Bókastaðir

An Old Norse Library

labba – lindi

labba

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to slouch; labbaðu veginn, Blesi, a ditty.

LAÐA
Zoëga

(að), v.

1) to bid, invite (l. gesti);

2) to lead (l. menn til eilífrar sælu);

3) refl., laðast, to be drawn (laðast allir til Broddhelga).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. laþon = καλειν; A. S. laðjan; Hel. lathjan; O. H. G. ladon; Germ. laden]:—to bid, invite a guest; Geirríðr sparði ekki mat við menn, ok lét göra skála sinn um þjóðbraut þvera, hón sat á stóli ok laðaði úti gesti, en borð stóð inni jafnan, ok matr á, Landn. 100; ok munu menn mæla, at sá laði er ráðin á, Bjarn. 53; Broddhelgi bauð þeim þar at vera … Þorsteinn spurði hví hann laðaði gesti, Þorst. hv. 44; laða hirð í höll, Edda (Ht.); ef hann er kurteisliga laðaðr, Fms. x. 234: metaph., laða menn til sín, to draw one to oneself, Skálda (in a verse), Harms. 65, Líkn. 28; laða menn til eilífrar sælu, Fb. i. 517; ok laðar til hugskota várra Drottinn sjálfan ok Engla hans, Hom. 149: reflex., laðask, to be drawn; ok laðask allir til Broddhelga, Vápn. 19, but perhaps better hlaðask, see hlaða (fine).

laðaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an invitation. laðaðs-maðr, m. = laðmaðr; ok beið hann af því sem l. hans jarteina, Bs. i. 303.

laðan

No entry

Cleasby-Vigfusson

or löðun, f. an invitation.

laðrunn

No entry

Cleasby-Vigfusson

or latrún, m. [from Lat. latro, -nis], a robber, Al. 68, Stj. 91.

lað-orð
Zoëga

n. invitation; þiggja ~ at e-m, to accept an invitation.

Cleasby-Vigfusson

n. an invitation, bidding; þiggja laðorð at e-m, Bjarn. 53, and perhaps in the corrupt passage Bs. i. 142 instead of leitorð or letorð.

laf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a lap; kjól-laf, hempu-laf.

LAFA
Zoëga

(lafi, lafða, lafat), v. to hang-loosely, dangle.

Cleasby-Vigfusson

pres. lafi, pret. lafði, pass. pret. neut. lafað:—to hang, dangle, as a flap; loddi köggullinn á sinunum—þá mælti Oddi, lát lafa, muna þeir mein er þiggja, Lv. 86; kom á fótinn við öklat, ok tók af svá at lafði við, Sturl. ii. 70; þat it litla ok vesalliga (höfuð) sem lafir á þínum hálsi, Bjarn. 68: metaph. to dangle, ok þykki mér sem ekki torfæri sé á leið minni þóttú lafir á stigum, Fs. 32; lengi hefi ek lifat í haugi mínum ok lafat á fé, Fas. ii. 271.

lafði
Zoëga

f. lady (þú ert vár ~).

Cleasby-Vigfusson

f. [from Early Engl. lefdye; Engl. lady; A. S. hlæfdige; but borrowed at a time when the initial aspirate had already been lost in the Engl.]:—a lady, Sks. 455, 457, MS. 4. 7, and now and then in mod. poetry, but the word never took root.

Lafranz

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name = Lawrence, Bs.: Lafranz-dagr, m., -messa, u, f., -vaka, u, f. the day, mass, vigil of St. Lawrence, Bs., Fms.

laft

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., Ivar Aasen laft = the coin or joint in a wooden building, D. N. passim; cp. lopt. laft-steinn, m. a laft stone, D. N.

laf-hræddr
Zoëga

a. quaking with fear.

Cleasby-Vigfusson

adj. quivering, quaking from fear, Gísl. 60, Hem.

laf-skeggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘wag-beard,’ a nickname, Landn.

LAG
Zoëga

n.

1) stratum, layer;

2) due place, right position;

leggja stýri í ~, to ship the rudder;

ganga ór ~i, to go wrong;

fóru nú brýnn hans í ~, his brows became smooth and straight;

koma ~i á e-t, to put to rights, get a thing into order;

komast vel í ~, to fall into good order;

3) companionship, fellowship;

leggja (binda) saman ~ sitt, to enter into fellowship;

4) living together (hann réðst til ~s við Beru);

5) cohabitation;

eiga ~ við konu, to cohabit;

6) market price, tax;

leggja ~ á varning manna, to set or regulate the market price;

7) thrust, stab (with a knife, sword, or spear);

8) air, tune;

9) adverbial phrases:

í tvennu ~i, in two parts, double;

í öllu ~i, in every respect, quite;

í sumu (mörgu) ~i, in same (many) respects;

with compar. or superl., denoting degree;

í meira ~i, considerably, rather;

í fyrra ~i, rather early, among the earliest;

í verra ~i, among the worst;

í hljóðara ~i, rather silent;

í nærra ~i, rather close;

þann dag svaf Unnr í lengra ~i, U. slept that day longer than she was wont;

Helias var í fyrsta ~i spámanna, H. …

Cleasby-Vigfusson

n. [leggja], a stratum, layer; vóru þá Varbelgir at taka af þau lög sem eptir vóru brúarinnar, Fms. ix. 512: freq. in mod. usage, e. g. lag í vegg, a layer or course of masonry.

II. metaph. shape, Lat. forma:

1. a laying in order, due place, right position; leggja stýri í lag, to ship the rudder in its place, hook it on, Fms. vii. 47; leggja stýri ór lagi, to unship the rudder, Al. 67; ganga ór lagi, to be displaced, get wrong, Fms. viii. 291; fóru nú brýnn hans í lag, his brows became smooth and straight, of a man frowning, Eg. 306; koma lagi á e-t, to make a thing right, get a thing into order, Fms. xi. 28; hann kvaðsk eigi lagi mundu á koma fyrir næstu vetrnætr, 67; fylkingar hans komask vel í lag, his ranks fell into good order, Al. 142; brugðit er nú lagi ór því sem vant er, i. e. matters go wrong, not as they were wont to go, Grett. 183 new Ed.; nærri lagi, pretty well.

2. companionship, fellowship, in an enterprise of peace or war; leggja saman lag sitt, to enter into fellowship, Orkn. 88; þeir áttu mikit lag við Þveræinga, Lv. …

Shortened here. Read the full article →

laga
Zoëga

I) (að), v. to prepare, make ready (~t var drykkju).

II) from lög, law.

Cleasby-Vigfusson

1. að, [lögr; Dan. lave], to mix a beverage. Am. 72, Hm. 65.

II. to flow readily, esp. of blood, to bleed freely; það lagar, or það lagablæðir, qs. lagar og blæðir.

2. að, [lag], to shape, put right, mend, (mod.): reflex. to set right, það lagast.

lagan

No entry

Cleasby-Vigfusson

or lögun, f. a mending, putting right.

laga-afbrigði
Zoëga

n. breach of law.

Cleasby-Vigfusson

n. breach of law, contempt of law, Grág. ii. 39, 345.

laga-beiðsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a lawful demand, Jb. 250.

laga-boð
Zoëga

n. statute.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘law-bidding,’ statute, Grág. (pref.)

laga-boðorð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. law-commandments; Tíu Lagaboðorð, the Ten Commandments.

laga-bók
Zoëga

f. law-book, = lögbók.

Cleasby-Vigfusson

n. a law-book, Rb. 420, Fms. viii. 277.

laga-brjótr
Zoëga

m. law-breaker.

Cleasby-Vigfusson

m. a law-breaker, Clem. 44.

laga-brot
Zoëga

n. breach of law.

Cleasby-Vigfusson

n. a breach of law, Eb. 24, Rd. 275, Fms. vii. 172, Al. 65, passim.

Laga-bætir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. law-amender, nickname of a king.

laga-deilur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. lawsuits.

laga-dómr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a lawful judgment, Gþl. 179.

laga-eiðr
Zoëga

m. lawful oath, = lögeiðr.

Cleasby-Vigfusson

m. a lawful oath, Fms. vii. 307.

laga-flækjur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. law-quirks.

laga-frestr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a lawful respite, K. Á. 22.

laga-frétt
Zoëga

f. legal inquiry.

Cleasby-Vigfusson

f. a legal enquiry, Fms. iv. 203.

laga-gipt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a legal donation, N. G. L. i. 346.

laga-grein
Zoëga

f. article of law.

Cleasby-Vigfusson

f. an article of law, Sturl. iii. 13.

laga-gæzla
Zoëga

f. maintenance of the law.

Cleasby-Vigfusson

u, f. law-maintenance, Sks. 441, 522.

laga-hald
Zoëga

n. keeping of the law.

Cleasby-Vigfusson

n. law-keeping, Hom.

laga-hellur
Zoëga

f. pl. the tables of the law.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. the tables of the law, of the Decalogue, Ver. 22.

laga-hlýðni

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. obedience to law, H. E. i. 434.

laga-kaup
Zoëga

n. legal bargain.

Cleasby-Vigfusson

n. a legal bargain, Grág. ii. 213.

laga-kefli

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘law-stick’ (a fiery cross), N. G. L. i. 216.

laga-kvánfang
Zoëga

n. lawful marriage.

Cleasby-Vigfusson

n. a lawful marriage, Sturl. i. 94.

laga-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. lawless, MS. 677. 5.

laga-leiga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. lawful rent, N. G. L. i. 236.

laga-lyriti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law protest, Nj. 187.

laga-löstr
Zoëga

m. evasion of law.

Cleasby-Vigfusson

n. an evasion of law, Grág. ii. 24, 37, 41, Nj. 187.

laga-maðr
Zoëga

m. man of law, lawyer.

Cleasby-Vigfusson

m. a lawyer, a man of law; hann var svá mikill lagamaðr at engir þóttu löglegir dómar, nema hann væri í, Nj. 1; sagði Njáll mér svá, at hann hefði svá kermt Þórhalli lög at hann mundi mestr lagamaðr vera á Íslandi, 237; Eyjólfr var hinn þriði mestr lagamaðr (v. l.) á Íslandi, 222, Ld. 332, passim.

laga-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a legal decision, Gþl. xii. (pref.)

laga-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law word, of the Commandments, Hom. 72; Tíu lagaorð, Pr. 437.

laga-próf
Zoëga

n. legal proof.

Cleasby-Vigfusson

n. a legal proof, Bs. i. 852.

laga-refsing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. law-punishment, Gþl. (pref.)

laga-rétting
Zoëga

f. lawmending.

Cleasby-Vigfusson

f. law-mending, Nj. 238, v. l.

laga-réttr
Zoëga

m. legal, personal right.

Cleasby-Vigfusson

m. a legal personal right, Fms. viii. 272: legal satisfaction, Gþl. 202.

laga-ripting

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a legal voidance; lagaripting á landi, escheatage, Dipl. ii. 6.

laga-setning
Zoëga

f. legislation.

Cleasby-Vigfusson

f. legislation, Jb. (pref.), Fms. i. 33, v. 102, Orkn. 124; this word requires explanation,—in old writers it means the constitution, the fundamental laws or political constitution of a commonwealth; as Ari, the historian, says, ‘frá Íslands bygð, frá landnáms-mönnum ok lagasetning,’ of the settlement of Iceland, of her settlers and her political constitution, Íb. (pref.); where lagasetning refers to the institution of the alþing, and the other events related in Íb. ch. 2 and 3; so also, ritaði hann (viz. Ari) mest í upphafi sinnar bókar um Íslands bygð (the settlement), ok lagasetning (constitution), Hkr. (pref.), referring to the constitutional laws of Ulfljot recorded in ch. 2 of the Icelander Book; lagasetning here exactly answers to what Konrad Maurer, by a mod. term, calls ‘die entstehung des Isländisches staates.’ So also of the laws of king Hakon the Good (cp. the remarks s. v. þing), lagasetning Hákonar konungs, … hann (the king) var maðr stórvitr, ok lagði mikinn hug á lagasetning, hann ‘setti’ Gulaþings-lög …, Hkr. i. 135 (cp. Fms. i. 31): again, in Ó. H. 227 it answers to the mod. word legislation (of the laws of Sweyn, the son of Alfifa), and so Orkn. …

Shortened here. Read the full article →

laga-skilnaðr
Zoëga

m. legal divorce.

Cleasby-Vigfusson

m. a legal divorce, Nj. 14.

laga-skilorð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a legal provision, Gþl. 166.

laga-skipan
Zoëga

f.

1) legislation;

2) ordering of the law.

Cleasby-Vigfusson

f. an enactment, Stj. 281: ordering of the law, Sks. 665.

laga-skipti
Zoëga

n. change of law.

Cleasby-Vigfusson

n. a change of law, Fms. ix. 336, Sturl. iii. 307.

laga-snápr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pettifogger.

laga-sókn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a legal prosecution, Gþl. 489.

laga-stefna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a law summons, Gþl. 29, Jb. 302: a fixed law term, N. G. L. i. 340.

laga-tak

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. lawful bail, Gþl. 124.

Laga-tíð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the Law period, of the Jews, Hom.

laga-undanfærsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a legal plea, acquittal, N. G. L. i. 145.

laga-úrskurðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a legal decision Gþl. 508, Grág. (pref.)

laga-vápn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a lawful weapon, N. G. L. ii. 246.

laga-vegr
Zoëga

m. lawful course.

Cleasby-Vigfusson

m. course of law, fara lagaveg, Mar., Bs. ii. 125.

lagða

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to ‘enwool,’ enrich.

LAGÐR
Zoëga

m. tuft of wool (ullar-~) or hair (röggr eða ~).

Cleasby-Vigfusson

m. a lock of wool (ullar-l.), Sæm. 131, Fas. iii. 386, Krók. ch. 13, passim, lagð-fagr, -góðr, -prúðr, adj. with fine fleece, of sheep.

lagga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [lögg], to put the bottom into a cask.

laggari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [lögg], a cooper, N. G. L. ii. 245.

laginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. skilful, expert.

lagnaðar-íss

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. smooth ice; see íss.

lagnaðar-skúta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a boat for net-fishing.

lagnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a laying; neta-l., a laying nets.

COMPDS: lagnaðaríss, lagnaðarskúta.

lagnar-
Zoëga

gen. from lögn.

Cleasby-Vigfusson

see lögn.

lagning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. laying: addition, lagningar vika, extra weak, Rb. 576.

lags-kona
Zoëga

f. concubine.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a concubine, Bs. i. 802.

lags-maðr
Zoëga

m. companion, comrade.

Cleasby-Vigfusson

m. a companion, Grág. ii. 10, Fbr. 195, Karl. 513, Fms. ii. 87, iv. 277, vii. 250, passim.

lag-bróðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a fellow, brother, companion, MS. 4. 22.

lag-færa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to mend, put right.

lag-færing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a mending, putting to rights.

lag-klauf
Zoëga

f. the pastern (of sheep).

Cleasby-Vigfusson

n. the pastern of sheep, Fas. i. 63.

lag-kænn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. skilful.

lag-liga
Zoëga

adv. meetly, handsomely.

Cleasby-Vigfusson

adv. meetly, handsomely; skilja l., Sturl. iii. 17: mod. neatly.

lag-ligr
Zoëga

a. meet, fit (~ skilnaðr).

Cleasby-Vigfusson

adj. fit, meet, l. skilnaðr, Sturl. iii. 255, Mar., Ld. 272: mod. neat, handsome, freq.

lag-net

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a net to be laid, catch-net, opp. to a drag-net.

lag-vápn
Zoëga

n. weapon for thrusting or stabbing (opp. to höggvápn).

Cleasby-Vigfusson

n. a thrashing weapon, Eg. 580.

lak
Zoëga

from leka.

Cleasby-Vigfusson

n. = lakan; lín-lak.

lakan

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. lacan; Dan. lagen], a bed-sheet, Boldt.

laki
Zoëga

m. third stomach in ruminating animals (feljóttr sem laki).

Cleasby-Vigfusson

a, m. the maw in ruminating animals, Fbr. 156, freq. in mod. usage.

lakk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. sealing-wax, [cp. Dutch segel-lak, Germ. siegel-lack.]

lakka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to seal, (mod. and for.)

laklega

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. lacking, badly.

LAKR
Zoëga

a.

1) lacking in quality (þat lið, sem lakast var);

2) deficient (in weight).

Cleasby-Vigfusson

adj., lakari, lakastr, [Engl. lack], lacking, defective, of weight, measure; lakr penningr, Bs. i. 325; þrjá laupa laka, D. N. iii. 116; lök mörk: lacking in quality, þat lið sem lakast var, Fms. ix. 361, v. l.; láta sinn hlut lakara verða, Bárð. 9 new Ed.; hin lakari (opp. to the better of the two) var mikils fjár verð, Str. 5; hón var eigi lakari en hundrað marka silfrs, Karl. 302.

lakra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to lag behind.

lak-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. of lacking, bad quality.

lalla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to toddle, as a child beginning to walk.

lalli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a toddler, of a child, Snót (1866) 386: of a ghost, Ísl. Þjóðs.

lama

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to bruise, half break, freq. in mod. usage, eg lamaði það; það er lamað, half broken.

lama-barming

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a beating so as to injure one, a law term, Grág. ii. 144, 145.

lama-sess

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a broken state; liggja í lamasessi.

LAMB
Zoëga

n. lamb.

Cleasby-Vigfusson

n. [common to all Teut. languages], a lamb, Fms. viii. 253, Ld. 170, Hom. 82, Grág. i. 415, Stj. 279, Gullþ. 26, passim; lambið mitt! lambið gott! my dear lamb! lambkin! an address.

COMPDS: lambaflokkr, lambahús, lambarekstr, lambasótt, lambasúra, lambseldi, lambsgæra.

lambaðr
Zoëga

pp. with lamb, = lembdr.

Cleasby-Vigfusson

part. with lamb, Bs. i. 334.

lamba-flokkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a flock of lambs, Bret. 115.

lamba-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. lamb sheds, Fbr. 77, Bs. i. 627.

lamba-rekstr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the driving lambs into the mountain pastures, Am. 17.

lamba-sótt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., medic. atrophy; liggja í lús og lambasótt.

lamba-súra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., botan. the dock, rumex.

lambs-eldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. lamb-keeping, an eccl. term, referring to the rule that every householder in the parish has to keep a lamb for the priest through the winter, Dipl. v. 5, Vm. 74, 83.

lambs-gæra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sheep-skin, Grág. ii. 401, 500, 504, H. E. i. 131, K. Þ. K. 150.

lamb-burðr
Zoëga

m. lambing.

Cleasby-Vigfusson

m. the bearing lambs, lambing, Jb. 362.

lamb-eldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = lambseldi, Vm. 75.

lamb-gymbr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a gimmer, a ewe that has not lambed, Grág. i. 502, Jb. 347.

lamb-hagi
Zoëga

m. pasture for lambs.

Cleasby-Vigfusson

a, m. pasture for lambs, Ld. 70.

lamb-hús
Zoëga

n. pl. lamb sheds.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. lamb sheds, Fbr. 78.

lamb-lauss
Zoëga

a. without a lamb.

Cleasby-Vigfusson

adj. without a lamb, Grág. i. 429.

lamb-skinn
Zoëga

n. lamb’s skin (in ‘~s-kofri’).

Cleasby-Vigfusson

n. a lamb’s skin, Sturl. ii. 154.

lamb-skota

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ewe which has lost her lamb, Jb. 346.

lamb-ær
Zoëga

f. ewe with lamb.

Cleasby-Vigfusson

f. a ewe with lamb, Band. 38 new Ed.

LAMI
Zoëga

a. lame, maimed.

Cleasby-Vigfusson

or lama, adj. [A. S. lam; Engl. lame; O. H. G. lâm; Germ. lahm]:—a lame person; liggja lami, Hom. 116; lama eðr vanheilir, Fms. ii. 225; skakkr eða lami, 656 B. 7: maimed, Grág. ii. 286: metaph. paralysed, Hom. 12: fót-lami, foot-lame.

lamning
Zoëga

f. thrashing.

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘lamming,’ thrashing, Mar.

lampi
Zoëga

m. lamp.

Cleasby-Vigfusson

a, m. and lampr, m. [for. word], a lamp, Stj. 76, Bs., Sturl. iii. 55, and passim.

lampr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = lampi, Pm. 6, 73.

lam-heyrðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. ‘lame,’ i. e. hard, of hearing, Th. 8.

lam-viðri

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a beating storm.

LAND
Zoëga

n.

1) land, opp. to sea; lands eða lagar, on land or sea; taka l., to land; nema l., to take land as a settler;

2) the (opposite) bank (of a river, bay, fjord); inn með öðru landi ok öðru út, in along one side and out along the other;

3) country (verja landit fyrir Dönum); út í lönd, into foreign lands;

4) land, estate (í landi annars manns).

Cleasby-Vigfusson

n. [common to all Teut. languages], land, as opp. to sea; lands eða lagar, on land or sea, Al. 107; taka land, to land, Ísl. ii. 246; leiða e-t at landi, metaph. to land a thing, i. e. end, finish it, Odd. 6: phrases, nema land, to take land as a settler, Eb. passim; kanna land, to explore, 8; byggja land, to occupy a land, Landn.; flyja land, to fly the land: of a kingdom, ráða löndum, to ride; sitja at löndum, to reside, as a king, Fms. passim; setjask at landi, to take rest, reside at home, as a king, i. 82.

2. the (opposite) bank of a river, bay, fjord; inn með öðru landi ok öðru út, to enter by one side and go out by the other, Fms. i. 167; nær hinu syðra landinn, Ld. 6; á bæði lönd, Gþl. 411; draga vað at hváru landi sem þeir vilja, Grág. ii. 349; sá menn ferðina af hvárutveggja landinu, Ld. 326.

3. a country; verja landit fyrir Dönum, Fms. i. 23; líðit rann ór þorpinu á landit, Eg. 529; hér í landi, opp. to abroad, Nj. 6: in plur., út í lönd, into foreign lands, Ld. 314; nokkurir menn höfðu kennt hann út í löndum, Fms. iii. …

Shortened here. Read the full article →

landabrigða-þáttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or -bálkr, m. a section of the law dealing with land, Grág. ii. 202, 344, 345.

landa-brigði
Zoëga

n. redemption of land.

Cleasby-Vigfusson

n. = landsbrigði, Grág. ii. 202.

landa-eign
Zoëga

f. land-owning.

Cleasby-Vigfusson

f. land-owning, Hkr. ii. 206: mod. landar-eign (sic), the land, fields, and pasture belonging to an estate: í landareigninni, within the borders of an estate and the like.

landa-fundr
Zoëga

m. discovery of new lands.

Cleasby-Vigfusson

m. land-finding, discovery, Fb. i.

landa-hringr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘land-ring,’ poët. for the sea, Hallgr.

landa-kaup

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. land purchase, Grág. ii. 313: exchange of land, Bs. i. 725.

landa-klofi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., see klofi, Sks. 194, 199.

landa-kostr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landskostr, Eg. 139, 140, Fs. 25, 26, Valla L. 206.

landa-leit
Zoëga

f. exploration, voyage of discovery.

