. e-t, to take counsel together, Ísl. ii. 344.
f. riding together.
f. a riding together, 655 xxv. 2.
m. common shore-drift.
a, m. a common jetsum, Grág. ii. 365, Vm. 156, 159.
(-ta, -t), v. to share a bed with (e-m or hjá e-m).
t, to share a bed with, Fms. ix. 230, Clar.
No entry
part. running together, Rb. 232.
No entry
n. a using folds, pastures (rétt) together, N. G. L. iii. 35, 36.
m. fellow knight.
a, m. a fellow knight, 623. 32, Róm. 116.
No entry
t, to rule in common with, Fær. 137.
No entry
adj. [rún], intimate, friendly.
n.
1) concord, confidence;
2) carnal intercourse (~ við konu).
n. confidence, Sks. 358, Str.
II. carnal intercourse, Hkr. i. 102, Stj. 318, 540.
No entry
f. pl. conversation, Barl. 93, freq. in mod. usage.
a. concordant.
adj. concordant, Landn. 333, Sks. 300.
(see setja), v.
1) to connect, join;
2) to compose, of writing.
t, to connect, Skálda 167, Bs. ii. 111; samsett tala, a compound figure, Alg. 356: to compose, of writing, Fb. iii. 248, Stj. 59, Vm. 123.
f. composition.
f. composition, Skálda 174.
No entry
qs. samsinni, a, m. a companion, Stj. 51.
No entry
t, with dat. to consent.
n.
1) company, fellowship;
2) consent (veita e-m ~).
n. company, fellowship, Hom. (St.), Stj. 521; ok flýði allt s. þeirra, 655 x. 1: observance, hlýðni ok s., 677. 4: consent, (mod.)
No entry
adj. = samhliða.
a. indecl. of one mind.
adj. of one mind, Sturl. i. 94, v. l.
(að), v. to join boards, overlap.
að, [skör], to join boards; skipit varð mjök samskarat uni botninn, Fms. viii. 196; see skara.
a. indecl. sailing in the same ship.
adj. sailing in the same ship, Grág. i. 216, Fbr. 53.
n. pl. intercourse, = viðskipti.
n. dealings, intercourse, (mod.)
a. indecl. balancing; þat er ~, it is an even balance.
adj. balancing, of accounts; það er s., making accounts equal, Fms. ii. 246, Fas. iii. 86.
No entry
adv. of the same kind, (mod.)
No entry
d, = samneyta, Post. 46.
f. syllable.
u, f. a syllable, Edda (Ht.) 120, Skálda 174, 178.
f. = samstafa.
sam-stöfun, f. = samstafa, Skálda 167, Edda 120.
a. belonging to a syllable.
adj. belonging to a syllable, Skálda 180.
a. n. all of one burden.
n. adj. all of one burden; mjök mun þér s. þykkja, þvíat ek mun einn veg alla ráða, Ld. 128.
No entry
t, to tune together, of chords.
adv. at the same moment.
(sam-stundar, D. N.), adv. at the same moment, Fms. v. 168.
No entry
u, f. fusion, of metals.
adv. in the same summer.
adv. in the same summer, Nj. 251, Korm. 160, Fs. 75, Eb. 52 new Ed., Grett. 156.
No entry
að, to answer, (mod.)
f. conspiracy.
f. a conspiracy, Róm. 341, 348.
No entry
1. f. a common country. Mar.
2. f. a communion, Thom. 490.
No entry
n. pl. = systkyn, D. N. ii. 807.
No entry
m. [sverja], a conspiracy. samsæris-maðr, m. a conspirator.
n.
1) sitting down together; taka ~, to sit down at a feast;
2) assembly, entertainment; í svá góðu ~, in such good company.
n. a sitting down together; taka s., to sit down at a feast, Fms. ii. 261, Stj. 460; veita mér s. (to entertain me) at sjálfs síns borði, 539:—an assembly, entertainment, í svá góðu s., in such a good ‘set,’in such good company, Sd. 151; staddr í s., Sks. 370.
COMPDS: samsætisdrykkja, samsætismenn.
No entry
f. a compromise, convention, H. E. i. 396.
No entry
t, to reconcile, Barl.: reflex., D. N.
n. united effort (hafa ~ at e-u).
n. a united effort, pulling together; hafa s. at e-n, Ísl. ii. 106: esp. in plur., samtök, hafa samtök móti e-m, H. E. i. 433.
No entry
1. tók, to do in common, N. G. L. i. 448; s. e-t með sér, Stj. 258, 439.
2. u, f. the collection of a tax, D. N. ii. 263.
3. adj. pulling together; verða s.
n. colloquy, interview.
n. a colloquy, interview, Stj. 129, Fms. vi. 226, Bs. i. 736 Barl. 93: a counting together, 99: gen. sam-tals, adv. altogether, in sum.
No entry
talði, to count together, Hom. (St.)
(að), v. to moderate.
að, to moderate, Bs., Mar.: sam-tempran, f., Bs. ii. 61.
f. connexion.
f. a connection, Rb. 168, Sks. 51, Skálda 180, 183.
(-da, -dr), v. to unite, join.
d, to knit together, join, Fms. iii. 163, Rb. 166, K. Á. 20, 102, 114, Blas. 47: pass., Stj. 34, Hom. 141, Greg. 31.
a. indecl. contemporary (~ e-m).
adj. contemporary, with dat., 625. 94, Fas. i. 413, Bs. i. 127, 619, ii. 104, Skálda 201; þeir vóru allir s., Fs. 124; margar sögur verða hér s., Sturl. i. 106.
adv. at the same time.
adv. = samtíða, Fas. ii. 459, Fs. 28.
No entry
að, = samtiða, Bs. ii. 27.
No entry
m. pickings.
No entry
að, to twist together.
No entry
n. [tún], the line of a common fence, common boundary, Dipl. v. 19.
adv. adjoining, in the neighbourhood of (sitja ~ við e-n).
adv. abutting on, adjoining, metaphor from fields with a common fence (tún); liggja s., to lie together, of land, Gþl. 356, 357; sitja s. við e-n, cp. Engl. ‘to live next door,’ Ld. 246, Rd. 285, Eb. 86; fæðask upp s., Eg. 729 (samtýmis in the Ed. is a misprint); þat var s. við bæ Kálfs, Bjarn. 39.
n. joint authority, rule.
n. joint authority, rule, Fms. x. 310, 311, xi. 312, Rb. 400, Stj. 314, Fas. i., 190, Sks. 340.
f. living together.
u, f. a living together, community, Stj. 1, K. Á. 132.
No entry
f. co-operation.
No entry
adj. Samaritan, Ant. R. ii. 417, N. T., Vídal.
No entry
f. a foresting together, wood gathering, Vm. 60.
(see vinna), v. to co-operate with one (e-m).
u, f. a working together.
No entry
part. working together, Stj. 198, 467, K. Á. 228, Fms. xi. 310.
No entry
a, m. = samvinnandi, Skálda 204.
(-rða, -rðr), v. to estimate equal in worth.
ð, to estimate equal in worth, compare, Fms. x. 338. Stj. 25, 83.
No entry
adj. of like value, Th. 18.
No entry
f. full value, Stj. 156, Mar.
f.
1) living together (stundlig ~);
2) of wedded life, conjugal intercourse (nýtti Hrafn lítit af ~um við hana).
f. a living together, Fms. xi. 424, Grett. 162, Gþl. 227.
I)
f. = samvist.
II)
a. indecl., vera ~ við e-n, to live with one.
1. u, f. = samvist; á málstefnum ok öllum góðum samvistum, meetings, Sks. 274; mun nú skilja várar samvistur (samvistu), Fas. i. 375, Fs. 80, Ld. 286, Fms. vi. 226; ekki bregðr okkarri samvistu, 59; nálægr at líkams samvistu, Fms. iii. 63.; samvistur syndugra, Hom. 105; þá varðar honum eigi við lög s. við skógarmann, Grág. i. 73, 138; vera samvistum með e-m, N. G. L. i. 155:—of wedded life, nýtti Hrafn lítið af samvistum við hana, Ísl. ii. 250; ok er þeirra s. fálig, Fas. i. 209; kallaði miklu betri þeirra samvistu en at hón ætti svá gamlan mann, 50; hón hafði fengið barngetnað af þeirra samvistu, Stj. 514. samvistu-maðr, m. a companion, 677. 11.
2. adj.; vera s. við e-n, to dwell among, Stj. 318.
a. attached.
adj. attached, Stj. 495.
n.
1) conscience;
2) consciousness.
n. [Swed. sam-veta], the conscience, H. E. i. 561.
2. consciousness; heill at samviti, Munk. 39.
pr. p. cognizant of, privy to.
part. cognisant of, privy to, Fms. viii. 280, xi. 241, Fbr. 34 new Ed.
f.
1) conscience;
2) mind, intellect (heill at samvizku, krankr í líkama).
u, f. the conscience, Gþl. 7, K. Á. 202, Fms. i. 141, Dipl. ii. 19, Barl. 85, Bs. ii. 118, freq. in mod. usage, N. T., Pass., Vídal.
2. consciousness; heill at samvizku, krankr at líkama, Munk. 49; heill at líkama ok samvizku, Dipl. iv. S. samvizku-lauss, adj. (-leysi, n.), without conscience, cruel.
(-ða, -t), v.
1) to be of equal weight, match (e-m);
2) to yield mutually.
ð, to yield mutually, Stj. 384: to be of equal weight, match, samvægja e-m, Fb. i. 521.
a. living in peace together.
adj. living in peace together; sáttir ok samværir, Grág. ii. 169.
No entry
adj. = samþingi, Fms. viii. 173.
No entry
part. pl. members of the same district, N. G. L. i. 21.
a. from the same jurisdiction or district.
1. (-þinga), adj. from the same jurisdiction (district); þann mann er samþingi er við hann, Grág. i. 102, 114; þess héraðs er samþinga er, 256; ef þeir eru s., 84.
2. n. a common jurisdiction. samþingis-goðar, m. pl., the three priests (goði) within the same district (þing) were so called, Grág. i. 24, 116, Nj. 214, Glúm. 386; see goði.
No entry
m. a fellow-servant.
m. fellow-slave.
m. a fellow-thrall, Hom. 38.
n. concord, consent, assent.
n. consent, oneness, concord; opp. to sundr-þykki, þat er vili várr bónda ok s., Fms. i. 34, 220; með einu s., with one consent, Ó. H. 88; brátt görðusk greinir um s. konunganna, Fms. vi. 185; vant var at gæta til samþykkis þeirra, 220.
No entry
adv. unanimously, H. E. i. 528, Th. 12, 25, Str. 54.
a. consenting.
adj. consenting, Bs. i.
(-ta, -tr), v.
1) to consent to, with acc. or dat.; ~ með e-m, to agree with;
2) to reconcile (~ e-t við e-t);
3) refl., ~st e-t, to consent to.
1. t, to consent to; s. e-t, Nj. 150, Gþl. 41, Stj. 254:—also with dat., Fms. xi. 265, MS. 623. 29, K. Á. 134; s. með e-m, to agree with, Fms. vii. 305.
2. reflex. to consent to, Ld. 22, Fms. vi. 177; s. e-m, 623. 29.
3. to reconcile, Barl., Hom. 67, 82, Ann. Nord. Oldk. 1848, p. 372: recipr. to come to terms with one another, H. E. i. 247.
2. u, f. = samþykkt, Fr.
a. agreeing, at peace with one (~ e-m or við e-n).
adj. agreeing, at peace with one, opp. to sundrþykkr, Fms. vii. 150, Ld. 38: consenting, s. e-u or e-m, or s. við e-n, Str. 77: vertú snarliga s. þínum mótstöðu-manni, Matth. v. 25.
No entry
f. consent, agreement, K. Á. 112, 200, Dipl. ii. 8, Mar.; samþykktar bréf, a contract, Dipl. iii. 5.
No entry
d, dep. to associate with; s. við e-n, Pr. 90.
No entry
a, m. a nickname, Fms. x.
(-s, -ar), m.
1) sand (Auðr var grafin í sand, þar sem flœðr gekk yfir); kasta sandi í augu e-m, to throw dust in one’s eyes;
2) the sea-shore (skip kom at sandi);
3) in pl. sandy ground, sand-banks, sands.
m. [common to all Teut. languages, except that Ulf. renders ἄμμος by malma]:—sand; sandr né sær, Vsp. 3; sandi orpinn, Grág. i. 354; sandi ausinn, Orkn. (in a verse); fúna í sandi, Ó. H. 229; Auðr var grafin í sand þar sem flæðr gékk yfir, Fms. i. 248: the phrase, kasta sandi í augu e-m, to throw dust in one’s eyes. Band. (in a verse):—the sea-shore, skip koma at sandi, Hkv. 1. 48; lítilla sanda, Hm.; á sandinum, fyrir sandi, reka upp í sand, and so on, freq. in old and mod. usage; fjöru-sandr, beach sand; ægi-sandr, q. v.:—also of the sand from volcanoes, eldr kom upp ór Heklu-felli … bar norðr yfir landit sand svá þykkvan … meðan niðr rigndi sandinum, … huldi svá alla jörðina af sandinum, annan dag eptir fauk svá sandrinn, at …, Bs.i. 804, passim.
2. in plur. sand-banks, sandy ground; eru þar smáir sandar allt með sjó, Eg. 141; sandar, öraefi ok brim, Hkr. i. 229; riðu þeir austr yfir sanda, Nj. 114; um sandana víða, Fs. 157:—poët. the sea is called sand-himinn, sand-men, sand-heimr, Lex. Poët.
II. freq. in local names, Sandr and Sandar, Sand-á, Sand-fell, Sand-nes, Sand-brekka, Sand-dalr, Sand-eyrr, Sand-gil, Sand-hólar, Sand-lækr, Sand-vík; …
Shortened here. Read the full article →
m. sand-bank.
a, m. a sand-bank, -hill, Bs. i. 287.
f. sand-wave.
u, f. a sand-wave, Al. 51.
f. sandy slope, sand-ridge.
u, f. [Dan. sand brink], a sand-ridge, sharp-edged sand-hill, Grett. 133 A.
No entry
-fok, n. a fall of sand from a volcano, Ann. 1300, Al. 50.
No entry
f. pl., see flúð.
No entry
f. a sand-drift, Róm. 236.
n. sand-ocean, desert.
n. [Dan. sandhav], a ‘sand-ocean’ desert, Al. 50.
No entry
a, m. ‘sand-oats’ = melr, q. v.: as a nickname, Fms. ix. 370.
m. sand-hill.
m. a sand-hill, Karl. 241, Pr. 201.
f. a kind of flat-fish.
u, f. a sand-flounder, a fish, Edda (Gl.)
No entry
f. pl. ‘sand-clefts,’ a local name, Sturl. i. 41.
n. grain of sand.
n. a grain of sand, Sturl. (in a verse).
No entry
u, f. = sandfall, Ann.
f. a way leading over a stretch of sand.
f. a way through the desert Sand in Icel., the present Sprengi-sandr, Stóri-sandr, Rd. 244.
No entry
f. a bird, the sanderling (see sendlingr), Eggert Itin.
f. a kind of whale.
u, f. a kind of whale, Edda (Gl.)
m. sand-bank.
m. a sand-hillock, Landn. 77, Ó. H. 226.
No entry
m. a kind of shell, mya truncata, Björn.
f. gravel.
f. gravel, Fs. 143.
No entry
n. a kind of herring.
No entry
f., botan. bent grass, carex arenaria.
a. sand-summer (from volcanic eruptions).
-vetr, m. a sand-summer, -winter, so called from volcanic eruptions, Sturl. ii. 93, 128.
f. sandy sod.
u, f. a sandy sod, Landn. 101.
No entry
m., botan. ‘sand-withy’ salix arenaria.
No entry
u, f. a quicksand, Safn i. 78.
f. sand-knoll.
u, f. a sand-mound, Grett. 156.
No entry
adj. singed, burnt, of porridge, freq. in mod. usage.
No entry
að, = samka, Barl. 37, 206.
I)
(að), v.
1) to assert, affirm (~ði annarr, en annarr synjaði);
2) to make good, prove (s. e-t með eiði, með jarteinum);
s. e-t á e-n, á bendr e-m, to prove a charge against one (aldri var þat á mik ~t, at ek væri falsari);
s. e-n at e-u, to prove one guilty, convict one, of something;
3) refl., ~st, to prove true, hold good, turn out (nú mun þat s., er sagða ek þér);
láta e-t á s., to let it be proved on oneself, to confess (lét hann á s., at hann myndi eigi sjálfr svá miklu orkat hafa).
II)
f. proof; only in pl. ‘sönnur’ (fá, finna sönnur á sínu máli).
1. að, [Goth. sunjon; Dan. sande], to prove, make good, affirm; sannaði annarr en annarr synjaði, some affirmed, some said no, Ilkr. ii. 216; seg þat satt vera er þú hefir sannat, 645. 61; þann órskurð sem vér höfum sinnt ok sannat, Stj. 3; þ:at finnsk í frásögn Ara ins fróða, ok eru þeir fleiri er þat sanna, at …, Fms. x. 275, þat skal nú sanna (to shew) hversu þeir telja, id.:—s. e-u á e-u, to convict one of; aldri varð því enn á mik sannat, at ek væra falsari, ix. 262: sanna e-t á hendr e-m, to prove it against one; þeir sönnuðu þat honum á hendr, 625. 91, Al. 24; þá sannar hann sér skuld á hendi, N. G. L. i. 23; þá sannar hann sér stuld á hendr, 83; sönnuðu þeir þat mörgum orðum, 96; sanna e-t með eiði, Nj. 235, Dipl. ii. 16; s. með jarteinum, Fms. vi. 64; sanna frændsemis-töku, Grág. i. 28; sanna ek þat með þér, Sks. 64; þeir gátu enga sök sannaða, 656 C. 19; sanna mál e-s, Fms. vii. 230; þat sanna þ:ær tvær jarteinir, Blas. 40; láta sanna at dómi dauða þess er erlendr var, Grág. i. 190; sannat hefir Kjartan orðs-kviðinn, at hátíðir eru til heilla beztar, K. has made good the old saying, Ld. 176:—sanna e-n at e-u, to bring guilt home to one; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m., in sannaðar-maðr, m. [cp. Dan. sande-mænd, ‘veridici’]:—a law term, a ‘sooth-man,’ ‘oath-helper,’ in court; e. g. in the Fifth Court, each party had to be backed by two ‘sooth-men,’ who on oath testified to the truth of the evidence and the pleadings; it is defined in Grág. Þingsk. þ. ch. 46, 47 (Kb.); sannaðar-menn skulu eiða vinna …, skal svá sannaðarmann vanda at frændsemi við aðilja at þeir sé firnari en næsta bræðra, Grág. (St.) i. 31; ef hann hefir eigi sannaðarmenn, þá skal hann kveðja heimilis-búa sína fimm, hvárt sá væri þar veginn eðr eigi, Kb. i. 189; hann skal hafa sannaðarmenn tvá, þeir skolu þat leggja undir þegnskap sinn, at sú er frændsemis tala rétt ok sönn, ii. 11. sannaðar-vitni, n. the witness of a ‘sooth-man,’ N. G. L. i. 87.
f.
1) assertion, confirmation;
2) proof (til ~ar síns máls).
or sönnun, f. a proof, argument, Edda 127, MS. 655 ix. B. 2; til sönnunar síns máls, Fas. ii. 533, freq. in mod. usage: an assertion, confirmation, Stj. 3.
COMPDS: sönnunar-dæmi, -mark, n. evidence, Greg. 73, Stj. 203. sönnunar-maðr, m. = sannaðarmaðr, Grág. ii. 409, Nj. 241; hafa sönnunarmann sögu sinnar, Rd. 238. sannanar-orð, adj. an epithet, Edda (Ht.) 122. sönnunar-vitni, n. = sannaðarvitni, Eg. 344, v. l.
No entry
adv. verily.
No entry
adj. very true, freq. in mod. usage.
m. a truthful man.
m. a truthful man, Hkr. i. 72.
adv. truthfully.
adv. truthfully, Sks. 495 C.
f. true intelligence.
f. true intelligence, Edda (pref.)
n. pl.
1) truth, verity (ef hann vill heldr trúa lygi en sannindum); e-t er með sannindum, it is true (biskup trúði, at þat mundi með sannindum, er sagt var frá); fara með sannindum, to tell the truth; reynast með sannindum, to prove true; með sannindum at segja, to tell the truth; unna e-m sanninda um e-t, to give one his due;
2) evidence, proof (engi önnur s. hafa menn till þess, nema þau); til sanninda e-s, um e-t, as a proof of.
n. pl. (sing., Sks. 500, 505, 570, Hom. 117, but rare), sannendi, sannyndi, sooth, truth, verity; með sannendum, for sooth, K. Á. 200; með sannindum at segja, Ísl. ii. 201; vita með sannindum, to know for sooth, Fms. ii. 260; er þat sagt með miklum sannindum, Ísl. ii. 344; ef hann vill heldr trúa lygi en sannindum ok einurð, Eg. 63; manndómr ok s., Fms. ix. 333; unna e-m sanninda um e-t, to give one his due, viii. 149; flytja mál af skynsemi ok sannindum, ix. 451.
2. an evidence, proof; engi önnur sannindi hafa menn til þess, Eb. 332; vér sám ok vissum fyrir full s., with full certainty, Dipl. ii. 16; en vita hver s. til eru, af þeim er þér kennit málit, Lv. 77; nú er þat meirr til sanninda þessa fundar, as a token of this battle, Fs. 18; en þó þykki mér þat merkiligast til sanninda, er berum orðum er sagt á kvæðum … ef eigi væri kvæði bæði ný ok forn, þau er menn tæki þar af s. fræðinnar, proof of, Ó. H. (pref.); með sannindum, Sks. 593; görit sem yðr finnask s. til, Eg. 66; sem honum þætti þar engin s. til, 39; innti hann upp hver s. hann hafði í tilkalli fjár þess, 341; þeir gengu þar til er dómrinn sat, at flytja fram s. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. a fair discussion, Gþl. 57, Jb. 42.
I)
(sónn, satt), a.
1) true (sónn saga); hón sagði þór satt frá Geirróði, she told Thor the truth about G.; nú skal ek segja þér it sanna, now I will tell thee the truth; hafa e-t fyrir satt, to be sure (convinced) of; hafa sannara, to be in the right (skal konungr um segja, hvárir sannara hafi); gøra e-t satt, to make good, prove (hvern veg gørir þú þat satt); s. sem dagr, true as day, clear as noonday (= dag~); sönnu sagðr, justly charged; með sönnu, at sönnu, in truth, truly; til sanns, certainly, for certain (vita e-t til sanns);
2) meet, proper (væri þat sannara, at þú værir drepinn);
3) s. at e-u, convicted of, (proved) guilty of (s. at sökinni).
II)
m.
1) truth (vita sann á e-u); fœra e-m heim sanninn, to tell one the bitter truth;
2) fairness; e-t er nær sanni, is fair or reasonable; ástir þeirra vóru at góðum sanni, they loved each other fittingly;
3) estimation; bœtta e-t við góðra manna sann, according to the estimate of good men.
m. (saðr, Am. 6). justice, equity, as also evidence, proof; kenn mér engan sann, do not teach me any lessons, Fms. iii. 85; færa e-m heim sanninn, to tell one the bitter truth or the real state of things, Lv. 20; e-t er nær sanni, near the truth, fair, reasonable, moderate, Fb. iii. 451, Fms. vii. 238 (x. 420); ástir þeirra vóru at góðum sanni, they loved one another fairly, Bjarn. 12; vil ek bæta þat með sann (estimation) góðra manna, Sturl. iii. 139, Fbr. 43 new Ed.; skulu þeir göra þér sæmðir við várn sann, as we may deem fair, Sturl. iii. 151; Þorgils skyldi sæma Halldór nokkuru eptir því sem sannr hans (i. e. Th.’s) væri til, 168; eigi vitu vér sann á því, we know not the truth thereof, have no proof of it, Fms. vii. 275; mjök þykki mér hann bera sinn sann á þetta, Fs. 46; hón kvaðsk hafa sinn sann við (for sitt satt), 170.
I)
(sónn, satt), a.
1) true (sónn saga); hón sagði þór satt frá Geirróði, she told Thor the truth about G.; nú skal ek segja þér it sanna, now I will tell thee the truth; hafa e-t fyrir satt, to be sure (convinced) of; hafa sannara, to be in the right (skal konungr um segja, hvárir sannara hafi); gøra e-t satt, to make good, prove (hvern veg gørir þú þat satt); s. sem dagr, true as day, clear as noonday (= dag~); sönnu sagðr, justly charged; með sönnu, at sönnu, in truth, truly; til sanns, certainly, for certain (vita e-t til sanns);
2) meet, proper (væri þat sannara, at þú værir drepinn);
3) s. at e-u, convicted of, (proved) guilty of (s. at sökinni).
II)
m.
1) truth (vita sann á e-u); fœra e-m heim sanninn, to tell one the bitter truth;
2) fairness; e-t er nær sanni, is fair or reasonable; ástir þeirra vóru at góðum sanni, they loved each other fittingly;
3) estimation; bœtta e-t við góðra manna sann, according to the estimate of good men.
adj., fem. sönn, neut. satt for sannt, Dan. sandt; an older form saðr, as also saðrar, saðri, see introduction to letter N; cp. sannari, sannastr: with suffix satt-na, Bs. i. 469, v. l.: [Goth. sunis is assumed from Ulf. sunjeins = ἀληθής, sunja = ἀλήθεια; A. S. and Hel. sôð; Engl.sooth; O. H. G. sunnis; old Frank, sone; cp. Germ. ver-söhnen, all with a radical u sound, whereas Swed.-Dan. sann, sand; Lat. -sons, -sontis, is the same word; the old Norse law term, sannr at sök, or ú-sannr, eigi sannr at sök, exactly answers to the Lat. law term ‘in-sons’; thus Lat. injuriae insons is literally rendered in Icel. by ‘ú-sannr at sök.’]:—sooth, true; allit., vitni salt ok sært, D. N. ii. 140; sönn saga, Ld. 52; sönn sök, Hm. 119; sannar jarteinir, Eg. 476; segja satt, to say sooth, Vþm. 43, Ld. 194, Eb. 47 new Ed.; hafa e-t fyrir satt, to believe to be true, be convinced of, Nj. 10; eigi er þat satt, Fs. 97; þat er satt, ‘tis true, Bs. i. 469; hverir sannara hafa, Fas. i. 317, N. G. L. i. 40; hann kveðsk sagt hafa sem hann vissi sannast, Ld. 194; it sannasta, Vþm. 42; …
Shortened here. Read the full article →
pp. n., hafa sannfrétt, to have true intelligence of.
sann-frétt, part.; hafa s., to have true intelligence of, Str. 38, Bær. 15, Hallfred.
a. truly informed, well informed (~ um e-t, at e-u).
adj. truly informed, well-informed, ÓH. (pref.), Fms. ix. 253, 465, xi. 120, 280, Sks. 194; sannfróðar bækr, Stj. 47.
No entry
d, to be truly informed, Str. 29.
No entry
n. true information, Sks. 149.
No entry
ð, to convince: sann-færing, f. conviction.
No entry
adj. guessing true, Gm. 46.
No entry
f. equity, fairness.
a. fair, equitable.
adj. fair, equitable, Barl. 10, passim in mod. usage, sanngjarn-ligr, adj. (-liga, adv.), fair.
a. truly noble.
adj. truly noble, Bs. i. 134.
No entry
adj. true as fact, Ýt., Cod. Fris., cp. sjall-gætr.
a. truly saintly, undoubtedly a saint.
adj. truly saintly, Bs. i. 84, Fms. vii. 40, Ó. H. 227.
pp. truly called.
part. truly called. Fas. iii. 106.
(-da, -dr), v.
1) to call a thing by its right name;
2) ~ e-n at e-u, to charge one rightly with, convict one of.
d, to call a thing by its right name; at styðja, reka, eðr sannkenna, Edda (Ht.): part. convicted of, s. at svikum, Al. 124.
f. a kind of epithet.
f. a poët. term, a kind of epithet, Edda 108; þat er s. ‘hörð’ egg, en ‘hvatir’ menn, 122, cp. Skálda 194.
m. truth, verity.
m., or sann-leiki, a, m.; in nom. and gen. the strong form prevails, in dat. and acc. the weak; thus in the Icel. N. T., the received text of 1644:
α. weak form, nom. sannleiki, 2 Cor. vii. 14; gen. sannleika, sannleikans, John i. 14, Rom. ii. 20, xv. 8, 1 Cor. v. 8, 2 Cor. iv. 2, 1 Pet. i. 22, 1 John v. 6, 2 John 2: dat. and acc. sannleika, sannleikann, sannleikanum, John v. 33, viii. 32, 40, 44, 45, xvii. 19, xviii. 37, Rom. i. 18, 25, ii. 8, 2 Cor. xiii. 8, Gal. iii. 1, iv. 16, Ephes. iv. 15, 2 Thess. ii. 12, 1 Tim. ii. 7, 2 Tim. ii. 18, 25, James iii. 14, v. 19, 1 John ii. 21, 2 John 1, 3 John 3; í sannleika, Mark xii 32, N. T. passim.
β. strong decl., nom. sannleikr, samileikrinn. John i. 17, viii. 32, xiv. 6, Rom. iii. 7, 2 Cor. vii. 14, xi. 10, Gal. ii. 5, Ephes. v. 9, 1 John i. 8, ii. 4: gen. sannleiks, sannleiksins, John xvi. 13, 2 Thess. ii. 10, 13, 1 Tim. ii. 4, iii. 15, Tit. i. 1, Hebr. x. 26, 1 Pet. i. 22, 2 Pet. ii. 2, 1 John iv. 6, 3 John 8: acc. sannleik, sannleikinn, Rom. ix. 1, 1 Tim. ii. 7, John viii. 32, 46, xvi. 7, 2 Cor. xii. 6, Gal. ii. 14, 2 Tim. ii. 25, 1 John i. 6, ii. 21, 2 John 1: dat. sannleik, sannleiknum, 1 Tim. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
ð. to live, Fb. i. 513.
adv. verily, truly.
adv. verily, Fs. 93, Fær. 189, Fms. i. 113, vi. 20, ix. 249, xi. 260, Barl. 66, N. T., Pass., Vídal. passim.
a.