Cleasby-Vigfusson

f. a journey to discover land, search for land, Landn. 76.

landa-leitan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = landaleit, Landn. 190, Fms. i. 247, Grág. ii. 410.

landa-ljómi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. beam of the earth, of the sun, Runic poem: a nickname, Bjarn.

landa-mark

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a landmark, Stj. 342: plur., Dipl. v. 23.

landa-merki
Zoëga

n. pl. boundaries (of an estate).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a landmark, boundary, of an estate, Ld. 100, Eg. 235.

landa-mæri
Zoëga

n. borderland, boundary.

Cleasby-Vigfusson

n. border-land, Eg. 260, Nj. 123, Ó. H. 45, Karl. 382, Stj. 76, 88, 269 (plur.): a landmark, Ld. 102.

landa-ripting
Zoëga

f. = landabrigði.

Cleasby-Vigfusson

f. = landsbrigði, Sturl. ii. 236.

landa-skipan
Zoëga

f. geography.

Cleasby-Vigfusson

f. geography, Fms. i. 233, Sks. 194.

landa-skipti
Zoëga

n.

1) division of land;

2) boundary;

3) exchange of land.

Cleasby-Vigfusson

n. a division of land, Ver. 24, Stj. 44: a boundary, Fms. vii. 52: a change of land, Bs. i. 716.

landa-skrá

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘land-scroll,’ deed, D. N. iii. 929.

landi
Zoëga

m. (one’s) countryman (landar várir); Icelander (= mör~).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘landsman,’ countryman; ossa landa þá er vóru austr, Íb. 10; erlendis sem fyrir órum löndum, Grág. i. 99; vára landa fimm, 183; várr landi skal hverr friðheilagr, N. G. L. i. 158: = mörlandi, þeir sögðu at landi hefði eigi fast haldit feldinum, Ísl. ii. 39: a nickname, Bs. i.

Landnáma

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f.), the Book of Settlement, the famous historical work begun by Ari the historian, Landn. 24, Fs. 122.

Landnáma-bók
Zoëga

f. the history of the settlement (of Iceland).

Cleasby-Vigfusson

f. (commonly called

Landnáma-saga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the History of the Settlement, Landn. 275.

landnáma-tíð
Zoëga

f. the time of the settlement.

Cleasby-Vigfusson

(-tími, Vígl. 19), f. the time of the settlement (about A. D. 875–935), Landn. 133, Fb. i. 268.

landnáms-kona
Zoëga

f. female settler.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female settler, Íb. 19.

landnáms-maðr
Zoëga

m. settler (Ingólfr var frægastr allra landnámsmanna).

Cleasby-Vigfusson

and landnáma-maðr, m. a settler, and in plur. the settlers, of the first generation of settlers in Iceland, Íngólfr var frægastr allra landnámsmanna, Landn. 38, 236, 320, 321, passim, Íb. ch. 1, 11.

landráða-maðr
Zoëga

m.

1) governor;

2) traitor.

Cleasby-Vigfusson

m. a governor, Fms. vii. 280: a traitor, viii. 296, Gþl. 57.

landráða-sök

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a case of high treason, Gþl. 121, 535.

landshorna-maðr
Zoëga

m. landlouper.

Cleasby-Vigfusson

m. a landlouper, Sturl. ii. 125, cp. Skíða R. 15.

lands-auðn
Zoëga

f. depopulation of a land.

Cleasby-Vigfusson

f. a laying waste, depopulation of a land, Fas. i. 526, Hkr. ii. 75.

lands-álfa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a region, Matth. xv. 21.

lands-bók

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the ‘land-book,’ code of laws, Jb, 43, 44.

lands-brigð
Zoëga

f. = landabrigði.

Cleasby-Vigfusson

f. escheatage of land, Grág. ii. 202, 203, Jb. 188.

lands-bruni
Zoëga

m. destruction of the land by fire.

Cleasby-Vigfusson

a, m. wildfire, Sæm. 95 (prose).

lands-bú
Zoëga

n. = landsbygð.

Cleasby-Vigfusson

n. = landsbygð, Grág. i. 74, Bs. i. 718.

lands-búi
Zoëga

m.

1) inhabitant;

2) tenant.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a land dweller, inhabitant, plur. = landsmenn, Sturl. i. 45, Ó. H. 27: a tenant, Hkr. i. 90.

lands-bygð
Zoëga

f.

1) the peopled land;

2) tenantry.

Cleasby-Vigfusson

f. the peopled land, Gr. η οικουμένη, Lv. 16, Fms. x. 376: peopling, settlement, Landn. 311, v. l.: tenantry, Grág. i. 445.

lands-bygging

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. occupation of a land, Sks. 441.

lands-bætr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. land improvements, Fms. x. 152.

lands-deild
Zoëga

f. partition of land.

Cleasby-Vigfusson

f. partition of land, Grág. ii. 253.

lands-dómari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a chief justice, of Pilate, Matth. xxvii. 11, Pass. 25. 1.

lands-dróttinn
Zoëga

m. landlord.

Cleasby-Vigfusson

m. a landlord, Grág. ii. 334, Gþl. 312.

lands-eign

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. land-owning, Grág. ii. 268.

lands-endi
Zoëga

m. land’s end.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the land’s end, boundary, N. G. L. i. 102, Fms. i. 6, vii. 110, viii. 244, Hkr. ii. 162.

lands-fjórðungr
Zoëga

m. quarter of the land (of Iceland).

Cleasby-Vigfusson

m. the quarter of a land (of Iceland), Grág. i. 433, Landn. 251, Bs. ii. 81.

lands-flótti
Zoëga

m. exile, banishment.

Cleasby-Vigfusson

adj. exiled, Fms. x. 403.

lands-fólk
Zoëga

n. the people (inhabitants) of a land.

Cleasby-Vigfusson

n. the land-folk, people of the land, Fms. i. 55, vii. 174, Gþl. 44.

lands-friðr
Zoëga

m. public peace.

Cleasby-Vigfusson

m. the peace of the land, public peace, Fms. vi. 284.

lands-gæzla
Zoëga

f. guarding or defence of the land.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the guarding the land, Eg. 536, Fms. vii. 69, ix. 398: landsgæzlu-maðr, Þiðr. 162.

lands-háttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. national custom, H. E. ii. 79.

lands-heiti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an index of local names, Edda 153.

lands-herr
Zoëga

m. = landsfólk.

Cleasby-Vigfusson

m. = landsfólk, Fms. i. 132, 214, Fb. ii. 109.

lands-herra

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landsdróttinn, Stj. 214.

lands-hlutr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a portion of the land, Jb. 129.

lands-horn
Zoëga

n. the land’s end.

Cleasby-Vigfusson

n. the land’s end, Landn. 194.

lands-höfðingi
Zoëga

m. great chief of the land (hann barðist í mót landsingjum).

Cleasby-Vigfusson

a, m. the ‘land-ruler,’ great chief of the land, Hkr. i. 261, Fms. xi. 266, Sks. 603, passim.

lands-kjálki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ‘land-jaw,’ used = landshorn, Sturl. iii. 80.

lands-kostr
Zoëga

m.

1) posession of land;

2) quality of the land.

Cleasby-Vigfusson

m. the best of the land, Landn. 276, Edda (pref.): choice land, Landn. 312, Eg. 116, 137; see kostr.

lands-lag
Zoëga

n. nature (physical conditions) of a land.

Cleasby-Vigfusson

n. the nature, ‘lie’ of a country, Fms. iii. 207.

lands-leg
Zoëga

n. nature (physical conditions) of a land.

Cleasby-Vigfusson

n. = landslag, Landn. 174. Ld. 156, Fs. 22, 25, Fms. vii. 56, Rd. 276.

lands-leiga
Zoëga

f. land rent.

Cleasby-Vigfusson

u, f. land rent, Grág. ii. 334, Sturl. iii. 140; landsleigu-bálkr, the section of the law about tenancy, Grág. (pref.)

lands-lýðr
Zoëga

m. = landsfólk.

Cleasby-Vigfusson

m. = landsfólk, Fms. vi. 400, x. 379, Stj.

lands-lög
Zoëga

n. pl. law of the land, public law.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the law of the land, public law, Nj. 191, Grág. i. 181, Sks. 668.

lands-máli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a right of redemption, Grág. ii. 240.

lands-megin
Zoëga

n. the main power of the land (as to strength or area).

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘main’ of the land, main power, regarding strength or area, Fms. iv. 119, vii. 183, Eg. 50; landsmegin hans (his kingdom) er oss fjarri, Ó. H. 85.

lands-menn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men of the land, the people, Grág. i. 454, 463, Eg. 78, Nj. 137, Fms. i. 27, v. 67, Orkn. 136, passim.

lands-merki

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘land’s mark,’ border, boundary, Grág. ii. 209.

lands-múgr
Zoëga

m. the common people.

Cleasby-Vigfusson

m. the people, esp. the common people, Ó. H. 34.

lands-nauðsynjar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. public affairs, wants, Sks. 496.

lands-nytjar
Zoëga

f. pl. produce of the land.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. the produce of the land, Ísl. ii. 118, Grág. ii. 210, D. I. i. 470.

lands-ofringi
Zoëga

m. landlouper.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a landlouper, Grág. i. 192.

lands-réttr
Zoëga

m. the law of the land, public law.

Cleasby-Vigfusson

m. the law of the land, public law, Eg. 476, Fms. vii. 295; lög ok landsréttr, Fs. 27, passim.

lands-siðr
Zoëga

m. custom of the land.

Cleasby-Vigfusson

m. the custom of the land; forn landssiðr, the old law of the land, Nj. 6, Bs. i. 284, 682; lýttr er sá er ekki fylgir landssiðnum, a saying.

lands-skaði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. damage on the land, Hkr. i. 96.

lands-skapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘landscape,’ region, Bs. i. 877, Stj. 73, v. l.: = landssiðr, 172; sakir landskapar ok fornrar venju, Bs. i. 281, Str. 30.

lands-skattr
Zoëga

m. land tax.

Cleasby-Vigfusson

m. a land tax, Fms. x. 410.

lands-skipan
Zoëga

f. = landssiðr.

Cleasby-Vigfusson

f. = landssiðr, Grett. 97 A, Stj. 73.

lands-skipti
Zoëga

n. division of land.

Cleasby-Vigfusson

n. a division of land, Grág. ii. 255, 261.

lands-skuld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. rent of land, Fms. i. 18, 90, Ó. H. 27, Orkn. passim,

lands-skyld
Zoëga

f. = landskyld.

Cleasby-Vigfusson

mod.

lands-staða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘site of a country.’

lands-stjórn
Zoëga

f. = landstjórn.

Cleasby-Vigfusson

f. government, Fms. i. 1, Sks. 329, Fb. ii. 172, passim; landsstjórnar-maðr, a public authority, officer, Fms. vi. 392, xi. 218, Jb. 51.

lands-suðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landsuðr, Grett. 136.

lands-sýn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = landsýn, Landn. 258.

lands-tunga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a tongue of land, Hom. 92.

lands-vani

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = landssiðr.

lands-ván
Zoëga

f. = landván.

Cleasby-Vigfusson

f. a lookout for land, a naut. term, being near land, Fms. ii. 216.

lands-venja
Zoëga

f. = landssiðr.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = landssiðr.

lands-verð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the price for land, Dipl. iii. 10.

lands-virðing
Zoëga

f. taxation of land.

Cleasby-Vigfusson

f. the taxation of land, Grág. i. 83.

lands-vist
Zoëga

f. right or permission to reside in a land.

Cleasby-Vigfusson

f. an abode, residence in a land, also opp. to the being exiled, Fms. ii. 112.

landvarnar-bálkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the section of Norse law treating of defence, N. G. L. ii. 199 sqq.

landvarnar-maðr
Zoëga

m. a man entrusted or charged with the defence of the country against invaders.

Cleasby-Vigfusson

m. a man charged with the defence of the country against freebooters and foreign invasion, Eg. 265, 401, Fms. v. 89, vi. 295.

landvarnar-segl

No entry

Cleasby-Vigfusson

and landvarnar-skip, n. a ship of war for the defence of the country, H. E. i. 419, N. G. L. iii. 83, Gþl. 79.

land-auðn
Zoëga

f. depopulation, devastation.

Cleasby-Vigfusson

f. laying a land (country) waste, Íb. 4, Þiðr. 162: a desert, Sks. 323.

land-aurar
Zoëga

m. pl. ‘land-dues’, a tax which Icelanders had to pay to the king on their arrival in Norway; a land tax had also to be paid for license of traveling or trading abroad.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. [eyrir], ‘land-dues,’ a tax which esp. foreign ships or travellers had to pay to the king as the lord of the land, Ó. H. ch. 54, 239, Hkr. ii. 46; thus an Icelandic ship sailing between Norway and Iceland had to pay this tax to the king; the amount was fixed by a law of king St. Olave, Íb. ch. 1, cp. also the deed in D. I. i. 65, § 3, 8, 11, 12; gjalda landaura af knerri, Ó. H. 36 (Sighvat, in a verse); for Icel. it was abolished in the deed of the union with Norway, D. I. i. 620, § 5; this tax was probably the beginning of the custom dues of after times: a land tax had also to be paid to the king for license of travelling or trading abroad, landaura skal engi maðr gjalda þeirra sem í útgerðum eru, N. G. L. i. 59; reykmæla ok afráð ok landaura alla, 257; maðr hverr er til Íslands færi skyldi gjalda landaura, Ó. H. 227. landaura-gjald, n. the tax of landaurar, Fms. vii. 1, x. 410, H. E. i. 391.

land-álfr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. elf of the land, epithet of a king, Eg. (in a verse).

land-áss

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the guardian god of the land, Eg. (in a verse).

land-beiðaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. epithet of a king, Eg. (in a verse).

land-borði
Zoëga

m. the ‘landward’ side.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the ‘landward’ side, Fms. viii. 417, Bs. i. 423.

land-bóli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. (land-bólari, D. N. i. 544), a tenant, D. N.

land-brigð
Zoëga

f. = landabrigði.

Cleasby-Vigfusson

n. = landsbrigð, Js. 84.

land-brot

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. land slips, caused by the sea, rivers, or the like.

land-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landgangr, of shoals of fish, Ísl. Þjóðs. passim.

land-búi
Zoëga

m. = landsbúi.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = landsbúi, Grág. ii. 209, Fms. i. 24, iv. 8, Fær. 218.

land-búskapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

land-búnaðr, m. husbandry.

land-eiga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = landeign, Hom.

land-eigandi
Zoëga

m. land-owner.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a landowner, Grág. i. 181, 279, Glúm. 393.

land-eign
Zoëga

f. estate.

Cleasby-Vigfusson

f., mod. proncd. landar-eign, an estate, esp, the grounds, fields, and pastures, Krók. 39, Fs. 20; í örskots-helgi við landeign sína, Landn. 287; hann tók sér bústað á Borg, ok ætlaði þar landeign til, Eg. 735: þá er stefnu-staðr á þeim bæ sem í landeign er ómaga niðr skotið, Grág. i. 297; þar at eins var þá reyniviðr vaxinn í hans landeign, Sturl. i. 6; fara ór landeign konungs várs, N. G. L. i. 82.

land-ekla
Zoëga

f. lack of land.

Cleasby-Vigfusson

u, f. lack of land, Ld. 122.

land-erfð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a law term, if a stranger died in a place, and no lawful heir appeared for three years, the king of the land in which he died took the inheritance, N. G. L. i. 50.

land-eyða
Zoëga

f. ‘land-waster’ (the name of a standard).

Cleasby-Vigfusson

u, f. land-waster, the name of a standard, Fms. vi, viii: = landauðn, iv. 126: mod. a tramp, scout.

land-fall

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a land slip, Pm. 88.

land-farsótt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an epidemic, (mod.)

land-fastr
Zoëga

a. ‘land-fast’; verða ~, to reach the land, arrive.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘land-fast,’ of a ship ashore, Nj. 10, Sturl. i. 224, Ver. 9, Bs. i. 526, Fb. ii. 386.

land-festar
Zoëga

f. pl. shore-ropes, moorings.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. moorings, Grág. i. 216, Fms. ii. 126, viii. 288, N. G. L. i. 50, 437, Fb. i. 281, passim.

land-fjölskyld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. public business, troubles, Bs. i. 84.

land-flótti
Zoëga

a. fled from the land; landflæmdr, pp. driven out of the land, exiled.

Cleasby-Vigfusson

-flótta, adj. exiled, Lat. profugus, Grág. ii. 99, Fms. i. 151, x. 36, Orkn. 96, Fs. 202, Ver. 27, Stj. 488.

land-flæmdr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. driven off the land, exiled, Bret. 28, Flóv. 24.

land-fólk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = landsfólk, Sighvat, Edda (pref.), Hom. 113.

land-fúss
Zoëga

a. eager to make the land (of sailors).

Cleasby-Vigfusson

adj. eager to make the land, of sailors, Krók. 45.

land-ganga
Zoëga

f. landing, disembarking.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a landing, disembarking, Hkr. ii. 7, Fms. vi. 334.

land-gangr
Zoëga

m. running ashore (of shoals of fish).

Cleasby-Vigfusson

m. a running ashore, of shoals of fish; ‘landgangr af fiski’ is used when there is a large catch of fish, K. Þ. K. 112.

land-garðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘land-fence,’ poët. the sea, Fms. vii. (in a verse).

land-genginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. pasture-haunting, of cattle, Jb. 346.

land-gæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the good of the land.

land-gæzla
Zoëga

f. defence of the land.

Cleasby-Vigfusson

u, f. defence of the land, Hkr. i. 93.

land-gögn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. produce, emolument of the land, Ám. 2, Dipl. iii. 10.

land-hallt
Zoëga

adv. keeping along the shore (fara, sigla ~).

Cleasby-Vigfusson

n. adj. standing along the shore, Fms. x. 347, Fas. i. 324: compar. landhallara, Fb. i. 351.

land-herr
Zoëga

m.

1) people of the land;

2) land troops.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘land-host,’ people of the land, Ýt. 5, Hkr. i. 144, Fs. 16, Fms. iv. 180, Nj. 127; allr borgar-lýðr ok landherr, Jóhann. 24, Sighvat.

land-hluti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. (hlutr), a share of land, Jm. 25, Sd. 138.

land-hreinsun

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘land-cleansing,’ clearing the land of miscreants, Gþl. 135, 136, Fms. ix. 302; það var landhreinsun að honum, a saying when a bad man is dead and gone.

land-jörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an inland estate.

land-kannaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘land-prober;’ the name belongs to an old ceremony of taking land in possession as a settler, thus described, setti hann niðr staf nýbirktan er þeir kölluðu landkönnuð, Landn. 190.

land-karl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the land carles, common folk, Sighvat.

land-kaup
Zoëga

n. purchase of land.

Cleasby-Vigfusson

n. the purchase of land, Grág. ii. 213, Sturl. ii. 12, Ld. 210.

2. in Norse, a fine to be paid to the king, by one exiled or banished, N. G. L. i. 154, 156.

land-konungr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. king of the land, Fas. i. 501.

land-kostir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the qualities, good things of the land, Eg. 99, 116, Fs.

land-kvæmt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj.; eiga landkvæmt, to have free admission into a country, N. G. L. i. 171.

land-lega

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. lying on land, not putting to sea, of fishermen.

land-leigandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. a tenant, Dipl. iii. 10.

land-lyritr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. full possession, title of land, see lyritr, Grág. ii. 225.

land-menn
Zoëga

m. pl. = landsmenn.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. = landsmenn, Fms. v. 27: the name of the people of a district in Icel. called Land, D. I. i. 580.

land-munr
Zoëga

m. home-sickness, nostalgia; e-m leika landmunir, one feels homesick.

Cleasby-Vigfusson

m., esp. in pl. longing for land, home-sickness, nostalgia: in the phrase, e-m leika landmunir, to feel homesick; féll honum þat vel í skap, lék landmunr mikill á at fara í Noreg ok taka þar við ríki sem frændr hans höfðu fyrr haft, Ó. H. 200; Auðunn kvaðsk vilja fylgja honum, ok léku honum landmunir, Bjarn. 16, (Ed. létu heim at landinu erroneously, see Ný Fél. xviii. 160); þá léku honum landmunir at sækja vestr til Eyja, Orkn. 136; þeir er þar höfðu átt eigur ok frændr ok vini, ok léku þeim landmunir til heimferðar, Ó. H. 194.

land-mæling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. geometry, (mod.)

land-nám
Zoëga

n. taking possession of land as settler, settlement.

Cleasby-Vigfusson

n. the taking land, a law term:

I. in Norse law, an unlawful holding of another man’s land, and hence a fine for trespassing on another man’s land; nú ef hann selr, þá er honum jörð úheimil, gjaldi landnámi hvárttveggja, N. G. L. i. 37; nú ef hann tekr einahverja þá hurð ok færir á brott, þá skal hann aptr færa ok leggja á landnám, ef hann hefir leyst frá, 38; en ef hann grefr upp, þá skal hann bæta landnámi, id.; engi skal annars hauka taka, nema landnámi vili fyrir bæta, ok færa hauka aptr, 39; ok leggi á landnám ok jarðar-spell, þeim er jörð á, Gþl. 311; ok leggi umboðsmaðr landnám ofan á, 313; um landnám ok áverka á jörðu, Jb. 232; um landnám ok skógar-högg, 234: distinction is made between the fine and the compensation, fulla skaða-bót skal greiða fyrir beit ok töðu akra ok engja landnáms-laust … en ella fullt landnám, 258, 259.

II. in Icel. the taking possession of land as a settler, occupation, particularly used of the settlement of Iceland: in Landn. and the Sagas passim it is used in sing. of the land allotted to each settler, í landnámi sínu, í hans landnámi, etc., almost like landeign, see Landn. passim; but often in plur. …

Shortened here. Read the full article →

land-norðan

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. from the north-east.

land-norðr
Zoëga

n. north-east, opp. to útnorðr.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘land-north,’ north-east, opp. to út-norðr = the north-west, a phrase borrowed from the Scandin. continent (see landsuðr), Fs. 22, K. Þ. K. 138, Grág. ii. 283, Sks. 173, Bs. ii. 48, Bjarn. (in a verse).

land-nyrðingr
Zoëga

m. north-east wind.

Cleasby-Vigfusson

m. a north-east wind, Eg. 87, Fms. viii. 254, Eb. 252, 328, Bs. ii. 48, Sks. 41, Fb. i. 539, Merl. 2. 44, 84.

land-ráð
Zoëga

n. pl.

1) government of the land (hann var fyrir öllum ~um);

2) high treason.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the ‘land-rule,’ government of the land; hann var fyrir öllum landráðum, Fms. i. 2; hann var forstjóri fyrir landráðum, vii. 238; en Eysteinn konungr skyldi hafa landráð af hendi beggja þeirra, 75; ek mun hafa landráð meðan, xi. 22; unna honum hálfs ríkis ok landráða við sjálfan sik, Odd. 115 new Ed.; ráða landráðum, Fms. vi. 431, Ó. H. 52.

2. ‘land-treason,’ high treason, (from ráða, to betray), N. G. L. i. 103, Fms. i. 58, viii. 196, Gþl. 57, 133.

COMPDS: landráðamaðr, landráðasök.

land-ráðandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. a ruler of the land, Lex. Poët.

land-rán
Zoëga

n. the harrying of a land.

Cleasby-Vigfusson

n. the harrying a land, Fms. vi. 27.

land-reki
Zoëga

m. poet. protector of the land, king.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘land-wreaker,’ protector of the land, poët. a king, Hkv. 1. 32, Edda (Gl.), Lex. Poët.

land-rekstr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. banishment, Eg. (in a verse).

land-réttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landsréttr.

land-rögnir
Zoëga

m. poet. prince, king.

Cleasby-Vigfusson

m. = landáss, of a king, Akv. 12.

land-sala

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. sale of land, Landn. 317, Grág. ii. 214.

land-selr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘land-seal,’ the common seal.

land-seti
Zoëga

m. tenant.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘land-sitter,’ tenant, Grág. i. 296, Eb. 314, Sturl. ii. 103, Orkn. 334, Gísl. 50, freq. in mod. usage.

land-seyra
Zoëga

n. general famine.

Cleasby-Vigfusson

u, f. public famine (seyra = starvation); var en mesta lansöra (sic) er eigi skyldi vera kaupfriðr í milli, Ó. H. 51; ok ætla héðan at flytja smjör ok skreið, er mikil landseyra er at þeirri brottflutningu, Fms. viii. 251, v. l.

land-siðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = landssiðr, Vm. 71.

land-skaði
Zoëga

m. damage to the land.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = landsskaði, Fms. i. 193.

land-skapr
Zoëga

m. custom of the land (sakir landskapar ok fornrar venju).

Cleasby-Vigfusson

m. = landsskapr, Stj.

land-skekill
Zoëga

m. outskirt of land.

Cleasby-Vigfusson

m. a strip, outskirt of land, Bs. i. 739.

land-skipan
Zoëga

f.

1) government of a land;

2) = landaskipan.

Cleasby-Vigfusson

f. = landsskipan, Fms. x. 148, xi. 409.

land-skipti
Zoëga

n. = landsskipti.

Cleasby-Vigfusson

n. = landsskipti, Grág. ii. 255, Fms. ix. 243, xi. 362.

land-skjálfti
Zoëga

m. earthquake.

Cleasby-Vigfusson

a, m. an earthquake, Edda 40 (the mythical origin of the earthquake), Sks. 142, Greg. 49, MS. 655 xxvii. 22 spelt land-skylpi.

land-skyld
Zoëga

f. rent of land.

Cleasby-Vigfusson

f. = landsskyld, B. K. 40, Fb. ii. 247; landskyldar burðr, Fms. iv. 258; landskyldar skrá, a rent roll, Rétt. 56.

land-stjórn
Zoëga

f. government.

Cleasby-Vigfusson

f. = landsstjórn, Fms. vii. 326, Eb. 194.

land-suðr
Zoëga

n. south-east, opp. to útsuðr.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘land-south,’ south-east, opp. to út-suðr = south-west (see landnorðr), Nj. 263, Fms. ix. 502, Rb. 90, Stj. 83, 88, Fs. 186, Gullþ. 11, freq. in mod. usage.

land-sunnan

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. blowing from the south-east.

land-synningr
Zoëga

m. south-east wind.

Cleasby-Vigfusson

m. a south-east wind, Fms. ix. 387, Sks. 39.

land-sýn
Zoëga

f. sight of land; í ~, in sight of land; ór ~, out of sight of land.

Cleasby-Vigfusson

f., naut. the sight of land; í landsýn, within sight of land, Karl. 554; ór landsýn, out of sight of land; sigla í haf ok ór landsýn, Fb. i. 542; vera ór landsýn, N. G. L. i. 103.

land-taka
Zoëga

f. taking land, landing.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the taking land, landing, Korm. 228, Eb. 332, Nj. 267, Eg. 159, Fas. ii. 231: mod. also a landing-place, þar er góð, íll landtaka, etc.

land-tjald
Zoëga

n. land tent.

Cleasby-Vigfusson

n. a land tent, originally a naut. term, a tent pitched ashore when in harbour, opp. to the tents on board, often in plur., Nj. 157, Hkr. i. 26, Stj. 45; landtjald Drottins, the Lord’s Tabernacle, Sks. 146, 780.

land-tog

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a towing from shore, Snót 306.

land-vanr
Zoëga

a. acquainted with the country.

Cleasby-Vigfusson

adj. acquainted with the country, Fas. iii. 87.

land-varða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a tax to be paid by fishermen to the landlord or the king as liegelord; hverr maðr er á haf réri, skyldi gjalda konungi landvörðu, hvaðan sem færi, en þat eru fimm fiskar, Ó. H. 227 (Fms. x. 399); at svá greiði skiparar allir …, svá at hvárki skaði tíundina, konungs-skreið né landvörður né leiðangrs-gerðir né nokkurar aðrar skyldir, N. G. L. ii. 475, Boldt 89, 143, cp. N. G. L. i. 257, § 2.

land-ván
Zoëga

f. prospect of reaching land.

Cleasby-Vigfusson

f. = landsván, Landn. 43 (v. l.), N. G. L. i. 346; ok er hann kom í landván við Noreg, Hkr. i. 292.

land-veðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a land wind, Landn. 225.

land-vegis

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. by land, Fr.

land-vegr
Zoëga

m. a way by land, opp. to ‘sjóvegr’; fara landveg, to travel by land.

Cleasby-Vigfusson

m. a way by land, opp. to sjóvegr; fara landveg, Eg. 94, K. Þ. K. 24.

Land-verskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. from the county Land, Fs.

land-viðri
Zoëga

n. land wind.

Cleasby-Vigfusson

n. = landveðr, Fms. ix. 49, Landn. 225, Bs. i. 483.

land-vært
Zoëga

a. n., eiga ~, to have residence in a country open to one.

Cleasby-Vigfusson

n. adj.; eiga landvært, to have residence in the country open to one, opp. to the being outlawed or under ban, Bs. i. 675, Grág. i. 209, Glúm. 382, Fms. v. 265.

land-vættr
Zoëga

f. guardian spirit of a country.

Cleasby-Vigfusson

f. the guardian spirits of a country, abiding in mountains, rivers, etc., in the shape of giants, fairies, animals, see the interesting story in Hkr. Ó. T. ch. 37, as also Landn. 258, (for the references see höfuð A. V); sný ek þessu níði á landvættir þær er land þetta byggja, Eg. 389; þat sá úfreskir menn, at landvættir allar fylgðu Hafrbirni til þings en þeim Þorsteini til veiða ok fiskjar, Landn. 271.

land-vörðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a land-warder, poët. a king, Lex. Poët.

land-vörn
Zoëga

f. defence of the land.

Cleasby-Vigfusson

f. the defence of the land, N. G. L. ii. 199 sqq.; Guthorm son sinn setti hann til landvarnar austr við landsenda, Fms. i. 6; skyldi Einarr jarl hafa forráð fyrir þeim ok landvörn, Orkn. 44, 160.

COMPDS: landvarnarbálkr, landvarnarmaðr, landvarnarsegl.

land-þing

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of parliament.

langa
Zoëga

I)

(að), v. to long for; impers., mik ~r til e-s, I long for a thing.

II)

(gen. löngu), f. ling (fish).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Scot. laing], ling, a fish, Fas. ii. 111, Edda (Gl.), freq. in mod. usage, löngu-bak, n. a nickname, Landn.

LANGA
Zoëga

I)

(að), v. to long for; impers., mik ~r til e-s, I long for a thing.

II)

(gen. löngu), f. ling (fish).

Cleasby-Vigfusson

að, to long for:

1. impers. ‘it longs me,’ I long for; mik langar ekki til þess, I long not for it, Fms. i. 284; er þá (acc.) langaði ekki til fundar hans, viii. 431; þess er ván at þik muni þangat langa, Fs. 104; þótti þeim nú Kolbeinn aptr kominn ok endrborinn er þá langaði æ eptir, Sturl. iii. 269; at Orkneyinga (but Orkneyingar, Fms. vii. 28, Orkn. 142, l. c.) mundi lítt langa til, at hann kæmi vestr þangat, Magn. 446: as also freq. in mod. usage, mig langar í e-ð, I long for a thing, of food; but langar til þess, of other things; mig langar til að fara.

2. personal; ok langaði til hennar burðar allir réttlátir, Hom. 130; allir hinir vitrustu menn lönguðu til hans fundar, Bs. i. 450, Orkn. 142; nú er sá dagr kominn er vér höfum allir (oss hefir alla, v. l.) langat til, Fms. viii. 220; sem þeir höfðu til langat, 655 xx. A. 1.

langa-bein

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. long-bone, a nickname, Sturl.

langa-búr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘long-bower,’ a store-room, Dipl. iii. 4, v. 18.

Langa-fasta
Zoëga

f. the long-fast, Lent.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the long fast, Lenten fast, Grág. i. 245, 246, 291, K. Þ. K. 122, 124, Rb. 82, Stj.; langaföstu-ígangr, the beginning of Lent, Grág. i. 122.

Langa-spjót

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘Long-espée,’ Long-spear, a nickname, Fms.

langa-töng

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘long-prong,’ the middle finger.

langi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. one of the stomachs in sheep or cattle.

langi-djákn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. long-deacon, a nickname, Sturl.

Langi-frjádagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. Good Friday, K. Þ. K., N. G. L. passim.

LANGR
Zoëga

a.

1) long, of space and time (langt sverð, löng stund);

2) neut., langt, long, far, distant; þeir áttu eigi langt til eyjarinnar, they had no long distance to the island;

3) e-m er langt at e-m, one is interested in a person; hvat er yðr langt at þessum mönnum, what interest do you take in these men?;

4) long, wearisome (þér mun langt þykkja hér á heiðinni).

Cleasby-Vigfusson

löng, langt, adj., compar. lengri, superl. lengstr, [common to all Teut. languages]:—long, of space and time; löng sverð, Fas. i. 379; af löngu skeggi, Skálda 181; lengri hina eptri fætr, Stj.; þóat sú sé lengri, N. G. L. i. 44; þeir lifa opt langan aldr er með orðum eru vegnir, a saying = Engl. words break no bones, Nj. 252; hann fékk eigi mælt tveim orðum lengra samfast, Hkr. ii. 138; Föstudagr inn langi, Long Friday, Good Friday, passim; langt líf, Hom. 12; mjök langa hríð, Nj. 94; þá er dagr er sem lengstr, þá er nótt er sem lengst, Landn. (pref.); vili þér þiggja lengra líf, Fms. vi. 166; sigr þinn mun eigi langr vera, xi. 23; höfum vér eigi heyrt þessa sögu lengri, we have not heard this story any farther, i. e. here ends the tale, Njarð. (fine); þat er löng saga at segja, ‘tis a long story to tell, Fms. xi. 99; seint er um langan veg at spyrja tíðenda, a saying, Edda 31; endi-langr, liggja endi-langr, to lie at full length; hón lagðisk sem hón var löng hjá honum, Karl. 47: long in prosody, Skálda 175, 179.

II. neut. long, far, distant; langt á milli fjalls ok fjöru, Landn. 57; ok áttu eigi langt til eyjarinnar, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

laraðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. worn, weary, (conversational.)

larðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [from Fr. and Engl. lard], lard, fat: in the phrase, e-m sígr larðr (cp. e-m sígr kviðr), one’s stomach sinks, one is worn out, (vulgar.) In Hrafnagaldr 23 the sun is poët. called Fenris fóðr-larðr = the ‘wolf’s lard,’ the bait, the prey of the wolf, according to the tale in Edda of the wolf (Fenrir) running after the sun (Edda 7) and trying to swallow him. This poem however cannot be ancient, for this French word prob. came to Iceland through the English trade of the 15th century. The explanation given in Fél. x. 10 is erroneous.

larfr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., esp. in pl. larfar, rags, tatters.

lasinn
Zoëga

a. weak, feeble, decrepit.

Cleasby-Vigfusson

adj. dilapidated, half broken, Orkn. 528: medic. ailing; eg er lasinn, hálf lasinn, I am not quite well.

laska

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to break asunder: reflex. to be half broken: part. laskaðr, bruised, and of wood with flaws.

laski

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a flaw, fissure in wood.

II. the wrist-piece of a gauntlet beneath the thumb, (opp. to ló or lóð = the finger part); the phrase, á ló og laski! The foreman of a fishing-boat divides the catch of fish into two heaps, then throws a glove between these heaps, and turning his face away shouts, á ló og laski! whereupon each man of the crew has, in his turn, to choose either the ló or the laski, and take his share according to the side to which the laski or the ló points.

lasna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to decay, become dilapidated.

last
Zoëga

n. blame, vituperation.

Cleasby-Vigfusson

n. vituperation, Sighvat, freq. in mod. usage.

LASTA
Zoëga

I) (að), v. to blame, speak ill of.

II) from löstr, fault.

Cleasby-Vigfusson

að, [Germ. lästern], to blame, vituperate, speak ill of; löstuðu þat flestir, Eg. 196; mun sjálft lofa sik ef vel er, enda mun sjálft lasta sik ef ílla er, Nj. 176; Þorfinnr jarl kom þá at ok lastaði ekki verkit, Orkn. 114; lýta ok lasta, Stj. 135, Greg. 49; lasta Guð, to blaspheme, Fb. i. 287.

lastan
Zoëga

f. reproach, blame.

Cleasby-Vigfusson

or löstun, f. slander, reproach, blame; lof eð löstun, MS. 677. 10, Ísl. ii. 450. lastanar-orð, n. pl. words of blemish, Fms. vi. 33.

lastan-ligr
Zoëga

a. reprehensible.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), reprehensible, Mar.

lasta-
Zoëga

I) (að), v. to blame, speak ill of.

II) from löstr, fault.

Cleasby-Vigfusson

in compds, see löstr.

lasta-fullr
Zoëga

a. faulty, depraved (lastafullt líf).

Cleasby-Vigfusson

adj. full of flaws, Skálda 188.

lasta-lauss
Zoëga

a. faultless, guileless.

Cleasby-Vigfusson

adj. faultless, guileless, in a physical and moral sense, Stor. 3, Grág. i. 501; lastalauss hestr, Vm. 65.

last-auðigr
Zoëga

a. vicious, evil.

Cleasby-Vigfusson

adj. vicious, evil, 655 xi. 2, Hom.

last-fullr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. full of evil, Hom. 24.

last-ligr
Zoëga

a. disparaging.

Cleasby-Vigfusson

adj. slanderous, Germ. lästerlich, Rétt. 61.

last-mæli
Zoëga

n. pl. slander.

Cleasby-Vigfusson

n. slander, Grág. ii. 148, Fms. viii. 252, Pass. 11. 15.

last-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = lastmæli, Fas. i. 107.

last-samligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), reprehensible, Stj. 156.

last-samr
Zoëga

a. slanderous.

Cleasby-Vigfusson

adj. slanderous, Stj. 8.

last-varliga
Zoëga

adv. without guilt or sin.

Cleasby-Vigfusson

adv. without guile or sin, Bs. i. 300.

last-varr
Zoëga

a. guilt-less, virtuous.

Cleasby-Vigfusson

adj. guileless, virtuous, Sks. 24, 687.

las-burða

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. feeble, ailing.

las-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = lasinn.

las-leiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ailment.

las-meyri

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. decrepitude, Mar.

las-meyrr
Zoëga

(-mærr), a. weak, feeble, decrepit.

Cleasby-Vigfusson

adj. mellow, decrepit, Band. 28 new Ed., Stj. 98.

lata
Zoëga

(læt; let, létum; látinn), v.

1) to set, put, place (~ hest á stali);

~ e-n í myrkvastofu, to thrust in prison (dungeon);

~ e-t í ljós, to make it known;

~ e-t af e-u, to take off (vóru þá látnir fjötrar af Hallfreði);

2) to cede, give up (hann vildi eigi ~ þenna best);

~ hlut sinn, to let go one’s share, be worsted;

3) to leave, forsake (biðr hann, at þeir láti blótin);

hann ætlaði at ~ dróttningina eina, he intended to divorce the queen;

4) to lose (hann hafði látit flest allt lið ok herfang allt);

also with dat. (~ lífi, fjörvi);

5) with infin. to let, make, cause;

látit mik vita, let me know;

ek lét drepa Þóri, I made Th. to be killed;

~ sér fátt um finnast, to disapprove;

hann lét fallast (= sik falla), he let himself fall;

6) with pp., in circumlocutory phrases;

hann lét verða farit, he went;

hann lét hana verða tekna, he seized her;

ellipt., omitting the infin., ~ um mælt, to let be said, to declare;

hann lét harðan Hunding veginn, he slew the stark H.;

7) to behave, comport oneself (forvitni er mér á hversu þeir ~);

hann lét illa í svefni, he was restless in his sleep; …

Cleasby-Vigfusson

að, to be slow, slacken, abate: impers., Helgi sækir at fast er hann finnr at Þorgrími latar, Fs. 138; þá er hann finnr at élinu latar, abates, (latrar Ed.), Fms. xi. 137.

latan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. slackening:—metaph. dissuasion, Sturl. ii. 106.

lati

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the late or lazy one, Edda (Gl.)

LATR
Zoëga

a. slow, lazy.

Cleasby-Vigfusson

adj., fem. löt, neut. latt, compar. latari, superl. latastr; [Ulf. lats = οκνηρός, αργός; A. S. læt; Engl. late, lazy; O. H. G. laz; Germ. lass; Swed. lat; Dan. lad]:—slow, lazy, Sturl. ii. 155, Fms. xi. 256; latr ok ó-hlýðinn, 686 B. 2: so in the saying, latr sækir latan heim: with gen., latr e-s, Fms. xi. 256; ó-latr, diligent: passim and freq. in mod. usage, eg er latr, latr að læra, latr að vinna, etc.

lat-hendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. slow of hand, Sturl. iii. 200.

lat-liga
Zoëga

adv. slowly, negligently.

Cleasby-Vigfusson

adv. slowly, Fms. vi. 207, Krók. 42, MS. 686 B. 1.

LAUÐR
Zoëga

n.

1) lather;

2) froth, foam of the sea (alda ~i faldin).

Cleasby-Vigfusson

n., mod. löðr, but the diphthong is borne out by old rhymes as, lauðri, rauða, Fms. vi. 47 (in a verse); nauð, vii. 66; as also by the derivative leyðra, q. v.: [A. S. leaðor = a kind of nitre, used for soap; Engl. lather]:—the froth or foam of the sea water; lauðr var lagt í beði, Fms. vi. 180 (in a verse); ljótu lauðri dreif á lypting, id.; alda lauðri faldin, Orkn. (in a verse); viðr þolir nauð í lauðri, Fms. vii. (in a verse): lauðr Óðins elda, poët. = the blood, Gísl. (in a verse); haf-lauðr, sea-scum, Lex. Poët.; vápn-lauðr = blood.

II. in prose esp. of a kind of nitre or soap used in cleaning, e. g. the head; cp. Swed. lodder = a kind of soap, Engl. lather; ok þó hón höfuð hans, … ok hafði hón eigi þvegit lauðr ór höfði honum, Ísl. ii. 333 (Heiðarv. S.): líneik (the maid) strauk lauðri um skör mína, Vígl. 82 new Ed. (in a verse).

lauðra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, mod. löðra, to foam, to be dripping wet with salt water: and esp. of blood, löðrandi af blóði, dripping with blood.

lauðrungr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or löðrungr, m. a box on the ear, prob. metaph. from washing and lathering the head; [cp. vulgar Engl. to lather = to beat.]

LAUF
Zoëga

n. leaf, foliage.

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. laufs = φύλλον; A. S. and Engl. leaf; Germ. laub; Dan. löv; Swed. löf]:—a leaf, foliage, Hðm. 5, Fs. 135; aldin eða lauf, Gret. 14, Sks. 105; rjúpna-lauf:—metaph., lauf á hjálmi, El. 17, Sturl. iii. 140: in local names, Lauf-áss, whence Laufæsingar, the men from L.

COMPDS: laufadráttr, laufafettir, laufblað, laufgóðr, laufgrænn, laufgyltr, laufhús, laufsegl, laufsettr, laufskáli, laufskálahátíð, laufsteindr, laufviði.

laufa-dráttr
Zoëga

m. embroidery representing leaves.

Cleasby-Vigfusson

m. leaf-formed embroidery, Art.

laufa-fettir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a name of a fox, Edda (Gl.)

laufgask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to be leafy, Skálda 200: part. laufgaðr, leaved, Bær. 15, Barl. 149, Pass.: metaph., laufgaðr hjálmr, El.

Laufi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the name of the sword of the hero Böðvar Bjarki, Landn.

laufskála-hátíð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the Jewish feast of Tabernacles, O. T.

lauf-blað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘leaf-blade,’ single leaf, Edda 29.

lauf-góðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. leafy, abundant in leaves, Barl. 149.

lauf-grænn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. leaf-green, Rkv.; laufgrænn kyrtill, Hrafn. 13, El. 12.

lauf-gyltr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. gilt-wreathed, MS. 4. 16.

lauf-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘leaf-house,’ Hkr. iii. 180.

lauf-léttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. light as a leaf.

lauf-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. leafy, Sks. 627.

lauf-segl
Zoëga

n.; sigla með ~i, to take things easy.

Cleasby-Vigfusson

n. a leaf-shaped sail; in the phrase, sigla með laufsegli at e-m, to deal leniently with a person, Eb. 96, Fas. i. 7.

lauf-settr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. ornamented with leaves, El.

lauf-skáli
Zoëga

m. arbour, bower.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘leaf-house,’ summer-house, Konr., Fas. iii. 303, Karl. 78.

lauf-steindr
Zoëga

pp. leaf-dyed, = laufgrœnn.

Cleasby-Vigfusson

part. leaf-dyed, = laufgrænn, Karl. 341.

lauf-ugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. leafy, Konr.

lauf-viði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. leaf-wood (ash, elm, etc.), opp. to needle-wood (fir, pine), B. K. 55.

lauf-viðr
Zoëga

m. leafy wood.

Cleasby-Vigfusson

m. leaf-wood, = laufviði, Merl.

LAUG
Zoëga

I) (-ar, -ar), f.

1) bath;

2) hot spring (fyrir sunnan ána eru ~ar).

II) from ljúga.

Cleasby-Vigfusson

f., old dat. laugu; with the article laugunni, Rd. 276, Thom. 484, but lauginni, Sturl. ii. 98, Fms. vii. 150; pl. laugar: [cp. Swed. lör; Dan. löver in lör-dag, löver-dag, = Icel. laugar-dagr, q. v.]:—a bath; hón varðveitti barn drottningar óborit meðan hón var í laugu, Landn. 110; taka laugar, Fs. 72; þar vóru laugar görvar, en er konungr var í lauginni var tjaldat yfir kerit, Fms. vii. 150; prestr er skyldr at vígja þrjár laugar um dag (of baptismal water), N. G. L. i. 347; laug skal göra hveim er liðinn er hendr þvá ok höfuð (of washing the dead), Sdm. 34 (Bugge); síðan vóru borð tekin, en Flosi tók laugar ok lið hans, Nj. 176, (hand-laug, mund-laug, q. v.): the bath in which a new-born infant is washed is called laug.

II. in Icel. a hot spring, which was used for bathing; en Föstudags-aptan fóru biskupar báðir til laugar í Laugar-ás eptir náttverð, Bs. i. 78; eitt hvert kveld er þeir fóru til laugar, … en laugin (the spring) var ekki á almanna-veg, 621; þat var eitt kveld er Snorri sat í laugu, at talat var um höfðingja, … Sturla Bárðarson hafði haldit vörð yfir lauginni ok leiddi hann Snorra heim, Sturl. ii. 98; fyrir sunnan ána eru laugar (hot springs) ok þar hjá jarðholur stórar, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

lauga
Zoëga

(að), v. to bathe (kona ~ði barn sitt);

refl., ~st, to bathe, take a bath (~ðist konungr í ánni Jordan); to coat, overlay (skjöldr ~ðr í rauðu gulli).