1) likely to be true, probable;
2) just, fair, fit, proper.
adj. likely to be true, probable, Sks. 555, Fms. vi. 94, ix. 463, Band. 18 new Ed.; þykkir sú saga sannligust, Bret. 88, 98.
2. just, fair, Ó. H. 45, Fær. 125, Eg. 526, Ísl. ii. 135, Fms. vi. 151, 353, vii. 115, ix. 249, 391:—fit, meet, proper, x. 379, Sks. 8, 283, Js. 10.
No entry
adj. true speaking, N. G. L. ii. (Hirðskrá).
n. a true speech, truth; unna e-m ~s, to give one a fair report.
n. a true speech, truth, Lv. 52, Ó. H. 232; en þá náðisk s. af mörgum mönnum til Ólafs konungs, 227, Bs. ii. 185; unna e-m sannmælis, to give a fair report, Háv. 38.
pp. speaking the truth.
part. true spoken, Sks. 474; þat er sannmælt, ‘tis spoken truth. Fs. 54.
n. appropriate name.
n. an appropriate name, Fms. i. 193, vi. 348, xi. 296, Bs. i. 589.
a. truthful, veracious.
adj. truthful, Nj. 91, Fms. vii. 226, xi. 297, 326, Bs. i. 42.
(að), v. to ascertain.
að, to prove for certain, Fms. i. 191, Stj. 571, Gþl. 140.
pp.
1) duly proved;
2) ~ at e-u, convicted of.
part. duly proved, Fs. 97, Fms. ii. 57, vi. 144, vii. 115: s. at e-u, convicted of, Rd. 285.
No entry
m. a true friend, Kormak.
f. true tale, truth.
u, f. a true tale, Barl. 112, Thom.
pp. truly said.
part. truly said, Stj. 524.
pp. convicted, guilty.
part. convicted, guilty, H. E. i. 467, ii. 71.
No entry
part. = sorðinn (serða, q. v.), N. G. L. i. 70.
a. prophesying true.
adj. ‘sooth-spaeing,’ prophesying true, Ld. 230, Krók. 55.
pp. n. = sannfregit.
part. = sannfregit, Eg. 19, Fms. iii. 38, ix. 351, xi. 30.
f. equity, fairness.
f. equity, fairness, Sks. ii, 467, 776, Anecd.
a. just, impartial.
adj. just, impartial, Fs. 29, Hom. 107, Bær. 5, 14.
f. = sannsýni.
f. a seeing right, Lv. 105.
f. truthfulness, veracity.
f. truthfulness, veracity. Fms. ii. 87.
a. truthful, veracious.
adj. truthful, Stj. 602, Fms. x. 316, Barl. 13, Karl. 390.
pp. n. truly said.
n. part. truly said, Fms. ii. 304.
m. true friend.
m. a true friend, Lv. 95, Fms. x. 394.
pp. known for certain.
part. known for certain, Ld. 4.
a. truly wise.
adj. truly wise, H. E. i. 249.
No entry
adj. = sannvitr, Lex. Poët.
a. near the truth, fair.
adj. near the truth, fair, Bs. i. 761.
n. pl. true words.
n. pl. true words, Fms. x. 316, Fas. iii. 653, Fb. iii. 452.
No entry
m. pl. [Lat.], the senses; only in certain phrases, taka sönsum, to be open to reason; vera veykr á sansana, to be of unsound mind, (mod.)
No entry
að, (sarg, n.), [prob. a corruption from saga, qs. sagra = sagla, q. v.]:—to hack with a blunt instrument; sargar, gargar sira Björn, Bjarni: metaph. to higgle and haggle, eg sargaði það út úr honum.
No entry
að, to clatter; er grjótið sarglaði, Grett. 135 new Ed.
No entry
m. the croup of a bird; tína í sarpinn.
II. the name of a waterfall in Norway, Fms. vii. Sarps-borg, Ó. H.
No entry
n. pl. an offer of terms, Nj. 105, Eb. 128.
No entry
= satt, true, Bs. i. 469, v. l.
No entry
n. = mod. fjárhústún. the field round a sheep-fold, Sturl. iii. 239.
No entry
u, f. a sheep’s fleece.
No entry
n.a sheep’s head, Landn. 211, Rd. 263.
No entry
m. a sheep’s bleating, Hrafn. 7.
No entry
n. a sheep’s fleece,
No entry
f. ‘sheep-bite,’ sheep-pasture, Vm. 155.
m. flock of sheep (sem vargr í sauðadun).
m. a flock of sleep: in the phrase, sem vargr (últr) i í sauðadun, Sd. 164, Bret. 62.
f. searching for sheep.
f. a searching for sheep, Korm. 10.
m. = sauðadunr.
m. a flock of sheep, Barl. 104.
No entry
m. a sheep-walk, Grág. i. 423.
No entry
u, f. sheep-tending, Stj. 223.
m. shepherd.
m. a shepherd, Stj. 41, 196, 223.
n. sheep-pen, sheep-fold.
n. a sheep-pen, Fs. 55, Ld. 44, Nj. 153: a sheep-fold, Kms. x. 318, John x. i, 16.
n. disappearance of sheep.
-hverfa, u, f. a going astray, of sheep, Fs. 46, Dropl. 34, Rd. 240, 241, Band. 12 new Ed.
No entry
f. mutton.
m. sheep-shearer.
a, m. a sheep-shearer, Stj. 196.
f. sheep-fold.
f. a sheep-fold, Greg. 56.
f. tax paid in sheep.
f. a tax paid in sheep, Sturl. iii. 258.
f. searching for sheep.
f. sheep-feeding, Nj. 143, Dipl, iv. 9.
m. shepherd.
m. a shepherd, Nj. 104, Grett., Bs. i. 45.
No entry
and sauða-nyt, f. sheep’s milk, Bs. i. 137.
No entry
m. the driving sheep, Pm. 92.
f. sheep-fold.
f. a sheep-fold (rétt, q. v.), Landn. 292, Bs. i.
n. shreds of sheep torn by a beast of prey.
n. pl. ‘slithers,’ shreds of a sheep torn by a beast of prey, Finnb. 246.
No entry
m. a shepherd boy, Anecd. 28.
No entry
n. sheep’s dung.
f. sheep-stealing.
u, f. sheep-stealing, Landn. 124, 128, Rd. 236.
No entry
m. sheep-stealing.
m. sheep-stealer.
m. a sbeep-stealer.
(-ar, -ir), m. sheep.
m., gen. sauðar, dat. sauð, pl. sauðir; the gen. sauðs, Barl. 47, 101, is unusual; [Ulf. sauþs or sauds = θυσία or sacrifice, which is thus shewn to be the original sense; sjóða and seyðir are kindred words; Ivar Aasen sau or saud, ‘sauden er daud’]:—a sheep; sauði eða búfé, Grág. i. 148, 414, ii. 306, Js. 78, Stj. 171, Grett. 134, 137, Fs. 25, 71, Nj. 26, Bs. i. 315, 646, 647; henda skjarra sauði, 330; svín hans gengu á Svínanesi, en sauðir á Hjarðarnesi, Landn. 124: sing. collect., reka saudinn í réttir, Sti. 171; þat þótti honum útal hve margr sauðr þar var í dalnum, Grett. 136; hrút eðr hafra … þótt sá sauðrinn verði dauðr, Grág. ii. 310: eccl., Clem. 58, Fms. x. 318, cp. John x. 1–16.
2. in mod. usage, a wether.
COMPDS: sauðabeit, sauðadunr, sauðaferð, sauðaflokkr, sauðagangr, sauðageymsla, sauðargæra, sauðahirðir, sauðahús, sauðahústún, sauðahvarf, sauðarhöfuð, sauðarjarmr, sauðakjöt, sauðaklippari, sauðakví, sauðakvöð, sauðaleit, sauðamaðr, sauðamjólk, sauðarekstr, sauðarétt, sauðarreyfi, sauðaslitr, sauðasveinn, sauðatað, sauðataka, auðarull, sauðaþjófnaðr, sauðaþjófr.
No entry
a, m., botan. sheep’s-bane, monkshood, aconitum caeruleum.
No entry
m. a sheep-worrier, of a dog, N. G. L. iii. 37.
m. death of sheep (from cold).
m. the death of sheep from cold, Sturl. i. 227.
n. sheep.
n. a sheep, Eg. 137, Grett. 112, 148. sauðfjár-hagi, a, m. a sheep-walk.
m. = sauðfé.
m. = sauðfé, Bs. i. 873, N. G. L. iii. 35.
No entry
a, m. a crop for sheep, Ann. 1370.
n. pl. crop for sheep.
n. pi, = sauðgróði á þeirri sömu viku vóru s. nær ærin, Bs. i. 171.
n. sheep-pen.
n. pl. sheep-pens, Þorst. hv. 36, Dropl. 6, Landn.
No entry
f. sheep-keeping, Vm. 14, 115.
No entry
f. a sheep.
No entry
m., botan. a kind of willow, salix repens, Björn.
No entry
m. ‘sheep-leek,’ botan. triglochin maritimum perenne, Björn.
a. sheepless.
adj. sheepless, Grág. ii. 304: a local name, Sauðlauss-dalr, Bs. i. 461, in western Icel., mod. Sauðlauks-dalr (sauðlaukr).
m. sheep-driver.
-rekr, m. a sheep-driver, Glúm. 363, Háv. 40, 42.
No entry
adj. ‘sheep-black’ i. e. not dyed, of cloth.
a. n., verðr ~, a sheep is missing.
n. adj. lost on the mountains, of sheep, Hrafn. 6.
(að), v. to sew (sátu þær þar ok saumuðu); to make by sewing (s. e-m klæði); s. e-t at e-u, to sew tight round; kyrtill svá þröngr, sem ~ðr væri at honum, a tunic as tight as though it were sewn on him.
að, [Dan. sömme; Swed. sömma; cp. Engl. seam]:—to sew; sauma e-m klæði, Fb. ii. 438; hann tekr sér núl ok þráð, ok saumar, Karl. 149; sátu þær þar ok saumuðu, Gísl. 15; var saumat í horn um hálsinn, Eb. 240; líkit var sveipat en saumat eigi um, 264; s. á nisting, Glúm. 343; kyrtill svá þröngr sem saumaðr væri at honum, Nj. 214; s. at e-u, to stitch, K. Þ. K. 88; s. at höndum sér, Bs. i. 453; klæði ný-saumat, Orkn. 182; gull-saumaðr, id.; silfr, þat var þar saumat í, Fms. viii. 106; s. fyrir hrút (to prevent the ram from covering the ewes), Grág. ii. 311.
No entry
u, f. = saumkona.
No entry
m. needle-work,
No entry
u, f. a sewing-room, Vígl. 20.
(-s, -ar), m.
1) nails, esp. of a ship;
2) pl., saumar, needle-work, sewing (sitja at saumum).
m. [Engl. seam; Dan.-Swed. söm], a seam, of cloth, freq. in mod. usage.
2. plur. saumar, needle-work, sewing; sitja at saumum, of a lady, Orkn. 182, Vígl. 28, Dropl. 4; setjask til sauma, Fas. iii. 104.
COMPDS: saumakona, saumaskapr, saumastofa.
II. a nail, esp. of a ship, N. G. L. i. 202; saum þarftú ok mikinn á skip at hafa, Sks. 30; var engi saumr í, Fms. vii. 216; slá saum, Fb. i. 433 (of ship-building); rærnar á sauminum, 673. 60; skip-s., hnoð-s., rek-s.
f. a row of nails in a ship’s planking.
f. a seam in a ship’s planking, Bs. i. 390, Skálda 163.
No entry
n. damages for breaking the nails in a ship, N. G. L. i. 198.
No entry
u, f. a sempstress, D. N. v. 133.
a. without nails (aurskúar saumlausir).
adj. seamless: without nails, Fb. i. 524.
No entry
f. a sewing needle.
n. pl. shears, scissors.
n. pl. shears, scissors, Trist. 11.
f. sewing-room.
u, f. = saumastofa, Vígl. 20.
I) n. butter-milk.
II) from súpa.
n. [A. S. sype; O. H. G. sûf; Dan. söb in fleske-söb, söbe-kaal; cp. súpa, Engl. sup]:—‘spoon-meat,’ Krók. 64; hafra-saup, a sup of porridge, Eggert.
COMPDS: saupgríðr, saupruðr, saupsáttr.
No entry
f. an epithet of a dirty cook, Edda (Lauf.)
No entry
m. a nickname, Fms. vii.
No entry
adj. = missáttr; for the pun see Krók. 62.
(að), v. to dirty, defile, pollute (~ völlinn í blóði).
að, to defile, pollute, Eb. 12, 24, Fms. i. 284, Sks. 796, O. H. L. 71, Hom. 17, Karl. 319.
f. pollution, defilement.
n. pollution, defilement, Hom. 145, K. Á. 104, Stj. 520, Sks. 796; saurganar-maðr, a defiler, Bs. i. 765.
(acc. saurgan), a. filthy, dirty (hafa hendr mjök saurgar).
adj., before a vowel contr. saurgan, etc., but not so in mod. usage:—filthy, dirty, Sks. 527, 539, Korm. 118, Fs. 51, Karl. 320; saurga myki-kvísl, Fms. i. 75; myklar ok saurgar hendr, vi. 207.
2. metaph. filthy, foul, Fms. ix. 223, passim.
No entry
n. pl. dirt, uncleanness.
f. harlot.
u, f. a harlot.
m. unchaste person, fornicator.
m. a fornicator, Fms. x. 389.
f. the sin offornication.
f. the sin of fornication, Fms. v. 217, Stj. 338.
m.
1) mud (at engi s. støkkvi af hestum yðrum ok á konunginn);
2) dirt, excrements; ausast sauri á, to throw dirt at one another.
m., dat. sauri and saur; [remains with an inserted spurious k in Swed. skör-agtig = lewd, skör-lefnad = lewdness; cp. the derived words seyra and súrr]:—mud; var á róta mikil svá at ekki stökk saurr af jörðu, Bs. i. 334; jarðar-s., loam, Barl. 112; hlaupa í saur, to dabble in mud, Fs. 68; hann kvaðsk eigi vilja reiða eptir sér saur. 51; at engi saurr stökkvi af hestum yðrum ok; á konunginn, Sks. 365.
2. dirt, excrements; eða hrindr maðr honum í vatn eðr í hland eðr í mat, eðr í saur, ok varðar þat allt skóggang, Grág. ii. 132; í sauri, 328; sem hann hefði í saurnum laugask, Fas. ii. 332; ausask sauri á, to throw dirt at one another, Bjarn. 33; fugla s., Stj. 620; saur ok fúlindi, Mar., Stj. 383, 642, Karl. 320; s. í kviði manns, Hom. (St.):—metaph., synda s., Hom. 45; s. illra verka, Greg. 18:—as a nickname, Landn.
II. in local names, Saurar, Saur-bær, esp. the latter is freq. in Icel. of sour soil, swampy tracts, Landn.; hence prob. also Sorö (mid. Lat. Sora) in Denmark; these local names shew the oldest sense ot the word, cp. seyra.
No entry
adv. in a foul manner. H. E. i. 505.
No entry
adj. foul, Stj. 116: unchaste, 548, Fms. vi. 123.
No entry
n. a fly-leaf.
a. filthy, dirty.
adj. filthy, Sturl. i. 77.
f. dung-fork, = saurmykikvisl.
f. n dung-fork, Fb. i. 77.
m. = saurlífi.
m. [Swed. skör-lefnad], a filthy life, lechery, Stj. 384.
a. filthy, unclean.
adj. unclean, Sti. 58.
n. lewdness, fornication, lechery, opp. to hreinlífi.
n. (opp. to hreinlífi), an unclean life, fornication, Gþl. 216, O. H. L. 87, Fms. x. 264.
COMPDS: saurlífiskona, saurlífismaðr, saurlífissynd.
No entry
adj. lewd, El. 16.
No entry
adj. shewing dirt, of cloth.
n. filthy, foul language.
n. filthy, foul language, Sks. 370.
m. cesspool.
m. a cesspit, cesspool, Ísl, ii. 367.
No entry
m. a dung-carrier, Korm.
n. pl. foul words, filthy language; cf. saurmæli.
n. pl. foul language, Hom. 53, Sks. 436.
No entry
an ordinal number, seventeen; see sjautján.
(að), v. to suck through the teeth (s. vatn ór lófum).
að, mod. sötra, to suck through the teeth; s. vatn ór lófum sér, Stj. 392.
n.
1) a short, one-edged sword;
2) pl. söx, shears = skæri;
3) the gunwale near the prow (Gunnarr hleypr þegar á saxit á skip Vandils); esp. in pl., söx, the forepart of a ship (sær féll inn um söxin).
n. [A. S. seax; Dan. sax; O. H. G. sahs], a kind of short, heavy sword or sabre; the sword had two edges or was tongue-formed, whereas the sax had only one sharp edge, as is seen from Grett. 124—reiddi hann hátt saxit, laust hann ‘bakkanum saxins’ í höfuð Arnóri svá hart, at haussinn brotnaði; the ‘tvíeggjað’ sax, Stj. 541 (v. l.), is therefore incorrect; sax eineggjat, 383 (Judges iii. 16, 22); mikit sax sem stórt sverð, Bs. i. 526; söxum ok sverðum, Vsp. 36 (Bugge); höggva með saxi, Bs. i. 543; hann leggr saxinu Tuma-naut, 526, see Grett. passim; sax eitt lítið, Fs. 101; litlu saxi er hann gyrðr með undir klæðunum, Fms. ii. 83; hann hafði brugðit sax undir yfirhöfninni, Ó. H. 70: the saying, verðr sá síðarr at leita er lítið sax hefir, Vápn. 15; hand-sax, hepti-sax, mála-sax, q. v.: in mod. usage a large knife (a carving knife, fisherman’s knife, and the like) is called sax, agn-sax, q. v.
2. plur. söx, shears, cp. Dan. lyse-sax, Fas. ii. 43; eptir faldi skyrtu hans, svá hvárki komi við knífr né söx, Str. 12; hann grípr nú skærin ok ætlar at reka; á honum söxin, Bjarn. 66; síðan tók biskup söx ok skar af hári konungsins, Ó. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to cut with a sax, to chop, hack (s. e-t í sundr).
að, to chop, hack; saxa í ketil, Stj. 615; saxa ok skera mör, K. Þ. K. 92; hann saxar baggana með páli, Sd. 157; þeir bera vápn á hann ok saxa hann þar til er hann hefir bana, Fms. xi. 146; lögðusk þeir á hann ofan ok vóru þar saxaðir, 367, Sturl. i. 85, Bret. 114; laetr hann nú saxa á geirvörtuna á sér, Fs. 176.
2. reflex., það saxask á e-t, it is soon chopped up, i. e. the thing is soon finished; saxast nú á limina hans Björns míns, Maurer’s Volksagen 234.
(að), v. to cut with a sax, to chop, hack (s. e-t í sundr).
u, f. the name of an island in Norway, Gísl.: Járn-saxa, the name of a giantess, Edda.
m. pl. Saxons, Germans.
m. pl. [A. S. Seaxon], the Saxons, i. e. the Germans, Symb. 18, Fms. i. 116, v. 239, passim; and Sax-land, n. Saxon-land, i. e. Germany, Grág. i. 210, Symb., Fms., Bs., passim: Sax-elfr, f. the ‘Saxon Elbe’ = the Elbe; opp. to Gaut-elfr, Raum-elfr (see elfr), Symb., Bær.
No entry
n. pl. the cross timbers in the prow, N. G. L. i. 100.
No entry
m. a dagger, dirk, Ó. H. 73.
a. Saxon, German (~ hertogi).
and Sax-neskr, adj. Saxon, i. e. German, Bs. i. 65, Fms. i. 113, 260, x. 297, ó.H. 49, Karl. 373.
m. the point of a sax.
m. the point of a sax, Fb. i. 425, Fms. ii. 205.
I)
(sú, þat), dem. pron.
1) with a subst. that (sá maðr, sú kona); sá maðr, er Sóti heitir, that (or the) man who is named S.; with the suff. art.; sú ein er sagan eptir, er ek þori eigi þér at segja, that story alone is left which I dare not tell thee;
2) such (varð sá fundr þeirra, at Egill felldi tvá menn); vil ek ok þat vita, hvárt nökkurr er sá hér, at, whether there be any (such) man here, who;
3) preceding the art. with an a.; sá inn ungi maðr, that young man; hyrnan sú in fremri, the upper horn of the axe; sometimes leaving out the art. (sá ungi maðr; á því sama þingi);
4) without subst., almost as a pers. pron.; maðr la skamt frá honum, ok var sá eigi lítill, and he was no small man; þar ríðr maðr, sá hefir skjöld mikinn, he has a large shield; with the relative part.; sá er sæll, er he is lucky, that.
II)
(sæ or sái, sera or søra, later saða; sáinn, later sáðr), v.
1) to sow, with dat. (sá korni);
2) to sow, stock with seed, with acc. (flestir bœndr seru jarðir sínar);
3) fig. to throw broadcast, scatter, with dat. (sá gulli, silfri).
III)
from sjá. …
1. fem. sú (neut. þat), demonstr. pron., see Gramm. p. xxi; an older form sjá is, esp. in old vellums, often used as common for masc. and fem. (sjá maðr, sjá kona), see the references below:—that.
A. As adj.:
I. with a subst. this, that; sá hlutrinn, Fins, xi. 129; sjá maðr, that man, Fs. 5, 102, 143, Fms. ii. 28, Grág. i. 74, Nj. 6; sjá bók, Íb. (fine); sá kostr, Nj. 1; sá salr, Vsp. 44; sá staðr, Fb. i. 31; sá bær, Dropl. 5; sjá sveinn, Hom. 50; sjá hverr, that cauldron, Gkv. 3. 9; sjá bragr, Fms. iv. 12 (in a verse); sjá fótr, Ó. H. (in a verse); sjá kylfa, Fms. xi. (in a verse); sjá byrðr, etc.:—placed after the noun, so giving emphasis, konungr sjá, Ó. H. 140; mær sjá, this maid, Nj. 2; minning sjá, Ld. 234; á sú, that water, 33:—with the reflex. particle er, sá er (he, she, that = which), þöll sú er stendr þorpi á, the pine ‘she that’ stands, i. e. which stands, Hm. 49; öld sú er, Fms. vi. 336 (in a verse): contracted sá’s, Hallfred (Fs.); sú’s = she that, Hkr. iii. 139 (in a verse); sá maðr er Sóti heitir, that man who is named Sóti, Nj. 5; er sá engi minn frændi at gangi í þetta mál, there is none of my kinsmen that …, 31; …
Shortened here. Read the full article →
n. seed, corn, crop.
n. [A. S. sæd; Engl. seed; Germ. saat; Lat. satum; a Goth. seþs is conjectured]:—seed, corn, crop; Ísak hafði þar sáð mikit ok gott, Stj, 162; biluðu mönnum sáð ok sæföng, Bs. i. 137; færa sáð niðr, Fb. ii. 512; ef maðr hellir vatni yfir sáðit, Stj. 317; þeir hafa ekki sáð, they grow no corn, Sks. 190: seed, sáð ens hvata, 673. 48.
m. bran loaf.
m. a bran loaf, Karl. 61.
f. pl. bran; hleifr þrunginn sáðum, a loaf mixed with bran.
f. pl. bran; hleifr þrunginn sáðum, a bran-loaf, the diet of bondmen, Rm. 4; blanda sáðum við brauð, Stj. 263; verða mönnum jamndýrar sáðar eða ok dýrri en hreint korn, Sks. 323 B; hey ok sáðir, Stj. 136; hann gaf þeim (the camels) hey ok sáðir, id.; sundrlyndis sáðir, 192: the old writers distinguish between the neut. sáð and the fem. sáðir; the neut. sing. sáðin (bran), Fél. ii. 145, l. 23 sqq., is therefore wrongly used for sáðir.
COMPDS: sáðahleifr.
a. full of bran.
adj. full of bran; brauðit var ílla bakat, blautt ok sáðugt, Art. 110.
No entry
part. seed-bearing, Stj. 14.
No entry
f. corn-growing, Rétt. 10. 2.
f. sown land.
f. sown land, Vm. 80.
n. seed-corn.
n. a seed-corn, Stj. 225, Barl. 19, Fms. iii. 168.
n. sown land.
n. a sown land, Nj. 82.
No entry
n. spermatorrhoea, Fél. x. 30, from an Arna-Magn. vellum.
No entry
m. a sower, N. T.
m. ploughing for seed.
m. a ploughing for seed, Stj. 164.
f. sowing season.
f. (sáð-tími, a, m., Stj. 61), the sowing season, Edda 103.
I)
(að), v. to saw, cut with a saw (krossinn var sagaðr í sundr).
II)
(gen. sögu, pl. sögur), f.
1) what is said, statement (má vera, at sönn sé s. þín);
2) tale, story, history; segja, ríta sögu, to tell, write a story; hann kemr eigi við þessa sögu, he is not connected with this ‘saga’; vera ór sögunni, to be out of the story; vera í sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögu, to be mentioned in a story; svá sem sögur eru til, as the story goes;
3) the events which gave rise to the story; hann var þá mjök hniginn á efra aldr, er sjá saga gørðist, when this came to pass;
4) tale, report (eigi veit ek um sögur slíkar, hvárt satt er).
u, f. [akin to saga and segja?], one of the goddesses, see Gm. 7; often used in circumlocutions of a woman, silki-sága, öl-sága, etc., Lex. Poët.
(pl. -ir), f. soul.
f. a skin bag, carried behind the saddle; skinn-sál, selskinns-sál.
f. soul.
u, f., also later form sál, f., gen. sálar, which form prevails in mod. usage, but the old writers prefer the weak form, thus sála, Hom. 31, 89; gen. sing. sálu, K. Á. 76; dat. sálu, passim (e. g. Hallfred, l. c.); acc. sáluna, Fms. viii. 252. v. l.; pl. sálur, Stj. 243, Hom. 30, MS. 671. 5, Sks. 99 C; gen. pl. sálna, H. E. i. 499, passim. The word is certainly Teutonic, but hardly Scandinavian, and was probably adopted from the Saxon with the introduction of Christianity; it is therefore only used in a religious and ecclesiastical sense: it first occurs in Hallfred (ef sálu minni vissak borgit); it never occurs in heathen poems, for the sálfastr, in Gísl. 120 (where, however, it is put in the mouth of a ‘prime-signed’ man) is, like other verses in that Saga, of later composition (12th century): [Ulf. saiwala = ψυχή; A. S. sawl and sawle Engl. soul; Hel. seola; O. H. G. sala, etc.]:—the soul; sálin, líkamr ok sála, Hom. 89; allra þeirra sálir, Gþl. 69, passim in old and mod. usage, N. T., Pass., Vídal.
B. In COMPDS, in old writers sálu-, not sálar-: sálu-bati, a, m. = sálubót, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, dep. to depart, Stj. 165, Fms.iii. 167; sálað hold, Pass. 49. 17: passim in mod. usage, in a religious sense, whereas deyja is the common word.
n.
1) sieve, riddle (rúmborat s.);
2) a measure (þriggja sálda öl).
n. [Dan. sold], a sieve; þrjá hleifa er aldregi höfðu í sáld komit, Flóv. 24; rúmborat sáld, a coarse sieve, Fms. viii. 243:—of a measure, Gþl. 524; sáld korns, Vm. 30; sálds sæði, D. I. i. 471; þriggja sálda öl, 31, Fms. ii. 16; sáld malts, N. G. L. i. 5; sex menn sé um sáld, Grág. ii. 402: as a measure of a field, sex sálda sáð, N. G. L. i. 6; naut skal hafa á sálds sáði hverju, 240.
No entry
að, to sift; s. e-u, to let drop as out of a sieve.
No entry
að, with dat. to kill, put to death.
No entry
m. [Germ. selig; A. S. sælig = blessed; whence Old Engl. seely; mod. Engl. silly]:—poor, mostly in a good sense, but also in a bad = wretched, but only in a religious or eccl. style, Stj. 152, 428, Bs. ii. 18, Fb. i. 514.
2. in mod. usage [like Germ. selig] deceased, the late so and so, very freq., but usually written shortly, sál.; hún móðir mín sál., systir mín sál., hann Jón sál.: the usual ancient word is heitinn, see heita.
No entry
f. a psalm-book, hymn-book. Mar.
No entry
n. a psalm-tune.
n. psalmist, hymn-writer.
n. a psalmist, hymn-writer, Fms. viii. 239, x. 304.
m. hymn-singing.
m. psalm or hymn-singing, psalmody, Sks. 600.
(-s, -ar), m. psalm, hymn.
(psálmr), [Gr. ψαλμός], a psalm, Stj., Bs., passim, not only of the Psalms, but also generally a hymn; Passíu-sálmar, Hugvekju-sálmar, Kveld-sálmr, Morgun-sálmr, etc.
COMPDS: sálmabók, sálmalag, sálmaskáld, sálmasöngr.
No entry
m. the name of a firth in Norway, Grett., Munch’s Norg. Beskr.; whence Sálpt-verjar, m. pl. the men from S., Fms. ix. 471.
No entry
adj. ‘soul-fast,’ firm of soul, Gísl. (in a verse).
a. swarthy, blackish.
adj. [the word is prob. from the Finn, saomi], swarthy, blackish, from the hue of the Finnish tribes; svartar ok sámar í sólviðri, Gsp.; en sáma Svívör, of an ogress, Edda (in a verse):—the name of a dog, Nj.:—the name of a giant, Edda (Gl.), Fas. passim:—a nickname, Fms. ix. 372:—a pr. name, Landn., Hrafn.; and Sæmingr in Yngl. S. ch. 9: the very name is a sign of intermarriage between the Finns and Northmen, see Prof. Munch’s Det Norske Folk’s Historie.
No entry
n. Samogitia or Semgallen, in Russia, Fms. xi. 322 (not Smáland), 324, 414.
a. swarthy, blackish.
adj. swarthy, blackish; þat sortnar ok verðr sámleitt, Barl. 166; svartr ok s. af sumars-hita ok bruna, 199.
No entry
u, f. [Lat. sēbum], soap, (mod.)
I)
(sás, sáir), m. large cask.
II)
n. wound (liggja í sárum).
= sá, demonstr. pron., is of frequent occurrence on Runic stones, e. g. sar eigi flo, he flew not; sár vann Nurviag at kristnu, he won Norway to Christianity; this ‘sár’ is simply a nominative case formed like öngr, margr, from einngi, manngi.