Cleasby-Vigfusson

að. [Swed. löga; cp. Lat. lavare], to bathe; þeir tóku kyrtil Joseph, lauguðu hann ok lituðu í kiðja-blóði, Stj. 194; hann laugaði öxina í blóðinu, Eb. 200; þvá hann ok lauga, Greg. 61; fór hann þá út til Jórdanar ok laugaði sik þar sem siðr er til pálmara, Hkr. iii. 67: a nurse’s term, to bathe a new-born infant, performed in olden times, and perhaps still, with some ceremony.

II. reflex. to bathe; laugaðisk konungr í ánni Jordan, Fms. vii. 87, 92; allr líkami Lausnarans laugaðist þá í blóði hans, Pass. 3. 9: metaph., laugaðr í leiri ok moldu, Karl. 409; silfri laugat, Fas. iii. 627; laugaðr í rauðu gulli, i. 172.

laugar-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bath-house, Bs. ii. 22.

laugar-ker

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bathing-tub, MS. 451.

laugar-píning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘passion’ in a bath, of a bishop who died when in a bath, Bs. i. 78, (see the context of the passage.)

lauga-vatn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. bathing-water, Sól. 50.

laug-móðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘bath-weary,’ weary after having bathed, Thom. 484.

lauka-garðr
Zoëga

m. leek-garden.

Cleasby-Vigfusson

m. a leek-garden, Ld. 260, N. G. L. i. 253, Mag. 171.

LAUKR
Zoëga

(-s, -ar), m. leek, garlic.

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. leâc; Engl. leek; O. H. G. louh; Germ. lauch; Swed. lök; Dan. lög]:—a leek; hón hafði þar gört í steinkatli stappalauk (onion) ok önnur grös, ok gaf at éta enum sárum mönnum, þvíat kenndi af laukinum út ór sári því er á hol var, Ó. H. 223.

2. in old writers and in poetry esp. garlic (geir-laukr, q. v.), Fas. 176, 205, 246; þá var grund gróin grænum lauki, Vsp. 4; lítið kveða lauki gæft til auka, a saying, Sighvat, Lex. Poët., passim.

3. metaph. of sleek, taper-formed things; réttr sem laukr, straight as a leek, Játv. 4, Pr. 406 (lauk-jafn); blóð-laukr, a sword; ítr-laukr, q. v.; a mast is called the leek of a ship, Edda 91, Lex. Poët.; ættar-laukr, the ‘leek of a family,’ the best man of a family.

4. the oily skin of sea birds is called laukr, e. g. kofna-laukr, the skin of a young puffin.

COMPDS: laukagarðr, laukshöfuð.

lauks-höfuð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a leek-head, clove of garlic, Clar.

lauk-jafn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘leek-even,’ straight, just, metaph. from the plant, Sighvat.

laum

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. secret money: in the phrase, í laumi, by stealth.

LAUMA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, with dat. to put by stealth; eg laumaði því að honum: reflex. to sneak, go stealthily, eg laumaðisk að honum.

LAUN
Zoëga

I)

n. pl. reward, recomnpense.

II)

f. secrecy, concealment; á (or með) laun, secretly.

Cleasby-Vigfusson

1. f. [from ljúga, contr. from laugn; cp. Ulf. ga-laugns = κρυπτός, and laugni, f. = κρυπτόν; Dan.-Swed. lön, cp. Engl. lone, lonely; the word is therefore quite different from laun = reward]:—secrecy, concealment, biding; sögðu at þeir höfðu tekit fé til launar ok lygi, that they had taken money to conceal and forswear it, 656 C. 57; þá er morð … eða ef maðr hylr hræ til launar, Grág. i. 87; dul eða laun, Edda (Ht.) 127; nú heimtir annarr þeirra betr eða fleira fé en ván eigi, ok leggr laun á, Grág. i. 424.

2. esp. in the adverb. phrase, á laun, ‘alone,’ hidden; hann fór upp þangat ok var á laun, Nj. 57; þar var Kári nökkura stund á laun, 258; menn skyldi blóta á laun ef vildi, Bs. i. 25; mæla á laun, to speak secretly, Am. 3; hann sendi mann á laun, Al. 91; Geirmundr skipar jarðir sínar á laun … (leynt hefir hann þessu alla menn), Ld. 112; með laun, id.; hann for með laun, ok brá á sik gamals manns líki, Edda I.

COMPDS: launbarn, launblót, laundóttir, laundyrr, launfestar, launfesting, launfundr, laungetinn, launheitr, launkárr, launkoss, launmaðr, launmæli, launráð, launsát, launsátt, launsigr, launsonr, launstafir, launstefna, launstigr, launstuldr, launtal, launvágr, launvíg, launvígsmál, launþing. …

Shortened here. Read the full article →

launa
Zoëga

(að), v. to reward.

Cleasby-Vigfusson

að, to reward, with dat. of the person, acc. of the thing for which the reward is given, but dat. of the gift itself; þeir hafa yðr (dat.) þat (acc.) engu launat nema íllu, Fms. i. 84; íllum huga launaðir þú þá góðar gjafir, Hbl. 21; hví mundi hann oss (dat.) þat eigi góðu launa, Fb. ii. 38; íllu mun þér launat verða, Nj. 38; ok skal ek þat vel launa þér, Edda 23; þat þarf eigi at launa sem eigi er gört, a saying, Grett.; ú-launaðr, unrewarded; var-launaðr, scantily rewarded; eiga e-m varlaunat, to be indebted, be under an obligation to one, Karl. 198: to pay, fyrir penning hvern er smiðar skolu launa, N. G. L. i. 101; launa e-t af sér, to work out, pay in work done, Fr.

launung
Zoëga

f. concealment, secrecy;

af (á, með) ~u, secretly.

Cleasby-Vigfusson

f. concealment, secrecy; esp. in adverb. phrases, af (á, með) launungu, secretly, Nj. 103, v. l.; mjök á launungu, Fms. i. 66, viii. 368; með launungu, Bs. i. 622: in mod. usage singly, mér er engin launung á því, ‘tis no matter of secrecy for me.

launvígs-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a case of launvíg, Lv. 109.

laun-barn
Zoëga

n. natural child.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret bairn, natural child, Grág. i. 237, 252.

laun-blót
Zoëga

n. secret worship of the gods.

Cleasby-Vigfusson

n. secret (heathen) worship, Fms. ii. 162.

laun-dóttir

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a natural daughter.

laun-dyrr
Zoëga

f. pl. secret doorway.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a secret doorway, Gullþ. 15, Fs. 84, Nj. 198, Orkn. 430, Fms. ii. 2.

laun-festar
Zoëga

f. pl. secret betrothal.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. a secret betrothal, H. E. i. 475.

laun-festing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = launfestar, H. E. ii. 139.

laun-fundr
Zoëga

m. secret meeting.

Cleasby-Vigfusson

m. a secret meeting, Bret. 80.

laun-getinn
Zoëga

pp. illegitimate, natural.

Cleasby-Vigfusson

part. secretly begotten, illegitimate, natural, Nj. 30, Eg. 708, Grág. i. 170, Bs. i. 285.

laun-heitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. treacherously hot.

laun-kárr
Zoëga

a. dealing in secrets, mysterious.

Cleasby-Vigfusson

adj. dealing in secrets, mysterious; vera úlaunkár at tíðendum, Bs. i. 621; in Bjarn. 24 (in the verse) read launkárr for launkrar, as is shewn by the sense as well as the rhyme.

laun-koss
Zoëga

m. secret kiss.

Cleasby-Vigfusson

m. a secret kiss, Grág. i. 337.

laun-maðr
Zoëga

m. a hidden (sham) person.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden (sham) person, a dummy. Boll. 338.

laun-mæli
Zoëga

n. pl. secret talk.

Cleasby-Vigfusson

n. secret talk, Bs. ii. 229.

laun-ráð
Zoëga

n. secret device.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret device, Edda 21.

laun-sát
Zoëga

f. ambush.

Cleasby-Vigfusson

(mod. laun-sátr, n.), f. a ‘hidden seat,’ an ambush, Stj. 364, 365, 402, 619.

laun-sátt
Zoëga

f. secret agreement.

Cleasby-Vigfusson

or laun-sætt, f. a secret agreement, Bs. i. 871, H. E. i. 561.

laun-sigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a victory won by fraud, Ýt.

laun-sonr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a secret son, natural son.

laun-stafir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. hidden Runes, Eg. (in a verse).

laun-stefna
Zoëga

f. = launfundr.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a secret meeting, Fms. ix. 34.

laun-stigr
Zoëga

m. secret path.

Cleasby-Vigfusson

m. a secret path, Hkr. iii. 133.

laun-stuldr
Zoëga

m. pilfering, theft.

Cleasby-Vigfusson

m. pilfering, theft, Fms. ix. 272.

laun-tal
Zoëga

n. secret talk.

Cleasby-Vigfusson

n. secret speaking, whispering, Fms. vii. 128, Gísl. 54.

laun-vágr
Zoëga

m. hidden creek.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden creek, Bjarn. 14, = leynivágr, q. v.

laun-víg
Zoëga

n. secret manslaughter.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret manslaughter, a law term, ranging between full murder and manslaughter, defined in Gísl. 22.

laun-þing
Zoëga

n. = launfundr, launstefna.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret meeting, Fms. viii. 327, Orkn. 268.

LAUPR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) basket, box;

2) the framework of a building.

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. and Old Engl. leap; still used in Lancashire for a weel or fishing-basket]:—a box or basket, in Icel. of lattice-work, to carry on the back, also called meiss, q. v.; lauprinn er hann bar sveininn, Fms. x. 217, Vápn. 16, Vm. 98; selja salt í laupum, N. G. L. ii. 254: in Norway esp. of a measure of butter, Gþl. 491, 493, 524 (smjör-laupr), D. N. passim; kol-laupr, q. v.; ef munda þik hafa upp fætt í ull-laupi mínum (my wool basket) ef ek vissa at þú mundir einatt lifa, Orkn. 28.

2. metaph. the timber frame or scaffold of a building; þá er þeir höfðu reistan laup kirkjunnar, Fms. ii. 234; á öðru árinu var lauprinn reistr, sem voru allir innstöplar ok syllurnar tvær, Safn i. 66.

lausa-brullaup
Zoëga

a. improvised wedding.

Cleasby-Vigfusson

n. an improvised wedding, Eg. 24.

lausa-búð
Zoëga

f. extemporized booth.

Cleasby-Vigfusson

f. a shed, extemporised booth, Bs. ii. 107.

lausa-eyrir
Zoëga

m. movable property, chattels.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. lösöre], = lausafé, Íb. 16, Eg. 131.

lausa-fé
Zoëga

n. movable property, chattels.

Cleasby-Vigfusson

n., gen. fjár, movable property, as opp. to lands or even to land and cattle, Nj. 29, Eg. 13, 67, 395, Fms. i. 25.

lausa-fjöl
Zoëga

f. loose board.

Cleasby-Vigfusson

f. a loose board, Þjal.

lausa-góz
Zoëga

n. = lausafé.

Cleasby-Vigfusson

n. = lausafé, Vm. 79, Pm. 4, Fms. xi. 441.

lausa-hross

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a led horse, Jb. 278.

lausa-kjör
Zoëga

n. pl. loose conditions, void bargain.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. loose conditions, a void bargain; undir mál né lausakjör, no false or feigned bargain, Grág. i. 225; enda skolu engi lausakjör á vera, 268.

lausa-klofl

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., gramm. a diphthong, Skálda 170.

lausa-klæði
Zoëga

n. pl. loose (outer) garments.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the loose (upper) garments, Eg. 579.

lausa-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. whoredom; eiga barn í lausaleik: lausaleiks-barn, n. a c hild begotten out of wedlock.

lausa-maðr
Zoëga

m. able-bodied labourer who has no fixed home.

Cleasby-Vigfusson

m. a law term, a ‘loose-man,’ able-bodied labourer who has no fixed home, Jb. 350, (thus opp. to griðmaðr or maðr í vist); hann var lausamaðr, ok var vistum (had his temporary abode) á Stokkahlöðum, Sturl. ii. 67; bændr ok lausir menn, Fs. 23: hence a tramp, vagabond, strákar ok lausa-menn, Bs. i. 807.

lausa-matr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. meat of various kinds; krof fimm ok enn lausamatr nokkurr, Dipl. v. 18.

lausa-mennska

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the state or life of a lausamaðr.

lausa-mjöðm
Zoëga

f. a trick with the hip in wrestling.

Cleasby-Vigfusson

f. a trick with the hip in wrestling, Bárð. 183.

lausa-penningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. loose money, cash, Dipl. i. 2.

lausa-snjór
Zoëga

m. loose snow.

Cleasby-Vigfusson

m. loose snow, Eb. 236, Sturl. iii. 26.

lausa-taug
Zoëga

f. loose (reserve) strap.

Cleasby-Vigfusson

f. a loose strap to carry about one, Eg. 279.

lausa-tök

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a wrestler’s term, a loose grasp, opp. to close ‘back-spanning.’

lausa-viðr
Zoëga

m. loose logs, planks.

Cleasby-Vigfusson

m. loose logs, planks, Bs. i. 392, Dipl. v. 18.

lausa-vísa
Zoëga

f. a single verse (not forming part of a poem).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ditty, Edda (Ht.), freq. in mod. usage.

lausa-þili

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a movable panelling, Gþl. 346.

lausingi
Zoëga

(pl. -jar), m. = leysingi.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = leysingi, q. v.

lausn
Zoëga

(-ar, -ir), f.

1) release, liberation;

2) ransom;

3) absolution from ban or sin (hann tók ~ af sjálfum páfanum);

4) release from a duty;

5) decision, judgemnent (segja fram ~ir mála); eiga ~ á máli, to decide in a case.

Cleasby-Vigfusson

f. release, liberation; hann lagði á hvern þeirra verk ok lausn, he put a work and ransom on each of his bondsmen, i. e. he gave them a chance of emancipating themselves by paying a fixed sum of money, Ó. H. 28: eccl. redemption, til hjálpar ok lausnar öllu mannkyni, Mar.; þat man okkr vera til engra lausna, Hom. 155; fyrir vára lausn þoldi hann písl., id.; áðr sú lausn kom er heitin var Abraham, 51, Stj., N. T., Pass., Vidal. passim; endr-lausn, q. v.:—right of redemption, B. K. 40:—absolution from sin or ban, Bs. i. 287, Fms. ix. 524; hann tók lausn af sjálfum pávanum, Nj. 281, K. Á. 38, 76, Bs. i. 710, passim; af-lausn, q. v.: release from a duty, Fms. x. 21.

II. decision, judgment; en er konungs son var búinn at segja fram lausnir mála, Sks. 643; þar var lausn ok band allra vanda-mála, Fb. ii. 71; eiga lausn á máli, to decide in a case, Bs. i. 708:—plur. lausnir, in þing-lausnir, q. v.

COMPDS: lausnargjald, lausnarmark, lausnarsteinn, lausnartíðindi.

lausnari
Zoëga

m. the Redeemer.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a releaser, 656 B: eccl. the Redeemer, Stj. 27, Horn, 36, Barl. 30, Pass., Vidal. passim.

lausnar-gjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ransom.

lausnar-mark
Zoëga

n. badge of redemption.

Cleasby-Vigfusson

n. a badge of redemption, Hom. 104.

lausnar-steinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stone with hidden power to loose the pains of labour, Maurer’s Volkssagen.

lausnar-tíðindi
Zoëga

n. pl. loose news.

Cleasby-Vigfusson

n. loose news, Sturl. ii. 96, iii. 256.

LAUSS
Zoëga

a.

1) loose, opp. to fastr, ‘bundinn’ (hon hafði laust hárit sem meyjum er títt); verða l., to get loose; eldr varð l., fire broke out; láta e-t laust, to let loose, yield up; liggja laust fyrir, to be easy to seize upon;

2) free, unimpeded, unencumbered (gakk þú l. yfir brúna); ríða l., to ride without baggage;

3) disengaged (free) from, with gen. (vit erum lausir allra svardaga);

4) void, riot binding (nú er laus veðjan okkar);

5) vacant (viljum vér gefa yðr Ólafskirkju, því at hón er nú laus);

6) light (l. svefn);

7) empty, without a cargo (sigla lausum skipum);

8) movable; lönd ok lausir aurar, lands and movable property;

9) absolved from ban;

10) in compds. mostly suffixed to a subst., often in gen., -less (mein-, sak-, vit-~, athuga-, auðnu-, lýta-~).

Cleasby-Vigfusson

adj., compar. lausari, superl. lausastr; [Ulf. laus = κενός; A. S. leâs; Engl. loose, release; Germ. los; Dan. lös]:—loose, opp. to fast; fast ok laust; steinn, annarr fastr enn annarr lauss, Pm. 106; (fór) utanborðs seglit ok allt þat er laust var á búlkanum nema menn, Bs. i. 422; verða lauss, to get loose; eldr varð lauss, fire broke loose (cp. Dan. ildlös), Fms. x. 29; láta laust, to let loose, let slip, yield up, vi. 203, Nj. 58, Stj. 184; liggja laust fyrir, to sit loose, be easy to seize upon; þótti eigi svá laust fyrir liggja sem þeir ætluðu, Fms. viii. 357.

II. metaph. free, unimpeded, Germ. ledig; þar var engi maðr lauss at söðla hest konungs, Ó. H. 15; bændr ok lausir menn, Fs. 23; þessa megin skaltú láta hest þinn, ok gakk þú lauss yfir brúna, leave thy horse behind, and walk loose (i. e. unencumbered) across the bridge, Konr.; skal þat lið á móti því er laust er ok eigi er í fylkingu, Eg. 293: ríða laust, to ride (travel) unencumbered, without luggage, Hrafn. 27; lauss hestr, a led horse, Fms. v. 285.

2. disengaged, with gen. …

Shortened here. Read the full article →

lausung
Zoëga

f.

1) ‘leasing’, lying, falsehood;

2) loose life, life of a libertine.

Cleasby-Vigfusson

f. [A. S. leasung; Old Engl. leasing; North. E. leesum]:— lying, falsehood; gjalda lausung við lygi, Hm.; lausung fyrir staðfesti, Al. 23, Fbr. 74; með lausung, at large; á þeima degi sem þú gengr út … með lausung, Stj. 557. 1 Kings ii. 42; þeir stela nauti, en gefa lausungina Guðs nafni, they steal the ox, but give the offal to the name of God, Prov. xx. 25 in a note to the Bible of 1644; cp. ‘to steal a pound and give a penny.’

II. loose living, life of a libertine, Mar., Hom., Fms. xi. 423, passim in old and mod. usage.

COMPDS: lausungarkona, lausungarmaðr, lausungarorð.

lausungar-kona
Zoëga

f. loose woman.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a loose woman, harlot, Mar.

lausungar-maðr
Zoëga

m. libertine.

Cleasby-Vigfusson

m. a losel, libertine, Mar.

lausungar-orð
Zoëga

n. deceit.

Cleasby-Vigfusson

n. deceit, Jb. 385.

laus-beislaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. unbridled, unhampered, let loose.

laus-eygr
Zoëga

a. with unsteady eyes.

Cleasby-Vigfusson

adj. with unsteady eyes, Fb. i. 540.

laus-geðjaðr
Zoëga

a. fickle-minded.

Cleasby-Vigfusson

adj. = lausgeðr, Ísl. ii. 418.

laus-geðr
Zoëga

a. fickle-minded.

Cleasby-Vigfusson

adj. fickle-minded, Róm. 266.

laus-grýttr
Zoëga

a. with loose pebbles.

Cleasby-Vigfusson

adj. with loose pebbles. Glúm. 394.

laus-gyrðr
Zoëga

pp. loose-girthed, without a belt.

Cleasby-Vigfusson

adj. loose-girthed, of a horse, belt, Gþl. 540: without a belt, without money, Ísl. ii. 52.

laus-hárr
Zoëga

a. with loose (flowing) hair.

Cleasby-Vigfusson

adj. with loose hairs, Edda 21.

laus-höfðaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. loose-headed, false, Róm. 161.

laus-leiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. looseness, a loose life, Mar.

laus-liga
Zoëga

adv. loosely.

Cleasby-Vigfusson

adv. loosely, Orkn. 430.

laus-ligr
Zoëga

a. loose, unsteady.

Cleasby-Vigfusson

adj. loose, unsteady, Sturl. iii. 200, 215.

laus-lyndi
Zoëga

n. looseness of mind, fickleness.

Cleasby-Vigfusson

n., fem. in Fas. ii. 124; looseness of mind, fickleness, Fas. ii. 134, Sks. 776.

laus-læti
Zoëga

n. = lauslyndi.

Cleasby-Vigfusson

n. = lauslyndi, Vígl. 26: mod. looseness, uncbastity.

laus-máll
Zoëga

a. loose or unreliable of speech.

Cleasby-Vigfusson

adj. loose of speech, Glúm. 372, Fms. vi. 108.

laus-mælgi
Zoëga

f. looseness of speech.

Cleasby-Vigfusson

f. loose speech, Glúm. 372.

laus-mæli
Zoëga

n. pl. breach of word.

Cleasby-Vigfusson

n. pl.; the sing. occurs in Fb. iii. 185; breach of word, Fms. x. 50, Hkr. ii. 122.

laus-orðr
Zoëga

a. = lausmáll.

Cleasby-Vigfusson

adj. = lausyrðr, Sks. 773, Karl. 439.

laus-tækr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. easily taken, Band. 28 new Ed.

laus-yrði
Zoëga

n. and f. loose (unreliable) talk (~ ok lygi).

Cleasby-Vigfusson

n.; fem. in Pr. 133, Fbr. 64 new Ed.; breach of one’s word, Fms. vii. 151, Sks. 776, Fbr. 64.

laus-yrðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. unreal in one’s words, Sks. 773.

LAUT
Zoëga

I) f. hollow place.

II) from lúta.

Cleasby-Vigfusson

f. [lúta; early Swed. löt = pasture, Schlyter], a hollow place, Grett. (in a verse), Lex. Poët.: the word is freq. in mod. usage, but seems not to be recorded in old prose; this word occurs in Landn. 197 (Hjaltdæla-laut).

LAX
Zoëga

(pl. laxar), m. salmon.

Cleasby-Vigfusson

m. [Scot. lax; O. H. G. lahs; Germ. lachs; Dan. laks; Swed. lax]:—a salmon, Edda 40, 72, Nj. 69, Fs. 35, 164, Fb. i. 539, passim: the male lax is called hæingr (contr. hængr), cp. goð-lax, q. v. In Lent it was forbidden even to mention meat by name, and hence at that season people called it jestingly klauf-lax, ‘cloven-hoofed salmon,’ see the story told in Maurer’s Volks. 207, 208.

II. freq. in Icel. local names, Lax-á, f. = Laxwater, Salmon water, a name of many rivers; whence Laxár-dalr, m. Laxwaler dale, and Lax-dælir, m. pl. the men from L.: Laxdæla-Saga, u, f. the Saga of L., Eb. 334, Grett. 15 new Ed., Fms. ii. 257.

COMPDS: laxafiski, laxakast.

laxa-fiski

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. salmon-fishing, Boldt.

laxa-kast

No entry

Cleasby-Vigfusson

laxa-verpi, n. a salmon casting-net, Boldt.

lax-á
Zoëga

f. salmon river.

Cleasby-Vigfusson

f. a salmon river, Gþl. 419; see lax.

lax-bróðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of salmon.

lax-ganga
Zoëga

f. shoals of salmon entering rivers.

Cleasby-Vigfusson

u, f. shoals of salmon entering rivers, Bs. i. 595.

lax-varpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a salmon cast, Boldt.

lax-veiðr
Zoëga

f. salmon-fishing.

Cleasby-Vigfusson

f. salmon-fishing, Eg. 136, Ld. 14, Bs. ii. 140, 141.

lax-verp

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a salmon-cast, B. K. 29.

LAZ
Zoëga

n. lace (for. word).

Cleasby-Vigfusson

and latz, n. [for. word, from Fr. lace, Germ. latz, Lat. laqueus]:—a lace; kyrtla ok latz at síðu, kirtles laced on the sides. Eg. 602: drag-kyrtla latz, Fms. vi. 440.

laza
Zoëga

(að), v. to adorn with lace.

Cleasby-Vigfusson

að, to lace; laza klæði sín, Str. 81.

lazan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. lacing; lazan klæða sinna, Str. 82.

LÁ
Zoëga

I)

(pl. lár), f. the line of shoal water along the shore.

II)

f. (?) blood, (?) warmth.

III)

from liggja.

Cleasby-Vigfusson

1. f., pl. lár, the line of shoal water along the shore, edged by the surf; þekti hann at tré flaut í lánni, Mar.; hann hleypr út í lárnar ok bregðr í fiskinn öðrum enda á snærinu, Finnb. 220; líki Pompeius köstuðu þeir á sjá út, ok reiddi þat í lánni, Róm. 232: still in mod. usage:—poët. the sea generally, Lex. Poët.; odd-lá = blood, Höfuðl.; járn-lá.

II. = læ, craft, a απ. λεγ. in Vsp.

III. hair, Lat. lanugo, cp. lóð; hár heitir lá, Edda 109.

2. pres. lái, pret. láði, part. láð; [Ulf. laian = λοιδορειν, John ix. 28, and used strong; A. S. lean; Hel. and O. H. G. lahan]:—to blame; la e-m e-t, eg lái þér það ekki, I do not blame thee for it; or, það er ekki láandi (gerund.), it is excusable. It is curious that no instance is on record from old writers, although the word must be old.

LÁÐ
Zoëga

n. poet. land.

Cleasby-Vigfusson

n. [prob. akin to lán, Germ. lehn (ð = n), prop. denoting a fief]:—land, but mostly only in poetry: in the allit. phrase, land ok láð, land and lea, Hkm. 21; fyrirgöra landi ok láði, Fms. xi. 363; láð og lög, land and sea; láðs og lagar dýr, an amphibious animal; hann kom fram á eitt fágrt láð, Karl. 71: freq. in poetry, see Lex. Poët.: as also in poët. compds, esp. as láð-gefandi, part. fief-giving: láð-göfgaðr, part. gifted with lands: láð-valdr, m. a fief-wielder = a king; láð-varðaðr and láð-vörðr, m. a land-warder, all epithets of a king, Lex. Poët.

láð-maðr
Zoëga

m. loadsmnan, pilot.

Cleasby-Vigfusson

m. [an A. S. word, as the root vowel á = ei shews]:—a loadsman, pilot, guide; Keisarinn sendi konungi herlið mikit ok láðmenn af sínu ríki, Fms. xi. 313, v. l. (cp. the verse), Fas. ii. 304 (in a verse).

láfi
Zoëga

m. threshing-floor, barn floor.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a thrashing floor, barn floor, Stj. 397, 620, Gpl. 346; láfa fili, a barn floor, N. G. L. i. 38; láfa garðr, a barn, Stj. 392, 397.

Láfi
Zoëga

m. threshing-floor, barn floor.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a pet name = Óláfr, Gramm. p. xxxv.

LÁG
Zoëga

n.

1) stratum, layer;

2) due place, right position;

leggja stýri í ~, to ship the rudder;

ganga ór ~i, to go wrong;

fóru nú brýnn hans í ~, his brows became smooth and straight;

koma ~i á e-t, to put to rights, get a thing into order;

komast vel í ~, to fall into good order;

3) companionship, fellowship;

leggja (binda) saman ~ sitt, to enter into fellowship;

4) living together (hann réðst til ~s við Beru);

5) cohabitation;

eiga ~ við konu, to cohabit;

6) market price, tax;

leggja ~ á varning manna, to set or regulate the market price;

7) thrust, stab (with a knife, sword, or spear);

8) air, tune;

9) adverbial phrases:

í tvennu ~i, in two parts, double;

í öllu ~i, in every respect, quite;

í sumu (mörgu) ~i, in same (many) respects;

with compar. or superl., denoting degree;

í meira ~i, considerably, rather;

í fyrra ~i, rather early, among the earliest;

í verra ~i, among the worst;

í hljóðara ~i, rather silent;

í nærra ~i, rather close;

þann dag svaf Unnr í lengra ~i, U. slept that day longer than she was wont;

Helias var í fyrsta ~i spámanna, H. …

Cleasby-Vigfusson

f., ĺg in Edda 68, 85; [Swed. låga; Ivar Aasen log; Engl. log]:—a felled tree, log; ĺg heitir ok tré þat er fellr í skógi, Edda 85; ĺg, þat er tré, 68; vóru þar fen stór ok höggnar á lágir, Eg. 577; sátu þeir allir samt á einni lág, Fms. i. 179, xi. 64, 332; þá spurði Hávarðr, hverr fell af láginni? Hkr. i. 241; ok því næst koma þeir at lág nokkurri er liggr um þvera götuna, Fb. iii. 376: the word is now obsolete in Icel. or is only used in the sense of

II. pl. lágar, a deep, hollow place; lág and laut are synonymous: the phrase, láta e-ð liggja í láginni, to let a thing lie in the hole, i. e. hide, conceal it.

lága-söngr
Zoëga

m. the ‘low chant’ (in the Roman Catholic Mass).

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘low-chant’ in the Roman Catholic mass when the host was elevated, Bs., Hom., H. E. passim; lágasöngva bók, kver, skrá, the book (scroll) containing the low-chants, Vm., Ám., Pm.

lágna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to become high, of meat: part. lágnaðr, of meat, fish.

LÁGR
Zoëga

(lægri, lægstr), a.

1) low, low down (þá er sól er lág um kveldit); bera lágt höfuðit, to carry the head low, be discomfited; fara lægra, to be lowered, humbled;

2) short (höggspjót á lágu skafti), short of stature (lágr sem dvergr ok digr);

3) low, humble (lágr at burðum); bera lægra hlut, to get the worst of it, be worsted;

4) low, of the voice (hann svarar ok heldr lágt).

Cleasby-Vigfusson

adj., compar. lægri, superl. lægstr; [Dan. lav; Swed. låg; not found in A. S., so that probably the Engl. low is borrowed from the Scandin. word]:—low; lát hæl þinn síga nokkut svá lægra en tær, Sks. 372; at nú sé lægra í horninu en áðr, Edda 32; en lægstr Magnúss kross, Hkr. iii. 221; þá er sólin er lág um kveldit, when the sun is low on the horizon, Þiðr. 338: short, þat er mitt ráð, at þú trúir aldri lágum manni ok rauðskeggjuðum, Fms. xi. 428; öxi mikla ok lágt skaptið, Sturl. i. 64; Þórðr enn lági, Ó. H. 139:—low, low-lying, of land, þegar regn koma þá er úvært at búa þar sem lágt liggr, Fms. vi. 136:—low, of the voice; hann svarar ok heldr lágt, i. 159; konungr tók kveðju hans lágt, Sturl. iii. 305; biðja fyrir sér lágt, Hom. (St.)

II. phrases, bera lágt höfuð, to carry one’s head low, hang the head, be discomfited, Nj. 94; stefna þá at Birkibeinum ok standa nú engum mun lægra en þeir, are no worse off than they, Fms. ix. 44; en hina lægri daga (the lower holy days) þrim aurum, K. Á. 170; munda ek þat vilja áðr þessu þingi er lokit, at ér færit lægra, I would like to see ye lowered, humbled, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

lág-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. lowliness, humility, Mar.

lág-lendi
Zoëga

n. low land, flat land.

Cleasby-Vigfusson

n. low land, flat land, Stj. 591.

lág-lendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. low-lying, flat, of a county.

lág-liga
Zoëga

adv. lowly, gently.

Cleasby-Vigfusson

adv. lowly, Stj. 601; secretly, Fms. x. 425, 437.

lág-ligr
Zoëga

a. low in stature.

Cleasby-Vigfusson

adj. low, Fas. i. 43.

lág-mæltr
Zoëga

pp. low-spoken, low-voiced.

Cleasby-Vigfusson

part. low spoken, with a low voice, Fms. i. 159, Ver. 30.

lág-nætti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘low-night,’ the depth of night, midnight, opp. to high day (hádegi).

lág-raddaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. = lágraustaðr.

lág-raustaðr
Zoëga

a. low-voiced.

Cleasby-Vigfusson

part. low-voiced, Bárð. 176.

lág-skeptr
Zoëga

pp. with a short handle.

Cleasby-Vigfusson

adj. with a short handle, of an axe, Fms. ii. 71, 100.

lág-talaðr
Zoëga

pp. speaking in a low voice.

Cleasby-Vigfusson

adj. speaking in a low voice, Fb. i. 336.

lág-vaxinn
Zoëga

pp. short of stature.

Cleasby-Vigfusson

part. low-grown, short of stature, Fas. iii. 307.

Láki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., contr. for Þorlákr, Gramm. p. xxxv.

lámr
Zoëga

m. hand, paw.

Cleasby-Vigfusson

m. [Gael. lamb], a paw, of the hand, Edda 110.

LÁN
Zoëga

n.

1) loan; at láni, as a loan; hafa at láni, to get on credit;

2) fief; hafa at láni = hafa at léni.

Cleasby-Vigfusson

n., but an older feminine is indicated by the compd lánar-dróttinn; [A. S. læn; Engl. loan; Dan. laan]:—a loan; in the saying, ekki er lán lengr en léð er; þiggja lán, to receive as a loan, Grág. i, 437; at láni, as a loan, Fms. ix. 404; hafa at láni, to get on credit, Nj. 259; selja at láni, to lend, Grág. i. 400; ekki er lán lengr en léð er, Vídal., a saying.

2. with the notion of land, a fief; en ef þú vilt þráliga halda á ríkinu, þá mun þér hinn til at fara á fund hans ok görask hans maðr, munu vér þá biðja með þér, at hann fái þér at láni þetta ríki, Ó. H. 45; á því láni, Sighvat, cp. láð; Guðs lán, a loan from God, Hom. 149.

3. metaph. luck, good luck; ó-lán, ill-luck, freq. in mod. usage.

COMPDS: lánsfé, lánshestr, lánshross, lánsklæði, lánsmaðr.

lána
Zoëga

(að), v. to lend (þetta er lánsfé, er ymsir menn hafa lánat mér).

Cleasby-Vigfusson

að, to lend; þetta er lánsfé er ymsir menn hafa lánat mér, Fms. iv. 328; en þeim lánaði hón klæði er eigi áttu sjálfir, Hkr. ii. 31; ok vildir þú fást í því sem þér er ekki lánat, at yrkja lof um mik, Fb. i. 245.

lánar-dróttinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., prop. a liege-lord, whence generally a lord, master, esp. of the king or lord of a district; heit er lánardróttins ást, a saying, Fs. 111; þó ræð ek þér annat heilræði, at þú svík aldri lánardróttinn þinn, Nj. 129; hefir þú skammliga svikit þinn lánardróttinn, þóat hann væri eigi góðr, Grett. 184 new Ed.; hann beið svá ens æðsta meistara ok lánardróttins, MS. 625. 63; hann þótti vel hafa fylgt sínum lánardróttni, Fms. vii. 223: a master, betra þykki mér at látask í þínu húsi en skipta urn lánardróttna, Nj. 57.

láns-fé
Zoëga

n. = lánfé.

Cleasby-Vigfusson

n. lent money, Fms. iv. 328, Ó. H. 149, N. G. L. i. 22.

láns-hestr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a borrowed horse.

láns-hross

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a borrowed horse, Grág. i. 433.

láns-klæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. borrowed clothes, Al. 85.

láns-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a lucky man; ó-lánsmaðr, an ill-fated man.

lán-fé
Zoëga

n. lent (borrowed) money.

Cleasby-Vigfusson

n. = lánsfé, N. G, L. i. 22.

lárr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a box to keep wool in, freq. in mod. usage.

lár-viðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [for. word], a laurel.

LÁSS
Zoëga

(pl. lásar), m. lock;

hurðin var í lási, the door was locked.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan.-Swed. lås; Engl. latch, borrowed from the Scandin.(?)], a latch, lock; lukla at lúka lásum upp, Grág. ii. 195; sýngr í lási, … var þá skemman í lási (locked), Fms. iii. 67; vera láss ok lykill fyrir e-u, viii. 235; í lásum eða lokum, N. G. L. i. 84; hann flökti þá um alla lása, Fb. i. 276; borg vár hefir langan tíma verit svá sem láss fyrir yðru ríki, Fms. i. 156; þar vóru á úti-dyrr, ok sterkr láss fyrir, Grett. 44 new Ed.; reka lás fyrir kistu, 198 new Ed.; stökkr þá láss af limum, Gg. 10; hve hón er í lás um lokin, Gm. 22.

lás-bogi
Zoëga

m. crossbow.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘latch-bow,’ cross-bow, Fms. viii. 285, Sks. 390, Karl. 349, Art. 63.

lás-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. unlocked, latchless, Fms. xi. 226.

lás-ör
Zoëga

f. crossbow bolt.

Cleasby-Vigfusson

f. a cross-bow shaft, Sturl. i. 180.

LÁT
Zoëga

n.

1) loss (þeir sögðu konungi ~ sitt);

2) death, decease (ek segi þér ~ Eyvindar bróður þíns);

3) in pl. manners; skipta litum ok ~um, to change colour and manners.

Cleasby-Vigfusson

n., like the Engl. subst. let, scarcely used except in compds; út-lát, an outlet; í-lat, an inlet, a bag; blóð-lát, blood-letting.

II. a loss; þeir sögðu konungi lát sitt, ok kölluðusk eltir hafa verit, Fms. xi. 370:—death, decease, ek segi þér lát Eyvindar bróður þíns, Nj. 4; lát hins helga Knúts konungs, Bs. i. 71; litlu síðar var mér sögð brenna hans ok lát, Fms. ii. 18; hann frá lát sonar síns, Gullþ., passim; manna-lát, loss of life; and-lát, líf-lát, q. v.; af-lát, killing.

III. in pl. manners; allit., litr ok lát; skipta litum ok látum, to change shape and manners, Skv. 1. 38: esp. of bad manners, howling, uproar, hón var svá mjök blótin at menn máttu eigi standask lát hennar, Fas. i. 254; skrípa-lát, scurrility, Fms. viii. (in a verse), see læti; en aldrei veit ek hvat látum var, vii. 202; í sínum látum sumum, Skálda 170; gera spott at látum yðrum, Nj. 124; hann bað menn ekki syrgja né láta öðrum herfilegum látum, 197. láta-læti, n. pl. dissimulation.

LÁTA
Zoëga

(læt; let, létum; látinn), v.

1) to set, put, place (~ hest á stali);

~ e-n í myrkvastofu, to thrust in prison (dungeon);

~ e-t í ljós, to make it known;

~ e-t af e-u, to take off (vóru þá látnir fjötrar af Hallfreði);

2) to cede, give up (hann vildi eigi ~ þenna best);

~ hlut sinn, to let go one’s share, be worsted;

3) to leave, forsake (biðr hann, at þeir láti blótin);

hann ætlaði at ~ dróttningina eina, he intended to divorce the queen;

4) to lose (hann hafði látit flest allt lið ok herfang allt);

also with dat. (~ lífi, fjörvi);

5) with infin. to let, make, cause;

látit mik vita, let me know;

ek lét drepa Þóri, I made Th. to be killed;

~ sér fátt um finnast, to disapprove;

hann lét fallast (= sik falla), he let himself fall;

6) with pp., in circumlocutory phrases;

hann lét verða farit, he went;

hann lét hana verða tekna, he seized her;

ellipt., omitting the infin., ~ um mælt, to let be said, to declare;

hann lét harðan Hunding veginn, he slew the stark H.;

7) to behave, comport oneself (forvitni er mér á hversu þeir ~);

hann lét illa í svefni, he was restless in his sleep; …

Cleasby-Vigfusson

pres. læt, læt’k, Edda (in a verse), pl. látum; pret. lét, 2nd pers. lézt (rhyming with hristir in Edda in a verse); subj. léti; imperat. lát, láttú; part. látinn: middle forms, pres. látumk, Am. 89; pret. létumk, Hm. 106, Eb. (in a verse), Eg. 103 (in a verse): with neg. suff., pres. lækk-að ek, I let not, Ó. H. 171 (in a verse); pret. lét-a, Skv. 3. 42; imperat. lát-attu or lát-aþu, Sdm. 28, Líkn. 6: [Ulf. lêtan = ἀφιέναι; A. S. lætan; Old Engl. laten; Engl. let; O. H. G. lazan; Germ. lassen; Swed. låta; Dan. lade.]

A. To let, put, place; bauð hann at láta þá í myrkva-stofu, MS. 623. 30; var Haraldr þar inn látinn (shut in), Hkr. iii. 69; láta naut inn, to let ‘neat’ in a stall, let them in, Gísl. 20; láta út, to let out, Fms. vi. 215.

II. to let, suffer, grant; vil ek þess biðja yðr, herra, at þér létið oss mörk yðra, Ld. 112; konungr let margar tóptir til garða þar á árbakkanum, Fms. ii. 27; láta laust, to let go, let loose, Nj. 70, Fms. i. 168; hann vildi eigi láta þenna hest, viii. 123; láta hlut sinn, to let go one’s share, be worsted, i. …

Shortened here. Read the full article →

látaðr
Zoëga

a. mannered (~ vel).

Cleasby-Vigfusson

part. mannered; vel látaðr, Stj. 588, Fms. viii. 447, Karl. 446.

látinn
Zoëga

pp.

1) deceased, dead;

2) vel ~, highly esteemed, in good repute;

3) ~ við e-u, ready;

vel fyrir ~, well prepared.

Cleasby-Vigfusson

part. deceased; see láta C. II. I.

Látína

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. Latin, K. Þ. K. 74, Sks. 23; Látínu-bók, -bréf, -skrá, -söngr, a Latin book, deed, scroll, canticle, Fms. x. 147, Bs. i. 869, Pm. 86, Ám. 73; Látínu dikt, Latin composition, Fms. iii. 163; Látínu stafr, stafrof, Latin letters, alphabet, Skálda 170, 177; Látínu-list, Bs. i. 235; Látínu lærðr, a Latin scholar, Grág. (Kb.) i. 22; Látínu-mál, -tunga, the Latin tongue, Skálda 181, Ver. 37, Hom. 139, K. Þ. K. 74, 76; Látínu klerkr, a Latin clerk, scholar, Skálda 179; Látínu maðr, a Latin, Roman; Látínu skáldskapr, Latin poetry, 1 78; Látínu snillingr, a master in Latin, 181.

látr
Zoëga

a. -mannered, minded (fálátr, lítillátr, marglátr, mikillátr).

Cleasby-Vigfusson

adj. mannered: a suffix in compds denoting manners or qualifies, see Gramm. p. xxxiv.

LÁTR
Zoëga

a. -mannered, minded (fálátr, lítillátr, marglátr, mikillátr).

Cleasby-Vigfusson

m., in old poetry and better láttr, [from lag, as sláttr from slag, Engl. litter]:—the place where animals, esp. seals, whales, lay their young, Gpl. 465: in poetry, Fáfnis láttr, the serpent’s litter = gold: freq. in mod. usage, as also in local names, Látr (pl. Hval-látr), Látra-bjarg, -heiðr, see the map of Iceland.

látrask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to litter, of seals, beasts, Fas. ii. 284, where used metaph.

látun

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., Karl. 267; [Fr. laiton; Engl. latoun or latten]:—brass; af enum bezta látuni, Vm. 41, 177, Am. 18; but neut. in mod. usage.

lát-bragð
Zoëga

n. bearing, manners, deportment.

Cleasby-Vigfusson

n. bearing, manners, deportment, Ld. 272, Bs. ii. 78.

lát-góðr
Zoëga

well-mannered, courteous.

Cleasby-Vigfusson

adj. courteous, well-mannered, Fms. x. 152.

lát-gæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. manners, Sks. 282 B, Bs. i. 76.

lát-prúðr
Zoëga

a. of gentle bearing.

Cleasby-Vigfusson

adj. of gentle bearing, Edda 21.

lát-æði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. bearing, deportment, manners, Sks. 282, 370.

lávarðr
Zoëga

(-s, -ar), m. lord, master.

Cleasby-Vigfusson

m. [like lafði, borrowed from the Early Engl. lâuerd, as it was spelt and sounded in Engl. of the 12th century; A. S. hláford]:—a lord, master, Fms. vii. 250, x. 226, Hom. 89, Mar. passim: the word is used in the N. T. along with drottinn and herra.

lá-deyða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a smooth, dead sea.

lá-garðr
Zoëga

m. the surf (cf. lá).

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘fence of lá,’ the surf; þá sá þau at sylgja lá á steini í lágörðunum, Bs. i. 317; kom þar um síðir at hann þreyttisk á sundi, var hann þá kominn í lágarða, dró hann þá niðr, í því sá hann hvar kerling ein stór óð út at honum, Fas. ii. 435.

Lá-land

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. Laaland, a Danish island, Fms. xi.

ledda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a lead, plumb, a fisher’s term in western Iceland.

leðja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. mud, oose, slab.

LEÐR
Zoëga

n. skin, leather.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. leðer; Engl. leather; North. E. ledder; Germ. leder; Dan. læder]:—leather, freq. in mod. usage, but no instance in old writers is recorded.

COMPDS: leðrblaka, leðrflaska, leðrháls, leðrhosa, leðrhús, leðrpanzari.

leðra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to line with leather, N. G. L. iii, Nos. 2, 10.

leðr-blaka
Zoëga

f. bat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Swed. läder-lapp], a ‘leather flapper,’ a bat, Al. 168, Edda (Gl.)

leðr-flaska
Zoëga

f. leather bottle.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a leather bottle, Grett. 88.

leðr-háls

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Landn.

leðr-hosa
Zoëga

f. leather hose.

Cleasby-Vigfusson

u, f. leather hose, gaiters, Fms. vi.

leðr-hús

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a leather box, D. N.

leðr-panzari
Zoëga

m. leather jacket (as a defence).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a leather jack, Karl.

leg
Zoëga

n. burial-place, = legstaðr.