I)
(sás, sáir), m. large cask.
II)
n. wound (liggja í sárum).
1. m., gen. sás, acc. sá, pl. sáir, and so in mod. usage, but saar (i. e. sár), N. G. L. iii. 15, l. 6; [Swed. så]:—a large cask; þau báru á öxlum sér sá, Edda 7; fjóra sái fulla vatns, Stj. 593; sás-girði, cask-hoops, Grág. ii. 338; sáir kallask stór keröld, Krók.; smá-verplar eðr sár, N. G. L. iii. 15: freq. in mod. usage of large vessels in a dairy, skyr-sár.
2. n., old pl. sór Skálda 162, Grág. passim; [Engl, sore; Dan.-Swed. saar]:—a sore; féllu maðkar ór sárum hans, 656 A. i. 25; hundar kómu ok sleiktu sár hans, N. T.; this, although rarer, is the original sense, cp. also sársauki; hence,
II. a wound; in the Scandin. languages this is the general word, ‘und’ and ‘ben’ being special; it is thus defined, þat eru sár, ef þar blæðir sem á kom, Grág. ii. 90; þat er sár er odds farvegr er á eðr eggjar, enda er þó sár, at maðr ljósti til, ef þar blæðir sem við kemr, eðr hvat sem hann görir þess er blæðir, 115, 116; and in the Norse law, ef maðr kastar at manni ok lýstr hann, þat heitir sár, ef maði hefir ekki vápn i-hendi, en annars drep, N. G. L. i. 69; sár þau er menn fá í orrostum, Post.; hafði annarr bana en annar sár á sér, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
n. state or nature of wounds.
n.the state of the wounds; hann varð heill sárafars þessa, Bs. i. 419; hrakningar ok s., Nj. 137; hvert s. hann veitti honum, Bjarn. 65; þá er hann fékk vansa í sárafari, Sturl. i. 103; ok er leitað var til sárafars Þorbjarnar, Orkn. 458.
a. full of sores.
adj. full of sores, Greg. 22.
m. pl. = sárir menn.
= sárir-menn, Sturl. ii. 97; cp. sár-menn, m. pl., Bær. 19.
No entry
or sára-veyki, f. a kind of scorbutic disease (?), Fél. x. 31, H. E. iii. 533; for a description of this illness see Hungry, ch. 7, Bs. i. 375.
n. pl. soreness, pain.
f. pl. soreness; hvárki sviði né s., Fas. ii. 151.
(að), v. to become painful.
að, to become sore, painful, Fas. ii. 451: impers., e-m sárnar e-t, it is sore to me, pains, grieves me.
a.
1) wounded (lítt ~, mjök ~, ~ til úlífis);
2) sore, painful (sárar píslir); sárt, as adv. sorely, painfully (sárt bítr soltin lús); sárt ertu leikinn, thou hast been sorely treated; menn höfðu sárt (= illa) haldit frændum sínum, they had sore losses among their kinsmen; honum er s. matr, it pains him to part with the meat.
adj. [A. S. sâr; Scot. sair; Engl. sore; Dan. saare]:
I. sore, aching; the phrase, eiga um sárt at binda, to have sores to bind up, to smart sorely, of a loss, Nj. 54; hann þrýsti knénu ok því er sárast var, Fms. v. 224; sár skeina, Stj. 187; önd hennar varð sárari við dauða sonar síns, Mar.; með sáru hjarta, 623. 58; með sárum huga, sárr grátr, Fb. ii. 392; sáran sjúknað, Fms. iii. 172; sárar píslir, i. 189; sár kvöl, Sks. 652, hörund-sárr, hár-sárr, touchy, sensitive: neut. sárt, painful; opt verðr sárin sárt at lækna, Al. 99; bítr þat sárara, Sks. 804; en menn höfðu þó sárt haldit frændum sínum, i.e, had sore losses among their kinsmen, Ísl. ii. 384; cp. hafa ílla haldit; vera sárt leikinn, to be sorely handled, Nj. 27, 114; hverjum er lífit sárast at láta, Þiðr. 119: sáran, as adverb, gráta sáran, to ‘greet sair,’ Fas. ii. 236: the phrase, sitja aldri á sárs-höfði, to be always quarrelling:—nú. þótt Þorkatli væri matrinn sárr, þá þorði hann þó eigi at synja þeim gistingar, though it pained him to part with the meat, yet …, Fbr. 36.; skaða-sárr.
II. wounded, Ísl. …
Shortened here. Read the full article →
m. smart, pain (kenna sársauka).
a, m. a hurt, smart, pain; kenna sársauka, Fms. ii. 174; verða fyrir skemdum eða sársaukum, Gþl. 19.
f. edge of a wound.
f. the edge of a wound, Fas. ii. 375.
No entry
a, m. = sársauki, Js. 28.
a. very keen.
adj. ‘sore-biting,’ very keen, Hom. 109, Þiðr. 122, Fas. iii. 353, Grett. 116 new Ed.
No entry
f. pl. compensation for a wound, Gþl. 149, 190, N. G. L. i. 67, 73.
m. poet. blood.
a, m. ‘wound-drop,’ poët. blood, Hkv.
a. = sárbeittr.
adj. = sárbeittr, Trist.
No entry
adj. sore-footed.
a. very hot.
adj. ‘sorely-hot,’ very hot, Grett. 126 A; [cp. Germ. sehr; Dan. saare; Engl. sore.]
No entry
adj. with sore hands.
No entry
adj. ‘sorely-cold,’ bitterly cold, Pass.
pp. dear-bought; mun yðr verða sárkeypt við hann at eiga, ye will find it a dear bargain to deal with him.
part. ‘sore-bought,’ dear-bought, Nj. 255.
m. soreness, pain.
(-leiki), m. soreness, pain, Hom. 29, Ver. 72, Stj. 21, 38, 97, 189, Bs. ii. 25: metaph. pain, Hom, 11, Bs. i. 142.
adv. sorely, painfully; leika ~, to handle roughly.
adv. sorely; kveljask s., Stj. 155; brenna s., id.; leika s., to handle roughly, Hkr. i. 323; hefna s., Fb. ii. 381; fyrirfarask s., Fms. xi. 425; minnask s., id.; svíkja s., vi. 218; syndga s., K. Á. 104; gráta s., Fms. xi. 425, Stj. 208; s. hryggr, Mar.; s. þyrstr, Karl. 55.
a. painful.
adj. sore, Th. 19, Anecd. 30, Mar.
a. using cutting words.
adj. using sore, cutting words, Karl. 124.
No entry
n. pl. the plotting bodily injury to a person, Grág. ii. 116.
No entry
adj. bitterly angry.
No entry
f. ‘wound-wise,’ skilled in surgery (?), Hkv. 1. 53.
n. pl. cutting words.
(-yrtr, adj.), n. pl. ‘sore words,’ banter, Ls. 19, Hom. 143.
f. ambush, = fyrirsát.
f. [sitja], a sitting in ambush, ambush, Grág. ii. 127, Sturl. i. 149 (v. l.), Eg. 568. 571, Fms. viii. 379, Orkn. 48; fyrir-sát, um-sát: a putting, placing, seating, in compds as upp-sát, saltketils-sát.
f. hay-cock, truss of hay.
u, f., gen. pl. sátna, Ísl. ii. 329, [setja], a truss of hay carried on horseback, two of which make a klyf: as also a small hay-rick, Nj. 194 (arfa-sáta), Ám. 37, Ísl. ii. 329, Brandkr. 60; cp. sæti, ricks, Eb. 224.
No entry
n. = sát, Sturl. i. 149; better sátinni.
I) f. settlement, covenant, agreement, = sætt (eigi munu þeir rjúfa þá ~, er ek gøri).
II) from sjá.
f. and sætt; of the sing. in classical Icel. both forms are used indifferently, whereas in plur. sættir is usual; in mod. usage sætt prevails throughout; see sætt;—a settlement, covenant, esp. any agreement made by umpires (through görð, q. v.); hence also peace, concord; a word much used by old and mod. writers and in conversation; göra sátt, Grág. i. 485; eigi munu þeir rjúfa þá sátt er ek göri, Nj. 65; varð þat at sætt, at Hálfdan konungr skyldi halda ríki sínu, Fms. i. 13; verða sekr at sátt, to bt fined in a court of arbitration, Grág. i. 81: the word is used freq. in the Laws and the Sagas, leita um sættir, Eb. 24, 246; slá málum í sætt, 286; eptir sætt Eyrbyggja ok Álptfirðinga, 252; hélzk sú sætt vel meðan þeir lifðu báðir, … sumar þetta hit sama eptir sættina, 246; vildi Þorgrímr þá eigi halda sættina, 50; bjóða sættir, 100; varð þat at sætt, Fms. i. 13; segja upp sátt, to pronounce judgment as umpire, Grág. i. 118, and. passim:—of the indemnity, skal aðili eignask tvá hluti sáttar, 144; ok skal þar af sátt til taka, id.; skal af sáttum til taka, 382.
II. concord, consent; segja sátt sína á e-t, Grág. …
Shortened here. Read the full article →
f. agreement, = sátt.
f. = sátt, Fms. x. 160, xi. 418.
No entry
m. a ‘peace-beaker,’ loving-cup, Fas. iii. 299.
No entry
f. pl. satisfaction, Fbr. 72, v. l.
m. court of arbitration.
m. a court of arbitration, Grág. i. 359; composed of twelve persons, 487.
m. an oath taken at a sátt.
m. an oath taken at a sátt, Sturl. ii. 7.
m. peace-meeting.
m. a peace-meeting, Nj. 256, Sturl. i. 101, Fms. vi. 209, viii. 44.
n. pl. truce.
n. pl. a truce, Sks. 742.
No entry
f. the making a treaty, agreement, peace-transactions, Fb. ii. 234, Grág. i. 136, 485; sáttargörðar váttr, 83.
n. the keeping of an agreement.
n. the keeping of an agreement, Sturl. i. 81, v. l.
m. peace-maker, umpire.
m. an umpire, peace-maker, Grág. i. 118, 137.
n. token of peace.
n. a mark of peace, 623. 50 (Gen. ix. 17).
No entry
u, f., better sættar-stefna, Sturl. i. 163.
f. = sáttarfundr.
u, f. = sáttarfundr, Grág. ii. 165.
No entry
f. mediation, Fms. iv. 141, (sætta-umleitan, Ó. H. 58, l. c.)
No entry
n. testimony at a sætt, Grág. i. 183.
n. a licence to make an agreement.
n. a licence to make an agreement; þar beiða menn sýknu-leyfa allra ok sáttaleyfa, Grág. i. 6.
n. a licence to make an agreement.
n. = sáttaleyfi; stefna manni heiman til sáttalofs, Grág. i. 359.
a. particular as to terms.
adj. = sáttvandr, Sturl. iii. 275.
f. the covenant-booth, Tabernacle.
f. the covenant-booth, Tabernacle, Stj. 310.
n. pl. the prescriptions of the covenant.
n. pl. the law of the covenant, Stj. 650.
n. = sáttarmark.
n. the mark of a covenant, Stj. 62, 115.
f. the ark of the covenant.
f. the Tabernacle, Stj. 427, the Icel. Bible, passim.
a. reconciled, at peace; verða ~ á (or um) e-t, at e-u, to agree on; urðu allir á þat sáttir, at engi væri hans jafningi, all were agreed that no man was his match.
adj. agreeing, at peace, reconciled; sáttir ok sammála, Ísl. ii. 381; at vér sém sem sáttastir, Fs. 43; s. við e-n, Anal. 282: verða s. á e-t, to agree on; verða þeir á þat vel sáttir, Nj. 22, Fms. i. 279; þeir urðu á öngan hlut sáttir, x. 24; urðu allir á þat sáttir, Nj. 101; ef þeir verða eigi á sáttir, if they cannot come to terms, Grág. i. 57; s. á fjártölur, 336; at þvílíkum kostum sem þú hefir á sáttr orðit, Ld. 212: eg er s:áttr með að göra það, I am quite willing to do that, (mod.); mis-sáttr, ú-sáttr.
n. treaty, covenant.
n. a treaty, covenant, Fb. ii. 276.
a. willing to come to terms, conciliatory.
adj. peace-loving, willing to come to terms, Sturl. iii. 275.
a. willing to come to terms, conciliatory.
adj. = sáttfúss, Nj. 88, Sturl. ii. 179, Fs. 185.
adv. in a conciliatory way.
adv. in a conciliatory way, Fms. ii. 36, vi. 181, vii. 306.
a. conciliatory, placable.
adj. conciliatory, Fms. iii. 63, Sturl. iii. 170.
No entry
adv. peaceably, N. G. L. i. 78.
n.
1) words of reconciliation (bera ~ milli manna);
2) agreement, covenant.
n. pl. words of reconciliation, Eg. 401, Ld. 228, Fb. i. 560, Fms. i. 37.
II. sing. a covenant, Skv. 3. 39; esp. eccl., Stj. 56, 62, 115, 129, 305, 651, Fms. vi. 286, O. H. 78, Grett. 103 A.
COMPDS: sáttmálsbúð, sáttmálslög, sáttmálsmark, sáttmálsörk.
m. covenant.
a, m. (old writers prefer the neut. sattmál), a covenant, Hkr. ii. 119 (but Ó. H. l. c. sáttmál), B. K. 126, Sks. 51; einn sáttmála … þann eilífa sáttmála milli Guðs ok allra lifandi dýra … þetta skal vera teikn á þeim sáttmála, sem ek hefi upp reist Gen. ix. 9–17; Gamli sáttmáli, the covenant between the Icelanders and the king of Norway, D. I. i. 602 sqq.
n. breach of an agreement.
n. a breach of a sátt, Valla L. 227.
No entry
adv. in peace and harmony, Dipl. v. 16.
No entry
adj. peaceable, Sks. 520. v. l.
a. = sáttavandr.
adj. particular as to terms, Sturl. ii, 63.
a. promising in respect of an agreement.
adj. hopeful as to an agreement, Rd. 254.
No entry
f. [saðr or saddr], satiety, Greg. 28.
No entry
m. [Lat. schedula], a slip of paper, (mod.)
(seð, sadda, saddr), v. to satiate, satisfy (~ e-n á e-u, af e-u);
refl., ~st á e-u, af e-u, to eat one’s fill of a thing. Cf. saddr.
pres. seð, pret. saddi, subj. seddi, part. saddr; [Goth. saþan, sôþ, supposed from ga-soþjan; A. S. sadjan; O. H. G. satjan; Lat. satiare]:—to satiate, feed; Gera ok Freka seðr, Gm. 19; s. e-n af e-u, or á e-u, s. hrafn af hræjum, Hkv. 1. 43, Fas. i. 140; s. hrafn á holdi, Korm. (in a verse); og hann girnfist að s. sik af þeim molum sem féllu af borðum hins ríka, Luke xvi. 21: metaph., Stj. 29; at ek skylda sadda hafa yðra fýst á minni frásögn, 655 xxx. A. 4; s. fenginn hungr á nýju ránfengi, Al. 83: s. e-n e-u, s. oss sínum málum helgum, 625. 79; s. þorsta, to slake the thirst, Magn. 486.
II. reflex. seðjask, to be sated, eat one’s fill; vitnir seðsk. the wolf is sated, Edda (Ht.) 9; seðjask Sæhrímni, Gm.; vér söddumk af konunglegri sælu, Al. 165; seðjask á e-u, 677. 3; láta verða sadda sína reiði, Al. 106.
III. part. saddr, [Germ. satt], sated, having eaten one’s fill, eg er saddr; vera s. á e-u, to have got enough of, Ld. 98; full-s.
I) n. sedge, rush.
II) from sofa.
n. [Engl. sedge; Dan. siv], sedge; var stráð gólf á Sæbóli af sefinu af Seftjörn, Gísl. 27; lykklaus sem sef, Al. 173; sem af sefi eðr slýi, Stj. 253; stokk af tágum ok sefi görfan, 251: poët., svarðar sef = the hair, Kormak.
COMPDS: sefdæla, Sefgrisnir, sefrein, seftjörn, sefvisk, sefþvengr.
(að), v. to soothe, appease, calm (ef hann fær eigi sefat hana);
refl., sefast, to be soothed, appeased, of anger (gekk af honum móðrinn ok sefaðist hann).
að, older form svefa, Fms. ix. 444, [akin to svefn], to soothe, soften; sefa ok svefja, allit., Rm. 41; the act. is rare in old writers, but freq. in mod. usage.
II. reflex. to be soothed, appeased, of anger; kom svá. at Grímr sefaðisk, Eg. 166, Ld. 52, Fbr. 141, Fms. xi. 11; svefaðisk (sefaðisk, v. l.) þá hugr jarls, ix. 444; þá gékk af honum móðrinn ok sefaðisk hann, Edda 28, Fms. v. 319; þeir sefuðusk, Finnb. 354; vinir hennar báðu hana sefask ok snúa hug sínum til konungs, Fms. vi, 4, vii. 128; af þessu nafni sefask höggonnr, 623. 26; ef hann fær eigi sefat hana, appeased, soothed her, Fms. xi. 135.
2. part. sefaðr, propitious; at Drottinn sé honum jafnan sefaðr, Stj. 309; ok vertú s. yfir íllskur lýðsins, 312.
No entry
adj. fit for sacrifice; s. fórn, Stj. 310.
m. poet.
1) mind, affection (sorgmóðr ~);
2) kinsman.
or sevi, a, m. [akin to sif, sifjar, q. v.; cp. A. S. sib = peace]:—the mind, affection, poët., Edda (Gl.); fróðr sefi, Fsm. 4; ok sný ek hennar öllum seva, Hm. 162; einn er hann sér um seva, 94; þær deyfa sverð ok sefa, Sdm. 27; sorgmóðr sefi, Gkv. 2. 40; hverr er sér getr slíkan sefa, Hkm. 19; snúisk þeim til sátta sefi, Gg. 9.
II. [Old Engl. sib; Engl. gos-sip] = sifi, a kinsman, Hkv. 2. 8; Surtar sevi, Vsp. (Hb.); Ullar sefi, Vtkv. (in the interpolated part).
No entry
u, f. a sedgy hollow, Björn.
No entry
m. a ‘sedge-boar,’ poët. a wolf, Lex. Poët.
No entry
f. a sedge-bank. Lex. Poët.
f. sedge-tarn.
f. sedge-tarn, a local name, Gísl. 27, 107, 111.
n. sedge-wisp.
f. a sedge-wisp, Gísl. 29.
No entry
m., poët. a ‘sedge-thong,’ snake, Lex. Poët.
(pl. -ir, gen. -ja), m. poet. man.
m., pl. seggir, [A. S. säcg; from segja?]:—poët. a man, prop. a messenger, which sense can still be seen in Akv. 1, 2, 6, as also in the allit. seggr and segja; at þú mér, seggr, né segir, Skm. 5; seggir segja mér hvártveggja, Hallfred.
2. gener. a man, Vkv. 7, 21; nóttum fóru seggir, 6; sénir vóru seggir (strangers) und hjálmum, Hðm. 20; seggja dróttinn, Bkv. 5: the word remains in mod. usage in such phrases as, grimdar-seggr, a cruel man; óróa-seggr, a rioter. segg-fjöld, f. a host of men, Lex. Poët.
m. slice, strip, shred (skera e-t í sega).
or sigi, a, m. a slice, bit, clot; hjarta mitt var runnit sundr í siga, my heart was molten into drops, ‘torn into shreds,’ Sól. 43; hann skar af tungu ormsins einn sega, Tristr.; hann skar hann sundr í siga, Bret. 170; hann (the dog) greip í kálfann ok þar ór siga, Fas. ii. 426; þórir kvaðsk úviljaðr at skera slærrum segjum, to cut larger slices, Sturl. i. 61; töngu segi, the tongs’ bit, poët. = the iron in the forge, Þd. 15; blóð-segi, a clot of blood; fjör-segi, the heart; tál-segi, a bait; kló-segi, kverk-segi, q. v.
(segi, sagða, sagðr), v.
1) to say, tell (seg þú mér þat, er ek spyr þik);
þeir sögðu, at þeir skyldu aldri upp gefast, they said they would never yield;
~ e-m leið, to tell the way, esp. on the sea, to pilot;
~ tíðendi, to tell news;
impers. it is told (hér segir frá Birni bunu);
sem áðr sagði, as was told before;
~nda er allt vin sínum, all can be told to a friend;
2) to say, declare, in an oath;
ek segi þat guði (Æsi), I declare to God (to the ‘Áss’);
3) law phrases;
~ sik í þing, lög, to declare oneself member of a community;
~ sik ór þingi, lögum, to declare oneself out of, withdraw from, a community;
~ skilit við konu, to declare oneself separated from, divorce, one’s wife;
~ fram sök, to declare one’s case;
~ lög, to recite the law, of the lögsögumaðr;
4) to signify, mean (þetta segir svá);
5) with preps., ~ e-n af e-u, to declare one off a thing, take it from him;
~ e-t á e-n, to impose on (bœta at þeim hluta, sem lög segði á hann); to announce (~ á reiði, úsátt sína);
~ eptir e-m, to tell tales of one;
~ frá e-u, to tell, relate;
Unnr, er ek sagða þér frá, U. …
pres. segi, segir, segi, pl. segjum, segit, segja; pret. sagði, pl. sögðu; pres. subj. segja; pret. segða, segðir, segði; imperat. seg, segðú; part. sagðr: doubtful forms are sagat, sagaðr, Merl. 2. 4: a pres. indic. seg, segr, ek seg, Grág. i. 64, 134; segr hann, Fms. x. 421; segsk, Grág.i. 159, ii. 57: with a neg. suff. segr-at, Grág. ii. 214; sagðit, Hým. 14; segit-a, tell ye not! Vkv. 21: an older form seggja with a double g is suggested in Lex. Poët. in two or three passages, cp. A. S. secgan, as also seggr; but in Haustl. l. c. the g in ‘sagna’ is soft, and not hard (gg) as in mod. Icel. pronunciation, and sagna would fairly rhyme with segjaandum: [a word common to all Teut. languages, except that, strangely enough, no Goth. form is recorded, for Ulf. renders λαλειν, λέγειν, εἰπειν, by maþljan, quiþan, rodjan; so it may be that the earliest sense was not to say = Lat. dicere, but a limited one, to tell, proclaim; A. S. secgan; Engl. say; Dan. sige; Swed. segja.]
A. To say, in the oldest poems chiefly,
I. to tell, report, Lat. narrare, dicere; …
Shortened here. Read the full article →
a. sail; draga, vinda (upp) ~, to hoist sail; leggja (ofan) s., to take in sail; hlaða seglum, to furl the sails.
n. [A. S. segel; Engl. sail; Germ. segel; Dan. seil]:—a sail, Sj. 135; vinda, draga segl, to hoist sail, Hkv. 1. 29, Ó. H. 136, 137, 170; setja upp segl, Fms. ix. 10; taka til segls, Ó. H. 140; leggja ofan segl, 170; hella (to reef) segl, 182, Nj. 135, Fms. ix. 285, Fb. ii. 583; hleypa segli ór heflum, Ó. H. 182; hleypa ofan segli, id.; hlaða (to furl) seglum, Fms. viii. 135; nú lægir seglin þeirra, Ó. H. 182, passim. The ancients took pride in costly sails woven or embroidered with stripes and figures in various colours (vöndr, segl stafað vendi), stafat segl, Fms. i. 301; segl blá-stafat, x. 345; stöfuð segl með ymsum litum, xi. 437; seglin vóru stöfuð öll með blá ok rauðu ok grænu, Ó. H. 161; segl stafat vendi blám ok rauðum, Eg. 68, Ó. H. 113, 124; var seglit hvítt sem drift ok stafat rauðu ok blá með vendi, 170, Orkn. ch. 116, and passim: such sails were a fit gift to a king, see the narrative in Fms. vi, Har. S. harðr. ch. 100; at menn sendi konungi vingjafir, hauka, hesta, tjöld eðr segl, Ó. H. 126; hence the poets call the sail a ‘tablet’ (skript): poët. a ship is called segl-hundr, -marr, -vigg, sail-hound, sail-steed, Lex. …
Shortened here. Read the full article →
f. sail-mending.
f. sail-mending, Sks. 30.
pp. ‘sail-boun’, ready to sail.
part. sail-bound, Eg. 389, Eb. 140, Fms. vii. 68, ix. 439.
n. pl. return (payment) for a sail.
n. pl. reward for a sail, Fms. vi. 358.
f. sail-yard.
f. a sail-yard, Fbr. 132.
m. sail-rigging.
a, m. sail-rigging, Sturl. i. 189, Edda i. 330.
No entry
adj. fit for sailing; veðr segltækt, Ó. H. 138, Fms. vii. 286.
m. ‘sail-tree’, spar, yard.
n. a ‘sail-tree,’ of the yard, Skálda 162.
No entry
m. a magnet.
COMPDS: segulberg, segulsteinn.
No entry
n. a magnetic mountain, Snót.
No entry
m. a lodestone.
(-dda, -ddr), v. to enchant by a spell; s. seið, to work a spell.
d, [answering to síða, q. v.], to enchant by a spell; seiða seið, to work a spell. Gísl. 31; Gunnhildr lét þat seiða, at Egill skyldi aldri ró bíða. Eg. 403: s. til e-s, seiddi hón til þess í hallæri, at hvert sund var fullt af síld, Landn. 147; hann hefir látið s. til, at honum skal ekki vápn at bana verða nema hann, Nj. 44.
(gen. seiðs or seiðar), m. spell, charm, enchantment, incantation; seiða (efla, magna) seið, to work a spell, practise sorcery.
m. [Norse sei], the gadus virens, a kind of fish, L., Edda (Gl.), Lex. Poët.; hence the mod. seiði, a fry; vara-seiði, the fry or young of fish.
(gen. seiðs or seiðar), m. spell, charm, enchantment, incantation; seiða (efla, magna) seið, to work a spell, practise sorcery.
m., gen. seiðar, dat. seiði; the fem. seið sina (sinn), Fms. ii. 136, and seiðit, Fas. iii. 319, are false forms:—a spell, charm, enchantment, incantation, which in the heathen times was solemnly performed at night; the wizards or witches were seated with certain solemn rites on a scaffold (seiðhjallr), from which they chanted their spells and songs; the ‘seidr’ was performed either to work any kind of good or evil to another person, or to be a kind of oracle or fortune-telling, to foreshow future events, such as the life and fate of those present, the weather, or the like; of the evil kind is the charm in Gísl. l. c., Ld. 152; fá at seið, Hkr. i. 21; Ingjaldr ok völvan ætluðu til seiðar mikils um nóttina, Fas. ii. 507; Freyja kenndi fyrst með Ásum seið, 8; fremja seið, Þorf. Karl. 376; efla seið, Eg. 403, Fas. ii. 72; magna seið, Gísl. 116; konungr bað hann hætta seiði, Fms. i. 10: hón bað fá sér konur er kunnu fræði þat sem til seiðsins þarf, Þorf. Karl. 378; var þangat at heyra íll læti er þeir frömdu seiðinn (seiðit Ed. wrongly), Fas. iii. 319: seiðis-hús, the house where the spell was worked. Fas. iii. 166, v. l.; in Yngl. S. ch. 7 the charm of ‘seidr’ is attributed to Odin; …
Shortened here. Read the full article →
f. = seiðmagnan.
u, f. = seiðr, Fas. iii. 319.
m. pl. sorcerers.
m. pl. sorcerers, Hdl. 32.
m. enchantment by spells.
m. enchantment by spells, Róm. 383.
m. incantation-scaffold.
m. the scaffold on which the wizard or witch was seated and where the incantation was performed, Ld. 142, Fas. ii. 84, iii. 319.
f. sorceress, witch.
u, f. a sorceress, witch, Hkr. i. 19; völva ok s., Fas. ii. 506.
n. pl. the sounds heard during the incantation.
n. pl. the sound heard during the incantation, prob. the screams, songs, and charms by which the seið was accompanied, Ld. 152; see varð-loka.
m. enchanter, wizard.
m. an enchanter, wizard, Fms. i. 10, ii. 134, Fas. iii. 319, Bárð. 39 new Ed.
f. the working of a spell.
f. the working a spell.
m. wizard.
a, m. a wizard, Gísl. 18.
m. the place where a spell is worked.
m. the place where a spell is worked; þar fannsk kinga ok s. mikil, Ld. 328.
m. enchanter’s wand.
m. an enchanters wand, Ld. 328, v. l.
f. spells to counteract witchcraft (rísta seiðvillur).
u, f. spells to counteract witchcraft; rísta seiðvillur, Fas. iii. 319.
No entry
n. a tough substance, a knot.
No entry
u, f. toughness.
No entry
u, f. toughness, difficulty.
a.
1) tough, viscid (seigt lím);
2) stubborn (~ á sitt mál);
3) difficult (seigt mun veita at kristna Ísland).
adj. [Dan. seig], tough; seigu leiri, Sks. 416; seigr í sinum, Flóv. 27, Karl. 475; seig bönd, Hom. 124.
2. metaph. tough, stubborn; seigr á sitt mál, Fms. x. 300: difficult, þat mun veita seigt, ii. 118; seigt er svöngum at skruma, Fb. i. 211; þat er seigt at segja, Fms. vi. 376.
f. string, line; koma á s. e-m, to be carried along by one.
f. [a Goth. form sail is assumed from sailjan = χαλαν, Mark ii. 4; A. S. sæl; Germ. seil]:—a string, line, esp. in Icel. used of a line on which fishermen string their catch of fish and trail them behind the boat; the word is rare in old writers, koma á seil e-m, to be carried along by one, Þd. 9; rás seil, Merl. 2. 12; seil grundar, ‘earth-thong,’ a snake, Lex. Poët.; seilar sól, a shield; þrym-seil, id.
No entry
u, f. a hollow, Björn: a local name.
No entry
d, dep. to stretch out one’s hands as high or as far as one can reach; þótti mér svá löng höndin á mér, atek þóttumk s. upp á bjargit, Þorst. Síðu H. 178; Þórr seildisk svá langt upp sem hann mátti lengst, Edda 33; hann bað Þorfinn þá s. í móti djáknanum, Orkn. 112; Kormakr seildisk til ok hjó, Korm. 142, Ísl. ii. 269; s. til sverðsins, Fms. viii. 332.