Cleasby-Vigfusson

n. [liggja], a burial-place, K. Þ. K. 28, Nj. 281, Fms. vii. 251:—the ‘lie,’ position of a county, lands-leg: of grass, liggja í leg, to be laid, of overgrown grass: liggja í leg, to lie waste, of land, Grág. ii. 279; leggja í leg, to desert a farm, 278.

lega
Zoëga

f. lying in bed.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a lying in bed, Al. 72: of sickness, the lying bedridden: the being so ill as to keep one’s bed, liggja langa legu.

COMPDS: legunautr, leguneyti.

legáti
Zoëga

m. (papal) legate.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Lat. word], a legate, Fms. viii–x.

legenda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Lat. word], a legend.

LEGGJA
Zoëga

(legg, lagða, lagiðr, lagðr, laginn), v.

1) to lay, place (Már hafði lagt höfuð sitt í kné Rannveigar);

~ net, to lay a net;

2) to put;

~ eld í, to put fire to;

~ söðul á hest, to put a saddle on a horse;

~ árar upp, to lay up the oars, give up pulling;

~ ofan segi, to haul down, take in the sails;

~ at jörðu, at velli (or við jörðu, við velli), to overthrow, slay, kill;

~ hlut sinn, to lose one’s lot, be worsted;

3) to lay, drop, of a beast (hvelparnir, er eigi vóru lagðir);

4) to lay, make, build;

~ garða, to make fences;

5) to appoint, fix (~ stefnu, leika, bardaga);

6) to tax, value (hann lagði hálft landit fyrir sex tigi silfrs);

~ e-n úgildan, to award no fine for, put no price on;

~ at léttu, to make light of;

7) to settle;

~ sakar, to settle strife;

~ lög, to lay down laws;

~ leið sína, to take a direction;

hann lagði mjök kvámur sínar í Ögr, he was in the habit of coming often to O.;

8) to allot, assign (þér mun lagit verða at vera einvaldskonungr yfir Noregi);

hvat mun til líkna lagt Sigurði, what comfort is there appointed for S.?;

þér var lengra líf lagit, a longer life was destined for thee; …

Cleasby-Vigfusson

a causal of liggja, q. v.; pres. legg, pl. leggjum; pret. lagði; subj. legði; imperat. legg or leggðú; part. lagiðr, lagið, lagit; contr. lagðr, lögð, lagt; part. laginn, Fb. ii. 386, which form is in mod. Icel. used as an adjective only; a part. pass. lagztr, lögzt, lagzt, Fas. ii. 345, and in mod. usage: [Ulf. lagjan = τιθέναι; A. S. lecgan; Engl. lay; O. H. G. legjan; Germ. legen; Swed. lägga; Dan. lægge]:—to lay.

A. Prop. to lay, place; ok lagði hann á altara, Ver. 14; er hann var lagiðr á bálit, Hkr. i. 32; á lúðr lagiðr, Vþm.; vóru steinar lagðir í hring utan um, Eg. 486; Már lá útar á bekk, ok hafði lagt höfuð sitt í kné Rannveigar, Sturl. i. 13; leggja net, to lay a net, K. Þ. K. 88:—to lay down, leggja sinn aldr, Ht.

2. to put; leggja band um, umhverfis, to fasten a string round the body, Eg. 340; leggja saman augun, to put the eyes together, shut them, id.; leggja eld í, to put fire to, Nj. 74, 131; leggja hendr at síðum mér, Fms. x. 331; leggja stýri í lag, to put it right, Hkr. i. 32; leggja ofan segl ok viðu, to haul down, take in the sails, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

leggjaldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Landn., Rm.

leggja-band

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a garter, Karl. 173.

leggja-brot
Zoëga

n. pl. pieces of bone in a broken leg.

Cleasby-Vigfusson

n. broken legs, Sturl. i. 121.

leggja-knúta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the condyle of a leg, MS. 4. 27.

LEGGR
Zoëga

(-jar, -ir), m.

1) hollow bone (of arms and legs);

2) leg; komast á legg, to grow up (þá vóru synir hans vel á legg komnir);

3) stem of a plant;

4) shank of an anchor;

5) shaft of a spear.

Cleasby-Vigfusson

m. [Engl. leg], gen. leggjar, pl. leggir, gen. leggja:—a leg, hollow-bone, of arms and feet, Edda 110, Magn. 532, Stj. 458, Fms. iv. 110, vii. 102; lær-leggr, fót-leggr, of the legs; hand-leggr, arm-leggr (q. v.), of the arms; hann tekr svá við knútunni, þar fylgdi leggrinn með, Fas. i. 67: allit., leggr ok liðr, leg and joint; lið kalla menn þat er leggir mætask, Edda 110: phrases, komask á legg, or rísa á legg, to get on one’s legs, grow up from infancy, grow strong, Eg. 171, Fms. xi. 186, Glúm. 344, Bjarn. 4, Grett. 22 new Ed., Hkr. i. 106.

II. metaph. the stem, trunk of a tree, Fas. i. 119, Hkr. i. 71: the stock of an anchor, Orkn. 362: the shaft of a spear, Slurl. i. 63; of a column, Al. 116: of lineage, ætt-leggr, frænd-leggr, lineage.

III. a pr. name, Sturl.

COMPDS: leggjaband, leggjabrot, leggjaknúta.

legill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Germ. lägel; Scot. leglin; prob. not from lögr, but through Germ. or Scot. from Lat. lagena]:—a cask, Stj. 128, 367, 388, Mar. 195, Sams. 28, freq. in mod. usage.

legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. seduction, N. G. L. i. 350.

legu-nautr
Zoëga

m. bed-mate, mess-mate.

Cleasby-Vigfusson

n. a bed-mate, mess-mate, Sturl. iii. 145, Hkr. iii. 394.

legu-neyti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. companionship, Sks. 293 B.

leg-kaup
Zoëga

n. burial-fee.

Cleasby-Vigfusson

n. a burial-fee, payable to a church, Grág. ii. 388, N. G. L. i. 346, Bs. i. 812.

leg-orð
Zoëga

n. lying with a woman.

Cleasby-Vigfusson

n. fornication, seduction, Anecd. 3, Grág. i. 338, passim, legorðs-sök (-sekt), f. a case (fine) of seduction, Nj. 98, Grág. i. 104, N. G. L. i. 49.

leg-ró
Zoëga

f. rest in bed.

Cleasby-Vigfusson

f. the rest in bed, Bs. i. 344, Mar. 112.

leg-staðr
Zoëga

m. burial-place.

Cleasby-Vigfusson

m. a burial-place, Eb. 176, K. Á. 70, Fms. iv. 3, Bs. i. 813.

leg-steinn
Zoëga

m. tombstone.

Cleasby-Vigfusson

m. a tombstone, Al. 14, Hkr. i. 122, Fms. viii. 237, Fagrsk. 3.

leg-stæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = legstaðr, D. N.

leg-söngr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the burial service; legsöngs kaup, a burial fee, Vm. 47.

leg-titull

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an epitaph, Al. 14.

LEIÐ
Zoëga

I)

(-ar, -ir), f.

1) way (fara, ríða ~ sína or ~ar sinnar);

2) way, road (á skóginum vóru tvennar ~ir);

þar er ~ir skildi, where the roads parted;

3) course (on the sea);

segja ~, to pilot;

4) adverb. phrases:

koma e-u til ~ar or á ~, to bring about;

skipast á betri ~, to change to a better way;

á þá ~, in this wise, thus;

fram á ~, á ~ fram, further, all along; afterwards, for the time to come;

5) levy;

~ar at biðja, to call out a levy.

II)

f. a local assembly (in the Icelandic Commonwealth).

III)

from líða.

Cleasby-Vigfusson

1. f. [A. S. lâd; Engl. lode or load (in lodestar, loadstone)]

I. that which leads, a lode, way; ríða, fara, leið sína, Fms. vi. 176, Nj. 260, Eg. 359; or gen. leiðar sinnar, Fms. i. 10; ríða leiðar sinnar, Ísl. ii. 342; inn á leið, inwards, Eg. 81; alla leið, all along, Fb. i. 442; norðan á leið, Eg. 51.

2. a way, road; var honum þar allt kunnigt fyrir, bæði um leiðir ok manna-deili, Eg. 539; á skóginum vóru tvennar leiðir … var sú leiðin skemri, 576; alþýðu-leið, the high road, 579; þar er leiðir skildi, where the roads parted, id.; þeir fara sem leiðir leggja, Fb. i. 253.

3. esp. a naut. term, the course on the sea; þjóð-leið, the highway; inn-leið, the course along the shore; út-leið, djúp-leið, the outer course; segja leið, to pilot, Bs. i. 484; whence the Old Engl. lodesman = pilot.

II. metaph. and adverb. phrases; koma e-u til leiðar, to bring about, Nj. 119, 250, Fms. vi. 300; koma e-u á leið, id., i. 51; snúa til leiðar, id., vi. 122, vii. 136; skipask á betri leið, to change to a better way, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

leiða
Zoëga

I)

(-dda, -ddr), v.

1) to lead, conduct (Ólafr konungr leiddi Kjartan til skips); ~ upp skip, to drag a ship ashore;

2) fig., ~ augum (sjónum), to behold; ~ hugum, to consider; ~ huga at e-u, to mark, note; ~ spurningum at um e-t, to inquire; ~ getum um e-t, to guess at a thing; ~ ástum, to love; ~ af e-u, to result from;

3) gramm. to pronounce (því at hann leiddi eigi svá sem tíðast er);

4) to bury, lead to the grave (Steinarr leiddi hann uppi í holtum).

II)

(-dda, -ddr), v.

1) ~ e-m e-t, to make a person loathe or avoid a thing;

2) refl., ~st e-t (acc.), to loathe, get tired of (leiðist manngi gott, ef getr); impers., e-m leiðist, one feels discontented (man honum ~st, ef deildr er verðrinn); mér leiðist e-t, I am tired of (leiðist mönnum opt á at heyra).

Cleasby-Vigfusson

u, f. irksomeness, Sks. 325.

LEIÐA
Zoëga

I)

(-dda, -ddr), v.

1) to lead, conduct (Ólafr konungr leiddi Kjartan til skips); ~ upp skip, to drag a ship ashore;

2) fig., ~ augum (sjónum), to behold; ~ hugum, to consider; ~ huga at e-u, to mark, note; ~ spurningum at um e-t, to inquire; ~ getum um e-t, to guess at a thing; ~ ástum, to love; ~ af e-u, to result from;

3) gramm. to pronounce (því at hann leiddi eigi svá sem tíðast er);

4) to bury, lead to the grave (Steinarr leiddi hann uppi í holtum).

II)

(-dda, -ddr), v.

1) ~ e-m e-t, to make a person loathe or avoid a thing;

2) refl., ~st e-t (acc.), to loathe, get tired of (leiðist manngi gott, ef getr); impers., e-m leiðist, one feels discontented (man honum ~st, ef deildr er verðrinn); mér leiðist e-t, I am tired of (leiðist mönnum opt á at heyra).

Cleasby-Vigfusson

1. d, [A. S. lâdjan; Engl. to lead; Germ. leiten; Dan. lede]:—to lead, conduct, lead by the hand; hann tók í hönd henni ok leiddi hana eina saman, Nj. í 29: of guests, hvergi mun ek leiða þik, segir hón, ok far nú vel ok heill! Ld. 188; Ólafr konungr leiddi Kjartan til skips, 190; allir leiddu hann ofan til sjófar, 655 xvi. B. 2; leiddu Hildiríðarsynir hann virðuliga brott með gjöfum, Eg. 52; ef hón fær svá út leitt son sinn, at þat er með þvílíkri stórmensku sem nú leiðir hón hann inn, Ó. H. 31; þann skal út leiða, er maðr vill at aptr komi, a saying, Fær. 101; þá leiddi hann Eirík son sinn í hásæti sitt, Fms. i. 18; leiða fram, Nj. 91: metaph., leiða upp, to drag ashore; ætla þeir at leiða upp skipit undir honum, to draw it ashore, Ld. 78; ær þær er þeir telja at leitt hafi dilkana, Grág. i. 417: leiða konu í kirkju, to church a woman, N. G. L. i. 384, Vm. 76.

II. metaph. phrases, leiða augum (sjónum), to behold, Hým. 13, Sks. 434, Fms. ii. 6, Stj. 719; leiða hugum, to consider, meditate, Sks. 334, 368 (hug-leiðing); leiða huga at, to mark, note, 301, Fms. iv. 33 (at-hugi); …

Shortened here. Read the full article →

leiðangr
Zoëga

(gen. -rs), m.

1) levy, esp. by sea (including men, ships and money); bjóða út ~i, to levy men and ships for war (bjóða út ~i at mönnum ok vistum); hafa ~ úti, to make a sea expedition;

2) war contribution, war tax.

Cleasby-Vigfusson

m., the r is radical, [akin to leið; early Swed. lethunger; Dan. leding], an old Scandin. law term, a levy, esp. by sea, including men, ship, and money; bjóða út leiðangri, to levy men and ships for war, Eg. 31; bjóða út leiðangri at mönnum ok vistum, Fms. ix. 33; bjóða út leiðangri ok skipum, i. 12; hafa leiðangr úti, to make a sea expedition, Ó. H. 51; Ólafr konungr fór með liði sínu ok hafði leiðangr úti fyrir landi, 134; samna leiðangr (sea forces), opp. to landherr (land forces), O. H. L. 12: allit. phrases, lið ok leiðangr, Fms. viii. 334, O. H. L. 12, Fb. ii. 303: the proverb, róa leiðangrinn, ok gjalda leiðvítið, to pay the tax first, and the fine to boot (i. e. to pay twice over), Hkr. i. 200; rjúfa leiðangrinn, to break up, of the levies or crews breaking up and returning home, Fms. viii. 307, passim.

2. war contributions, a fixed perpetual duty or tax payable to the king; this sense of the word is esp. freq. in the Norse as also Dan. and Swed. law of the 12th and 13th centuries; þeir tóku leiðangra ok allar konungs-skyldir, Fms. ix. 8, 347; þar tóku þeir Baglar leiðangr mikinn er Einarr hafði saman dregit um Rogaland, 12, 368; …

Shortened here. Read the full article →

leiðangrs-fall

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a fine for default as to the levy or tax, Gþl. 91, 92, D. N. passim.

leiðangrs-far
Zoëga

n. levy-ship.

Cleasby-Vigfusson

n. a levy ship, Fms. iv. 320.

leiðangrs-ferð
Zoëga

f. war expedition.

Cleasby-Vigfusson

f. a war expedition, Hkr. i. 391.

leiðangrs-fólk
Zoëga

n. levied folk.

Cleasby-Vigfusson

n. levied folk, Fms. x. 122, xi. 245.

leiðangrs-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the raising a levy. Fms. vii. 19, Gþl. 75.

leiðangrs-lið
Zoëga

n. levied army.

Cleasby-Vigfusson

n. a levied army, Fms. i. 62, Ó. H. 154. Fær. 79, Orkn. 68.

leiðangrs-maðr
Zoëga

m. levied man.

Cleasby-Vigfusson

m. a levied man, Fms. viii. 312.

leiðangrs-skip

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a levied ship, N. G. L. i. 198.

leiðangrs-vist

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the fixed time of service for a levy, N. G. L. i. 200.

leiðangrs-víti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the fine for default in the duty of levy, (lethangs withe, Thorkel. Dipl. i. 3), N. G. L. i. 202.

leiðanligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ductile, manageable, Post.

Leiðar-dagr
Zoëga

m. the day on which the leið was held.

Cleasby-Vigfusson

m. the day on which the Leet was held, Ld.

leiðar-lengd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a fixed length, distance, Grág. i. 50, Gpl. 476.

leiðar-lýsing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. guidance, Stj. 83. leiðar-nesti, n. viands, Fas. iii. 673, Fms. iii. 98.

Leiðar-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the section of law referring to the Leet, Grág. l. c.

Leiðar-morgunn
Zoëga

m. the morning of that day.

Cleasby-Vigfusson

m. the Leet morning, Band. 10.

Leiðar-skeið

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the season of the Leet, the Leet month, Landn. (Hb.) 291; cp. Nj. ch. 87, ‘um haustið … lúka heyverkum.’

leiðar-steinn
Zoëga

m. loadstone.

Cleasby-Vigfusson

n. a loadstone; þá höfðu hafsiglingar-menn engir leiðarstein á Norðrlöndum, Landn. (Hb.) 28, Konr. 29; eptir himin-tungla gang ok eptir leiðarsteini, id.

leiðar-stjarna
Zoëga

f. lodestar.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the lodestar, Symb. 31, Rb. 464, Fms. x. 112, Mar.

leiðar-sund
Zoëga

n. strait, passage.

Cleasby-Vigfusson

n. a street, passage, Fas. ii. 249, Fms. viii. 131.

leiðar-vísan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. guidance: the name of an old poem.

leiðar-vísir
Zoëga

m. guide.

Cleasby-Vigfusson

m. a guide, Ver. 21, Stj. 83, 285, Róm. 236: the name of an old itinerary, Symb. 32.

leiðar-víti
Zoëga

n. a fine for default in respect of a levy.

Cleasby-Vigfusson

n. (leið III), a fine for default in respect to levy, Fms. i. 87.

Leiðar-völlr
Zoëga

m. = leiðvöllr.

Cleasby-Vigfusson

m. the Leet field, where the Leet is held, K. Þ. K. 29.

leiði
Zoëga

I)

n.

1) leading wind, fair wind (þeir fengu gott ~);

2) tomb (Svíar grétu yfir ~ hans).

II)

n. irksomeness.

Cleasby-Vigfusson

1. n. a leading wind, fair wind; sem leiði gaf, Fms. i. 203, Orkn. 410; gott leiði, 332, Fb. ii. 338, passim; byr-leiði, q. v.

II. [O. H. G. leita], a tomb (leiða III), Ver. 47, Bs. i. 340; mér mislíkar er griðkona þín þerrir fætr sína á leiði mínu jafnan, er hón gengr frá stöðli, Fms. i. 254; stendr þar nú kirkjan sem leiði hans er, Landn. 52; Svíar brenndu hann ok grétu allmjök yfir leiði hans, Hkr. i. 15; var hann grafinn hjá leiði Kols biskups, Bs. i. 64, Fms. vii. 251, Stj. 101, 250, passim; völvu-leiði, Vtkv.

2. a, m. irksomeness, Háv. 40: a feeling uneasy, mod.

leiðindi
Zoëga

n. pl.

1) loathing, dislike; leggja ~ á við e-n, to take a dislike to a person;

2) an unpleasant thing.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. loathing, Stj. 49, Hom. 9: an unpleasant thing, en biðja ekki griða sér, svá at Þórði væri leiðindi í því, Sturl. iii. 39: an uneasy feeling, líkams krásir göra seði ok leiðindi, Greg. 28; leggja leiðindi á við e-n, to take a dislike to a person, Korm. 132, Pr. 225: in mod. usage, irksomeness, tiresomeness.

leiðindr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. loathsome, tiresome, Stj. 152.

leiðing
Zoëga

f. leading, persuasion.

Cleasby-Vigfusson

f. leading, persuasion, Stat. 260.

COMPDS: leiðingamaðr, leiðingasamr.

leiðinga-maðr
Zoëga

m. an easily led person (= leiðitamr maðr).

Cleasby-Vigfusson

m. an easily-led person, Fms. iv. 117, Sturl. ii. i.

leiðinga-samr
Zoëga

a. easily led, pliable (= leiðitamr).

Cleasby-Vigfusson

adj. = leiðitamr, Sturl.

leiðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a leader, N. G. L. i. 357. leiðis-lauss, adj. without a leader, alone, id.

leiði-fífl
Zoëga

n. a fool to be led about.

Cleasby-Vigfusson

n. a fool to be led about, Eb. 250.

leiði-gjarn
Zoëga

a. wearisome.

Cleasby-Vigfusson

adj. wearisome, Stj. 152, 246.

leiði-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. hideously, Háv. 52.

leiði-ligr
Zoëga

a. hideous.

Cleasby-Vigfusson

adj. (mod. leiðin-ligr, Bs. i. 802, Bárð. 178), loathsome, loathly; ljót ok l., Fms. ii. 137, Stj. 417, 436; fúl ok l., 265, Hom. 143, Bs. i. 452: mod. tiresome, irksome, passim.

leiði-orð
Zoëga

n. pl. walking and talking with a person.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘leading-word,’ walking and talking with a person, Ld. 246.

leiði-tamr
Zoëga

a. easy to be led.

Cleasby-Vigfusson

adj. easy to be led, Fms. ii. 112, Hrafn. 20.

leiði-þirr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a απ. λεγ., Haustl.; wrongly explained by Egilsson, it is evidently the A. S. lâd-þeow = a leader, guide.

LEIÐR
Zoëga

a. loathed, disliked (~ e-m); e-m er e-t leitt, one dislikes a thing.

Cleasby-Vigfusson

adj., leið, leitt, [A. S. lâð], loathed, disliked; at öllum sér þú at leiðari, Fas. i. 333; at leið sé laun ef þægi, Hm. 37, leið erumk fjöll, Edda (in a verse); andstyggr ok leiðr, Hom. 102; mér eru allir staf-karlar leiðir, Fms. i. 70; e-m er e-t leitt, to dislike, Ld. 44; mér er leitt at segja þik afhendan, Fs. 34: allit., ljúfr ok leiðr, beloved and loathed, Hm. 38; hann segir Sveini þá ljúft ok leitt sem farit hafði, Orkn. 284, Fms. viii. 48, N. G. L. i. 50, 51, Js. 76; see ljúfr.

2. medic., mér er leitt, to feel unwell.

leiðsla
Zoëga

f.

1) guidance, leading;

2) burial, interment.

Cleasby-Vigfusson

u, f. guidance, leading, Hom. 61, Anal. 292; hand-l., passim in mod. usage: metaph. a vision, being ‘led’ in a vision through heaven and hell, as in Dante’s Commedia, the Sólarljóð, and other works of the Middle Ages; leiðsla Rannveigar, Bs. i. 451; Duggals-leiðsla, the Vision of Duggal, an old legend; hence the mod. phrase, ganga í leiðslu, to walk as in absence of mind or distraction.

II. burial, interment, Fas. i. 204, Bret.; út-leiðsla. leiðslu-drykkja, u, f. a parting bout, Hkr. iii. 181.

leið-beina

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, to guide.

leið-beining

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. guidance.

Leið-mót
Zoëga

n. the leið meeting.

Cleasby-Vigfusson

n. a Leet meeting, Lv. 8, Nj. 168, Fs. 75.

leið-rétta
Zoëga

(-rétta, -réttr), v. to put right, mend, correct.

Cleasby-Vigfusson

1. t, to put right, mend, correct, redress, Glúm. 341, Fas. i. 512, Bs. i. 142, K. Á. 66: reflex. to mend oneself, be mended, Stj. 117, Sks. 608, Rb. 3, Greg. 47: passim in mod. usage.

2. u, f. an amending, putting right, K. Á. 226: redress, Sturl. i. 73.

leið-rétting
Zoëga

f. setting right, correction.

Cleasby-Vigfusson

f. (leið-réttan less correct, Bs. i. 166, cp. Gramm. p. xxxi), a setting right, correction, Hom. 12. 104, Post. 656 A. ii. 7: passim in mod. usage.

leið-saga
Zoëga

f. guidance, direction, esp. piloting.

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘lode-saying,’ guidance, Ld. 74, Fms. viii. 52, Bs. ii. 96, Stj. 286: esp. piloting. leiðsögu-maðr, m. a ‘lode-sayer,’ guide, Fs. 105, Gullþ. 5, Fms. vii. 52: esp. a lodesman, pilot, Gþl. 96, Jb. 386, Nj. 122, Rétt. 6. 3.

leið-sagari
Zoëga

m. guide, esp. pilot.

Cleasby-Vigfusson

and leið-sagnari, a, m. = leiðsagi, Karl. 544, Sturl. iii. 6.

leið-sagi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a guide, Stj. 284.

leið-stafir
Zoëga

m. pl. loathsome runes.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. loathsome Runes, charms, Ls. 29.

leið-sögn
Zoëga

f. = leiðsaga.

Cleasby-Vigfusson

f. = leiðsaga, Fms. ix. 233, 376, Sturl. iii. 289, Bs. i. 484. leiðsagnar-maðr, m. = leiðsögumaðr, Fms. viii. 52.

leið-togi
Zoëga

m. guide.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a guide, Fms. i. 69, Stj. 347, Ísl. ii. 232, 265.

leið-vegis

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. upon the road, N. G. L. i. 421.

leið-vísan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = leiðarvísan, 655 xxvii. 18.

leið-vísi
Zoëga

f. knowing the course (on the sea).

Cleasby-Vigfusson

n. knowing the course on the sea, Sks. 53.

leið-víti
Zoëga

n. = leiðarvíti.

Cleasby-Vigfusson

n. = leiðarvíti, Hkr. i. 250, Hom. (St.); see leiðangr.

Leið-völlr
Zoëga

m. the field where the leið was held.

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘thing-wall’ or place of a Leet, K. Þ. K. 29, Ísl. ii. 92.

Leif

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. and Leifr, m., pr. names, Landn.; and in compds, of women, Ingi-leif, Ás-leif, etc.; of men, Þor-leifr, Hjör-leifr, etc., id.

LEIF

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., pl. leifar, [Ulf. laiba, Mark viii. 8]:

I. sing. a ‘leaving,’ patrimony, inheritance, of an estate: freq. in Norse and Dan. local names, Haders-lev, Snolde-löv, = Höðrs-leif, Snjalls-leif, but obsolete and not used in Icel.; cp. leifð.

II. pl. leifar, leavings, remnants, esp. of food; hann blótaði forsinn, skyldi bera leifar allar í forsinn, Landn. 291; varga leifar, Gkv.; sjö karfir með afgangs-leifar, Mark viii. 8; en er þeir vóru mettir, þá hirði Arnljótr leifar þeirra, Ó. H. 153, passim.

2. metaph. effects; ílla gefa ílls ráðs leifar, Nj. 20.

LEIFA
Zoëga

(-ða, -ðr), v.

1) to leave (food) over; to leave as heritage (hann leifði honum löng ok lausa-fé);

2) to leave behind, relinquish, abandon (þeir leifðu skipin í Raumsdal).

Cleasby-Vigfusson

ð, [Ulf. bi-laibjan = περιλείπειν; A. S. lyfan; Engl. leave; O. H. G. liban; Germ. b-leiben; cp. Dan. levne, Swed. lämna, Lat. linquere, Gr. λείπειν]:—to leave a heritage; hann leifði honum lönd ok lausa-fé, Rb. 318.

2. to relinquish; vér höfurn leift fyrir þínar sakir allt þat er vér áttum, Flóv. 28; ek mun þann kost taka, at leifa konungs-nafn heldr en berjask, Fms. xi. 222; þeir leifðu skipin í Raumsdal, vii. 291; eða sýnisk yðr at leifa skipin ok ganga á land, viii. 214.

3. to leave out; ef menn leifa nokkut orð í kviðum eða vættum, Grág. i. 138; ok hafa þat allt er hizug leifir (thus the vellum, not leyfir) eðr glöggra er, and adopt whatever has been left out in the other book or what is clearer, 7.

4. to leave, of food; fjórir hleifar ok þar með slátr, ok leifir hann þess ekki, Fms. iv. 246:—reflex., eigi skal nokkurr hlutr af lambinu leifask, ef nokkut vætta leifisk svá at ekki verðr etið, þá skulu þér þat í eldi brenna, Stj. 280.

leifð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = leif (I), only in compds, föður-leifð, ætt-l., patrimony.

leiga
Zoëga

I)

(-ða, -ðr), v. to hire, rent; ~ e-t at e-m, to hire from a person.

II)

f.

1) hire, rent, opp. to innstœða (capital); byggja fé á leigu, to let money out at interest; leggja leigu eptir höfn, to pay a harbour duty;

2) wages, pay (kallast hann engrar leigu makligr).

Cleasby-Vigfusson

1. ð, mod. leigja, [Dan. leje], to hire; leiga e-t at e-m, to hire from a person, Grág. i. 427; útlegð varðar þeim er þiggr lán eða leigir, ef hann veit at fleiri eigu, 437; hinn er landit leigir, who holds the land, Nj. 236; hann leigði land tíu hundruðum, Bs. i. 418; leiga jörð, N. G. L. ii. 105; ok leiga (leigja, v. l.) sér til liðs þarlenzkan her, Stj. 512; hann leigði Þorlaugu garð, Fms. v. 322; leiga kú, N. G. L. i. 24; leigja verk-mann, 219; leiga þræl, 35.

2. n. rent; only in the phrase, selja at leiga, to lend on interest, Grág. i. 398, 427; þann er léði eðr leiga seldi, 434.

LEIGA
Zoëga

I)

(-ða, -ðr), v. to hire, rent; ~ e-t at e-m, to hire from a person.

II)

f.

1) hire, rent, opp. to innstœða (capital); byggja fé á leigu, to let money out at interest; leggja leigu eptir höfn, to pay a harbour duty;

2) wages, pay (kallast hann engrar leigu makligr).

Cleasby-Vigfusson

u, f. hire, rent, Grág. i. 340, 502, B. K. 9, 41: opp. to instæða (capital), byggja fé á leigu, to let money out on interest, Bs. i. 684; selja kú á leigu, N. G. L. i. 24; reiða leigu af, to pay the rent of, 25; hverr á jörð þá er þú býr á? þér eigit, herra, ok takit leigur af, Fms. viii. 446, Grág. i. 188; leggja leigu eptir höfn, to pay a harbour duty, Fms. xi. 321: of passage money, spurði hvar þat fé væri er hann bauð í leigu undir sik, Nj. 128.

2. wages; kallask hann engrar leigu makligr, Fms. xi. 428, Gpl. 81: of a soldier’s pay, Flóv. 30; lét biskup reiða honum fyrir smíðina mikla leigu, Bs. i. 872, Stj. 561.

3. in mod. usage, leigur, pl. = a kind of land-rent paid in butter, as the rent of a certain number of kúgildi which belong to each farm.

COMPDS: leiguból, leiguburðr, leigufall, leigufé, leigufærr, leigugenta, leigujörð, leigukona, leigukýr, leiguland, leigulauss, leiguliði, leigumaðr, leigumál, leigumáli, leiguprestr, leigustaðr.

leigja

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, = leiga, N. G. L. i. 219, Stj. 512 (v. l.), and in mod. usage.

leigu-ból
Zoëga

n. rented farm.

Cleasby-Vigfusson

n. a rented farm, Grág. ii. 207, 208, Gþl. 344.

leigu-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. rent of land, Gþl. 255, Jb. 377, Dipl. iii. 9.

leigu-fall

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. default in paying rent, Gþl. 332: deduction from wages, 514.

leigu-fé
Zoëga

n. hired cattle.

Cleasby-Vigfusson

n. cattle (chattel) hired, Grág. passim, Landn. 239.

leigu-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rentable, Fr.

leigu-genta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a servant girl, D. N.

leigu-jörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a rented farm, N. G. L. ii. 107.

leigu-kona

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female servant, Fr.

leigu-kýr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hired cow, N. G. L. i. 24, Grág. ii. 430, H. E. i. 394.

leigu-land
Zoëga

n. rented land.

Cleasby-Vigfusson

n. rented land, Grág. ii. 249, 337, Nj. 118.

leigu-lauss
Zoëga

a. rent free, without interest.

Cleasby-Vigfusson

adj. rent free, without interest, Grág. i. 191, 336, 398: gratuitous, Vm. 29.

leigu-liði
Zoëga

m. tentant.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a tenant, Gþl. 354, 355, N. G. L. i. 37.

leigu-maðr
Zoëga

m. tentant.

Cleasby-Vigfusson

m. a tenant, Grág. ii. 210, 430, Ld. 2, Fms. i. 5: a hireling, Gþl. 107, 512, Mar., Flóv. 32.

leigu-mál
Zoëga

n. agrement as to rent, lease.

Cleasby-Vigfusson

n. an agreement (as to rent), Grág. ii. 332.

leigu-máli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an agreement (as to rent), N. G. L. i. 24, Grág. i. 427, Gþl. 336: of rented land, N. G. L. i. 242.

leigu-prestr
Zoëga

m. hired priest, curate.

Cleasby-Vigfusson

m. a hired priest, a curate, Fms. ix. 272, D. N. passim.

leigu-staðr
Zoëga

m. a place where money is invested, investment.

Cleasby-Vigfusson

m. a place where money is invested, investment, Nj. 31, Sturl. i. 97, B. K. 41.

leig-lendingr
Zoëga

m. tenant.

Cleasby-Vigfusson

m. a tenant, Grág. i. 297, N. G. L. ii. 105. leiglendinga-þáttr, m. a section about tenancy, Grág. ii. 232.

leika
Zoëga

I)

(leik; lék, lékum; leikinn), v.

1) to play (við skulum nú ~ fyrst);

~ leik, to play a play;

~ tveim skjöldum, to play a double game;

~ at e-u, to play (amuse oneself) with (Katla sat ok lék at hafri sínum);

~ at tafli, to play at chess;

~ sér, to play (hann lék sér þá enn á gólfi með öðrum börnum);

2) to perform, of a feat or act of prowess (en ek hygg, at engi annarr fái þat leikit);

3) to move, swing, wave to and fro, hang loosely (~ á lopti);

landit skalf sem á þræði léki, as if balanced on a string;

4) of flame, fire, water, waves, to play lightly about or over, lick (eldr tók at ~ húsin);

eldrinn lék skjótt, the fire spread fast;

leikr hár hiti við himin sjálfan, the lofty blaze plays against the very heavens;

fig., e-m leikr e-t í skapi (í mun), one feels inclined to, has a mind to (þat leikr mér í skapi at kaupa Íslandsfar);

5) to deal (hardly) with, to (ill-)treat (~ e-n illa, hart, sárt, sárliga);

6) to play a trick upon, delude, = ~ á e-n (djöfullinn leikr þá alla);

7) to bewitch, esp. in pp. (maðr sá var leikinn af flagði einu);

8) with preps.:

~ á e-n, to play a trick upon (mjök hefir þú á oss leikit); …

Cleasby-Vigfusson

1. n., pl. leiku, a plaything, doll, puppet; þú ert leikum ljosari, MS. 4. 9; ek skal færa þik Hildigunni dóttur minni, ok skal hón hafa þik fyrir leika (leiku Ed.), Fas. ii. 233; þótt hann þykki trautt hvers barns leika vera, Fms. xi. 95; léku þeir sér um dag, ok bað Steinólfr Arngrím ljá sér messingar hest—Arngrímr svarar, ek mun gefa þér, þvíat þat er nú heldr þitt leika en mitt fyrir aldrs sökum, Glúm. 353; kurraði þat hverr í sínum híbýlum, at vetrgestr Brynjólfs mundi eigi vera hversdags leika, Sturl. iii. 127: plur., fögr leiku eru þetta, O. H. L. 50; þeir tveir trémenn er Frey höfðu fengnir verit til leikna, Fb. i. 403.

2. u, f. = leika, n. but a later form, mín leika, Grett. 107 new Ed., cp. Fas. ii. 233.

2. a play-sister = leiksystir; vit vetr níu vórum leikur, Gs. 11; Dvalins-leika, Lex. Poët.

3. cunnus.

LEIKA
Zoëga

I)

(leik; lék, lékum; leikinn), v.

1) to play (við skulum nú ~ fyrst);

~ leik, to play a play;

~ tveim skjöldum, to play a double game;

~ at e-u, to play (amuse oneself) with (Katla sat ok lék at hafri sínum);

~ at tafli, to play at chess;

~ sér, to play (hann lék sér þá enn á gólfi með öðrum börnum);

2) to perform, of a feat or act of prowess (en ek hygg, at engi annarr fái þat leikit);

3) to move, swing, wave to and fro, hang loosely (~ á lopti);

landit skalf sem á þræði léki, as if balanced on a string;

4) of flame, fire, water, waves, to play lightly about or over, lick (eldr tók at ~ húsin);

eldrinn lék skjótt, the fire spread fast;

leikr hár hiti við himin sjálfan, the lofty blaze plays against the very heavens;

fig., e-m leikr e-t í skapi (í mun), one feels inclined to, has a mind to (þat leikr mér í skapi at kaupa Íslandsfar);

5) to deal (hardly) with, to (ill-)treat (~ e-n illa, hart, sárt, sárliga);

6) to play a trick upon, delude, = ~ á e-n (djöfullinn leikr þá alla);

7) to bewitch, esp. in pp. (maðr sá var leikinn af flagði einu);

8) with preps.:

~ á e-n, to play a trick upon (mjök hefir þú á oss leikit); …

Cleasby-Vigfusson

pres. leik; pret. lék, léku; part. leikinn; [Ulf. laikan = σκιρταν; A. S. lâcan; mid. H. G. leiche; Dan. lege; Swed. leka; North. E. to lake]:—to play, sport, Vsp. 42, Am. 76; hann leikr nú eptir magni, Lv. 28; leika leik, 68; hann lék fyrir honum marga fimleika, Fær. 66; leika at skáktafli, to play at chess, Fms. iv. 366; en er þeir léku at taflinu, þá lék konungr fingrbrjót mikinn, ok sagði hann skyldi annat leika, id.; leika hörpu, to play the harp, Stj. 458; leika sungfæri, 631:—leika sér, to play, esp. of children, passim; as also, leika sér at e-u, to play at a thing, passim.

2. to delude, play a trick on; Djöfullinn leikr þá alla, Andr. 66: esp. with prepp., leika á e-n, to play a trick on a person, Nj. 155; mjök hefir þú á oss leikit, nær sem vér fáum þess hefnt, Grett. 149; ef aðrir leita á oss, þá má vera at vér leikim þá enn nokkut í mot, to make a counter move, Boll. 346; lék hón feðr sinn af sér, she played him off, Stj. 181; svá at eins leikr þú við flesta vini þína, Fms. ii. 181.

3. ef svá ílla er, at um þat sé at leika, if that is on the cards, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

leikandi
Zoëga

f.

1) pulley;

2) sport, jest.

Cleasby-Vigfusson

f. a sport, jest, Ísl. ii. 451.

leikara-skapr
Zoëga

m. scurrility.

Cleasby-Vigfusson

m. scurrility, histrionic manners, H. E. ii. 113, 138.

leikara-söngr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a lay, Mar.

leikari
Zoëga

m. player, jester.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [North. E. laker], a player, esp. a fiddler, jester, MS. 623. 18, Fms. viii. 207, Fagrsk. (in a verse), Hkr. i. 30, Al. 41, Th. 77.

COMPDS: leikaraskapr, leikarasöngr.

leikinn
Zoëga

a. playful, gay.

Cleasby-Vigfusson

adj. playful, gay, Fms. ii. 169, vii. 175, Mar. 280.

Leikn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the name of an ogress, perhaps with reference to the ancient belief that sicknesses arise from the being ‘ridden’ by witches, Edda 54 (in a verse), cp. Edda (Gl.); leiknar hestr, the ‘ogress steed,’ poët. the wolf, Hallfred; the Leikin, Vsp. 25, is prob. identical, seið hón leikin, she (the prophetess) worshipped witches (trolls) = she was a sorceress.

leikni

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. playfulness, curiosity; göra e-ð til leiknis, Ísl. Þjóðs. i. 615.

leikr
Zoëga

I)

(-s, -ar), m. game, play, sport;

láta (vinna) leikinn, to lose (win) the game;

á nýja leik, anew;

við illan leik, narrowly, with a narrow escape (þeir kómust þar yfir við illan leik);

hann segir þeim hvat leika (gen.), hvat í leikum er, he told them what the game was, what was the matter;

~ er görr til e-s, a person is aimed at, is the mark of an attack;

gera leik til e-s, to mock one.

II)

a. lay (lærðir ok leikir).

Cleasby-Vigfusson

m. an inflexion or termination, see Gramm. p. xxxiii, col. 1.

LEIKR
Zoëga

I)

(-s, -ar), m. game, play, sport;

láta (vinna) leikinn, to lose (win) the game;

á nýja leik, anew;

við illan leik, narrowly, with a narrow escape (þeir kómust þar yfir við illan leik);

hann segir þeim hvat leika (gen.), hvat í leikum er, he told them what the game was, what was the matter;

~ er görr til e-s, a person is aimed at, is the mark of an attack;

gera leik til e-s, to mock one.

II)

a. lay (lærðir ok leikir).

Cleasby-Vigfusson

m., dat. leiki is freq. in poetry and old prose, but mod. leik; plur. in old usage always leikar, even in late MSS. such as Fb. iii. 405; but in mod. usage leikir, acc. leiki: the phrase ‘á nýja leik’ seems to point to a lost feminine leik: [Ulf. laiks = χορός, Luke xv. 25; A. S. lâc; North. E. laik; O. H. G. leik; Dan. leg; Swed. lek]:—a game, play, sport, including athletics, Eg. 147, Edda 31–33, Fs. 60; ok eigi var sá leikr er nokkurr þyrfti við hann at keppa, Nj. 29; sjá skulum vér leika þína (not leiki), Fb. iii. 405; leika ok gleði, Fagrsk. ch. 26; slá leik, to set up a game (cp. slá danz), Sturl. ii. 190 (of a game of ball): of a dance, Bret. 42; hann hendi gaman at aflraunum ok leikum, … knattleikar vóru þá tiðir, Eg. 187; leikr var lagiðr á Hvítár-völlum allfjölmennr, 188; sveinninn var á leiki með öðrum ungmennum, Fms. i. 78; fara at (með) leik sínum, to roam about, Boll. 336, Fms. x. 159; hverir eiga hér leik svá újafnan? Nj. 125: of a ceremony, Fbr. 7: of capping verses, Bs. i. 237; cp. streng-leikr, a ‘string-play,’ lay.

2. metaph. a game, sport, Grett. 50 new Ed.; hann segir þeim um hvat leika (gen. …

Shortened here. Read the full article →

leik-blað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘sway-blade,’ poët. a pinion, Haustl.

leik-blandinn
Zoëga

pp. sportive.

Cleasby-Vigfusson

part. sportive, MS. 4. 6.

leik-borð
Zoëga

n. play-board.

Cleasby-Vigfusson

n. a play-board; skjóta (ljótu) leikborði fyrir e-n, to turn the tables upon a person, Gg. 1, Grett. (in a verse).

leik-bróðir
Zoëga

m. playmate.

Cleasby-Vigfusson

m. a play-fellow, Fær. 58.

II. [Lat. laicus], a lay-brother received into a convent, D. N. iv. 89.

leik-dómr
Zoëga

m. laity, = leikfólk.

Cleasby-Vigfusson

m. the laity, Bs. i. 750, Sturl. iii. 63.

leik-fang
Zoëga

n. wrestling.

Cleasby-Vigfusson

n. wrestling, Jb. 83: mod. a plaything.

leik-ferð
Zoëga

f. sport.

Cleasby-Vigfusson

f. sport, Bs. ii. 28.

leik-félagi
Zoëga

m. play-fellow.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a play-fellow, Karl. 176.

leik-fólk
Zoëga

n. lay-folk, laity.

Cleasby-Vigfusson

n. lay-folk, laity, Bs. ii. 138, K. Þ. K. 140.

leik-goði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Landn.

leik-knöttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘play-ball,’ top, Jón Þorl.

leik-ligr
Zoëga

a. lay.

Cleasby-Vigfusson

adj. [Lat. laicus], lay, Bs. ii. 45.

leik-maðr
Zoëga

I)

m. layman.

II)

m. player.

Cleasby-Vigfusson

m. a layman, Sturl. iii. 60, Bs., K. Á., H. E. passim.

II. [leikr], a player, Gísl. 32, Sturl. i. 23.

leik-mannliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. jester-like, Mar.

leik-mikill
Zoëga

a. playful, merry.

Cleasby-Vigfusson

adj. playful, merry, Ísl. ii. 439, Bárð. 8 new Ed.

leik-mót
Zoëga

n. ‘play-meeting’, public athletic sports.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘play-meeting,’ public athletic sports, Eg. 188, Fs. 43.

leik-skáli
Zoëga

m. play-shed.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a play-shed, Eb. 216. Leik-skálar, m. pl. local name, Landn.; see leikr above.

leik-stefna
Zoëga

f. = leikmót.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = leikmót, Clem. 31.

leik-sveinn
Zoëga

m. playmate.

Cleasby-Vigfusson

m. a playmate, Stj. 578, Fs. 130, Vígl.

leik-vald
Zoëga

n. lay power, laity.

Cleasby-Vigfusson

n. the lay-power, laity, Bs. ii. 21.

leik-völlr
Zoëga

m. play-ground.

Cleasby-Vigfusson

m. a play-ground, Fas. ii. 407, Skálda 170, Bær. 7, Tistr. 3.

leiptr
Zoëga

(gen. ~ar, pl. ~ir), f. lightning flash.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. leiptrs, a kind of whale or dolphin, Dan. lyft, Edda (Gl.); hnísa … eða leiptr er eigi verðr lengri en sjau álna, Sks. 203, Lex. Poët.

LEIPTR
Zoëga

(gen. ~ar, pl. ~ir), f. lightning flash.

Cleasby-Vigfusson

f., pl. leiptrir, Hkv. 1. 15; gen. sing. leiptrar, 2. 29; but in mod. usage neut.:—lightning, Sks. 203, passim in mod. usage.

2. in poetry; hræ-l., ‘carrion-lightning’ = a sword; or víg-l., ‘war-lightning,’ id.; alnar-l., ‘arm-lightning’ = gold; enni-leiptr, the ‘brow-lightning’ = the eye, see Lex. Poët.; leiptra hrót, the ‘lightning-roof’ = the sky, Harms.: leiptr is the name of a sword, Edda (Gl.)

II. the name of a myth. river, cp. the Gr. Πυριφλεγέθων, Gm.: an oath sworn by this river, Hkv. 2. 29.

leiptra
Zoëga

(að), v. to flash, shine.

Cleasby-Vigfusson

að, to flash, of lightning, but also of the twinkling of stars, the eyes, and the like, Fas. ii. 368, Karl. 542.

LEIR
Zoëga

n. clay, loam, mud.

Cleasby-Vigfusson

n., as in leirinu, Stj. 72, 414; með góðu leiri ok seigu, Sks. 417; leirit, Fms. ix. 511, v. l. In mod. usage leirr, m., which also occurs in Fms. ix. 511 (leirrinn); grár leirr, Orkn. 374 (in a verse); leirinum, Fb. i. 354, Orkn. 336, but leirinu öllu two lines below; leirnum, Fas. iii. 583; leirinn, Orkn. 374 (Fb.); thus the older vellums prefer the neut., the later the masc.; [Dan. leer; Swed. ler; Scot. lair]:—clay, earth, loam, but also mud, esp. on the beach, passim, see the references above: in plur. leirar = leira (q. v.)