2. metaph. to seek far for a thing; skal ekki seilask til nafns, Fs. 23; s. til sæmdar í hendr e-m, Boll. 338; s. til e-s, to covet, 655 xxix. 6:—s. á e-t, to encroach on; s. á Guðs rétt, ok heilagrar kirkju, Bs, i. 741, Fb. ii. 261; hence, á-sælast, id.
f. seeking for a thing.
f. a stretching up the hands; in Icel. the height of a person stretching his hand up is called seiling, það er seiling mín, or það er seilingar-hæð, það er seiling upp undir loptið, and the like.
2. metaph. a seeking from far; er þat honum nauðsyn en eigi seiling, it is a necessity, and not his own seeking, Hrafn, 16.
m.
1) honey-comb;
2) poet. gold, riches (rautt gull er s.).
m. [síma], a wire or string; draga seiminn, to drawl out one’s words, i. e. talk with a canting voice.
II. riches; en hvorki gull né seim, Pass. 36. 5; bjartan seim, Fb. ii. 523 (in a verse); rautt gull er s., Þjal.; seims ok hnossa, Edda (Ht.); seima-þollr, seim-skerðir, seima-slöngvir, seim-brjótr, seim-örr, seim-stafr, seim-týnir, seim-þverrir, etc. are epithets of a lordly man, lavish of gold, Lex. Poët.
III. a honeycomb, prop. ‘honey-texture’ (cp. Germ. wabe from weben = to weave); hón rétti fram höndina ok tók upp seiminn, Stj. 210; sætari en hunang eða s., Bs. i. 103; sætligan seim, 240; hunanglegr s., Th. 77; hunangs-s., q. v.
n.?, delay; láta eigi s. at sér, to make haste.
n. a delay; nú var eigi sein á (seinat?) konungi til mótsins, the king did not wait for him, Fms. vi. 239: the saying, ein stund verðr opt at seinum, one hour may make it too late, Harms. 41; aldri læt ek at munni sein, Mkv. 24; frið-sein, lack of peace, disturbance, Þd. 9.
(að), v. to delay; þá mun of ~t, then it will be to late.
að, [Ulf. sainjan = βραδύνειν; Germ. sehnen, but only in a metaph. sense]:—to delay, slacken; skynda skal hverr sem einn at snúask til Guðs meðan hann má, at eigi seini hann, lest he be too late, Hom. 13: seina e-u, to delay; verðr mein ef því seinum, Leiðarv. 39: s. at hróðri, to lag with his verses, Orkn. (in a verse).
2. esp. in the part. seinat, too late, mun nú eigi um seinat at flýja, Fms. viii. 162; of seinat hefir þú at segja, thou hast delayed too long. Fas. i. 196; ok er þó of seinat, Ld. 144, Fms. ii. 195; svá at eigi verði seinat, lest it be too late, xi. 114; seinat er nú, systir, at samna Niflungum, Akv. 17.
(að), v. to delay, with acc. or dat. (s. gönguna, s. förinni), or inf. (s. at fylgja e-m);
refl., ~st, to be delayed (mjök þótti s. atlagan).
að, to delay, slacken, Ísl. ii. 217: with acc., s. gönguna, Rb. 106; s. e-t mál, to put a case off, Fms. i. 74: with dat., and so in mod. usage, seinka e-u, Ísl. ii. 217, Gísl. 121.
II. reflex. to be delayed; þótti seinkask um kvámu hans, Fms. ii. 72, xi. 70; mjök þótti seinkask atlagan, vii. 259; þá er seinkaðisk um svörin, MS. 623. 16.
f. hindrance, delay.
f. a hindrance, delay, Eg. 546, Bs. i. 482.
(compar. ~i, superl. seinstr, later seinastr), a.
1) slow, opp. to skjótr (s. á fœti); seinir til at muna orð sín, slow to remember (fulfil) their words (promise); neut., seint, as adv. slowly; fara s., to go at a slow pace; taka e-u s., to take it slowly, coldly (= taka e-u seinliga);
2) late (förum til skipa ok verðum eigi of seinir); Sveinn var seinst búinn, S. was the last to get ready.
adj., compar. seinni, superl. seinst, seinstr, mod. seinastr, and so in Fb. i. 74, Orkn. 402; in mod. usage compar. seinni, but superl. seinastr; [A. S. sæne; mid. H. G. seine; Swed. sen; Dan. seen; Lat. segnis]:—slow, slack, opp. to fljótr; seinn á fæti, Fms. vii. 169; hann er seinn, Rb. 358; ertú seinn mjök á slíkum sögum, Fs. 69: gramm., samstöfur seinar eðr skjótar, Edda 123, passim in old and mod. usage.
2. neut. as adverb; fara seint, to go at a slow pace, Nj. 197; maðr ríðr, ok eigi seint, Ísl. ii. 335; gengr þat seinna en sól, Rb. 108; kemsk þó seinna fari = ‘festina lente,’ Nj. 68; hann söng seint ok skynsamlega, Bs. i. 74.
II. temp. late, slow; förum til skipa ok verðum eigi of seinir, Fms. ii. 300; hann varð s. frá heimboðinu, Gullþ. 68; verða seinni, to be behind, Nj. 28.
2. neut., honum þótti þeim seint verða, Fms, ii. 82; runnu þeir allir, ok varð Þorsteinn seinstr, the last, i. 72; þat var seinst skipa Hákonar, the hindermost, vii. 289; at seinstum kosti, at the very last, D. N. iii. 39; Sveinn varð seinst búinn, Orkn. 402; sóttisk þeim seint, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
pp. ‘late-boun’, slow in getting ready, = síðbúinn.
part. ‘late-boun,’ slow in getting ready, Fms. ix, 304.
No entry
part. long-lived, lasting, Edda (in a verse).
No entry
adj. slow, Grett. 90 A, Fms. xi. 434; brú var á, ok var seinfært yfir, it took a long time to pass, Sturl. iii. 24.
a. slow-growing (~ í uppvexti).
adj. ‘slow-made,’ slow-growing; hann var s. maðr í uppvexti, Sturl. iii, 122; opp. to bráðgörr.
a. slow to advance oneself, slow-growing.
adj. slow, dull-looking, Fms. vi. 204.
a. slow, tardy, dilatory.
adj. slow, dull of motion, Bs. i. 795; opp. to bráð-látr.
adv. slowly, indifferently, reluctantly (taka e-u ~, taka ~ undir e-t).
adv. slowly; taka s. undir e-t, or taka e-u s., indifferently, Nj. 217, Fms. i. 74.
a. slow, dull, reluctant.
adj. slow, dull; Oddr var eldsætr ok s., Landn. 235; s. í viðbragði, Grett. 90; Sighvatr þótti heldr s. fyrst í æskunni, Fb. iii. 243; hann beiddi hann liðveizlu, Hálfdán var hinn seinligasti, H. was slow, unwilling, Sturl. iii. 16.
n. slowness, dullness.
n. slowness, dulness, sluggishness.
No entry
adj. slow-speaking.
pp. slow of speech.
part. slow-spoken, Stj. 260.
pp. slow to be moved; ~ til vandræða, slow to be drawn into quarrels.
part. long-suffering, Nj. 90, Fms. vi. 371; s. til reiði.
f. = seiðsla, seiðmagnan.
qs. seiðsla = seiðr, Fas. iii. 319.
No entry
f., see sekt. sekð-fé, n. = sektarfé, Nj. 110.
No entry
m. a conviction, sentence of outlawry, opp. to sættardómr, Grág. i. 487.
No entry
n. the property of an outlaw, which was confiscated, one half to the community (fjórðungs-menn), the other half to the prosecutor, Nj. 110, Grág. i. 120, Sturl. i. 34, Njarð. 382, Eb. 36, 110 new Ed.; af hans s. urðu almenningar, Landn. 121: a price put on the head of the culprit, Grett.
No entry
f. a sentence of sekt, Grág. i. 487.
No entry
n. a ‘hansel’ or first trial of sekt, Grág. i. 118, 488.
No entry
adj. free, not convicted; eigi ann ek þess Þóri at fara sektalausum (unconvicted) af þessum fundi, Lv. 45; sektalaust, with impunity, N. G. L. i. 349, K. Á. 176, Jb. 22 B, Sks. 602 B, Gþl. 23.
No entry
adj. ‘guilt-rich,’ wicked, Landn. (in a verse).
(-ta, -tr), v.
1) to sentence to a fine, = gøra e-n ~n; esp. to sentence one to outlawry;
2) refl., ~st, to be liable to a penalty.
ð or t, also spelt sekkja, to fine, sentence to a fine.
2. to sentence to outlawry; sá er hann (acc.) sekði, Grág. i. 81; þeir menn er þeir hafa sekta, 94, Fbr. (in a verse).
II. reflex. to be liable to a penalty; sekisk sex aurum við biskup, K. Á. 22; goðinn seksk ef hann getr engi til at nefna féráns-dóm, Grág. i. 95; þá sekjask þeir þrem aurum við erendreka konungs, N. G. L. i. 7, 20, 101, 251; seksk hann eigi fyrir þat er hann kvángaðisk, 656 A. ii. 17; þá er sem hann hafi einn sekðan hann, Grág. (Kb.) i. 110; sá maðr er sekðan hefir hann, 111; þat er hann sekði hann breksekð, id.
(að), v. to pack up (s. vöru).
t, to pack up; sekka vöru, Nj. 259: mod. sekkja, in the phrase, sekkja skapi sínu, to shut up (i. e. suppress) one’s indignation.
(gen. -jar, pl. -ar or -ir), m.
1) sack, bag;
2) package, truss, in a merchant ship.
m., gen. sekkjar, Stj. 214; pl. sekkar; but mod. sekkir, also Stj. 214, Nj. 134, l. 2 from bottom: [a word common to all Indo-Germanic languages]:—a sack, bag; s. er ílát, Skálda 168; þeir höfðu með sér sekka, Blas. 45; but acc. sekki, Stj. 217; í sekkunum, 215; sekkjar munnr, 214; þeir báru milli sín sekk, Ó. H. 135; sekkr manns heitir byrðr þær er einn fetill er í, N. G. L. i. 349.
2. a package, trunk, in a merchant ship; gefa alin af sekk hverjum, Sturl. i. 222; þeir tóku sekka nokkura ór búlkanum … fóru nú aðrir sekkar á hann ofan þeir er léttari vóru … sekkir tveir lágu þar hjá búlkanum, Nj. 134: hence sekkja-gjald, n. a ‘trunk-tax,’ a tax payable to the king of Norway by Icel. ships; this tax is first mentioned in deeds of the 14th century, N. G. L. iii. 180, 215–218 (deeds of 1360 and 1383), D. N. ii. 514.
(acc. sekan or sekjan), a.
1) guilty;
láta þann undan setja, er ~ er, to let him escape who is guilty;
~ e-s or um e-t, guilty of;
2) convicted, outlawed, condemned to outlawry (gøra e-n sekjan, verða ~ um e-t);
~ skógarmaðr, fjörbaugsmaðr, convicted outlaw;
3) sentenced to pay, mulcted in (verðr hann ~ um þat þrem mörkum);
4) forfeited;
tel ek sekt fé hans allt, I say that all his goods are forfeited.
adj.; in this word in old vellums a j appears after the k and before a vowel, whence also came the old change of the root vowel; thus, sekjan, sekjum, sekjar; in later vellums this j is dropped, sekan, sekum, etc.: [from sök]:—prop. sentenced, to pay in money or person: esp. of a fine, mulcted, verðr hann sekr um þat þremr, sex mörkum, Grág. i. 37, 296, 363, 375; þá eru þeir sekir fimtán mörkum, N. G. L. i. 21, 359 (else the Grág. has útlagr, q. v.)
II. in Icel. law, convicted, outlawed, condemned to the lesser or greater outlawry; nú verðr maðr sekr at sátt, en þá verðr maðr sekr at sátt, er hann handsalar sekt sína, Grág. (Kb.) ch. 60; sekr skógar-maðr, sekr fjörbaugs-maðr, Grág.; til ek hann eiga at verða um þá sök sekjan skógarmann, prop. = a convicted woodman, Nj. 110: maðr hafði sekr orðit um þræls morð eðr leysings, Íb. 6; but also used singly, ins sekja manns, the outlaws, Grág. i. 360; Gísli verðr sekr, Gísl. 39; verða sekr um víg, Nj. 88, Grett., Gísl., Harð. S., and other Sagas passim.
2. guilty, wicked; hefna sekjum mönnum íllar atferðir, MS. 677. 4; láta þann undan setja er sekr er Nj. …
Shortened here. Read the full article →
f.
1) guilt (lifandi guð fyrirláti mér mína ~);
2) penalty; full ~, the highest penalty of the law, forfeiture of goods and outlawry (lýsa til sektar fullrar á hönd e-m);
3) fine, mulct (þriggja marka ~).
f.; in the Grág., esp. Kb., the older form sekð or sekþ prevails; in Kb. ch. 60, sekt occurs nine times, sekð or sekþ seventeen times:—a penalty, fine, mulct; varðar búanda þat þriggja marka sekt, Grág. i. 158; ef maðr handsalar manni ákveðna sekt sína, 119.
II. as an Icel. law term, the condition is one of the three degrees of outlawry or lög-sekt,—thus defined, þær eru lögsekðir þrjár á landi vóru, ef maðr er görr skógar-maðr óferjandi, eða fjörbaugs-maðr, en sú en þriðja at auka svá fjörbaugs-sekð, at hann skyli eigi eiga fært út hingat, Grág. i. 119; yet, as a rule, only the first two degrees appear in the Sagas; sekt is opp. to sætt, Fs. 73; lýsa til fullrar sektar, Nj.:—hence the outlawry itself, Grág.; Nj.; hann (Grettir) var lengst í sekt, Grett. (fine); þótti sumum sem hann hefði úti sekt sína ef hann hafði nokkut af hinu tuttugasta ári, 149. This clause about the twenty years is nowhere mentioned in the Grágás, and seems to be a mere popular fiction in the Grett. S., cp.also Gísl. 126 and Harðar S. ad fin.
2. guilt; játa þær sektina, Th. 78; syndir ok sektir, Stj. 55; sektir eða lögbrot, Sks. 665.
COMPDS: …
Shortened here. Read the full article →
n.
1) brand or mark of guilt;
2) pl. the marks by which to know the person of an outlaw.
n. a brand or mark of guilt, Sks. 116: plur. the marks by which to know the person of an outlaw, Band. 19 new Ed.
No entry
f. pl. a case liable to sekt, Grág. i. 462.
m. the destitute dependant of an outlaw.
a, m. the destitute child of an outlaw, Grág. i. 237.
No entry
n. pl. cases about penalties, fines, N. G. L. i. 335.
No entry
u, f. [Lat.], a second, Rb.
No entry
u, f. [Lat.], a sequence, part of a chant in the mass, Vm. 47, Jm. 14, Fms. viii. 141; sekventíu bók, -skrá, B. K. 83, Pm. 28.
(gen. pl. selja), n. shed on a mountain pasture (where the milk-cows are kept in the summer months).
n., gen. pl. selja, dat. seljum, [sel stands for an obsolete ‘sali,’ and the word is akin to salr, q. v.; A. S. sele]:—a shed on a mountain pasture, but within the landmarks of each farm (not in the almenningar), where the milch-kine are kept in the summer months (it answers to Germ. senn-hütte). An Icel. word; in Norway such huts are called setr (or sætr), q. v.; sel skal hverr göra sér í almenningi er vill ok sitja í sumar-setri ef hann vill, N. G. L. i. 251 (in Icel. this was not allowed, eigi skal sel göra í afrétt, Grág. ii. 302); tvá stöðla ok sel (sæll), D. N. i. 81; ek á sel skamt héðan, vertú þar í nótt, Fs. 59; þá snéru þeir til selja Gríss, Fms. ii. 247; Víga-kolr fór frá seli áðan, Nj. 55; fara í sel, fara til sels, Grág. ii. 277; færa í sel, to bring the kine to the sel (in June); fara, flytja úr seli, to bring them back, in the autumn; spurði konungr ef nokkur sel væri þar, er þeir mætti í búa, Ó. H. 187; sels-dyrr, -gluggr, -hurð, -veggr, -tópt, Rd. 310, Ld. 244, 278, 280, Þorst. S. hvíta 43, cp. Ld. ch. 55, 62, 63, Vd. ch. 40, 41, Þorst. S. hvíta 42, 43, Vápn. 24, Hallfr. S. ch. 9, Grett. 139.
II. freq. in Icel. local names, Sel, Seljar, Selja-land (whence Seljalands-múli), Sel-tungur, Sels-hagi, Sel-á, Selár-dalr (whence Sel-dælir, the men from S. …
Shortened here. Read the full article →
m. a boat for seal-catching, seal-boat.
m. a seal-boat, boat for seal-catching, Gísl. 135, Vm. 98.
No entry
n. seal-killing, Vm. 137.
f. pl. seal-skins.
f. pl. seal-skins, Sks. 184, Bárð. 165.
n. species of seal.
n. a kind of seal, Sks. 178.
No entry
f. pl. places where nets are laid for catching seals.
No entry
f. pl. = selnet, Bs. i. 388.
(and sili), m. harness.
a, m., and sili, q. v. [Dan. sele], harness; saðull eða seli, N. G. L. i. 363; hvert hross skal í reiðskjóta fara, er seli eða saðull hefir á komit, 125: in mod. usage sili is a strap in the harness.
I)
(sel, selda, seldr), v.
1) to hand over, deliver;
~ e-m e-t (Ásta selr honum sverðit);
~ e-t í hendr e-m, to make over to one (hann seldi búit í hendr Þorsteini);
~ vápn ór hendi sér, to give up (deliver) one’s weapons;
~ e-t fram, to deliver up;
~ e-m e-t til varðveizlu, to commit to another’s keeping (þér skulut nú ~ mér til varðveizlu vápn yður);
hann kvazt hvárki vildu ~ grið né taka, he said that he would neither give nor receive pardon;
~ e-m laun, to give reward, pay;
~ fé at láni, to lend money;
~ á leigu, to put out at interest;
~ á frest, to give on credit;
2) to sell, part with (hann seldi land sitt);
~ e-t við litlu (miklu) verði, to sell for a small (great) sum;
~ mansali, to sell into bondage;
þótti þeim konungr út seldr, a done man (= fram seldr);
3) refl., ~st, to give oneself up (~st arfsali);
~st út, to turn out;
aldri mun þat vel út ~st, it will never go well.
II)
f. sallow, willow.
u, f. [A. S. seal; Engl. sallow; Swed. sälg; Dan. sælje; North. E. and Scot. saugh]:—a sallow, a willow, salix capraea, Edda (Gl.), Pr. 473, Lex. Poët.; kirkjan á alla smá-reka, rætr allar ok seljur, Pm. 69. selju-tré, n. a willow-tree, Ám. 111.
II. [selja the verb], a female dealer, whence freq. in poët. circumlocutions of a woman, Edda 68, Lex. Poët.
III. the name of an island in Norway; whence Selju-menn, the saints of Selja; Seljumanna-messa, -vaka, see messa, Bs., N. G. L.; for the story see Fms. i.
I)
(sel, selda, seldr), v.
1) to hand over, deliver;
~ e-m e-t (Ásta selr honum sverðit);
~ e-t í hendr e-m, to make over to one (hann seldi búit í hendr Þorsteini);
~ vápn ór hendi sér, to give up (deliver) one’s weapons;
~ e-t fram, to deliver up;
~ e-m e-t til varðveizlu, to commit to another’s keeping (þér skulut nú ~ mér til varðveizlu vápn yður);
hann kvazt hvárki vildu ~ grið né taka, he said that he would neither give nor receive pardon;
~ e-m laun, to give reward, pay;
~ fé at láni, to lend money;
~ á leigu, to put out at interest;
~ á frest, to give on credit;
2) to sell, part with (hann seldi land sitt);
~ e-t við litlu (miklu) verði, to sell for a small (great) sum;
~ mansali, to sell into bondage;
þótti þeim konungr út seldr, a done man (= fram seldr);
3) refl., ~st, to give oneself up (~st arfsali);
~st út, to turn out;
aldri mun þat vel út ~st, it will never go well.
II)
f. sallow, willow.
pres. sel, selr (sell, Grág. ii. 80); pret. seldi; part. seldr; [A. S. seljan; Engl. sell; Dan. sælge]:—to hand over to another; s. e-m e-t, or absol.; Ásta selr honum sverðit, Fms. iv. 37: hann tók sverð búit ok seldi Birni ok fingrgull—Sverð þetta, sagði hann, gef ek þér, Ó. H. 53; hann seldi smala-manni höfuðit, Nj. 70; hann tók menit af hálsi sér ok seldi Finni, Ó. H. 136, 148: selja fram, to deliver up, Hkr. ii. 243; mun hann s. framm Hrapp, Nj. 133, 134; selja af höndum, Fms. iv. 278; s. e-t í hendr e-m, Eg. 180, 715; hann seldi búit í hendr Þorsteini, 704; s. vápn ór hendi sér, Fs. 29; hann seldu þan til fóstrs í Suðreyjar, Fms. i. 250; s. e-m sonu sína til fóstrs, 5; seldu honum margir sonu sína til læringar, Ib. 14; meirr en efni sé til seld, more than is due, Bs. i. 137, Fs. 84.
2. to yield milk, of a cow; hún (the cow) selr ekki, vill ekki selja, in which case the Scottish milk-maids use a tulchan or stuffed calfskin.
3. a law term, selja sök, to make over a suit into the hands of a delegate to plead it in court; svá skal sök selja, at þeir skolu takask í hendr, sú er sök tekr ok hinn er sell (hand-sal), Grág. …
Shortened here. Read the full article →
m. seller.
a, m. a seller, dealer, Mar., Hom. 23.
No entry
see sendlingr.
(-s, -ar), m. seal (syndr sem s.).
m., pl. selar, but mod. selir, [O. H. G. selah; A. S. seol; Engl.seal; Dan. sæl-hund]:—a seal, Lat. phoca, Fs. 143; egg ok sela (acc.pl.), Sturl. ii. 77: fiska, fogla eða sela, Grág. ii. 337; sela ok fiska, 358; sela alla, 359; syndr sem selr, Nj. 29, cp. Engl. ‘to swim like a duck:’ the phrase, mér er ekki um sel, ‘seal likes me not,’ i. e. I do not like it. For a description of various kinds of seals see Sks. 40–44 new Ed. (opnu-selr, örkn-selr, látr-selr).
2. in local names, Sel-strönd, Sel-vágr, etc.:—as a nickname, Selr, Ó. H.; sels-bani and sels-hefnir, id.; sela-gnúpr, Gísl. 9.
B. COMPDS: selabátr, selbelgr, selbiti, seladráp, selseista, selfeitr, selfiskr, selfita, selhár, selshreifi, selahúðir, selshöfuð, selkolla, selakyn, selalagnir, sellátr, selnasi, selnet, selanætr, selskinn, selskutill, selspik, selssveif, seltíund, seltjara, selvara, selveiðr, selver.
f. a seal’s testicle.
n. a seal’s testicle, a nickname, Fbr.
No entry
a, m. a seal’s paw.
No entry
n. a seal’s head, Eb. 276: Dumnial selshöfuð, a nickname, in a Runic inscription in Ireland, see under mál.
No entry
f. = sclshreifi, N. G. L. i. 339, 363.
No entry
f. the ancient name of Zealand, Edda (begin.), Fas. i. (Sögubrot), and so called in old poems.
m. seal-skin (not cut up).
m. a seal-skin (not cut up), Eb. 96, Landn. 76, Fms. i. 10.
No entry
a, m. a flip with the finger; gefa e-m sel-bita.
No entry
m. pl. the inhabitants of S., a Norse county, Fms. viii. 35.
No entry
m. a nickname, Dipl. ii. 16.
No entry
a, m. the stores in a dairy (sel), D. N.
a. fat as a seal (stóðhestr ~).
adj. fat as a seal, Fbr. 19, Vígl. 36.
No entry
m. a small kind of whale, Sks. 179.
f. seal’s fat.
u, f. seal’s fat, Ant. 275.
No entry
m., in the phrase, fara selflutning, e. g. when three or more persons cross a river severally in a small boat which can only carry two persons at a time, one always returning to fetch the next.
f. the keeping of cattle at a sel.
f. the keeping cattle in a sel, Grág. ii. 277, Eg. 765, Landn. 95, in both passages used as mod. sel-staða: a right to keep a sel in a pasture, kirkja á selför á Flateyjar-heiði fjórum kúm, ú Balafelli, á Neðravöll, Heydal, Pm. 92, 71, Vm. 18, Dipl, v. 26.
No entry
n., botan. ribwort, narrow-leafed plantain, plantago angustifolia.
No entry
f. erection of a sel, Rd. 263: = þeir höfðu selgörð á sumrum í Sclshaga, Dipl. i. 7; at Benedict ætti s. á Breiðstöðum, v. 10.
No entry
n. seal’s hair, Eb.
No entry
m. a horse used in the sel, Dipl. v. 5.
No entry
u, f. the name of an ogre with a seal’s head, Bs. i. 604 sqq.
No entry
n. land for sel (pasture), Pm. 49, Dipl. v. 7.
No entry
m. pl. places where seals litter.
No entry
m. the month in which milch-cattle are removed to the sel (June), Edda 103.
No entry
a, m. ‘seal-nose,’ a nickname, Sturl. iii. 184.
n. seal-net.
(sela-net), n. a seal-net, Grág. ii. 358, Vm. 108, Jb. 317.
No entry
n. a mountain-shed, = sel; í selsetri einu, Fms. viii. 439; Kristbúit á selsetr í Seltungu, Vm. 169.
No entry
m. [from Germ. ge-sellschaft; Dan. sel-skab], company, N. T., Pass., Vídal. (mod.)
n. seal’s skin.
sela-skinn, n. a seal’s skin, Vm. 60; selskinns-brækr, -stakkr, -kufl, Fbr. 139, Sturl. i. 30.
m. seal-harpoon.
m. a seal-harpoon, Fbr. 144, Sturl. iii. 68.
No entry
n. seal-fat.
No entry
u, f. the place where a farm has its sel.
No entry
f. a tithe of seals, levied as a tax on seal-catchers, D. N.
f. tar from seal-fat.
u, f. tar from seal-fat, Þorf. Karl. 438.
No entry
u, f. ‘seal-ware,’ fur, Rétt. 47.
f. seal-catching.
(sela-veiðr), f. seal-catching, Ld. 90, Eg. 135, Ám. 12.
n. a place where seals are caught.
n. a place where seals are caught, Bjarn. 22, Eg. 42, Fms. iv. 330.
as a conj.
1) as (rauðr ~ blóð, fölr ~ gras);
svá ~, so as (svá ~ fyrr vat ritit);
slíkr ~, such as (slíkr maðr ~ Ljótr er);
2) ellipt. = svá ~ (svæla e-n inni ~ melrakka greni);
hann kom, ~ hann hafði heitit, as he had promised;
dugði hverr, ~ mátti, every did as he could, did his best;
3) with superl., ~ skjótast, ~ fyrst, as soon as possible;
þeir hleyptu út á Skaptá ~ mest máttu þeir, as fast as they could;
4) with subj., as if (þeir vóru allir með vápnum ~ til bardaga væri búnir);
5) temp. as, when (~ hringdi til aptansöngs, vildi konungr ganga);
6) as a relat. part., who, which, that, = er, es (eptir þetta, ~ nú var getit);
7) after adverbs:
þar ~, where;
þangat ~, whither;
þaðan ~, whence (muntu þar þykkja sómamaðr ~ þú kemr);
hvar ~ hann kom, wheresoever he came;
8) þar ~, whereas (þú gørir þik góðan þar ~ þú bæði verit þjófr ok ræningi).
a conjunction, and a relative particle, probably from the same root as sam, sama-, denoting as, the same, the like; if so, the conjunction would be the original, and the relative particle the derived use; in old writers ‘sem’ is in general use as a conjunction, while the pronominal ‘sem’ is rare, for ‘er’ or ‘es’ is the old relative particle: but in mod. usage the conjunction has been almost displaced by ‘eins-og,’ whereas ‘sem’ as a relative particle has got the better of ‘er.’
A. As a conj. as, Lat. ut; rauðr sem blóð, fölr sem grass, blár sem Hel, Nj. 177, Ísl. ii. 220; hvítt sem drift, Ó. H. 170; auðigr sem Njörðr, Fs. 80; syndr sem selr, Nj. 29; ragr sem geit, vitr sem Njáll, hár sem tröll, mjór sem þvengr, etc.
2. with another particle or an adjective; svá sem = Goth. swê-swê, so as, like as, Germ. so wie; svá sem salt, Pr. 472; svá sem börn föður, Edda 13; svá sem fyrr var ritið, Ó. H. 171; sva sem hér er ritað, id.; mæla svá sem einum munni, 623. 33, and passim in old and mod. usage: temp. about that time, svá sem hann fór at veiða, … svá sem þeir lifðu, … svá sem í þann tíma, Stj. 46, 50:—slíkr sem, such as; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. a composer, peace-maker, poët., Fas. i. (in a verse).
No entry
m. slowness, languor; göra e-t með semingi; cp. also sems, n. and semsa, að, to eat slowly.
(sem, samda, samiðr and samdr), v.
1) to shape, compose, arrange;
to bring or put into, order;
~ hljóðfœri, to tune instruments;
~ sætt, to make peace (fyrr en sættin væri samið);
2) to agree on, settle (engir hlutir skyldi þeir til verða, at eigi þeir sjálfir);
~ við e-n, to treat with one (Hrútr kvazt at vísu vilja ~ við Höskuld);
3) impers., e-m semr e-t, one agrees to a thing;
hvárt sem þeim semdi eða whether they came to terms or not;
4) to reform, mend, put right;
konungr bœtti þeirra ok samdi siðu, the king mended, reformed their faith and manners;
hefir þú heldr samit þik ór því sem var, thou hast rather improved thyself;
setja ok ~ dramb to compose and set down one’s pride;
~ sik eptir e-u, to adapt oneself to, conform oneself to (hefir þú samit þik mjök eptir siðvenju útlendra manna);
at þeir semdi sína frændsemi eptir því sem vera ætti, that they should restore their relationship to a proper footing;
5) reflex., ~st, to be settled, agreed on (þat mál samdist á þá leið, at);
e-t semst með e-m, it is agreed on between them (samdist þetta með þeim);
impers. (selja man ek yngra sveininn, sem okkr semst); …
pres. sem, semr; pret. samði and samdi; subj. semði; part. samiðr, samdr, saminn; [from sam-, saman, but chiefly used in a peculiar and derived sense]:—prop. to ‘put together,’ to shape, compose, arrange, settle, and the like; samblandit ok úsamit efni, Stj. 7; ætlar þú hér eptir at semja kirkju-viðinn, thinkest thou after that fashion to shape it, Ld. 316; ok semja þar til eitt klæði, they shaped a cloth for that use, Mar.; síðan samði (shaped) Guð fagra konu ór rifinu, Ver. 3; s. hljóðfæri, to tune instruments, Fas. iii. 221; alla hefi ek sam-hljóðendr samða (arranged) í þat mark, Skálda 168; samði hann saman (fused into one) hin fornu lög ok in nýju, Ver. 52: mod. semja kvæði, vers, bók, to compose a poem, verse, book; semja mærð, Lex. Poët.: semja heit, to make a vow, Magn. 532; semr hann dóma, ok sakar leggr, Vsp.; s. sætt, to make peace; fyrr en sættin væri samið, Fms. xi. 362; konungar sömðu sætt sína með því móti, at …, vi. 27; Sveinn konungr hafði samið sætt við hann, ii. 294; s. ráð sín, vi. 21; engir hlutir skyldi þeir til verða, at eigi semði (settled) þeir sjálfir, Nj. 72; hann kvað þá mart talat hafa, en þat samit, at …, but this they had settled, that …, Ld. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
sem es, Am.
No entry
to wit, viz.; see sem A. 6.
m. pl. ‘Finnish’ messengers (so called by themselves).
m. pl., of the Finnish messengers, prob. from Finn. Saomi, Fs. 22, for this seems to have been the real reading in the lost Cod. Vatnshyrna; Bartholin De Causis Contemptae Mortis, p. 467, gives the same reading; other copies read sendisveinn.
n. sentence (langt ~, myrkt ~).
n. a sentence; hér er seni skipt, Skálda 183; fullkomit sen, 180; makrologia er langt sen, 187, 197; eitt var sen í allra þeirra söng, the same burden, meaning, Stj. 466.
(-nda, -ndr), v.
1) to send, dispatxh (ek vil ~ þik til Víkrinnar);
maðr var sendr Gizuri hvíta, a man was sent to G. the white;
~ eptir e-m, to send for;
2) to send, throw, cast (~ spjót, ~ skeytin aptr);
3) recipr., ~st e-t á, ~st e-t í milli, to interchange, send to one another (áðr höfðu þeir senzt orð í milli).
pret. sendi; imperat. send, sendu, sent þú, Fms. x. 263; sentu, Gkv. 3. 6; [Ulf. sandjan = πέμπειν; A. S. sendan; Engl. send; Germ. senden]:—to send, despatch, Akv. 1; ek vil senda þik til Víkrinnar, Nj. 5; ef maðr sendir konu til þings, Grág. i. 334; senda e-n for-sending, to send one on a forlorn hope (like Uriah), Fms. x. 263, Fas. iii. 207; maðr var sendr. Gizuri hvíta, Nj. 85; þær sendu sína sveina, Stj. 206; sent þú hann til mín, Fms. x. 263; hann sendi griðkonur sínar at raka ljána, Fb. i. 522; nú skal s. mann Þórhalli syni mínum, Nj. 244; s. e-m sending, 205; nema hann sendi (unless he dismiss) þá, konu er hann hafði, Fms. x. 388.
2. senda eptir e-m, to send for a person, Ld. 320, Fms. x. 259: so also s. at e-m (but rare); senntú at Saxa, send for Saxi, Gkv. l. c.
3. to send, throw; senda spjót, to cast a spear; senda skeytin aptr, Fms. v. 170; sendir knýti-skautann á nasir Hávarði, Háv. 45, Stj. 402.
II. recipr. to interchange, send to one another; sendask e-t á, hann kvað þá hafa senzk menn á, Fms. v. 315; áðr höfðu þeir senzk orð í milli, Sturl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. the name of a shepherd’s dog, Snót.
(pl. -ar), f.
1) message, = orð~;
2) gift, present sent;
senda konungi vingjafar, hauka, hesta, tjöld, segl, eða aðra þá hluti, er ~ar eru, which are fit for presents;
3) dish, course (eptir þat bjuggust menn til borða; því næst kómu inn ~ar, í fyrstu heitt kjöt).
f. a message; hann hafði þakksamliga tekit sendingu konungs, Eg. 198, passim; orð-sending, q. v.; fleygir hann spjóti til Sigvalda, … hlaut sendingina sá er stýrði, Fms. xi. 141; ek skal senda þér sending, Nj. 205.
2. a ghost raised and sent by a wizard to an enemy is called sending, see Ísl. Þjóðs.
3. a dish of meat; eptir þat bjuggusk menn til borða, því næst kómu inn sendingar, í fyrstu heitt kjöt, Fms. vii. 159; þá fóru sendingar inn ok var opin hurð, 314, Eg. 551; færðu sending þessa Halla, jafnan sé ek yðr á kveldum ekki drepa hendi við góðum sendingum, Fms. vi. 364; tak nú ok snæð þessa litlu sending, Stj. 443; þá er hann sat at einni ágætri veizlu … ok er sendingar kómu inn, mælti einn dróttseti, Bs. i. 37.
4. presents sent; gjatir ok sendingar, Anecd. 10; með fögrum sendingum, Fms. ix. 338; hann fór margar sendi-farir með ágætum sendingum, 451; senda konungi vingjatir, hauka, hesta, tjöld, segl, eða aðra þá hluti er sendingar eru (fit as presents), Ó. H. 127; þá hluti er þeir væntu at honum mundi sending í þykkja, Fms. iv. l. c.
a. sandy (from sandr).
adj. [sandr], sandy, Róm. 268, 273, D. N., freq.
No entry
in COMPDS: sendibit, sendiboð, sendiboði, sendibréf, sendiferð, sendifé, sendimaðr, sendipistill, sendiskip, sendisveinn.
No entry
f. the ‘biting message,’ the name of a poem, Hkr. i. 117.
n. message.
n. a message, Fms. xi. 351, Stj. 205.
m. messenger.
a, m. a messenger, Fms. i. 219, Stj. 183.
No entry
u. a letter, (mod.)
m. mission, message, errand.
sendi-för, f. a message, errand, Nj. 74; fara s., Eg. 119, 540, Ó. H. 52; í sendiförum, Fms. i. 15; þeir höfðu sendiferðir konungs allar, Eg. 73; koma í s. e-s, Hkr. i. 192.
n. presents sent.
n. presents sent, Fms. vi. 11.
a. fit to be sent.
adj. fit to send, Fb. iii. 445, Eg. 515, Hkr. ii. 206, Stj. 442.
m. messenger.
m. a messenger, Nj. 53, Eg. 9. Fms. i. 2, Edda 19, Rb. 368, Bs. ii. 41, passim.
m. epistle, letter.
m. an epistle, letter, Bs. i. 766.
n. dispatch-boat.
n. a despatch-boat, Fms. v. 187.
No entry
m. a messenger, errand-boy, Völs. R. 194, Fs. 22, v. l., see semsveinn.
m. purple sandpiper.
m. (proncd. selningr), [sandr], a bird, the sanderling, Edda (Gl.)
No entry
u, f. [sangr], ‘singedness’ singed taste.
adv. at the same time, at a time (létu þeir einn jarl s. vera í landinu); allir s., all at once; also, í s. (einn, margir, allir í s.).
adv., an older seðr, Haustl., [Ulf. suns = εὐθέως; A. S. sona; Engl. soon; Germ. schon]:—soon, at once, = Lat. jam; enn er biskup heyrði þessar greinir, tók hann senn ór at þat væri yfir-drepskapr Ásgríms, he saw at once, that …, Bs. i. 727; seðr gékk Svölnis ekkja sundr, then went the earth asunder, Haustl.; sá maðr stóð í dyrum ok var senn horfinn, Bs. i. 199.
2. in mod. usage, presently, after a while (but not directly), e. g. eg get ekki nú komið, en skal senn koma.
II. with a numeral or numeral adjective, at the same time; fimm sauði senn, Grág. ii. 359; fjóra hluti senn, i. 37; allir senn, all at once, Nj. 97; þá tóku allir senn at mæla, Niðr. 110; báðir senn, Nj. 178, Fms. i. 189; nú koma leigu-liðar eigi allir í senn, Gþl. 354, Stj. 413; ríðum í flokkum ok alldri meirr en einn í senn, one by one, Ísl. ii. 378; hann skaut báðum senn, Fms. viii. 352; ok æ tvá senn, Karl. 277; var þá mjök allt senn, at … ok, Mar.; einn jarl senn, one at a time, Fms. vi. 289; ok er þorparalegt at væta allan senn dúkinn, 322; ef þeir mætti öllu senn liði Erlings, Ó. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(-ta, -t), v.
1) to chatter, talk;
2) to bandy words (s. við e-n).
II)
f. gibing, bickering.
u, f. high words, gibing; deilur ok sennur, slíðrfeng s., Gh. 1, MS. 544. 39; ógóðgjarnra manna sennur, 677. 6; sennur ok öl, Sdm. 30; Loka-senna, the gibing of Loki, the name of a poem, Sæm. 113 (Bugge); Flærðar-senna, the name of a poem by Hallgrim Pétrsson; the name was prob. borrowed from the Eddic poem.
I)
(-ta, -t), v.
1) to chatter, talk;
2) to bandy words (s. við e-n).
II)
f. gibing, bickering.
t, to chatter; sennu vit ór söðlum, Hdl. 8; þat erumk sennt, it is told us, Bragi.
2. to bandy words; er þat makligast at þú sennir við heima-menn þína, Nj. 52; senna vid bræðr ok systr, Hom. 34; sennti Loki þar við öll goð, Edda 68; s. við sér verra mann, Hm. 126; einn jötunn, … Þrágirni vanr við Þór sennti, Hým. 28.
adv. verily, = sannliga.
adv. verily, forsooth, Magn. 488, Str. 29, 126, Stj. 49, Grett. 154 A, Mar.: mod. usage distinguishes between senniliga = probably, and sannliga = verily.
No entry
adj. likely, probable, (mod.)
No entry
a, m. a lap of flesh hanging down.
No entry
m. a nickname, Fms. vii. 285, ix. 419; prob. from the preceding word.
No entry
a, m. a dog, a pet term; einn á hón seppa sér, Snót.
(serð, sarð, sorðinn), v. to have intercourse with (esp. a male).
sarð, an obsolete defective strong verb, part. sorðinn, also stroðinn (formed as if from metathesis), Grág. ii. 147; the word remains in the vulgar streða, used of dogs and beasts: [mid. H. G. serte]:—stuprare, with the notion of Sodomitic practices; ef maðr kallar mann sorðinn, id.; viltú serða hann, Fas. ii. 337; sarð hann yðr þá eigi Agðinn, Fms. vi. 360; in Nj. 15 it is not used in a proper sense: pass., Fb. iii. 427.
(gen. Serkja), m. pl. the Saracens; Assyrians, Persians, etc.
m. pl. [said to be derived from Arabic sharkeyn = Easterlings], the Saracens, the people of Serk-land; used of northern Africa, southern Spain, Fms. vi, vii, ix, Orkn., also in translations of ancient Lat. writers, of the Assyrians, Babylonians, Stj., Al. passim: Serkja-konungr, Serkja-ríki, the king, kingdom of the S., Al., Stj. Serk-neskr, adj. to render the Lat. Punicus, Róm. 324.
(pl. -ir), m.
1) sark, shirt (þú skalt fara í serk minn); hafa dreng í serk, to have a man inside one’s shirt, to be bold and courageous; hamarrinn var svá lítill, at hafa mátti í serk sér, that one could conceal it in one’s bosom;
2) a certain number of skins.
m., pl. serkir, [Old Engl. and Scot. sark; Dan. sœrk], a sark, shirt; þú skalt fara í serk minn, Fms. iii. 190; s. af sauðar-ullu, 180; serkr eða skyrta, Edda; tók ek hamar ór serk mér, Fms. x. 329; síðar slæðr, serk bláfán, Rm. 26; blóðgan hugðak mæki borinn ór serk þínum, Am. 23; serki valrauða, Akv. 4; hón tekr ór serk sér steina-sörvi mikit, Ísl. ii. 343; hann var svá, lítill af hafa mátti í serk sér, Edda; Gísli vermir höndina í serk sér, Gísl. 29; hafa dreng í serk sér, to have a man inside one’s sark, to be a bold true-hearted man, Fms. ix. 381: messu-s., a priest’s cope, Vm. 156: poët. of a shirt of mail, hring-s., járn-s., Lex. Poët.
II. a ‘timber,’ a certain number, of skins; fjóra tigi serkja grárra skinna, Fms. xi. 325.
No entry
m. [Lat.], a sermon, Ísl. i. 385; sermons-bók, -skrá, Pm. 109, 131; svo eptir sermon þann, Pass. 7. 7.
(pl. -ar), m. seat; hann var hár í sessi, he was tall when seated; vera kominn í vandan ~, to be in a difficult situation.
m. [sitja], a seat; ráða sessa kostum, Gm. 14; sessa ok staði velit mér sumbli at, Ls. 7; snjallr ertú í sessi, 15; í sessi ok sæingu, Gkv. 1. 20; hvat viltú, sveinn, í sess minn? Eg. (in a verse); eiga drykk ok sess við, 95, Fs. 43; hann var hár í sessi, he was high in the seat, Fms. x. 151, Ld. 274, v. l. (cp. Iliad iii. 211, of Odysseus); hvar vísar þú mér til sess? Nj. 129; er hann mundi setja yfir sess hans, 656 C. 25; svá var skipat sessum, Fms. x. 16; var sá sess veglegastr, Fagrsk. 149; vera kominn í vandan sess, in a difficult situation, Bs. i. 141: the saying, opt er lágr sess hægr, a low seat is an easy seat, = Lat. bene vixit qui bene latuit.
COMPDS: sessmegir, sessmeiðr, Sessrúmnir.
No entry
u, f., gen. sessna, N. G. L. i. 104; a seat in a ship (= rúm), the size of the ship was counted by the ‘seats;’ þat skip er með sessum má telja, N. G. L. i. 39; ok göra eigi skemra en sessum má telja, 99; tvítug-s., a twenty-oared ship, id.; þrettún-s., fimt;ui-s., sextuu-s. (q. v.), id. II. a cushion in a chuïch, Ám. 77. Dipl. iii. 4: in mod. usage, of a pad or cushion on a saddle. sessu-nautr, m. a bench-mate. Fms. ii. 147, vi. 241, Ó. H. 52.
m. bench-mate.
a, m. a bench-mate, Edda 94 (in a verse), 108; sessar eða samsætis-menn, Sks. 366; tali hverr lágt við sinn sessa, 367; sessar manns beri vitni með honum, N. G. L. i. 68:—of oar-mates, bogi skal liggja við þóptu hverja, þann skulu sessar tveir fá ok streng á, Gþl. 100.
m. pl. (poet.) bench-mates.
m. pl. ‘bench-mates,’ Hm. 153.
m. seat-beam.
m. the seat-beam, Akv, 14.
No entry
m. the name of the palace of Freyja = ‘large-seated,’ Edda.
n. a raised deal-floor or platform along the side-walls of an ancient hall (eldaskáli), used as a sitting- and sleeping-place by the household.
n., lit. the seat; in ancient dwellings it appears to have meant the aisle or wing that ran along the hall on both sides, divided from the nave or middle hall by posts and a partition (set-stokkar and bríkr); the ‘set’ was the daily sitting-room, and here were the beds; innar gengr hann eptir höllinni, breið vóru set báðum megin … fyrir stokkana, Konr.; þá snúa þau rekkjum sínum ok horfa þá um endilangt setið, Gísl. 106 (endilangt húsit, 22, l. c.); en um kveldit er menn fóru í rekkjur, þá bygðu sitt set hvárir, Sturl. i. 173; þeir Ingimundr hjuggu upp í setið þá er þeir kómu í skálann (during the night when all were in bed), ii. 73; höggvit er til okkar ofan ór setinu, iii. 174; síðan bjuggusk þeir til rekkna ok lögðusk niðr í seti þar við eldinn, Ó. H. 153; var búit um þá í setinu ok lögðusk þar til svefns, id.; ef hundr er bundinn í seti, þá skal hann eigi ná á stokk (i. e. setstokk) fram, at bíta menn er ganga á gólfi, Grág. ii. 119; Grettir sér nú hvar stóðu ullar-kambar í setinu, Grett. 24 new Ed.: the phrases ‘innar af seti’ and ‘útar af seti’ are not quite clear, perh. the former means towards the nave or central hall, the latter towards the aisle or outer chambers; …
Shortened here. Read the full article →
f.
1) sitting (nú varð setan löng); hvat merkir s. sjá, what means this sitting still?;
2) seat = sess (hann var hár í setunni); bjóða búum í setu, to call on the neighbours to take their seats;
3) body of men (assembled for defence); eptir þat höfðu hvárirtveggja setu, after that both kept men assembled.
n, f. a sitting; nú varð setan löng, Fms. vii. 126: a remaining, staying, þótti þeim seta hans þar úvarlig svá nærri Ljótólfi, Sd. 182; þótti þeim seta sín íll ok úfrelsi, Ó. H. 141: hvat merkir seta sjá, what means this sitting still? Fb. ii. 122; nátt-setur, a sitting up at night, Fms. vii. 126.
2. a seat; hann var hár í setunni (= hár í sessi), Fms. viii. 447; í innstu setu, … í yztu setu, Fb. i. 416:—as a law term, bjóða búum í setu, to call on the neighbours to take their seats, Nj. 87; vóru dómendr komnir í setur sínar, Grág. i. 68; þeir menn er þar eigu setur, 5: a sitting, of a judge, seta hans er dæming um fólksins verðleik, Skálda 211.
3. a body of men assembled for defence as a garrison; seta eru sextán, sixteen make a seta, Edda 108; nú hefir Barði skipat liði sínu í setu, Ísl. ii. 355; eptir þat höfðu hvárir-tveggju setu, after that both kept men assembled, as in open hostility, Landn. 104, Gullþ. 6l; senda þeir mann til Egilstaða, at seta mikil væri at Hofi, Vápn 24; þá kom Brandr biskup vestan ok fýsti þá at hafa eigi setur. Sturl. i. 170; höfðu þeir setu fjölmenna, Grett. …
Shortened here. Read the full article →
(set, setta, settr), v.
1) to seat, set, place, put (hann setti sveininn í kné konungi; hón var í haug sett);
~ e-n inn, to put in prison;
~ inn fénað, svín, hross, to pen up, take in;
~ dóm, to set a court;
~ tjöld, herbúðir, to set up tents;
~ grundvöll til kirkju, to lay the foundation of;
~ borð, to set up tables;
~ e-m gisla, to give one hostages;
2) to drive (hann setti øxina í höfuð honum);
3) to make, establish (~ lög, frið, grið);
~ ráð, ráðagørð, to set on foot (contrive) a plan, plot (báðu þeir hann ~ aðra ráðagørð);
~ e-m torg, markað, to set up a market;
4) to order, prescribe (~ e-m skript);
~ e-m dag, stefnu, to fix a day for one to appear;
5) with dat., ~ e-u, to settle (~ máli);
6) to appoint (hann setti Guthorm son sinn til landvarnar);
7) to allay (sá dauði mun ~ mína sút);
8) ~ e-t e-u or með e-u, to set, inlay (hann lét gøra gullkaleik ok ~ gimsteinum);
to embroider (seglit var sett með fögrum skriptum);
9) intrans., to set off (hann lagði halann á bak sér ok setti í burtu);
~ undan, to escape;
10) impers. it settles;
þegar er niðt setti moldrykit (acc. …
set, setti, sett; a causal to sitja, q. v.; [Ulf. satjan, ga-satjan, = τιθέναι, φυτεύειν; Engl. to set; Dan. sætte; Swed. sätta.]
A. To seat, set, place, put; hann setti sveininn í kné konungi, Fms. i. 16; hón var í haug sett, Ld. 20; bar hann inn ok setti hann í sæti, Nj. 179; hann setti hann í næsta sér, 46; setti hann í hásæti hjá sér, 282; setja höfuðit aptr á bolinn, Fms. x. 213; setja á sik hjálm, Nj. 42, 144; var settr undir hann stóll, 269; s. forsæti með endi-löngum bekkjum, 220; setja inn, to put in; s. inn fénað, svín, hross, to pen them, take them in, Gþl. 386, Grág. i. 436: to put in prison, Fms, x. 49; s. í fjötra, bönd, to ‘set in the stocks,’ put in fetters, ii. 173, x. 301; hann hafði sett spjótið (stuck it) í völlinn hjá sér, Nj. 58; s. hest fyrir sleða, Landn. 94; s. e-n til bókar, to set one to book, set one to learn, Fms. vii. 199, viii. 9; s. til ríkis, to set one to reign, Eg. 366; hann setti sonu sína hina ellri til lands, Orkn. 4 old Ed.; s. á skrá, to enter, set in a scroll, Stj.; setja inn, to insert, Bs. i. 280:—þar var fimmtar-dómr settr, Nj. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to settle, subside.
að, = sjatna. to settle, subside, dwindle; hefir enn engi fallit, heldr setna þeir í jörð niðr (of a wall), Finnb. 336; en er setnaði ok hljóð fékksk, Fms. ii. 43; setnaði þá kurrinn, Fb. i. 56.
(pl. -ar), f.
1) position, site;
~ hússins, the plan of the house;
2) order, arrangement;
hver er ~ háttanna, what is the composition of the metres;
3) order, rule, rite (bera járn eptir réttri ~u);
manna ~, human rule;
at ~u, according ot a plan.
f. position, site, Al. 89; s. hússins, the plan of a bouse, Fms. v. 338; þoka e-u ór setningu, to dislodge, Rb. 562.
2. order, arrangement, mode; hver er s. háttanna, what is the mode, composition of the metres’? Edda 120.
3. an order, rule, rite; skipan ok setning, Stj. 279; bera járn eptir réttri setningu (rites), Fms. ix. 283; með annarri setningu, 625. 82; eptir heilagra feðra setning, K. Á. 30; manna setning, human rules, opp. to divine commandments, Anecd. 54; fornar ok lögligar setningar, Sks. 346; setningar eðr siðvenjur, K. Á. 222; boðorð ok setningar, Stj. 162; lögligar setningar, Sks. 342; s. landa á milli, 277; af setningu, according to a plan, Skúlda 174, Fms. iii. 184; this last use of the word is influenced by eccl. Lat. In mod. usage the masc. prevails.
m. set purpose, design.
m. set purpose, design, Fms. vi. 372; eptir setningi, purposely, Finnb. 340: a rule, rite, Hom. 142; á-setningr.
n.
1) seat, residence (auðigra manna ~);
2) setting, of the sun (sól at setri komin);
3) = sætr, mountain pastures, dairy lands (in Norway).
n. a seat, residence; kaupstaðrinn í Björgyn görðisk brátt mikill, ok auðigra manna setr, Fagrsk. 149 (Fms. vi. 440); sælligt setr, Ls. 43: með engum konungi vil ek heldr setr (sætr Ed.) búa en með þér, Fas. i. 137; Sighvatr hafði nökkut öfundar-samt setr fyrst er hann kom í Eyjafjörð, Sturl. ii. 66, cp. Eb. ch. 65 (begin.); konungs-setr, a king’s residence; at-setr, q. v.
II. setting, of the sun; sól at setri komin, Bs. i. 700; til þess er sól er í setri, Gþl. 416 A; sól-setr, sunset; dag-setr (q. v.), ‘day-set,’ close of day.
B. Mountain pastures, dairy lands, = Germ. senne, cp. sel, q. v.; better spelt sætr (mod. Norse sæter); bæði til sætra (setra v. l.) ok svá í bygðir, Fms. viii. 379; til sætra á fjall upp, N. G. L. ii. 130 (i. 41); um sætra-merki manna, id.; þat boð skal fara at boð-burðum réttum en eigi með sætrum, 140.
COMPDS: sætraferð, sætrbúð, sætrgata.
No entry
n. pl. black-letter, of type, opp. to Latínu-letr.
No entry
adj. steady; s. aldr, Al. 114: gramm., settligt nafn = positivus, Skálda 185.
No entry
n. opportunity for resting; eigi er nú s., Boll. 358, Fms. viii. 40, Karl. 181.
No entry
m. a country-seat, manor, Safn i. 270.
No entry
n. pl. an abode; Glúmr bauð honum með sér s., Glúm. 359: rest, sagt hefir þú oss þá sögu er oss mun eigi s. bjóða, Nj. 203.
No entry
n. a sitting-room, N. G. L. ii. 139 (Jb. 181).
No entry
m. pl. the people of the house, K. Þ. K. 136; skemma er Þorkell var vanr at sofa í ok s. hans, Fbr. 136: in sing., hér vilda ek vera í vetr, en görask eigi setumaðr með öllu, not as a settled inmate, Fas. ii. 346.
No entry
m. a sitting-floor, Hom. 95.
No entry
m. a domestic chaplain, Vm. 66, 136, D. I. i. 266, 270.
No entry
n. a sitting-room, Ísl. ii. 147: a room, space, þeir skulu allir inni vera, ef þeir hafa s., if they can find room, N. G. L. i. 47.
n. a seat-formed rock.
n. [cp, the Cumbrian Saddleback], a seat-formed or saddle-formed rock or crag, Gs. 11, Edda 34 (from the points of Thor’s hammer); sitja setbergs (= á setbergi), Edda (in a verse).
II. in local names in Icel., Set-berg, in western Icel. These fells were looked on as the mountain-seats of tutelary giants (land-vættir), cp. ‘vivo sedilia saxo’ in Virgil.
m. seat-gore (in a pair of man’s breeches).
a, m. a ‘seat-goar,’ a piece let into a pair of breeches; í brókum með setgeira í, Ld. 136; hann skar rauf á setgeiranum, Fms. vii. 202. set-geira-brækr, f. pl. breeches with goars in the seat, Ld. 136.
No entry
n. = seta skáli, N. G. L. ii. 139, v. l. 6; called sœde-hus in Lister in Norway, Fr.
No entry
n. a ‘seat-cloth,’ carpet; inn til elds ok arins, til þess húss er s. eru í breidd, N. G. L. i. 218; s. ok bekklæði, Js. 78.
No entry
a, m. = setgeiri.
No entry
u, f. = sethús, N. G. L. ii. 139, D. N. passim, see Fr.
m. planking-beam (between the set and the unfloored center of the hall).
m. a partition-beam or post in a hall between the set (q. v.) and the centre of the skáli (the wainscotted space between the setstokkar or stafir was called brík, q. v.); ef hann brýtr setstokka ór húsi eða bríkr, N. G. L. i. 39 (Gþl. 345); s. mjök ramligr var fyrir framan setið, ok spyrndi hann þar í, Grett. 114 A; Gizurr lagðisk niðr í skálanum með setstokkunum öðrum megin, Sturl. iii. 189; þá tók Kári einn setstokk loganda í hönd sér, Nj. 202, Vápn. 28 (used instead of a club); Hallsteinn skaut setstokkum fyrir borð í hafi at fornum sið, Landn. 301; þá léði hann þergesti setstokka … þá heimti hann setstokkana … Eiríkr sótti setstokkana á Breiðabólstað, 104.
card. numb. six.
a cardinal number, [a root word; common to the Indo-Germanic languages]:—six. Grág. i. 333, passim: the ‘size-pint’ on dice, Ó. H. 90.
COMPDS: sexdægra, sexfaldr, sexfættr, sexhöfðaðr, sexnættingr, sexstefja, sexvetra, sexærðr, sexæringr, sexaringr, sexærr.
No entry
[Shetl. six-areen], a six-oared boat, Fms. ii. 164, Ísl. ii. 74.
No entry
the sixteenth, passim.
pp., of a stanza, of sixteen sentences, two to each line.
part. of a stanza of sixteen sentences, two to each line, Edda 124, Ht. R.
f. a ship with sixteen seats.
u, f. a ship with sixteen seats (oars), Fms. x. 350, 357.
No entry
= sétti, N. G. L. ii. 375.
No entry
adj. sixty-fold, N. T.
No entry
adj. six days old, K. Þ. K. 122.
a. sixfold.
adj. sixfold, Sturl. iii. 182 (in six rows).
No entry
adj. six-footed, Stj. 288.
No entry
adj. six-headed, of a monster, Vþm. (Bugge).
No entry
m. six nights’ (days’) notice, N. G. L. i. 218, K. Á. 182.
f. a poem with six stef (burdens).
u, f. a poem with six stef (burdens), Hkr. iii. 53.
card. numb. sixteen.
sixteen, passim.
COMPDS: sextánmæltr, sextánsessa.
No entry
m. pl. (mod. sextíu, indecl.), sixty, passim.
ord. numb. sixtieth.
(mod. sextugasti), the sixtieth, 1812. 41, Stj. 52.
a. sixty years old; of measure, ~ at lengd, sixty fathoms (ells) long; of a ship, ~ at rúmatali, with sixty oar-rooms.
sex-tögr, adj. sixty: of age, sixty years old, Landn. 300 (twice), Fms. ii. 251, Stj. 160, 191: of measure, sixty fathoms (ells) long, refil sextögan, Gísl. 21; fordyri sextugt, Fms. viii. 14; þar var sextugt ofan á fjöru-grjótið, a sixty-fathom precipice, Fb. ii. 159; dreki sextugr at rúma-tali, Ó. H. 161.
No entry
adj. six years old.
a. six-oared.
adj. six-oared, Háv. 47, Fas. ii. 31.
m. six-oared boat.
m., mod.
a. = sexærðr.
adj. = sexærðr, Nj. 19, Vm. 88, Háv. 24 new Ed.
No entry
ð, to seethe, cook; helftina steikja hyggst eg mér hálf skaltú verða í potti seydd, Jón Þorl.
m. cooking-fire (tóku eld ok gerðu seyði); búa til seyðis, to make ready for cooking.
m. [sjóða; cp. A. S. seâd; mid. H. G. sôt = a pit], a cooking-fire, prop. the fire-pit, as seen from the passage in Landn.; as also from the phrase, raufa seyðinn, to break up the seyði; en er þeir hyggja at soðit mun vera raufa þeir seyðinn, ok var ekki soðit, id.; hence metaph., þann seyði raufar þú þar, at betri væri at eigi ryki, to rip up old sores, Ld. 208; varðar eigi þótt sá seyðr rjúki, never mind, let that fire smoke. Fms. vi. 105; þar sér hrófit ok svá seyði þeirra, Landn. 30; in the Edda (Gl.) seyðir is among the synonyms of fire; hann kvaðsk ráða því er ekki soðnaði á seyðinum, Edda 45; bera oxa á seyði, to put an ox on the fire, roast it, Hým. 15; göra seyði, to make a fire for cooking, Eg. 222; búa til seyðis, to make ready for the roasting-fire, Nj. 199; þeir taka einn oxann ok snúa til seyðis, Edda 45: in local names, Seyðis-fjörðr or Seyðar-fjörðr, in eastern Icel.; whence Seyðfirðingar, m. pl. the men from S., Landn.
No entry
d, [saum], to stud; seymdir skór, studded shoes; seymdr með járnsaumi, N. G. L. i. 101; seymdi á spengr, Stj. 563.
n. string for sewing (of sinews of whales or cattle).
n. [saumr], strings, of sinews of whales, cattle; garnar ok s., Grág. ii. 361; þat (a ship) var bundit með seymi, she was fastened with strings instead of nails, Ann. 1189. seymis-þvengr, m. a thong of s., Bs. i. 377.
f. starvation, famine (sultr mikill ok ~).
u, f. [from saurr in its oldest sense = bogs and moorland]:—prop., as it seems, starvation, famine; only in the allit. phrase, sultr ok seyra, hunger and starvation, Yngl. S. ch. 18, Fms. viii. 181, ix. 51, Stj. 212, and in mod. usage; cp. the analogous word horr, which means both Lat. sordes and macies; land-seyra, q. v.; sopa-seyra, a sip of the dregs, Jón Þorl.
No entry
ð, dep. to starve, be famished; at ríkit mætti ekki s. í brott-færzlu penningsins, Fr.
2. part. seyrðr, drossy, of metal; also used metaph. = mixed, bad.
No entry
að, to rot, Germ. ver-faulen.
No entry
m. [sautra], a sip, drop; það er ekki eptir nema seytill seytla, að, to drizzle.
No entry
(mod. sautjan), m. seventeen, Fms. v. 415, passim.
No entry
(mod. sautjandi), seventeenth.
No entry
part., from sjá, used as adj. wary, clever; hann er vel séðr, hann er se;ðari en svo.
from sjá, sýja.
or söðu, pret. pl., remains of a lost verb sýja, [answering to Goth. sjujan; A. S. siwjan; Engl. sew; Dan. sye; Lat. suere]:—to sew; séðu (sew thou) hve vel þeir séðu (sewed) er fyrir saumförinni réðu, Skálda, Thorodd: part. seðr or söðr, sewn; jarni sæðr, Hallfred (Fs. 205); skyrta hamri söð, hammer-knit, epithet of a coat of mail, Fms. xi. 197 (in a verse).
I) refl. pron. dat.
1) for oneself, separately, singly (fór Eyjólfr einn ~);
eitt er þat ~, that is a thing by itself;
2) in a distributive sense, ~ hverr, ~ hvárr, each by himself, each separately;
ef ~ ferr hverr várr, if each of us goes by himself;
stundum báðir samt, stundum ~ hvárr þeirra, sometimes each of them singly;
þat lið, er honum fylgði, flýr ~ hvat, in all directions.
II) from vera.
reflex. pron. dat. = Lat. sibi (see sik, sín), to himself (herself, itself, themselves), used when referring to the subject in a sentence, whether sing. or plur.; hann hafði kesjuna fyrir sér, Eg. 532; hann segir sér mikit þykkja, 539; hón lét söðla sér hest, 603; hann bað Gizur sitja hjá sér, Nj. 226; sögðu þat allir, at hann brygði sér hvárki við sár né bana, 116, where it refers to the second subject ‘hann.’
II. special usages; vera mikill (lítill) fyrir sér, to be great (little) of oneself, a strong (weak) man; þeir fengu sér róðrar-skip, Eg. 109; drápu þeir sér upp eld, Fms. iv. 338; leika sér, to play, Nj. 2; gamna sér, etc.
2. giving emphasis; bað hón sér til Guðs, she ‘prayed her’ to God, Sks. 465 B; hón veinaði sér, she ‘wailed her’ bitterly, Hom. 150; eiga sér e-t, to own, hirzlu átti halrinn sér, Skíða R.: þau áttu sér eina dóttur, they had one daughter, and the like.
III. for oneself, separately, singly, as Lat. se-; fór Eyjólfr einn sér, Glúm. 329; einn er hann sér um sefa, Hm.; þeir vóru sér um móður, D. N. i. 149; settisk Joseph sér cinsliga, Stj. …
Shortened here. Read the full article →
adv. particularly, especially.
adv. [Dan. sœrdeles], particularly, especially; þekkta ek þá ok s. Víglund, Vígl. 29; s. tiltekit, Dipl. v. 26; gefa s., to give expressly, Vm. 47; kirkja á sjau hundruð í metfé ok tvau hundruð s., 3; ein s. djákna-klæði, 2.
No entry
adj. a strange, selfish person, sérgæðings-skapr.
No entry
adj. self-sparing, of a bad worker.
a., see sér 2.
adj. each, every one; see hverr (B. IV. 2).
No entry
adv. especially, in particular, (mod.)
No entry
adv. apart; ok epla garð þar sérlagi, B. K. 35.
No entry
adv. = sérdeilis, D. N.
adv.
1) apart (hafði hón ~ herbergi innan-borgar);
2) exactly (Einarr kvað Þorstein eigi dauðan hafa verit ~).
adv. apart; hafði hón s. herbergi innan-borgar, Fas. iii. 238.
2. particularly; s. til reiknuðum, Dipl. v. 15; at því s. til lögðu, 16; bjóðum vér yðr öllum saman ok s. hverjum, H. E. i. 434; Einarr kvað Þorstein eigi dauðan hafa verit s., not exactly dead, Þorst. S. hv. 39; kirkjan á tíu hundruð í metfe ok s. (besides) eitt hundrað vöru-virt, Vm. 126; ítem á kirkjan s. …, 23.
a. particular, special.
adj. particular; var honum görr bakstr nokkurr s., Bs. i. 786; sérligt vald, H. E. i. 521; ekkr bar neitt sérligt til tíðenda, Þórð. 76 (but left out in new Ed. 46, l. c.)
No entry
(-lyndr), adj. queer-tempered.
No entry
adv. = sérdeilis, D. N. iv. 457.
No entry
m. selfishness, Ld. 288, v. l.
No entry
adj. isolated, particular, apart.
No entry
adj. odd, sophistical, wrong-headed.
No entry
m. a sophist.
No entry
u, f. wrong-headedness, sophistry.
No entry
f. [sex], a body of six, used only in compds. as, séttar-eiðr, m. an oath of six, i. e. of six compurgators, N. G. L. i. 16, Gþl. 144.
ord. numb. the sixth.
(proncd. sjötti), a, m. sixth, Sks. 308, passim.
m. a sixth part.
m. a sixth part, N. G. L. i. 135, 346, Gþl. 524, D. I. i. 470.
No entry
adj. sightly, = sjáligr.
(að), v. to improve, esp. to reform the faith (s. land, fólk);
refl., siðast, to be improved, civilized (þar eptir siðaðist landit).
að, [Ulf. sidon = μελεταν, 1 Tim. iv. 15]:—to mend, improve one’s life and manners, in old writers esp. to reform the faith; hann setti eptir kenni-menn at siða landit ok kenna þeim heilög fræði. Fms. i. 202; lagða ek fé til prestvistar at siða þar fólk er náliga var áðr heiðit, vii. 121.
II. reflex. to be lettered, civilised; þar eptir siðaðisk landit, ok guldusk skattar it efra sem it ytra, Fagrsk. 9; þá ruddisk landit ok siðaðisk, Fms. x. 192; at þá mundi allir siðask af honum, Sks. 279.
2. part. siðaðr, mannered; sem þingit er betr stillt ok siðat, Gþl.; hafi þit verit vel siðaðir menn, Eg. 95; hann var maðr trúfastr ok vel siðaðr, 770; Þorkell máni, er einn heiðinna manna hefir verit bezt siðaðr, Landn. 38; hann var með honum vel siðaðr, Fms. vii. 16, Sks. 57 new Ed.; ílla siðaðr, ó-siðaðr, ill-mannered, unmannerly.
f. = siðbót.
f. = siðbót, Sturl. i. 126: mod. the Reformation, see above.
m. a well-bred man.
m. a well-bred man, Sks. 352 B: the master of a feast.
a. = siðsamr.
adj. = siðsamr, Sks. 245.
n. pl. change of faith.
n. pl. change of faith, Nj. 156, Ld. 128, Fms. ii. 26, xi. 12; see above.
No entry
adj. earnest as to other men’s conduct, of a master, overseer.
No entry
f. the being siðavandr.
(-ar, -ir, acc. -u), m.
1) custom, habit (þat mun hér vera s., at menn ganga vápnlausir fyrir konung);
2) conduct, moral life (spilla ill mál góðum siðum);
3) religion, faith; inn forni s., the ancient (heathen) faith; inn nýi s., the new (Christian) faith; kristinn s., the Christian religion; heiðinn s., heathenism; í fornum sið, in the olden, or heathen, times.
m., gen. siðar, dat. sið, pl. siðir, acc. siðu, mod. siði, [Ulf. sidus = ήθος; Hel. sidu; O. H. G. situ; Germ. sitte; Dan. sæd; Swed. sed]:—custom, habit, manner, Lat. mos, a word of importance and wide use; sjá, kanna annarra manna siðu, Sks. 17; sem þá var víða siðr til, Bs. i. 41; þat mun hér vera siðr, Eg. 110; sæmileikr hennar ok siðir, Str. 21; konungliga siðu, kaupmanna siðu, lærðra manna siðu, … siðu ok athæfi, Sks. 5; lands-siðr, the custom of the land; í fyrnskunni var sá siðr, at …, N. G. L. ii. 416: conversation, falla í sið með mönnum, to live sociably, Þiðr. 149 (sið-blendinn).
2. conduct, moral life [Lat. mores]; góðir siðir, þat er upphaf allra góðra siða at elska Guð, N. G. L. ii. 419; hann tók at semja heima-manna siðu ok híbýla-háttu, Bs. i. 102; sjá ok nema góða siðu, 271; at hvergi hefði þeir séð fegri siðu, id.; siða-tjón, Sks. 352; ó-siðir, ill manners, a wicked life, Bs. i. 62, N. G. L. ii 419; það er ó-siðr, ‘tis ill-breeding.
3. siðr (also in plur.) is the old and expressive word for religion, faith, as it appears in the life, laws, habits, and rites of a people; …
Shortened here. Read the full article →
a. well-bred, well-conducted.
adj. well-bred, well-conducted; svá siðugr ok góðháttaðr sem hinn siðugasti spekingr, Bs. i. 38; vel siðugr, Sks. 279; spakr maðr ok s., Fms. xi. 97; ó-siðugr.
No entry
(sið-blendni, f.), adj. sociable; vera s. við menn, to mix with other people, Háv. 54.
f. reformation of life or religion.
f. reformation of life or religion, Greg. 22; mart var þat annat sem þeir (the bishops) settu ok sömdu á sínum dögum til siðbótar lands-mönnum, Bs. i. 73; ok vóru þar frammi höfð erendi erkibiskups ok þær siðbætr er hann hafði boðit, 684; talaði konungr marga hluti til siðbótar þeim mönnum er þar vóru saman komnir, Fms. ii. 134; til siðbótnr honum ok skilningar, Bs. i. 431.
n. conduct of life, morality (gott ~).
n. conduct of life, morality; gott s., Fms. x. 295; stilltr í öllu s., Magn. 436.
2. often with reference to religion; samþykkja þeirra siðferði, Bs. i. 38, 39; at s. Kristinna manna sé betra en várt, Fms. i. 40: of convent life, taka e-n í sitt s., Stat. 245, H. E. i. 476; kaupa með penningum heilagt s., 230.
a. of good morals.
adj. of good morals, Stj. 158.
a. old-fashioned in manners.
adj. old-fashioned in manners, Jd. 6.
No entry
adj. = siðprúðr, Sks. 371, Lex. Poët.
a. of good morals, well-mannered.
adj. of good morals, well-mannered; fyrir kaupmönnum ok öðru siðgóðu fólki, and other good, honest people, Fms. vii. 16, xi. 259; sem þeir Kristnir menn er í siðbezta lagi eru, Landn. 38.
No entry
f. (n.?), good breeding; mannvit ok s., Sks. 431, 435.
f. observance of good manners.
f. observance of good manners, Sks. 431.
a. unmannerly, ill-bred.
adj. without manners, unmannerly, ill-bred; s. sveinn, Hkv. 1. 42, Sks. 246; siðlaust fólk, 351.
adv. morally; lifa ~, to live a pure life.
adv. (-ligr, adj.); lifa s., to live a pure life, Bs. i. 102.
a. well-mannered, of pure life.
adj. well-mannered, of pure life, Skálda 208, N. G. L. ii. 421; góðir menn ok siðlátir, Edda 43, Ó. H. 44; s. ok bænrækinn, 189.
f. want of manners, immorality, lawlessness.
(sið-lausa), u, f. want of manners, immorality, lawlessness; úvenjur ok siðleysnr, Fms. xi. 296; þótti mönnum mikit um siðlausu þá er konungr görði, Ó. H. 85; siðleysur vándra manna, Bs. i. 105: ill-breeding, Sks. 280 B.
adv. morally, cleanly (lifa ~).
adv. morally, cleanly; lifa s., Hom. 53: nicely, göngum nú s., Fms. vi. 203.
a. well-bred, moral.
adj. well-bred, Sks. 1; mikill maðr ok s., Fms. x. 205; siðligt athæfi, 296.
n. good manners, bood behaviour.
n. good manners, morality, good behaviour, = siðferði, Mar.; þá lærða menn er miðr gættu siðlætis, Bs. i. 102, Greg. 41: with reference to religion, Kristiligt s., Fms. ii. 200, Bs. i. 42.
a. well-mannered.
adj. well-bred; af þingi reið með Guðmundi Sörli, enn siðmannlegsti maðr, Lv. 13.
a. quick to acquire good manners.
adj. quick to acquire good manners, Sks. 264: as an epithet to a king, gallant, Ó. H. (in a verse).
a. well-mannered, gentle.
(sið-prýði, f.), adj. gentle, well-mannered, Sks. 245.
No entry
adv. properly, decently, Bs. i.
a. well-bred.
adj. well-bred, Lv. 13: becoming, Th. 1.
a. well-conducted.
adj. well-conducted; hann bað sína menn vera hljóðláta ok siðsama á kveldum, Fs. 143; kyrrlátr ok s., Magn. 438; s. ok friðsamr, Fms. viii. 253; vera hæveskir ok siðsamir innan-hirðar, N. G. L. ii. 419; s. ok léttlátr, Sks. 19.
f.
1) habits;
2) moral conduct;
3) good manners, courtesy.
f. habits; þá s. sem þeir hefði um vápna-burð. Fms. xi. 162; með hvílíkum hætti eðr s., Stj. 298.
2. moral conduct, good manners, courtesy, decency; hafna ósiðum en taka siðsemd í staðinn, N. G. L. ii. 419; um siðsemdir (courtesy) ok hæversku, 416; siðsemdar búnaðr, Mar.; siðsemdar þjónosta, id.
f. = siðsemd.
f. = siðsemd, Fms. ii. 228, viii. 252, Greg. 41; ó-siðsemi.
m. custom, habit, practice.
a, m. a custom, habit, practice, Ísl. ii. 198, Nj. 51, Jb. 156, Fms. iv. 278.
2. = siðvendi, Lv. 49.
a. strict as to one’s conduct.
adj. severe as to conduct, austere, serious, Sks. 370; var hann s. um allt fyrir þeirra hönd, Bs. i, Skálda 210.
No entry
a, m. = siðvandi, Pass. 22. 4.
a. conscientious in one’s life.
adj. conscientious in one’s life, Sks. 279.
f. austerity.
f. austerity, Sturl. i. 219, Sks. 497 B.
f. custom, practice.
u, f. custom, practice, Eg. 34, Fs. 126, Hkr. i. 10, Fms. ix. 496, K. Á. 222. siðvenju-legr, adj. usual, Str. 15.
(gen. Sifjar), f. the wife of Thor.
f., pl. sifjar; [Ulf. sibja. Gal. iv. s. Rom. ix. 4; A. S. and Scot. sib; Engl. gos-sip = god-sib; Hel. sibbia; O. H. G. sibba; Germ. sippe]:—affinity.
2. in sing. the word is only used as a pr. name ot the goddess Sif, gen. sifjar (dat. sifju, Edda i. 340). Sif, the golden-haired goddess, wife of Thor, betokens mother earth with her golden sheaves of grain; she was the goddess of the sanctity of the family and wedlock, whence her name, see Edda and the old poems passim.
3. plur. ‘sib’, affinity, connection, by marriage; the word is used in ancient poems and in the law, and in compds; byggja sifjar, to marry; jafnnáit skal byggja sifjar ok frændsemi, Grág. i. 308; eigi skulu vera skyldri sifjar með þeim enn fimmta manni, i. e. no marriage nearer than the fifth degree, 310; sifjar (affinity) is opp. to frændsemi (blood relationship), flest stórmenni var bundit í frændsemi eða sifjum við hann, Fms. vii. 299, v. l.; spilla sifjum, to commit adultery; munu systrungar sifjum spilla, cousins will ‘spoil the sib,’ referring to adulterous intercourse with near relations in law, Vsp. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. a relation by marriage, affinis; sifja silfr, Sdm. 28 (Bugge); at álnum sifja, Ad.; but both passages are dubious; guð-sifi, a god-sib.
No entry
að, in the compd af-sifja, q. v.
pp. related by affinity.
part. bound in affinity; Óðni sifjaðr, Hým. 21; sitjaðan sjötum görvöllum, Hdl. 42: in the allit. sifjaðr and sakaðr (q. v.), Gþl. 67, 547; eiga skylt eðr sifjað við e-n, D. N. v. 360.
No entry
adj. = sitjaðr, Skv. 1. 50.
m. a relative by affinity.
m. a relation by affinity, Edda (Gl.), Hkv. 2. 32: of a brother-in-law, Akv. 29, cp. also Am. 81.
No entry
m. a near relation, Edda ii. 496, hence in Úlf. 3. 34.
No entry
f. affinity; see karlsift, kvennsift.
No entry
a, m. [cp. Ulf. sipoueis = a disciple], a companion (?) = sifjungr, a απ. λεγ., Þd.
f. a woman related by affinity (frændkonur ok sifkonur).
u, f. a woman related through affinity, opp. to frændkona; þá er maðr á frændkonu sína eðr sifkonu, Grág. i. 366; frændkonu sína eðr sifkonu at fimta manni, H. E. i. 245; til Ástríðar sifkonu sinnar, Fms. ix. 243.
No entry
m. affinity, as opp. to frændsemi, N. G. L. i. 148, 382, H. E. i. 481, MS. 671. 17: varla má þat vel allt saman vera sakir ok sifskapir, N. G. L. i. 187; en ef þau skiljask fyrir þann sifskap, at karlmanns völd hafa til komit, Jb. 127.
n. a rope which is let down.
n. [sigr], a victory, Edda (Gl.), Lex. Poëtt, passim, but never in prose: in poët. compds as. sig-björk, a weapon; sig-freyr, a warrior; sig-máni, a shield; Sig-föðr, of Odin, Lex. Poët.: cp. the pr. names, Sigi, Sigarr, Sig-fastr, Sig-björn, Sig-fúss, Sig-hvatr, Sig-mundr, Sig-valdi, Sig-tryggr, Sig-urðr; of women, Sig-ný, Sig-ríðr, Sig-vör, Landn.
n. a rope which is let down.
n. [síga], a rope which is let down; fóru þá sigin ofan í gröfina, en Þoroddr upp, Ó. H. 152, Þjal. S: also of the rope by which a fowler is let down precipices, as described in Bs. ii. 111.
2. in Icel. ropes with weights, put over hayricks, boats, or the like, to keep them safe (láta sig á hey); whence siga-keppr, m. a log fastened as a weight to a rope’s end: metaph. of a log-like, slow fellow; þú ert einsog sigakeppr!
(síg; seig or sé, sigum; siginn), v.
1) to sink gently down; seig á hann svefn, sleep came over him; sé sorti mikill fyrir augu þeim, a great darkness fell over their eyes; láta s., to let sink (Þórr lét s. brýnnar ofan fyrir augun); létu þeir s. festi ofan í gröfina, they lowered a rope down into the pit; fig., get ek, at héðan af fari þeim heldr síganda, I imagine it will go downwards with them henceforth;
2) to glide, move slowly (er þat mitt ráð at láta s. út skipin frá bryggjum); láta undan s., to retreat (Danir létu þá enn undan s.); láta s. aptr til sömu hafnar, to retreat to the same port; augun síga saman, the eyes close (in death); láta s. saman til samþykkis, to let things draw towards an agreement; létum s. sáttmál okkur, we came to terms;
3) refl., láta sígast, to let oneself sink; lætr hann s. ór trénu, he lets himself drop from the tree; hann lét s. fast á stólinn, he pressed himself down against the seat; nökkurir menn létu s. sárir, dropped down wounded; láta undan s., to retreat (jarl sótti hart fram þar til, er Álfgeirr lét undan s.).
1. að, = sígá; þá sigaði svá at honum (‘it sank over him,’ i. e. he fainted away) … ok lá náliga milli heims ok helju, Grett. 85 new Ed.
2. að, to excite dogs by shouting rrr! siga or siga hundum, Fas. i. 88, Art., Mag. 64, see Gramm. p. xxviii.
m. sickle.
m., in mod. usage sigð, f.; in eastern Icel. (Skaptafells-sýsla) it is still used masc., þat verkfæri kallask fyrir austan mela-sigðr, en af öðrum mela-sigð, en sigðrinn má vera svá beittr … með sigðinum …, sigðinn (acc.), Fél. ii. 140, 141, of the year 1781: [A. S. sicol; Engl. sickle; O. H. G. sihila; Dutch zikkel; Dan. segel]:—a sickle; gref, leá ok sigða (acc. pl. sigðar v. l.), N. G. L. iii. 15; þrir sniðlar, item í nöfrum öxum ok sigdum, D. N. i. 321, Post. 26, Boldt 112: the word is now fem., beitt dauða-sigðin sárbeitt sker sóltögr blómstrin væn, Hallgr.
n. callosity, hard skin.
n. [akin to seigr, sigi?], = Lat. callus; hans hörund er svá hart sem sigg villi-galtar, Þiðr. 180, 297; þat var hart sem sigg ok ekki blóð í, Fbr. 77 new Ed., freq. in mod. usage.
n. callosity, hard skin.
f., gen. Siggjar, the name of an island in Norway, Munch.
No entry
u, f., Siggi, a, m., dimin. from Sigríðr and Sigurðr.
m. slice, strip, shred (skera e-t í sega).
a, m. = segi, q. v.
I)
(-da, -t), v.
1) to sail;
~ af landi, to stand off the land;
~ at landi, to stand in to land;
~ í haf, á haf, til hafs, to stand out to sea;
~ á skip, to run into a ship;
~ meira, to set more sails;
~ um e-n, to sail by one;
~ um Eyrarsund, to sail through the Sound;
~ um, to get under weigh, set sail (þegar er þeir höfðu um siglt, þá gaf þeim byr);
with the course in acc., þat er sögn manna, at Skopti hafi fyrstr Norðmanna siglt Njörvasund, was the first Northman to sail through N.;
with the weather in acc. (þeir ~ norðr um Sognsæ byr góðan ok bjart veðr);
veðr ~nda, weather fit for sailing;
2) fig., ~ á veðr e-m, to get to windward of one, take the wind out of his sails (engi maðr mun hafa siglt á veðr jafnmörgum höfðingjum);
~ milli skers ok báru, to sail between Scylla and Charybdis;
3) to go as with sails (sigldi íkorninn í milli limanna á öðru tré).
II)
f. mast (fyrir framan siglu).
u, f. the mast; fyrir framan siglu, Eg. 33; fyrir aptan siglu, þeim megin siglu, Grág. ii. 137; stóð maðr við siglu, Nj. 125, Fms. vi. 359.
COMPDS: siglubiti, siglurá, sigluskeið, siglutoppr, siglutré.
I)
(-da, -t), v.
1) to sail;
~ af landi, to stand off the land;
~ at landi, to stand in to land;
~ í haf, á haf, til hafs, to stand out to sea;
~ á skip, to run into a ship;
~ meira, to set more sails;
~ um e-n, to sail by one;
~ um Eyrarsund, to sail through the Sound;
~ um, to get under weigh, set sail (þegar er þeir höfðu um siglt, þá gaf þeim byr);
with the course in acc., þat er sögn manna, at Skopti hafi fyrstr Norðmanna siglt Njörvasund, was the first Northman to sail through N.;
with the weather in acc. (þeir ~ norðr um Sognsæ byr góðan ok bjart veðr);
veðr ~nda, weather fit for sailing;
2) fig., ~ á veðr e-m, to get to windward of one, take the wind out of his sails (engi maðr mun hafa siglt á veðr jafnmörgum höfðingjum);
~ milli skers ok báru, to sail between Scylla and Charybdis;
3) to go as with sails (sigldi íkorninn í milli limanna á öðru tré).
II)
f. mast (fyrir framan siglu).
ð or d, [segl], to sail; sigla ok róa. Eg. 86, Grág. ii. 130; s. af landi, to stand off the land, Landn. 26; s. at landi, to stand in to land; s. með landi, to sail along shore; s. rétt í vestr, í norðr, Eg. 86, Landn. 25; s. út ór ánni, Þórð. 26; s. í haf, á haf, or til hafs, to stand out to sea, Ld. 32, Nj. 4, Fms. vi. 359; en er þeir höfðu um siglt, sailed by, Fms. v. 305; freisia ef þeir sigli svá um oss fram, Orkn. 402; s. undan, to sail away, id.; s. meira, to sail faster, Ó. H. 182; s. eptir e-m, id.; sigla djarfliga. Fms. vii. 67; s. á skip, to strike against, x. 76: the distance or course in acc., sigla þeir sunnan fyrir Stað tuttugu vikur sævar, xi. 122; þá mun siglt vera tylpt fyrir sunnan Ísland, then the course will be a ‘tylpt’ south of Iceland, Landn. 25; segla menn, at Skopti hafi fyrstr Norðmanna siglt Njörva-sund, that S. is the first Northman that sailed by N., Fms. vii. 66; s. lítinn byr ok fagran, ii. 182; sigla þeir góða byri, x. 260; sigldi hann inn um Agðanes vá mikinn storm, at …, ix. 314: sigldi hann ór Suðreyjum svá mikla sigling. at …, he sailed so famous a voyage, that…, Landn. …
Shortened here. Read the full article →
n. ornament, necklace.
1. n. [A. S. sigele], a necklace, Ls. 20; hroðit s., Skv. 3. 47; sigli-sága, ‘necklace-fairy,’ a lady, Korm.
2. n. [Lat. sigillum], a seal; in inn-sigli, q. v.
(pl. -ar), f.
1) sailing (þá sá menn konungs ~ina); sjau daga ~, seven days’ sail;
2) voyage (tókst þeim ~in ógreitt).
f. sailing; þegar þeir sá s. yðra, Eg. 49; Skalla-grímr var hverjum manni skygnari, hann sá s. þeirra Hávarðs, 120; þá sá menn Knúts konungs siglingina, Ó. H. 170; sjau dægra sigling, seven days’ sail, Landn. 25: a voyage, tóksk þeim siglingin ógreitt, Ld. 56; hafa kaupskip í siglingum, Nj. 3:—in specific Icel. sense, a journey abroad, passim in mod. usage.
II. the sailing, the pace of the ship, lét Sveinn þá minnka siglingina, S. shortened sail, Orkn. 402; minnka s. ok svipta, Fms. vii. 67; sigla svá mikla sigling, Landn. 214:—sailing, navigation, meðan þar væri s. at sem mest, Grett. 103 A.
COMPDS: siglingaraustr, siglingamaðr, siglingaskip.
No entry
m. the pumping a vessel, Jb. 407.
m. seafaring man, seaman (slíkr ~ sem þú ert).
m. a sea-faring man, seaman, Symb. 15, Grett. 93.
No entry
n.; gott s., a good sailing ship.
m. the step of the mast.
a, m. the step of the mast (?), Fas. ii. 442.
f. sail-yard.
f. the sail-yard, Fas. iii. 659.
n. the part of a ship near the mast.
n. the part near the mast, midships. Fms. ii. 323.
m. mast-head.
m. the mast-head, Rb. 468.
n. mast-tree.
n. the mast-tree, Kb. i. 532, Fms. xi. 143.
I)
(að), v. to sink or slide down (honum þótti byrðrin þung ~ði hón niðr á bakit).
II)
(að, or -da, -dr), v.
1) in a heathen sense, to mark with the sign of Thor’s hammer, to dedicate, to a god (s. full Óðni, Þór);
2) to sign with the cross, make the sign of the cross over (gengu þeir undir borð ok signdu mat sinn); s. sik, to cross oneself (on the forehead and breast);
3) to bless; ~ðr Ólafr, the blessed O.
að, [siga, síga], to glide down; hann hafði band fjrir augum, ok hafði signat nokkut frá augunum, Bret. 90.
I)
(að), v. to sink or slide down (honum þótti byrðrin þung ~ði hón niðr á bakit).
II)
(að, or -da, -dr), v.
1) in a heathen sense, to mark with the sign of Thor’s hammer, to dedicate, to a god (s. full Óðni, Þór);
2) to sign with the cross, make the sign of the cross over (gengu þeir undir borð ok signdu mat sinn); s. sik, to cross oneself (on the forehead and breast);
3) to bless; ~ðr Ólafr, the blessed O.
in pres. signi; pret, signdi, but also signaði; part. signt and signat. This word occurs in one of the oldest heathen poems, and is applied to a northern heathen rite; it is common to all Teut. languages except Gothic; yet as no ‘laut-verschiebung’ has taken place, it may be borrowed from the Latin, and perhaps came in with the earliest missions, cp. the remarks s. v. prim-signing: or sigr and signa may possibly be kindred words? [Hel. seginon; Germ. segnen; Lat. signare]:—to sign, consecrate; signa e-m e-t:
I. in a heathen sense, see the remarks on hamarr; signa full, to sign the goblet with the sign of the hammer before drinking, Sdm. 8; enn er hit fyrsta full var skenkt, þá mælti Sigurðr jarl fyrir, ok signaði Óðni … Sigurðr jarl mælti, konungr görir svá sem þeir göra allir, er trúa á mátt sinn ok megin, ok signa full sitt Þór, hann görði hamars-mark yfir áðr hann drakk, Hkr. i. 143; en sá er görði veizluna ok höfðingi var, þá skyldi hann signa fullit ok allan blótmatinn, 139; signdi Bárðr fullit, Eg. 210 (öl þat er Bárróðr signdi, in a verse, l. c.); þar vóru minni öll signuð Á;sum at fornum sið, Ó. H. 102; þá blætr hann heiðnar vættir, ef hann signir fé sitt öðrum en Guði, K. …
Shortened here. Read the full article →
f. blessing.
f. a blessing. Mar., Hom. 149; far í Guðs signan., Karl. 180.
No entry
n. [for. word], a signet-ring.
No entry
f. the making the sign of the cross.
2. blessing, 655 viii. 2.
(gen. sigrs), m. victory; hafa, fá, vinna s., to gain a victory; bera s. af e-m, vega (vinna, fá) s. á e-m, to defeat one; auðna mun ráða sigri, fortune will decide the victory; Magnús konungr réð þá sigri miklum, then king M. gained a great victory.
m., the r is radical, gen. sigrs, dat. sigri, plur. not used; a gen. sing. sigrar occurs in sigrar-merki, Karl. 356, 365, 366; and sigrar-óp, 365, 368; sig without the r is used in poets and in pr. names: [Ulf. sigis = νικος; Hel. sigi; O. H. G. sigu; Germ. sieg; Dutch zege; all without the r; A. S. sige, but usually sigor (see Grein), answering to the double form sig and sigr in the Scandin.]
A. Victory; hafa, fá, vinna sigr, to win a victory; hann átti þar hina þriðju orrostu ok hafði sigr, Hkr. i. 80; Haraldr konungr fékk sigr, 79; bera sigr af öðrum, to gain the day, Ó. H. 109; ráða sigri, Fb. ii. 337; mun auðna ráða sigri, fate will decide the victory, Ó. H. 209, Nj. 43, Fms. v. 273, Hkr. iii. 400, Barl. 163, in countless instances; þar með hamingju at vega sigrinn, Hkr. i. 254, Al. 83; ráða sigri, Fb. ii. 428; drekka Óðins full til sigrs ok ríkis konungi sínum, Hkr. i. 140; gaf hann sumum sigr, 10; þá nótt ina sömu gekk Eirekr í hof Óðins ok gafsk honum til sigrs sér, ok kvað á tíu vetra frest síns dauða, Fb. ii. 72; fagna sigri, to rejoice over a victory gained, to triumph (but not in the technical Roman sense, which is not Teutonic); …
Shortened here. Read the full article →
(að), v.
1) to vanquish, overcome (höfðu þeir brœðr ~t björninn);
2) to surpass (einn lokkr ~ði alla);
3) refl., ~st, to gain a victory (Einar lagði þegar til orrostu ok ~ðist); s. á e-m, to gain a victory over one (hann bar opt hamingju til at s. á sínum óvinum).
að, to vanquish, overcome, Eg. 6, Nj. 127, Fms. ii. 307, passim: to surpass, einn lokkr sigraði alla, Hkr. i. 72, Rb. 460, Fms. i. 42.
II. reflex. sigrask, to gain a victory; Einarr lagði þegar til orrostu ok sigraðisk, Hkr. i. 105; sigrask í orrostu, Eg. 274; fáir hafa af því sigrask, Nj. 103; þeir sögðu at þeir höfðu opt sigrask (sigrat Ed. less correct) þá er þeir höfðu barizk með minna liði, Fms. i. 42; þeir kváðu Bersa af slysi Kormaks sigrask hafa, Korm. 90: s. á e-m, to gain a victory over, Fms. i. 127, ii. 314, Fær. 75; man ek annat-hvárt sigrask á búöndum eða falla hér elligar, Ó. H. 209: impers., optask sigrask þeim eigi vel er fleiri eru saman, ef menn eru skeleggir til móts, Fær. 81.
2. pass. to be overcome, Rb. 462 (Latinism).
No entry
f. a triumphing, Stj. 243.
m. victor.
a, m. a victor, Stj. 604 B.
a. victorious.
adj. fated to victory, victorious, Ísl. ii. 319.
n. tokening of victory.
n. a ‘beaconing’ of victory; þetta kalla menn s. í út-löndum, Fms. vi. 313.
m. trumpeting of victory.
m. the trumpet-blast of victory, Stj. 534.
m. beam of victory, halo.
a, m. a beam of victory, a halo; veit ek at konungr mun ráða sigrinum, Hví veiztú þat? þvíat konungr er bjartr at ek má eigi sjá í móti honum, ok ætla ek þat sé s. hans, Fb. ii. 337.
n. sacrifice for victory.
n. a sacrifice for victory, Hkr. i. 13.
m. fair wind boding victory.
n. a fair wind boding victory, Fms. ix. 505.
f. offering for victory.
f. an offering for victory, Stj, 444.
f. victorious journey (fara ~).
f. a victorious journey; fara s., Eg. 21, Ó. H. 107.
n. war contribution.
n. a war-contribution, Fms. v. 161.
f.
1) the granting of victory;
2) offering up for victory.
f. the granting victory; eða mun Óðinn vilja skjóplask í sigrgjöfinni við mik, Fms. ii. 238: the offering up for victory, ok kalla s. við Dróttinn várn Jesum Krist, Bs. i. 23 (see the context); sigrgjafar-heit, Fms. ii. 238.
n. god of victory.
n. a god of victory, Fms. xi. 386.
No entry
m. a home of victory, Sól.
No entry
f. rendering of Latin triumphus; kom hátíð sú er Trajanus konungr hélt s. sína, 655 x. 2.
No entry
n. the ‘knob of victory,’ part of a sword, Edda (Gl.)
No entry
m. a ‘cowl of victory’ cp. Germ. glücks-haube.
a. deserted by victory.
adj. deserted by victory, Fas. i. 96, Barl. 163.
n. lack of victory.
n. lack of victory, Barl. 163, Róm. 278.
m. trumpet of victory.
m. a trumpet of victory, Stj. 360.
n. token of victory.
n. a token of victory, Fms. i. 136, x. 239 (of the cross, ‘in hoc signo vinces’).
n. prize of victory.
n. the prize of victory, Eg. 495.
n. = sigrmark.
n. = sigrmark, Niðrst. 3.
f. commemoration of a victory.
f. commemoration of a victory, Hkr. iii. 115.
n. shouting of victory.
(sigrar-óp, Karl.), n. a shouting of victory, Eg. 296, 298, Fms. viii. 141.
a. victorious.
adj. (-liga, adv.), victorious, Bs. i. 302.
No entry
m. a ‘power-stone’ of victory, MS. 544. 39, Þiðr. 83.
a. bidding fair for victory.
adj. bidding fair for victory, Sturl. i. 27, Fas. iii. 293.
f. victoriousness.
(sigr-sæla, u, f. Sks. 738; sigr-sæld, Fb. i. 236), f. the being victorious, Germ. waffen-glück, Róm. 157, Fær. 101, Fms. i. 214.
a. blessed by victory, victorious.
adj. blessed by victory, victorious, Eg. 646, Fms. i. 15;, Al. 97; s. í málum, Nj. 224; inn Sigrsæli, the Victorious, the Conqueror, a name of the Swedish king Eric from his conquests in the East, Hkr.
m. conqueror.
a, m, a conqueror. Fms. viii. 234, Sks. 604.
f. victory.
f. a victory, 656 B. 7.
n. victory.
n. a victory, Fb. iii. 299.
a. promising victory.
adj. betokening victory, Al. 37.
f. the victorious host.
f. the host of victory, of the Einherjar, Hkv. 2. 47.
f. shaft of victory.
f. a shaft of victory, Stj. 634.
No entry
n. [Germ. zeiger], a clock.
m. pl. gods of victory.
m. pl. the gods of victory, Vsp., Akv., Ls. 1.
No entry
f. pl. the homes of victory, Vsp. 61.
No entry
f., gen. Sig-ynjar, the name of a goddess, the wife of Loki, Vsp., Edda; hence the female name Signý, Landn.
acc. of the refl. pron. (gen. sín, dat. sér), himself, herself, themselves (þeir verja sik þar).
acc. of the reflex. pron. (cp. sér, sín), also often spelt sek, esp. in Norse vellums and Grág. i. 50, 114, ii. 240, 241, etc., Js. 17, 20, Sks. 276 B, the later form sig:—Lat. se, self; ef þat drekkr sik sjálft, Gþl. 504; þeir hvíldu sik þar, Eg. 586; Gunnarr verr sik þar til er hann féll af mæði, Nj. 116; nú er at verja sik, 83; konungr tók stór gjöld af þeim er honum þóttu í sökum við sik, Eg. 589.
2. referring to the object in the sentence; Kári bað Björn hafa sik (viz. Björn) ekki frammi, Nj. 261.
II. for the use of sik to form reflexive verbs, as a suffixed -sk, see ek (B) and Gramm. p. xxvi.
No entry
m. [for. word], a shekel, Stj., taken from the Bible.
No entry
f., medic. flowing of the spittle, Lækn. 475.
No entry
n. [for. word], a kind of stuff, Karl. 286, 318, Fas. iii. 359.
(-s, -ar), m. poet., king.
m. a king, poët.; Sigarr þaðan eru komnir Siklingar, Edda 105, Ýt. 1, Skv. 1. 33, Hkv. 2. 22, Lex. Poët., and freq. in the mod. Rímur; sikling dáinn syrgir her | saknar lengi frúin, Núm. 20. 58.
No entry
f., thus in old rhymes Sikl-ey, miklu, (later Sikiley), Sicily, Fms. vi–x.
No entry
or sigta, að, to sift.
II. to take sight, take aim with a gun (Dan. sigte), Bs. ii. 349.
No entry
f. a girdle, something (uncertain what) belonging to an ancient ship, Edda (Gl.); it also occurs in a poem on king Canute, who is called sveigir sikulgjarðar, the bender of the s., Edda (in a verse).
n. silver.
n., provinc. Icel. also silbr, Fb. ii. 247; [Goth. silubr; Hel. silubar; O. H. G. silbar; Germ. silber; Engl. silver; Scot. siller; Dan. sölv; Swed. silfuer]:—silver, Al. 21, 116, Fms. i. 15, ii. 76, vi. 216, Grág. i. 500, Eg. 278: when used as payment distinction is made between lög-silfr (q. v.), standard silver, Grág.; gang-s. (q. v.), current silver; brennt s., burnt, purified silver, K. Þ. K. 172; skírt s., pure silver, Fb. ii. 300, MS. 732. 16; and blá-s. (q. v.), blue, i. e. bad silver (blá-silfr had only the third part value of skírt silfr, 732. 16); bleikt s., Grág. ii. 192; grá-s., grey silver, brass; hence the phrase, bera sem gull af grá-silfri, to surpass as gold does grey silver, Gkv. 2. 2; so also in the saying, elda grátt silfr, Eb. 290, Fb. i. 522 (see elda): of coined silver, þá var mönnum gefinn máli, þat silfr var kallat Haralds-slátta, þat var meiri hluti koparr, Fms. vi. 243.
II. as a nickname, silfri, silfra, Vd., Vápn. 12; whence Silfra-staðir, Silfr-toppr (or Silfrin-toppr), ‘Silver-forelock,’ Silver-top, the name of a mythical horse, Gm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. silver ore, Stj. 85.
pp. silver-mounted.
part. silver-mounted, Fms. viii. 194, Vm. 9, 119.
a. well-stocked with silver (money).
adj. well stocked with silver, money, Eb. 40.
No entry
m. a silver ounce, D. N. ii. 45.
a. n. lacking silver (e-m verðr ~).
n. adj. lacking silver, Eg. 394. Finnb. 254.
No entry
m. a silver standard, Grág. i. 500, Rétt. 5. 10.
a. silver-white.
adj. silver-white, Karl. 306.
pp. inlaid with silver.
part. inlaid with silver, Þiðr. 106.
a. silvery.
adj. silvery, Sks. 39, MS. 655 xiv. B. 1.
pp. valued in silver.
adj. = silfrmetinn, Fms. viii. 270.
pp. valued in silver.
part. valued in silver; s. eyrir, Fms. vii. 300.
pp. woven with silver.
part. woven with silver, Þjal.
pp. = silfrbúinn.
part. = silfrbúinn, Ísl. ii. 231, Nj. 224.
No entry
u, f. silver coinage, N. G. L. ii. 242, H. E. i. 394.
m. silversmith.
m. a silversmith, Fms. xi. 427, Stj. 641.
No entry
f. silver-work, Stj.
No entry
a, m. = seli (q. v.), a strap belonging to harness; vagn festr við ok eða sila, Al. 19; söðull eða sili, Gþl. 117; festi eða sila, beisl eðr tauma, 359 A; hross, ok hefir sila nokkurn um hálsinn, Thom. 359.
n. silk; in compds. silken, silk.
n. [from Lat. sericum], silk, Rm. 31; hárit fagrt sem silki, Nj. 2, Orkn. (in a verse); rautt s., Bær. 19: a nickname, silki-auga, silki-skegg, Nj., Fms.
B. As adjective, made of silk, silken; silki-band, silki-dregill, a silk-ribbon, Fms. iv. 110, xi. 2, Edda 20; silki-blaka, a silken veil, Fas. iii. 336; silki-bleikr, ‘silk-bleak,’ light-coloured, flaxen; hárit silkibleikt, Fms. vii. 55; fjögur merhross silkibleik, Fas. iii. 39; silki-borða or -borði, a silken brim, D. N.; silki-dúkr, a silken napkin, Fms. i. 112, Orkn. 304: = altaris-dúkr, an altar-cloth, Vm. 80, Symb. 26; silki-dýna, a silk-pillow, Karl.; silki-júpr (hjúpr), a silken jacket, Fms. vii. 69, x. 415; silki-hlað, a silk-ribbon worn round the head, Nj. 184, Dipl. iii. 4; silki-húfa, a silk-cap, Fms. ii. 264; silki-hökull, a cope of silk, Vm. 117; silki-klútr, a silk-kerchief, Fas. iii. 266; silki-klæði, silk-cloth, Greg. 22, MS. 623. 20; silki-koddi, a silken pillow, cushion. Fms. ix. 477, Dipl. iii. 4, Vm. 58; silki-kult, a silken quilt, Eb. 258, Mar.; silki-kyrtill, a silken kirtle. …
Shortened here. Read the full article →
(-s, -ar), m. trout.
m., better sílungr, spelt sijlungr in Run. Gramm. Ísland.; [silung and svilung = young salmon, Ivar Aasen]:—a trout, Edda (Gl.), Bs. ii. 173, freq. in mod. usage; silunga-net, -kista, -stöng, -veiði, Eggert Itin. p. 595.
No entry
m.(?), [Lat. symphonia], a kind of instrument, a symphony, Str., Fas. iii, Fms. vii. 97.
n. fine flour for bread.
n., Þiðr. 73; similia, u, f., Stj. 118, 621, v. l.; simili-brauð, n., Þiðr. 358; similus-brauð, id., Stj. 293, 560: [from Lat. simila; mid. H. G. semele; Germ. semmel]:—flour for bread; not used in good Icel. and obsolete.
No entry
m.(?), Lex. Poët.
No entry
m. an ox, Edda (Gl.)
f. hag, witch (poet.).
adv. [Ulf. simle = πότε; A. S. symle; Hel. simla = semper;, O. H. G. simblun; Lat. semper]:—ever; this ancient and obsolete word is preserved in only one or two passages, Hkv. 1. 41, and prob. Eg. 355 (in the verse).
I)
n. bladder sedge (skútur tvær sini bundnar, ok engi saumr í).
II)
(pl. sinar), f. sinew, tendon.
n., botan. carex vesicaria, Norse sen-gras, also called Lap-sko, from being used by the Lapps for ropes and cords; that this is an old custom is seen from Hkr. iii. 339—skútur tvær ok vóru sini bundnar, ok enginn saumr í, and sin-bundit skip (in the verse, l. c., of a boat made in Lapland); þat (the ship) var ok bundit sini, Ann. 1189 (Cod. Reg.)
I)
n. bladder sedge (skútur tvær sini bundnar, ok engi saumr í).
II)
(pl. sinar), f. sinew, tendon.
f., pl. sinar, [Germ. sehnen; Dan. sene; cp. Engl. sinews]:
I. in plur. the sinews; brjósk eða bein eða sinar, Grág. ii. 120; hann hjó á handlegginn við hreifann, svá at ekki hélt nema sinar, Sturl. ii. 104; loddi köggullinn í sinunum, Lv. 86; enn gamli var seigr í sinum, tough, Flóv. 27; seigar verða gamals manns sinar, Bev.; þá tók hann í brott eina sin ór hans læri, Stj. 184; hans sinar ok herðar, 225; hællin kom í buginn, rétt í þá sin (of the finger) sem dregit hafði, Bs. ii. 29.
II. in sing. the yard, esp. of beasts, horses, cattle, Fb. iii. 428; kóna sinar, a bull’s yard, Sturl. i. 21 (in a verse), Grett. (in a verse).
2. a sinew, tendon; af sinum bjarnarins, Edda; fíls sinar, Flóv. 29; skera sundr allar sinar bæði fram ok aptr, Þiðr. 87; sina magn, ‘sinew-strength,’ Vkv. 16; há-sin, q. v. sina-sárr, adj. sore in the sinews, Fas. iii. 384.
f.
1) = sin;
2) withered grass which has stood during winter.
u, f. [Norse sen-gras], withered grass which has stood the winter through, Grág. ii. 233, 291: in the phrase, sem eldr í sinu, like fire in dry grass; flaug þat sem sinu-eldr allt austr til lands-enda, Hkr. i. 126: freq. in mod. usage, fúa-sina.
n. slag or dross, iron-scales.
n. [A. S. sinder; Germ. sinter; cp. Lat. scintilla], slag or dross from a forge; sindr þat er renn ór eldinum, Edda 3; liggr sá steinn þar enn ok mikit s. hjá, Eg. 142.
(að), v. to send out sparks, sparkle (~ði af svá sem ór afli).
að, to glow, sparkle, like the slag in a forge; þat (the sword) var svá bjart at s. þótti af, Fb. i. 157, Fas. i. 371; þótti mér aldri soðit verða til fulls en sindraði ávallt ór, Þorst. Síðu H. 177; ok sindrar of allt land, id.; sindrandi járn, glowing iron, Sks. 204, Fms. x. 418.
No entry
a, m, the name of a dwarf, a ‘forger,’ Edda (Gl.)
No entry
n. [syngja?], a chanting, humming; stutt er sjómanna singr, short is the seamen’s chant (prayer) when putting to sea, Hallgr.
No entry
að, to hum a song or ditty.
No entry
m. the name of a horse, Edda.
No entry
and synjor, mod. signor, m. [for. word, Ital. signore; Fr. seigneur, etc.]:—a lord, master; Sighvat, who first uses the word, applies it to king Olave, in one passage rhyming sinnjor with þinna, in another synjor with brynju: it survives in Icel. in signor, a title of a hreppstjóri (signor Jón).
No entry
m. a clasp, Björn.
I)
(sín, sitt), poss. pron. his, her, its, their;
1) referring to the subj. in a sentence, Hallgerðr fastnaði dóttur sína, H. betrothed her daughter;
Hrútr var harðráðr við úvini sína, H. was stern towards his foes;
2) referring to the object;
hvat vill Haraldr bjóða Nóregs konungi fyrir sitt starf, what will H. offer to the king of Norway for his (viz. the latter’s) trouble? Sigurðr jarl gaf upp Orkneyingum óðul sín, their odals;
hann þakkar honum sitt ~i, he thanks him for his help;
3) neut. as subst.;
kostaði hann einn allt fyrir, en bœndr ekki af sínu, nothing of their own;
allt mun þat sínu fran fara um aldr manna, it will all go its own course to a man’s life;
4) with sjálfr both words are declined;
þeir báðu hana taka sjálfrar ~ar ráð, they bade her take her own counsel;
5) with hvárr and hverr in a distributive sense;
tók sitt langskip hvárr þeira, each of the two took a long ship;
~ vetr þá hvárr heimboð at öðrum, they visited each other, winter about;
sínu ~i at hvárs búum, alternately on each other’s estates;
~ veg hvárr, one each way;
þykkir nökkut ~ veg hváru, each took his own view of the matter; …
sín, sitt, pron. possess. reflex.; the better and true form is sínn, sín, sítt, with í throughout, see the remarks on minn; [Ulf. seins, etc.]:—his, hers, its, theirs = Lat. suus, usually placed after, but also, if emphatic, before; þar sitr Sigyn um sínum ver, Vsp. 39; síns um freista frama, Hm. 2; mál síns maga, 20; síns ins heila hugar, síns ins svára sofa, 105: properly referring to the subject in a sentence, Hallgerðr fastnaði dóttur sína, H. gave away her daughter. Nj. 51; Hrútr var hagráðr við vini sína, 2; hann skipaði sínum mónnum, 50; þeir leiða hesta sína, 265; hann kvaddi Ólaf stjúpson sinn til at söðla sér hest, Ó. H. 15; síðan vóru honum öll ráð sín þungrærð ok torsótt, 195; var honum sjálfum hugr sinn bæði fyrir skjöld ok brynju, Fbr. 56 new Ed. The pronoun may also refer to the object, or, in a complex sentence, to a second person in the predicate of the sentence, hvat vill Haraldr bjóða Noregs konungi fyrir sitt starf, what will H. offer to the king of Norway for his (i. e. the Norse king’s) trouble? Fms. vi. 415; Sigurðr jarl gaf upp Orkneyingum óðul sín (their odals), Orkn. 20, cp. the Lat. ‘Syracusanis res suas restituit; …
Shortened here. Read the full article →
(að, or -ta, -t), v.
1) poet. to journey, travel;
2) to go with, side with one (vilda ek, at þú ~ðir frændum mínum);
3) to plead, support (þeir hétu þá at ~ hans máli);
4) to mind, care for, heed;
ekki sinni ek hégóma þínum, I heed not thy idle talk;
ekki sinni ek fé (ef nökkurr vill ganga í málit), I do not mind the money;
hón ~ði um engan hlut, she cared about nothing;
vera e-m ~ndi, to be attentive to one, take care of.
1. t and að, [A. S. siðjan], to journey, travel; enn hverr er austr vill sinna, whosoever travels to the east, Sighvat; ek sé hrafna sinna til hafnar, I see the ravens make for the haven, id.; en man hón sinna til sala þinna, Fas. ii. 34 (in a verse); at sinna með úlfs lifru, to go with the wolf’s sister (Hel, i. e. to perish), Bragi; sinna út, Fms. x. 74 (in a verse); this sense is obsolete and not found in prose.
II. metaph. to go with one, side with, with dat.; vilda ek at þú sinnaðir frændum mínum, Grett. 9 new Ed.; sem vér höfum skjótliga sinnt ok sannat, Stj. 3; Runólfr sinnaði meir með Árna biskupi, R. sided more with bishop A., Bs. i. 709; hann sinnar hvárigum né samþykkir, Stj. 16; sinnta ek því sem ek mátta framast, at …, I pleaded the best I could, that …, Bs. i. 845; þeir hétu þá at sinna hans máli, 882; hvárt hann sinnaði meirr þeim erendum, er …, 868.
2. to mind, care for, give heed to, with dat.; ekki sinni ek hégóma þínum, I heed not thy idle talk, Ísl. ii. 214; ekki sinni ek þínum áburði, Grett. 161; ekki sinni ek fé (I do not mind the money) ef nokkurr vildi ganga í málit, Band. …
Shortened here. Read the full article →
I)
m. poet. follower, companion.
II)
n.
1) journey, walk; vera á sinnum, to be on the way; heill þú á sinnum sér, be happy on thy way; dagr var á sinnum, the day was passing by;
2) fellowship, company; ríða í ~ e-m, to ride in one’s company;
3) help, support (V. þakkar honum sitt s.); vera e-m í s., to side with one, help one (þú vildir, at allir væri þér í s.);
4) time, = sinn; annat s., a second time, = annat sinn; þat s., that time.
1. n. mind, disposition, temper, mod. and from the Germ., chiefly through Luther’s Bible: freq. in mod. usage and in compds, sinnisveykr, adj. sick in mind, etc.
2. a, m. [A. S. ge-sið], a follower, companion; Aðils of sinnar, Bm.; sól sinni mána, the sun companion of the moon, Vsp. 5; allir Heljar sinnar, Edda 41; sinni Óðins ok Ása, 56.
I)
m. poet. follower, companion.
II)
n.
1) journey, walk; vera á sinnum, to be on the way; heill þú á sinnum sér, be happy on thy way; dagr var á sinnum, the day was passing by;
2) fellowship, company; ríða í ~ e-m, to ride in one’s company;
3) help, support (V. þakkar honum sitt s.); vera e-m í s., to side with one, help one (þú vildir, at allir væri þér í s.);
4) time, = sinn; annat s., a second time, = annat sinn; þat s., that time.
and sinn, n., Vtkv. 5, Fas. i. 73, ii. 542; sinni is the truer form, but the word is mostly used in dat.; [A. S. síð; Ulf. sinþ]:—prop. a walk; er mér hefir aukið ervitt sinni, a heavy walk, Vtkv. 5.
II. fellowship, company; nú skal brúðr snúask heim í sinni með mér, in my company, Alm. 1; ríða í sinni e-m, Skv. 3. 3; látum son fara feðr í sinni, 12; hrafn flýgr austan … ok eptir honum örn í sinni, Fas. i. 428 (in a verse); manngi er mér í sinni, i. e. I am alone, no one in my company, 247 (in a verse); vilja e-n sér í sinni, iii. 483 (in a verse): langt er at leita lýða sinnis, Akv. 17; þjóða sinni erumka þokkt, the fellowship of men is not to my liking, i. e. men shun me, Stor.
2. concrete, a company; Vinda sinni, the company of the Wends, Lex. Poët.
3. in plur., á sinnuin, on the way; heill þú á sinnum sér, be hale on the journey! Vþm. 4; dagr var á sinnum, the day was far on its way, was passing, Rm. 29; guðr var á sinnum, the battle drew to a close, Hkr. i. 95, Hornklofi (in a verse).
III. metaph. …
Shortened here. Read the full article →
a. companion-like.
adj. companion-like; ekki var maðrinn s., Fas. ii. 331.
No entry
f. pl. [sin], sinews, tendons; hann lætr skera sundr sinurnar í báðum fótum hans … er þú lézk skera sinar í báðum fótum mínum, Þiðr. 86, 87.
pp. bound with bladder sedge (sinbundit skip).
part., see sin, n.
No entry
n. impotency, K. Á. 124.
No entry
m. a cord or tendon, Stj. 416, Barl. 147.
No entry
að, [sess], to seat; hann skal s. honum í öndvegi, N. G. L. i. 33.
(sit; sat, sátum; setinn), v.
1) to sit, be seated;
hann sat it næsta honum, he sat next him;
~ upp, to sit erect (þeir létu hann ~ upp í hauginum); to sit at table;
2) to stay, sojourn;
~ heima, to stay at home (sitr Gunnarr nú heima nökkura hríð);
~ kyrr, to remain quiet, stay at home;
~ í festum, to sit as one’s betrothed (of the bride between the betrothal and wedding);
to reside (Haraldr konungr sat optast á Rogalandi);
to sit fishing (þeir vóru komnir á þær vastir, er hann var vanr at ~);
3) to tarry (gørði liðinu leitt at ~);
~ veðrfastr, to lie weather-bound;
4) with acc., ~ e-t ór hendi sér, to let it slip through idleness;
~ byr ór hendi sér, to miss a fair wind;
5) ~ vel (illa) jörð, to keep one’s estate in good (bad) order;
~ launþing, to hold a secret meeting;
6) ~ e-t, to put up with, endure (eigi mundu þeir þvílíka skömm eða hneisu setið hafa);
~ e-m e-t, to submit to, put up with at one’s hand (~ mönnum skammir ok skapraunir);
er slíkt engum manni ~nda, it is not to be endured from any man;
7) ~ e-m e-t, to cut one off from (hugðust þeir Sveinn at ~ honum vatn); …
pres. sit; pret. sat, sazt, sat, pl. sátu; subj. sæti; imperat. sit, sittú; part. setinn; with the neg. suff. sit-k-a, I sit not, Hkv. 2. 34: [Ulf. sitan = καθησθαι; A. S. sittan; Engl. sit; Germ. sitzen; Swed. sitta; Dan. sidde; Lat. sedere; Gr. ἔδος, ἔζεσθαι]:—to sit; s. á haugi. Vsp. 34, Þkv. 6, Skm. 11; þeir sátu á vellinum, Nj. 114; þar sem búarnir sitja, 110, Grág. i. 4; konungr sat á hesti, Fms. x. 255, 408; hann sat it næsta honum, Nj. 2; ganga til matar, ok sátu þeir um hríð, Eg. 483; svá vildi hverr maðr sitja ok standa sem hann bauð, … ok var rétt at segja at hann væri bæði konungr ok biskup yfir landinu, Bs. i. 67; s. fyrir, to be on the spot, Hm. 1: in greetings, sit heill! sitið heilir, ‘sit hale,’ be seated and welcome, Fms. x. 201, Ísl. ii. 438; nú sittú heill, Sighvat (Ó. H. in a verse); seggi biðr hann s. í frið, Skíða R. 28; s. at mat, to sit at meat, Fms. x. 378; s. at sumbli, Ls. 10; s. at tafli, to sit at chess, Ísl. ii. 359; s. at fé, s. at nautum, to tend sheep, neat-cattle, Boll. 336, Eg. 714, Sturl. i. 77; s. at málum, to sit over a case, debate it, Ld. 18; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
or sytra, u, f. a little rippling stream; lækjar-s., a little brook.
No entry
sizlingr, m. = suzungull (q. v.), Sks. 403.
No entry
m. a kind of stone, Edda ii. 494.
No entry
interj. see so! thus! in colloquial Icel.
No entry
adv., contracted from sin, [Goth. sinteino = πάντοτε, sinteins = ἐπιούσιος, ὁ καθ ἡμέραν; O. H. G. sin- and sina- in several compds, e. g. sin-vluot, the great flood = the Deluge (whence by corruption the mod. Germ. sünd-fluth and Dan. synd-flod = the sin-flood); A. S. sin-; Lat. semper; see Grimm’s Gramm. ii. 554]:—ever; it is, however, used singly only in the phrase, sí ok æ, ever and aye, incessantly, but it is used in several compds as a prefixed particle.
II. with part., as sí-étandi, sí-drekkandi, sí-sofandi, sí-talandi, sí-sníkjandi, sí-hlæjandi, sí-grátandi, sí-stelandi, sí-ljúgandi, sí-rennandi, etc.
B. COMPDS: síbyrða, síbyrðis, síbyrt, sídægris, sífella, sífleyttr, sífrjór, síglaðr, sígrænn, síhverfr, símáligr, símælgi, síreiðr, sísoltinn, sívaf, sívalr, sívefja, síþögull.
I)
(að), v. to filter, strain;
láta grön ~, to sip through the beard.
II)
f. sieve or strainer, for liquids.
III)
f. glowing spark, esp. from metal (síur flugu ór afli).
1. u, f., qs. síva or sífa, [Engl. sieve; O. H. G. sib]:—a sieve or strainer, for liquids (sáld for flour): esp. of sieves used in dairies, skyr-sía, mjólkr-sía.
2. að, to filter; láttú grön sía, sonr, sip it through the beard, my son, Sæm. 120.
I)
(að), v. to filter, strain;
láta grön ~, to sip through the beard.
II)
f. sieve or strainer, for liquids.
III)
f. glowing spark, esp. from metal (síur flugu ór afli).
u, f. any glowing substance, esp. the molten metal in a furnace; sem síor flygi ór afli, Fas. i. 371; en þá er drómundrinn tók at loga, sá þeir svá sem logandi síor (thus, not sjór) hlypi í sjóinn, Orkn. 368; gneistum ok síum, Edda 4; síur ok gneista, 5; sólarinnar … er goðin höfðu skapat af þeirri síu er flaug ór Muspells-heimi, 7, járn-sía; þá tók Geirröðr með töng járnsíu glóandi … ok færir á lopt síuna, 61, Fms. vi. (in a verse); sem eðr lék utan ok innan sem ein sía, Bs. ii. 9.
No entry
f. length, of a garment; cp. vídd, lengd, hæð.
I)
adv.
1) late (var heldr ~ gengit til hámessu);
with gen., ~ aptans, sumars, vetrar, late in the evening, summer, winter;
~ um haustit, kveldit, late in the autumn, evening;
2) compar. síðarr;
3) superl. síðarst or síðast;
II)
f., only in the phrase, um ~, at last (þó varð hann um ~ ofrliði borinn);
more commonly in pl., um (of) síðir (þó vaknaði hann um síðir).
adv., compar. síðr (q. v.), superl. sízt = least, last; but síðarr, síðast in a temp. sense: [Ulf. seiþu = ὀψία, compar. seiþs; O. H. G. sîd; Germ. seit; Old Engl. sith]:—late; sonr er betri þótt sé síð um alinn, Hm. 71; til síð, too late, 65; síð (i. e. never) muntu ráða hríngum, Hkv. Hjörv. 6; síð (i.e, never) léttir mér stríða, Edda (in a verse); ok varð heldr síð gengit til hámessu, Ó. H. 118; ef hann spyrr svá síð, so late, Grág. i. 109; ef sökin kemr svá síð upp, 373; þeim er svá síð fregna, 96; spurði, hví hann hefði svá síð komit, Eg. 150: phrases, síð ok snemma, early and late, perpetually, Stj. 462, Fms. x. 277, Gísl. 128, Þiðr. 57; ár ok síð, id.:—with gen., síð dags, late in the day, Fs. 84, Fms. i. 69, Eg. 600; síð aptans, late in the evening, Stj. 6, Hkr. i. 103; síð aptans biðr óframs sök, Sighvat; síð sumars, late in the summer, Eg. 185; síð vetrar, or síð um haustið, late in the autumn, Fær. 128; síð um kveldit, Eg. 149, 600, Fs. 85.
2. compar. síðarr, later; þau svik er siðarr kómu fram, Fms. i. 59; Ásdísi átti síðarr Skúli, i. …
Shortened here. Read the full article →
I)
f.
1) side (hljóp sverðit á síðuna);
2) flank, side of meat (síður af nauti allfeitar);
3) coast (hann braut skip sitt við Jótlands síðu).
II)
(síð; seið, siðum; siðinn), v. to work charms through seiðr (þat er vá lítil, at vér síðim).
að (?), to side, Stj. 197, v. l.
I)
f.
1) side (hljóp sverðit á síðuna);
2) flank, side of meat (síður af nauti allfeitar);
3) coast (hann braut skip sitt við Jótlands síðu).
II)
(síð; seið, siðum; siðinn), v. to work charms through seiðr (þat er vá lítil, at vér síðim).
1. u, f. [A. S. siðe; Engl. side; O. H. G. sita; Germ. seite]:—a side = Lat. latus; hljóp sverðit á síðuna, Nj. 262; leggja síður sínar við spjóts-oddum, Fms. xi. 30; millum síðu hans ok skyrtunnar, Bs. i. 44; konungr lagði hendr sínar yfir síðu Egils þar er verkrinn lá undir, Fms. iv. 369; reip sveigð at síðum mér, Sól. 37; hafa verk undir síðunni, to have a stitch in the side; síðu-stingr, siðu-verkr, a stitch in the side, side-ache; síðusár, a wound in the side, 625. 80; síðu-sárr, adj. wounded in the side, Str. 47; á síðu hestinum, Gullþ. 72.
2. of meat, a side of meat; nauta-limir hálfr fjórði tigr, síður hálfr þriði tigr, Dipl. v. 18; síður af nauti allfeitar, Fms. x. 303; rauðar runa siður, red-smoked sides of bacon, vi. (in a verse).
3. metaph. side, direction; á allar síður, to all sides, Fas. i. 5; á hverri heimsins síðu, Sks. 194 B; allar heimsins síður, id.
II. a local name, coast, water-side; Balagarðs-síða, Kinnlima-síða, in the Baltic; Jótlands-síða, the west coast of Jutland; Hallands-síða, in Sweden, Fms. …
Shortened here. Read the full article →
adv.
1) since, after that (~ gekk hón í brott); hefir sú kapella þar staðit ~, ever since; hvárki áðr né ~, neither before nor since;
2) afterwards, later on (koma þeir allir við þessa sögu s.);
3) as prep. with acc., þeir höfðu ekki etið s. laugardaginn, since Saturday;
4) with the relat. part., at, er, as conj., from the time when, since (s. er tengdir várar tókust);
5) since = s. er (E. hafði verit með Ólafi konungi s. Sveinn jarl andaðist); seeing that, in as much as (viltu, at ek gæta vitans, s. ek geri ekki annat).
adv. [Old Engl. sithen], since, Lat. deinde; þeir koma allir við þessa sögu síðan, Nj. 30; síðan gékk hón í brott, 2; er eigi greint hvárt þeir fundusk síðan, Fms. vii. 155; ef vér förum frá eyju þessari í haust síðan, 656 C. 21; hón var síðan gipt Eireki, Fms. i. 61; þau dæmi er löngu urðu s., Sks. 469; fóru síðan út til Álptaness, Eg. 593; konungr fór s. út á Heiðmörk, Fb. ii. 192; síðan gékk hann á stefnur, Ó. H. 118; síðan lítr hann til himins, Bs. ii. 103, passim: hvárki áðr né siðan, neither now nor since, Þiðr. 73; enginn konungr áðr né síðan, Stj. 651: followed by acc. (as prep.), þeir höfðu ekki etið síðan laugar-daginn, since Saturday, Fms. ix. 406.
2. þar sem síðan er kallat Tryggva-reyrr, Fms. i. 60; þar var s. gör kapella …, ok hefir sú kapella þar staðit síðan, all the time since, vi. 164; hans ættmenn görðu margir svá síðan, Hkr. i. 2; lengi síðan, for a long time after, id.
3. with the relat. particle either added or understood; síðan er, since that; síðan er tengðir várar tókusk, Ld. 300; síðan er Sveinn jarl mágr hans andaðisk, Ó. H. 111 (Fb. ii. 193 l. c. drops the particle er, as is also the mod. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
compar. the later; síðastr, superl. the last; hit síðara sinn, Ld. 58; Maríu-messa in siðari (opp. to in fyrri), Fms. iii. 11 (i. e. the 8th of Sept.); Ólafs-messa in síðari (= the 3rd of Aug.); hit síðara sumar, Grág. i. 467; et siðara sumarit at lögbergi, ii. 152.
2. superl., á síðustu stundu, Fms. vi. 231; í síðastu orrostu, i. 110; á síðastum dögum, K. Á. 56; hins fyrsta skips ok ins siðasta, Fb. ii. 280; fyrstir eða síðastir, Grág. ii. 376; svá munu siðastir verða hinir fyrstu ok fyrstir hinir síðustu, Matth. xx. 16: loc., hinn síðasta sess, Bs. i. 797; hit síðasta (at least) viku fyrir þing, Grág. i. 100; svá it síðasta at sól sé á gjáhamri, 26; at sumar-málum et síðasta, 140.
adv. late (eitt kveld síðarla gengu til gestir nökkurir).
adv. late; svú s. at …, Grág. ii. 105; eitt kveld s., Fms. vii. 201; einn dag s., Hkr. ii. 43.
adv. late (eitt kveld síðarla gengu til gestir nökkurir).
adv. = síðarla; svá s., Grág. i. 27; eigi má þar s. fara yfir slík höf, late in the year, Sks. 224.
f.; at síðustu, at síðastunni, at last.
u, f.; at síðustunni (at last), Fb. ii. 8, Stj. 62.
No entry
n. a kind of garment, Edda ii. 494.
adv. late; s. kvelds, s. of aptaninn, late in the evening.
adv. (sílla, Hom. 108, MS. 4. 12), late, Grág. ii. 232, Ld. 282, Hkr. i. 86; s. kvelds. Fms. ix. 16.
I)
(síð, sítt), a. long, hanging down (sítt hár, skegg; síð klæði; síðar brynjur); hann hafði síðan hatt yfir hjálmi, a hood coming far down over the face; falda sítt, to wear a hood coming low over the face (brúðirnar falda sítt, svá at úgörla má sjá þeira yfirlit).
II)
adv. compar.
1) less (þat er mér enn s. hent); miklu s., much less; engu s., no less; eigi s., not less, as much (hann var kærr konungi, ok eigi s. dróttningu); eigi s. en, no less than, as well as (átti hann eigi síðr England en Danmörk); at s. vóru menn sjálfráðir fyrir konungi, at engi réð, á hvern guð trúa skyldi, so far were they from being independent, that, etc.;
2) as conj., lest, s. oss Loki kveði lastastöfum, that L. may not abuse us.
compar., answering to síð, q. v. [cp. Goth. seiþs = later]:—less: litlu síðr (síðarr Ed.) en hann, little less than he, Fb. ii. 23; er menn eigu síðr sakir við menn, Grág. ii. 137; á þeirra dómr at rofna er síðr hafa at lögum dæmt, i. 80; hann var kærr konungi, ok eigi síðr dróttningu, Fms. i. 99; eigi síðr enn þú, 216, x. 179 (in a verse); eigi síðr en í harðræðum, Nj. 263, Fb. ii. 38; engu síðr, no less, Fms. vi. 92; miklu síðr, viii. 21; en at síðr vóru menn sjálfráði fyrir honum, at…, it was so far from it, that even … (cp. Dan. end-sige, changing ð into g), Ó. H. 34; er þér at síðr fært með þessi orðsendingu, at ek hygg at…, 53; eigi at síðr, not the less; þeir héldu fram ferð sinni eigi at síðr, all the same, Fms. i. 228; eigi héldu Væringjar at síðr til bardaga, Fb. ii. 381; eigi því síðr, not the less, Stj. 158; þykki þér athygli vert, bóndi, hvar krákan flýgr?—Eigi er þat síðr, segir bóndi, not the less! (i. e. yes) said the man, Fms. vi. 446.
2. as a conjunction, lest; síðr þú Ásum öfund um gjaldir, Ls. 12; síðr oss Loki kveði lusta-stöfum, 10; síðr þitt (þic?) um heilli halir, lest men bewitch thee, Hm. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(síð, sítt), a. long, hanging down (sítt hár, skegg; síð klæði; síðar brynjur); hann hafði síðan hatt yfir hjálmi, a hood coming far down over the face; falda sítt, to wear a hood coming low over the face (brúðirnar falda sítt, svá at úgörla má sjá þeira yfirlit).
II)
adv. compar.
1) less (þat er mér enn s. hent); miklu s., much less; engu s., no less; eigi s., not less, as much (hann var kærr konungi, ok eigi s. dróttningu); eigi s. en, no less than, as well as (átti hann eigi síðr England en Danmörk); at s. vóru menn sjálfráðir fyrir konungi, at engi réð, á hvern guð trúa skyldi, so far were they from being independent, that, etc.;
2) as conj., lest, s. oss Loki kveði lastastöfum, that L. may not abuse us.
sið, sítt, adj. [A. S. síd; Old Engl. side], long hanging, Lat. demissus, of clothes, hair, or the like; hár sítt ok flókit, Fms. x. 192; lokkar síðir til jarðar, vii. 169; sítt skegg, Ó. H. 66; kampa-síðr, Skíða R. 90; vóru honum heldr síð herklæði konungs, Stj. 464; sítt pillz, Fas. ii. 342; síðar slæður, Rm. 26; síðar brynjur, Gh. 7; brynja rúm ok síð, Þiðr. 81; drag-síðr (q. v.), long-trailing; skó-síðr, reaching to the shoes (a petticoat); knésíðr, reaching to the knee; síðar hendr, long arms, Skíða R. 8; síða hjálma, Anal. 219; hann hafði síðan hatt yfir hjálmi, a hood dropping low over the face, Eg. 407; mikla lengju ok síða, Skíða R. 27.
2. neut. sítt; falda sítt, to wear a hood low over the face, Fms. vii. 161, xi. 106.
B. COMPDS: síðfaldinn, Síðhöttr, síðklæddr, síðnefr, síðskeggjaðr, Síðskeggr, síðskota.
No entry
m. some part of a ship’s tackling; qs. sæ-þráðr (?), sea-thread, a line; bæta eyri fyrir síðrað hvern, N. G. L. i. 100.
pp. ‘late-boun’ for sailing.
adj. ‘late boun’ to sail, Nj. 281, Landn. 28, Eb. 14 new Ed.
a. calving late.
adj. calving late, Stj. 178.
pp. wearing a hood low over the face (fyrsta aptan hafa brúðirnar síðfaldit).
part. wearing a hood over the face, Mar.
pp. n., varð honum ~, he walked slowly.
n. part.; varð honum s., he walked slowly, Vápn. 23.
a. late abroad, out late in the evening.
adj. late abroad, out late in the evening. Lex. Poët.
No entry
a, m. = Síðskeggr, Alm. 6.
No entry
u, f. a long gown.
No entry
m. ‘Long-hood,’ one of Odin’s names, from his travelling in disguise with a hood over his head, Edda.
No entry
n. the last throw, of dice; in the phrase, uppa á síðkastið, at the last moment.
pp. wearing long clothes.
part. in long clothes, Al. 15, Fms. ii. 278.
n., um or á ~um, late in the evening.
n. late in the evening; á síðkveldum, Fms. vi. 241, ix. 29, Thom. 308.
No entry
adj. long-nose, a nickname, Fas. iii.
a. long-bearded.
adj. long-bearded, 655 xiii. B. 3.
No entry
m. Long-beard, one of Bragi’s names, Edda.
No entry
part. late shining, poët. of the sun, Skv. 2. 23.
No entry
adj. late-dropped, of animals, Stj. 178.
No entry
u, f. [for. word], a cipher, Alg. 358.
(síg; seig or sé, sigum; siginn), v.
1) to sink gently down; seig á hann svefn, sleep came over him; sé sorti mikill fyrir augu þeim, a great darkness fell over their eyes; láta s., to let sink (Þórr lét s. brýnnar ofan fyrir augun); létu þeir s. festi ofan í gröfina, they lowered a rope down into the pit; fig., get ek, at héðan af fari þeim heldr síganda, I imagine it will go downwards with them henceforth;
2) to glide, move slowly (er þat mitt ráð at láta s. út skipin frá bryggjum); láta undan s., to retreat (Danir létu þá enn undan s.); láta s. aptr til sömu hafnar, to retreat to the same port; augun síga saman, the eyes close (in death); láta s. saman til samþykkis, to let things draw towards an agreement; létum s. sáttmál okkur, we came to terms;
3) refl., láta sígast, to let oneself sink; lætr hann s. ór trénu, he lets himself drop from the tree; hann lét s. fast á stólinn, he pressed himself down against the seat; nökkurir menn létu s. sárir, dropped down wounded; láta undan s., to retreat (jarl sótti hart fram þar til, er Álfgeirr lét undan s.).
pres. síg, sígr; pret. seig, seigt (seigst), seig; pret. sé, Karl. 523, l. 8, Fb. i. 227, l. 12, Nj. 21; pl. sigu; subj. sigi; part. siginn: [A. S. and Hel. sîgan]:—to sink down, being let down by a rope or by any slow motion; lélu þeir síga festi ofan í gröfina, they lowered a rope down into the pit, Eg. 234; Ó. H. 152; létu þeir þá síga skipin ofan fyrir hellinn með reipum (in the verse, skip sigu í reipum). Fms. vii. 82; hón lætr hann síga í festi ofan fyrir múrinn, Stj. 470; haim lét stein í festar-augat, ok lét svá síga ofan at vatninu, Grett. 141; létu þá svá síga ofan á sjáinn ór borginni, Orkn. 312.
2. to slide, but of a slow, heavy motion; er betri sígandi arðr en svífandi, Bs. i. 139; höfðu út sigit iðrin í þat sárit er Jómarr hafði veitt, the entrails had slipped out through the wound, Orkn. 458; þar var fjöl ein sigin ofan, Fms. ix. 308; hann lét síga brýnnar ofan fyrir augun, Edda; var þá sigit blóð fyrir augn þeim, Hrafn. 21; sigu saman augun þá er dauðinn for á hann, Fms. xi. 150; seig þá skipit aptr millum skipanna, Grett. 82; þá er orrostan sé saman, Fb. i. 227 (Orkn. 30); hvárigir láta undan síga sín skip, Fms. x. 131; …
Shortened here. Read the full article →
acc. of the refl. pron. (gen. sín, dat. sér), himself, herself, themselves (þeir verja sik þar).
mod. síki, n. a ditch, trench; í ár, lækjar-ósa eðr í sík, Eg. 185; fyrir enda síkisins, Fas. ii. 284; sík er vatn, Edda 126 (síks in the verse); þá reið Þórðr í síki eitt, Sturl. iii. 21; þeir færðu eykina í síki þat sem suðr er frá Grund, Sd. 141.
No entry
m. [Ivar Aasen sik; Swed. sik, små-sik]:—corregonus lavaretus, a kind of salmon, Edda (GL), Lex. Poët.; hence sík-tól, plur. from tál, in the verse in Kristni S., = the ‘sík-treachcry’ = the bait; halda sík-tólum í boðnar smiðju = to take the bait into the mouth, cp. gína flugu in the next verse.
No entry
mod. síli, n. [perh. akin to sili, seil, from its slim shape]:—a kind of herring, corregonus albula, Fr.; síla-fullr, filled with síl, of a sea-gull, Fs. (in a verse): freq. in mod. usage, where síli is used of any fish of the herring kind, horn-síl, geir-síl, q. v. síla-varp, n. a net for síl, D. N. ii. 762.
(pl. síldr), f., see sild.
f., pl. síldr, Lex. Poët., but síldar, N. G. L. i. 254; [Dan. sild]:—herring (i. e. in shoals of herrings, but síli of a single herring), clupea harengus; gékk síld upp um allt land, Fms. i. 92, Pr. 431; ausa síld or netjum, N. G. L. i. 254; síldar þær er á liggja, id.; þá kom ok þar um vár við útver nokkur broddr af síld, hann reri þannug sem síldin var rekin … hann keypti síldina til borðs sér, Hkr. i. 185; meisa-síld, barrelled herring.
COMPDS: síldarferja, síldfiski, síldakaup, síldreki, síldver.
No entry
u, f. a herring-boat, Fms. ii. 3.
No entry
n. a purchase of síld, Fb. i. 301.
f. herring-fishery; fara í ~, to go out catching herring.
f. herring-fishery, N. G. L. i. 254, Gþl. 422, 423, 460, Eg. 4, 68, Fms. iii. 18.
No entry
a, m. a ‘herring-driver,’ a kind of whale, Gþl. 460.
f., see sildver.
n. a place for herring-fishing, Eg. 42; bjarkeyjar réttr er á fisknesi hverju ok í síldveri ok í kaupförum, N. G. L. i. 312.
No entry
see silungr.
No entry
n. still water, a fish-pond (?); svá at áin varð í auga-bragði sem blíðasta sílvetni, Thom. 303.
(pl. símu), n. cord, string.
n., pl. simu, Hkv. 1. 3, Skv. 2. 14, D. N. ii. 1035, declined like auga; the gen. plur. (símna) does not occur, [popular Norse and Dan. sîme]:—a rope, cord; þær ór sandi síma (simo or símu?) undu, Hbl. 18; þær um greiddu gullin símo, Hkv. l. c.; örlög-símo, Skv. l. c.; þeir er á lögðu byr-síma (acc. sing.) ok mik bundu, Vkv. 12; silki-síma, Lex. Poët.: in compds, hár-síma (Dan. haar-sime), a ribbon for the hair, Ragn S. (in a verse); lík-síma (q. v.), a leech-line; byr-síma, Vkv. l. c. (uncertain what kind of cord); brúna-síma = hársíma, Lex. Poët.; álm-síma, poët. a bow-string, Eg. (in a verse); varr-síma, ‘water-cord,’ the wake formed by a ship: cp. also gör-semi, q. v.
No entry
n. [for. word], cement, Fms. vi. 153.
No entry
part. bound with cords, Fms. vii. 216 (of a ship fastened with cordage instead of nails).
gen. from the refl. pron., hefna s., to revenge oneself.
gen. of the reflex. pron. = Lat. sui; hann lét díkit gæta sín, Eg. 531; hefna sín, to revenge oneself, Grág. ii. 7; eiga sín í at hefna, tala sín á milli, Eg. 541; fara heim til sín, to go home; at sín, at one’s own house, Edda (Ht.); sjálfs sín, oneself; sjálfra sín (gen. pl.); and so in many instances.
f. = síngirni.
u, f. [no doubt derived from sinn = síngjarn], greed, avarice, Sks. 451, 585, 665: stinginess, 440, and so in mod. usage.
a. = síngjarn (~ ok fégjarn).
adj. stingy, so in mod. usage, but in old writers perhaps covetous; s. ok fégjarn, Sks. 701, Fms. vii. 239; þeir vóru menn sínkir, i. 50.
No entry
f. covetousness, Post. 640.
No entry
adj. = síngjarn, Barl. 136.
No entry
t, dep. to covet, Sks. 532.
f. covetousness, avarice.
f. covetousness, Hom. 17, 27 (= Lat. avaritia), Sks. 669.
a. covetous, avaricious (auðigr maðr ok ~).
adj., prop. ‘selfish,’ ‘self-seeking,’ avaricious, covetous, Rd. 232, Hkr. iii. 361, Bs. ii. 160, Barl. 136; ðu síngjarn = Lat. O avare I Hom. 15.
m. indecl. sir, master (esp. used of priests, sometimes of knights).
m. indecl.; though so spelt, it is by old people in Icel. sounded sera, commonly, however, and less correctly séra, [a Romance word borrowed from the French]:—sirrah (a word now only used contemptuously), sir, master; the word is in Art. S. used as an address to a knight, Síra Ivent, etc.; but this saga is a translation from the French. In Norway and Icel. the word appears at the end of the 13th century (Arna S., Hák. S. Gamla, Ann. after 1260, Laur. S.), and is then used of priests only, as it is in Icel. at the present day a recognised title of a priest, and with the Christian name only, so that a clergyman is never named without this title,—Síra Hallgrímr, Síra Þorkell; thus in the ditty, Síra Ólafr á Söndum, | sálina og vísur kvað; Síra Hallgrímr hagr | á hróðrar smíðið var; hann Síra Jón, etc.; cp. Old Engl. sir, used of priests, with the Christian name only, as Sir Hugh, etc., in Shakespeare.
No entry
u, f. lethargy. sírnu-ligr, adj. sleepy, Björn; hence prob. sírnir, m`. the name of a giant, Edda, Ísl. ii. (in a verse).
I)
adv. superl. least, opp. to helzt; þér vilda ek s. illt gera, thee least of all would I harm.
II)
conj.
1) since, = síðan er; engi er eira maki, s. Gunnarr lézt, since Gunnar died;
2) as prep. with acc. since, after; sofna ek minst s. mína sonu dauða, since the death of my sons.
adv. (síz, sítz), since; síz Hákon fór með heiðin goð, Hkm.; síz, Gm. 48; sítz, Am. 52, Stor. 19; sízt Gunnarr lézk, Nj. 142; síz ek tók at erfð, Grág. ii. 204; sítz Haraldr gráfeldr féll, Fms. x. 387; sítz Magnúss féll, 407; sítz hann kom í land, 398; sítsz þeir bræðr höfðu í Noreg sótt, 382; þeir höfðu ekki etið sízt laugar-dag, ix. 406, v. l.; sízt í hanzka-þumlungi hnúkðir þú, Ls. 60; sízt þik geldu, Hkv. 1. 39; sízt vér misstum skipa várra, Fms. viii. 181, v. l.; sítz þeir Magnúss ok Erlingr gáfu honum þat upp, Pref. xxi.
2. followed by an acc.; sízt mína sonu dauða, since my sons’ death, Vkv. 29.
(-rða, -rðr), v. to lay (a ship) alongside, in a sea-fight; with dat. (jarl síbyrði Barðanum enn við Orminn); without the dat. (síbyrði hann þar við Járnbarðann).
ð, to lay ships alongside, broadside to broadside, in a sea-fight; þeir síbyrðu við öllum skipunum, Orkn. 362; síbyrði hann þar við Járnbarðann, Fms. ii. 317; jarl lá ávallt síbyrt við skipin, i. 174, ii. 317, x. 358.
adv. broadside to broadside (leggja, liggja síbyrðis, síbyrt).
adv. broadside to, Fms. viii. 385.
adv. broadside to broadside (leggja, liggja síbyrðis, síbyrt).
n. part. = síbyrðis, Fms. i. 174, ii. 317.
No entry
adv. every day, day by day, Ó. H. 130.
f. continuity; í sífellu, continuously.
u, f. continuity; í sífellu, adv. continuously, Skálda 173, Fms. x. 353, Al. 70, Bret. 52; í sífellu meðan hann lifði, Post. 656 C. 1; minnask í s., Bs. i. 104; ávallt í sífellu, 131; þjóna e-m í s., Fms. viii. 242.
No entry
n. adj. continuously, (mod.)
a. = sífeldr.
part. continuous, Al. 23: neut. as adv. continuously,
No entry
adj. ever fertile, yielding crops all the year round.
No entry
adj. always cheerful.
No entry
adj. [Old Engl. singrene], evergreen, Hb. 6.
No entry
adj. [O. H. G. sina-hwerpal], = sívalr, Mork. 12.
No entry
adj. always talking, long-winded, Sks. 314.
f. talkativeness, loquacity.
f. talkativeness, Sks. 314 B.
a. always angry.
adj. always angry, Nj. 210.
No entry
and sí-svangr, adj. always hungry.
n. winding round; vefja e-u ~i, to wind it round and round.
n. winding round; hann vafði henni sívafi, Eg. 579.
a. round, cylindrical.
adj. [prop. the same as the early Dan. si-wal, early Swed. sifwal, si-hwalf; the word is therefore not from völr, but either from hválf (q. v.) or better from hverfa, by turning r into l, answering to O. H. G. sina-hwerpal, sin-werbal]:—round, of a stock, steeple, or the like; sívalr stokkr, Stj. 251; s. fiskr, opp. to flatr fiskr, Vm. 91: = ball-formed, jarðar mynd er sívallt, … sívallt yfirbragð vatns ok sjóvar, Rb. 466 (but rarely). síval-vaxinn, part. round of growth; lágr maðr ok s., Sturl. iii. 114.
No entry
vafði, to wind round.
No entry
adj. ever silent, Eg. (in a verse).
No entry
a, m. [akin to sefi], mind, love, affection, poët., Edda.
(sjaldnar, sjaldnast), adv. seldom (s. hefi ek aðra haft at skildi fyrir mér).
adv., compar. sjaldnar, sjaldnast (but sjaldar, Barl. 96, 100); in mod. proncd. skjaldan, with a non-radical k: [A. S. seldan; Engl. seldom; Germ. selten; Dan. sjelden]:—seldom; mjök s., Am. 78; sem sjaldnar kann henda, Fas. i. 158; þá væri hann sjaldar á tali við þik, Barl. 96; miklu sjaldar enn hann vildi, 100; ef prestr syngr þar sjaldnar, K. Þ. K.; sjaldnar verðr sá heim sóttr er fám görir gott, Bs. ii. 98; meira vírðisk þat er sjaldnar verðr = ‘omne ignotum pro mirifico.’ Hom. (St.); það er nýtt sem skjaldan skeðr, a saying (mod.); sem sjaldnast, Hom. (St.); tvá daga í viku it sjaldnasta, at least, Vm. 94; it sjaldnasta á tólf mánudum, at seldomest once a twelvemonth, Bs. i. 168; ó-sjaldan, not seldom, Vsp. 26.
2. with the notion of never, not; hann s. sitr er hann slíkt of fregn, Vsp. 30; s. verðr víti vörum, Hm. 6; s. hittir leiðr í lið, 65; s. sút ala, 47; s. bautasteinar …, 71; heldr var ek hæg sjaldan, Am. 95; sjaldan hefi ek aðra haft at skildi fyrir mér, Nj. 8; s. fór svá þá er vel vildi, Ld. 290; sjaldnar myndim vér þess iðrask, þó at vér mæltim fleira en færa, one would seldom have to repent having said too little rather than too much, Hrafn. …
Shortened here. Read the full article →