II. metaph. and poët., arnar leir, ‘eagle’s mud’ = bad poetry, referring to the legend told in the Edda 49, alluded to in Gd. 2, Sturl. ii. 56 (in a verse); as also in mod. usage, whence leir-skáld, n. a poetaster: local names, Leir-á, Leir-vík, etc.

COMPDS: leirbakki, leirblót, leirbolli, leirbrúsi, leirburðr, leirbúð, leirdepill, leirgata, leirgröf, leirjötunn, leirkelda, leirker, leirkerasmiðr, leirkrukka, leirljós, leirmaðr, leirpottr, leirskáld, leirsletta, leirsmiðr, leirstokkinn, leirtjörn, leirvaðill, leirvík, Leirvör.

leira
Zoëga

f. muddy shore, mud-flat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘loam field,’ the muddy shore at low water mark, Fms. viii. 315, ix. 44, 405, x. 138, O. H. L. 14, 15, Orkn. 336, Eb. 84 (v. l.) new Ed.: a nickname, Fb. iii: local names, Leiru-lækr, Leiru-vágr, Landn., Fs.

COMPDS: leirubekkr, leiruvík.

Leira
Zoëga

f. muddy shore, mud-flat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the river Loire in France, Ó. H.

leirigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. loamy, muddy, Fms. v. 230, Stj. 291.

leirkera-smiðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a potter, N. T.

leiru-bekkr
Zoëga

m. muddy brook.

Cleasby-Vigfusson

m. a muddy brook, Fms. viii. 421.

leiru-vík

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = leirvík, Fms. iv. 153.

leir-bakki
Zoëga

m. clayey bank.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a clayey bank, Fms. v. 252.

leir-blót

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a clay idol, N. G. L. i. 383.

leir-bolli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an earthen bowl.

leir-brúsi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an earthen pot.

leir-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. bad poetry.

leir-búð
Zoëga

f. clay booth.

Cleasby-Vigfusson

f. a clay booth, Bs. i. 249, ii. 157.

leir-depill
Zoëga

m. clayey spot.

Cleasby-Vigfusson

m. a loamy spot, O. H. L.

leir-gata
Zoëga

f. clayey path.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a loamy path, Nj. 84.

leir-gröf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a loam-pit, Nj. 84, v. l.

leir-jötunn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the clay giant, Edda 58.

leir-kelda
Zoëga

f. clay-pit.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a loam-pit, Bs. i. 577.

leir-ker

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an earthen pot.

leir-krukka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. an earthen ‘crock,’ Ver. 25.

leir-ligr
Zoëga

a. of clay.

Cleasby-Vigfusson

adj. of clay, Bs. ii. 157.

leir-ljós

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. grayish, of a horse.

leir-maðr
Zoëga

m. clay man.

Cleasby-Vigfusson

m. a clay-man, Edda ii. 298.

leir-pottr
Zoëga

m. earthen pot.

Cleasby-Vigfusson

m. an earthen pot, Sks. 543.

leir-skáld

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a poetaster.

leir-sletta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a blot of mud, Róm. 259.

leir-smiðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a potter, Matth. xxvii. 7.

leir-stokkinn
Zoëga

pp. mud-splashed.

Cleasby-Vigfusson

part. mud-splashed, Hrafn. 7.

leir-tjörn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a loam-pit, El.

leir-vaðill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a shallow mud bank, Stj. 135.

leir-vík

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a muddy creek, Hkr. ii. 196: a local name = Lerwick in Shetland.

Leir-vör

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the name of an ogress, Edda.

leista-brækr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. breeks with stockings fastened to them, long hose, Eb. 242, Nj. 212, Ísl. ii. 218.

leista-lauss
Zoëga

a. without a foot-piece or sock (leistalausar brœkr).

Cleasby-Vigfusson

adj. without a foot-piece, Fms. vi. 205.

LEISTR
Zoëga

(-s, -ar), m. stocking-foot, sock.

Cleasby-Vigfusson

m. [Ulf. laists = ἴχνος; A. S. læst; Engl. cobbler’s last; Dan. læst; cp. Germ. leisten, prop. = to follow in the footsteps]:—the foot below the ankle, Edda 100.

2. a short sock; hefir flagnað framan af fætinum öðrum skinnit með nöglunum á þann hátt sem leistr, Bs. i. 618; ok brann í gegnum skóinn ok leistinn (v. l. hosuna), ok fótrinn brann, Þiðr. 358, v. l.: mod., há-leistr, a ‘hough-last,’ a sock reaching to the ankle: poët., hyrjar-leistr, Ýt. 20; leista tré, the leg, Edda 100.

COMPDS: leistabrækr, leistalauss.

LEIT
Zoëga

I) f.

1) search;

fara á ~ e-s, to go in search of a thing;

2) exploring party, search-party (jarl var sjálfr í ~inni).

II) from líta.

Cleasby-Vigfusson

f. a search, exploration, as also an exploring party, expedition; jarl var sjálfr í leitinni, Nj. 131; fóru þrír í hverja leit, Eg. 220; konungr mun seint af hyggja um leitina, Fms. vi. 381; skipta þeir liði sínu í helminga til leitar í skóginum, x. 218; þeir spurðu at hestum þeim, er þeir vóru á leit komnir, the horses which they were ‘laiting’ come in search of, Ísl. ii. 349: plur., hvers þú á leitum ert, what art thou seeking? Fsm.: in a local sense, skulu vér fara dreift, þvíat leitin er víð, Fms. i. 70: in plur. leitir, ‘sheep-laiting,’ the search for sheep in the mountain pastures in autumn.

LEITA
Zoëga

(að), v.

1) to seek, search, with gen. (heraðsmenn leituðu hennar ok fundu hana eigi);

~ e-m e-s, to seek (try to get) a thing for one (~ e-m kvánfangs);

~ sér lífs, to seek to save one’s life;

2) to seek for help (vil ek, at þú leitir aldri annarra en mín, ef þú þarft nökkurs við);

~ ráða, to seek for advice;

3) to act (proceed) towards one;

ef yðar er illa ~t, if you are challenged;

4) to try to go, proceed on a journey;

~ braut ór landi, to go abroad;

~ á fund e-s, to visit a person;

5) to seek, try, with infin. (þá ~ði Kálfr at flytja brœðr sína ofan til skips);

6) with preps.:

~ at e-m, to seek for a person, = ~ e-s (var þá ~t at lækninum);

~ at um e-t = ~ eptir um e-t;

~ á e-n, to attack or assail one, to blame or reprehend one;

~ á, to try, make an attempt to get a thing (hvar skulu vit á ~?);

~ á um kvánfang, to look for a wife;

~ eptir e-u, to seek for;

~ eptir máli, to follow a case, take it up;

~ eptir um e-t, to inquire into;

~ eptir við e-n, to inquire of a person;

~ fyrir sér, to save oneself by flight (leggjum á flótta, verðr nú hverr at ~ fyrir sér);

Cleasby-Vigfusson

að, prop. a causal from líta, [Ulf. wlaiton = περιβλέπεσθαι; North. E. to lait; Dan. lede]:—to seek, search, with gen. leita e-s, or with prep. leita at e-u, or absol., héraðsmenn leituðu hennar ok fundu hana eigi, Nj. 14; leita lands, Fms. ii. 214; Hængr sigldi í haf ok leitaði Íslands, Eg. 99, Landn. 27, 32, Fms. i. 27, 71; leita e-m kvánfangs, Eg. 22, passim: metaph., ef yðar er ílla leitað, if you are challenged, rudely treated, Nj. 139; þótt hans væri eigi vel leitað, Fb. ii. 73:—hón leitaði í eina hirzlu, Fms. iv. 37; leituðu þeir um skóginn allan, i. 72; Njáll leitaði Höskuldi um manna-forráð, Nj. 149: leita at e-m, to seek for, Fms. ix. 218; ok leiti þér at honum Höskuldi, Nj. 171, passim in mod. usage: leita eptir e-m, id., Fms. i. 69: the phrase, leita sér staðar, to go on one’s business, cacare, Hm. 113, Fær. 197.

II. metaph. to seek for help; vil ek at þú leitir aldri annarra en mín ef þú þarft nokkurs við, Nj. 74; leita sér heilla, Landn. 33; leita lækninga, to seek for healing, to call in a physician, Johan. 26; leita ráða, to seek for advice, Nj. 75.

2. to enquire, examine, Sks. …

Shortened here. Read the full article →

leiti
Zoëga

n. hill, elevation, height.

Cleasby-Vigfusson

1. n. [from líta], a hill or elevation on the horizon hiding the view, Eg. 220, Grág. i. 433, Fms. viii. 147, Orkn., Stj. 401; leiti berr á milli, Nj. 263, Fbr. 55 new Ed.; fara svá at á sínu leiti er jafnan hverr, Mar.; ef hann sæi nokkurn mann ríða um leitið fram, Glúm. 363, Bjarn. 25 (in a verse), Edda (Gl.); Oðinn hleypti svá mikit, at hann var á öðru leiti fyrir, Edda 57; þeir riðu undir leiti nokkut, en þeir sásk aldri síðan, Nj. 279; varð fyrir þeim leiti nokkut mjök hátt, Fms. vii. 68: freq. in mod. usage, esp. in Icel. local names.

2. n. [hlutr], a share, part; see hleyti.

leitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [líta], looking so and so, in compds, see Gramm. p. xxxiv, col. 1. (IX.)

leizla
Zoëga

f. = leiðsla.

Cleasby-Vigfusson

n, f. = leiðsla, q. v.

LEKA
Zoëga

(lek; lak, lákum; lekit), v.

1) to drip, dribble (af þeim legi, er lekit hafði ór hausi Heiðdraupnis);

2) to leak, be leaky (húsit, skipit, keraldit lekr).

Cleasby-Vigfusson

pres. lek; pret. lak, láku; part. lekit; a weak part. lekat occurs, Fms. ix. 345; [A. S. leccan; Engl. leak; Dan, lække]:—prop. to drip, dribble; af þeim legi er lekit hafði ór hausi Heiðdraupnis, Sdm. 13:—to leak, of a ship or vessel, en hón lak eigi heldr enn it þéttasta kerald, Bs. i. 596; var mjök lekat skipit, Fms. ix. 345; leka eins og hrip, freq. in mod. usage: of milch kine, en á öðru kvikfé ef þat lekr, Jb. 366.

leki
Zoëga

m. leakage, leak; kóma þá lekar at skipinu, the ship sprang a leak.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a leakage, leak; kómu þá lekar at skipinu, Grett. 96: the phrase, sjá við þeim leka, to see to a future leak (emergency).

lekr
Zoëga

a. leaky (skipin vóru lek).

Cleasby-Vigfusson

adj. (compar. lekari, N. G. L. i. 199), leaky, Grett. 94, Jb. 378, Fms. ix. 381, Stj. 367, N. G. L. i. 304.

lektari
Zoëga

m. lectern, reading desk.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [eccl. Lat. lectorium], a lectern, reading desk, Vm. 10, 52, Dipl. v. 18, Bs. i. 797.

lektía

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Lat. word], a lesson, 625. 169, Vm. 38.

lektor

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [Lat. word], a reader, Ver. 49.

lek-stólpar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. ‘leak-beams,’ prob. a kind of pump, Edda (Gl.)

lemba

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, [lamb], to lamb; lembd ær, a ewe with lamb, Stj. 185, Grág. i. 502.

lemd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. lameness, from a blow, N. G. L. i. 30, 67.

LEMJA
Zoëga

(lem, lamda, lamiðr), v.

1) to thrash, flog, beat (þeir lömdu hann náliga til bótleysis);

2) l. niðr, to beat down, suppress (hafa vald til þess at niðr l. allan mátt illgjarnra anda);

3) refl. to be severely injured (svá mikit högg, at haussinn lamdist).

Cleasby-Vigfusson

pres. lem; pret. lamði; part. lamiðr, Glúm. 342; imperat. lem, lemdu, Skíða R. 131; lamdr, and mod. also laminn, Mar. 637: [A. S. læman; provinc. Engl. lam = to thrash; Germ. lähmen]:—to thrash, flog, beat, so as to lame or disable; urðu þar áttján menn sárir en margir lamðir, Fms. ix. 355; lemja mun ek bogann fyrir honum ef ek má, x. 362; Þorbjörn bað hann starfa betr, ella kvaðsk hann mundu lemja hann, Grett. í 20; þeir lömðu hann náliga til bótleysis, 154; lamðan til heljar, Am. 41; ok lemða (subj.) alla í liðu, Ls. 43; ok ætt jötuns alla lamði, Þkv. 31; munu eigi öll úlamið (neut. pl.), Glúm. 340; lemja í smátt, to smash, Mar.; lamða (lame), halta ok blinda, Greg. 28; fugli með lamðum vængjum, Hom. 142: lemja á e-m, to ‘lam into one,’ give one a thrashing, Skíða R. 135.

II. metaph. to suppress; skulu bændr taka frá segl ok lemja (to upset) svá för þeirra, N. G. L. i. 103; hann ætlaði svá at lemja fyrir þeim smíðina, Stj. 312; viðvörun hræðslu lemr holdið, Hom. 14: lemja niðr, to beat down, suppress, Fms. ii. 199.

III. reflex., Gunnarr hjó á hönd Hallgrimi, ok lamðisk handleggrinn, en sverðit beit ekki, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

lempa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ad, [a mod. for. word borrowed from the Dan. læmpe; cp. A. S. limpan]:—to temper, accommodate; lempa sig eptir e-u.

lempinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

or lempiligr, adj. pliable, gentle.

lemstr
Zoëga

m. lameness, infirmity.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. lemstrar, a severe contusion; lemstr málhelti minnar, Hom. 143.

COMPDS: lemstrhögg, lemstrarsár.

lemstra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to contuse.

lemstrar-sár

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a disabling wound, Gþl. 180, Ann. 1398.

lemstr-högg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a blow causing contusion, D. N. iv. 84.

lem-heyrðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. deaf, Anecd. 2 new Ed.

LEND
Zoëga

(pl. -ir and -ar), f. loin, rump.

Cleasby-Vigfusson

f., pl. lendir, mod. also lendar; [A. S. lenden; Old Engl. lendes; Scot. lendis; Engl. loins; O. H. G. lenti; Germ. lende]:—the loin; the mod. usage distinguishes between the sing., the loin or croup of a horse and pl. lendar of the human loins; lendir yðrar skulu þér gyrða, Hom. 84 (Luke xii. 35); munu konungar út af þínum lendum fæðask, Stj., Sks. 404; undir herðum, lendum, knés-botum, Edda 40; lenda-kláði, Fas. iii. 102:—of a horse, hann flær af henni alla baklengjuna aptr á lend, Grett. 91; á lend hestinum, Nj. 91; hann klappar á lend hestinum, Bs. i. 633; um höfuð, lend, brjóst ok kvið ok allan hest, Sks. 404. lenda-verkr, m. ‘loin-work,’ lumbago, Pr. 471, Ld. 32.

lenda
Zoëga

I)

(-da, -nt), v.

1) to land, with dat. (l. báti, skipi);

2) to land, come to land (síðan lendu þeir upp frá Bakka);

3) impers., e-m lendir saman, to clash, come into conflict (mun ek ekki letja, at oss lendi saman); e-u lendir, to come to an end; þar lendir þessi viðrœðu, at, the end of this talk was, that.

II)

f. land, estate.

Cleasby-Vigfusson

u, f. land, fields; hann átti hundruð kúgilda á leigu-stöðum ok tíu lendur, Sturl. i. 97; víðar lendur ok fagrar, Ld. 96; lendur ok lausa-fé, Fms. i. 289.

LENDA
Zoëga

I)

(-da, -nt), v.

1) to land, with dat. (l. báti, skipi);

2) to land, come to land (síðan lendu þeir upp frá Bakka);

3) impers., e-m lendir saman, to clash, come into conflict (mun ek ekki letja, at oss lendi saman); e-u lendir, to come to an end; þar lendir þessi viðrœðu, at, the end of this talk was, that.

II)

f. land, estate.

Cleasby-Vigfusson

d, mod. t, [land], to land, Fms. vii. 31, viii. 33, ix. 23, Eb. 234, Ld. 32, passim: lenda skipi, Fbr. 163.

II. metaph. impers., e-m lendir saman, to come into collision with, close with one another; oss (dat.) mun nú saman lenda ef þér látið eigi lausan manninn, Fms. vii. 117; mun ek ekki letja at oss lendi saman, Ld. 324; munuð þer (= mun yðr?) saman lenda, nema miðlat sé málum, Bjarn. 55.

2. e-u lendir, to be landed, to come to an end; þar lendir þessi viðræðu ok hjali, Fms. xi. 52; hér lendir með þeim, at …, Bs. ii. 72, eigi vitu vér hvar þessu máli lendir, Mar.: absol., lenda í vanda, to be landed in difficulties, get into scrapes, Karl. 308; svá mikit ofrefli at eigi mátti lenda, Þiðr. 272.

III. to give land to a person, with acc.; en hverr sem lendir hann við minna, sekr eyri, N. G. L. iii. 37.

lending
Zoëga

f. landing, landing-place.

Cleasby-Vigfusson

f. a landing, landing-place, Lv. 93, Fms. ii. 93.

lendi-stöð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a landing-place, N. G. L. i. 243, 380, v. l.

lendr
Zoëga

a.

1) landed; l. maðr, ‘landed-man’, holding land or emoluments from the king;

2) in compds. (í~, inn~, sam~, út~).

Cleasby-Vigfusson

adj. landed, esp. as a law term; lendr maðr, lendir menn, = ‘landed-men’ or the barons of ancient Scandinavia, holding land or emoluments (veizlur) from the king, and answering to hersir (q. v.) of a still earlier time; heita þeir hersar eða lendir menn í Danskri tungu, Edda 93; gjörði konungr þá Þórólf lendan mann, ok veitir honum þá allar veizlur þær er áðr hafði Bárðr haft, Eg. 35, Sks. 5, Fms. i. 60, ix. 496, Gþl. 12, and passim in the Laws and Sagas, but never referring to the Icel. Commonwealth.

II. in compds, víð-lendr, í-lendr, sam-lendr (q. v.), út-lendr, outlandish.

lend-borinn
Zoëga

pp. sprung from the landed gentry.

Cleasby-Vigfusson

part. ‘land-born,’ of the landed gentry, Eg. 342, Fms. viii. 155.

lend-ván

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. expectance of a fief, N. G. L. i. 360.

lengd
Zoëga

f. length (of space and time); til ~ar, long, for a long time; nú (or í bráð) ok ~ar, for now and hereafter.

Cleasby-Vigfusson

f. [langr], length of space and time, Bret. 32, Stj. 74, Fms. viii. 88, Eg. 318, Alg. 372, Barl. 165:—gramm., Skálda 175: lengthening, Sks. 119.

2. adverb. phrases, til lengdar, long, for a long time; alls til lengdar, too long, Karl. 227; í bráð ok lengdar (mod. í bráð og lengd), for now and hereafter, Fms. vii. 88; þegar til lengdar lætr, in the long run; á-lengdar, afar off.

LENGI
Zoëga

(lengr, lengst), adv. long, for a long time; of l., too long; lengr en skemr, rather long than short, for a good while; with gen., l. vetrar, for a great part of the winter.

Cleasby-Vigfusson

adv., the compar. lengr is used in a temp. sense, lengra in a local sense, see langr; [Dan. længe]:—long, for a long time; lengi hefir mér þat í hug verit, Nj. 2; hversu lengi? 141; eigi lengi, Ld. 168; of lengi, too long; svá lengi sem, as long as, Rb. 64; ok eru þeir þá miklu lengst niðri, by far the longest time, id.; ok þolir eigi inni lengr, could no longer ‘thole’ or endure it, Fær. 269, passim; lengr en skemr, rather long than short, for a good while, Bs. i. 155; til þess at lengr en skemr frestaðisk þat níðingsverk, Al. 105: á-lengr (q. v.), hereafter: lengr er, until; lengr er lyriti er varit at lögbergi, K. Þ. K. (Kb.) i. 18; lengr er þeir hafa sýnt biskupi, 22: with gen., lengi vetrar, for a long part of the winter, Fbr. i. 334; lengi æfi, during a long part of one’s life, 224; lengi dags, lengi nætr, and so on.

lenging
Zoëga

f. lengthening; lífs l., maintenance of life.

Cleasby-Vigfusson

f. lengthening, Fms. iii. 12; mála-lenging, prolongation.

lengja
Zoëga

I)

(-da, -dr), v. to lengthen (l. líf sitt); var lengt nafn hans, an addition was made to his name; hvat þarf þat l., what need to make a long story?; impers. to become longer (um vetrinn er daga lengdi).

II)

f. a long piece, strip.

Cleasby-Vigfusson

1. d, [langr], to lengthen; var lengt nafn hans, there was added to his name, Fms. vi. 16; lengja líf sitt, i. 126; þarf eigi at lengja sögu um þat mál, it boots not to tell a long tale, xi. 9; lengja leið sína, Eg. 742; orð-lengja, to lengthen out words; hvat þarf þat lengja, what need to make a long story? Karl. 374, 427.

II. impers. to lengthen, esp. of days and seasons; um vetrinn er daga lengdi, Hrafn. 30; nótt (acc.) lengir.

III. reflex., e-m lengisk, to long after; sem þessir tveir vetr vóru liðnir þá þótti Jósaphat lengjask mjök, Barl. 198.

2. u, f. an oblong piece, Skíða R. 27; bak-lengja, q. v.

lengrum
Zoëga

adv. compar. longer, farther; for a longer time.

Cleasby-Vigfusson

see langr III. 2.

lengstum
Zoëga

adv. superl. mostly, most of the time (hann var þó l. á Grjótá).

Cleasby-Vigfusson

adv., see langr III. 2.

Lent

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. Lent, in the words of John the Fleming, Nú er komin Lentin …, Ekki skilr fólkit hvat Lentin er, Bs. i. 801.

lenz

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [for. word; Lat. lancea], a lance, Edda (Gl.)

leó
Zoëga

n. lion.

Cleasby-Vigfusson

m. [for. word; Lat. leo], a lion, Fms. vii. 69, Fbr. 34, Nj. 143, Þiðr. 190, Stj. 71, 411, Plac.; this Lat. form is freq. in old writers; the prop. Icel. form is ljón, q. v.

león
Zoëga

n. lion.

Cleasby-Vigfusson

n. a lion, Fb. i. 165, Fms. vii. 69, Stj. 71, 231, 459; ljóns í hvassar sjónir, Sighvat; yet the vellums hardly ever use the mod. spelling ljón, but léon:—the word is masc., Þiðr. 190, Pr. 402, 434. leóns-hvelpr, m. a lion’s whelp, Stj. 231.

leóna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a lioness, Stj. 80.

leparðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or leoparðr, m. [for. word], a leopard, Al. 167, Art.; the Icel. form is hlébarðr, q. v.

LEPJA

No entry

Cleasby-Vigfusson

pres. lep, lapti; part. lapit; [A. S. lapian; Engl. lap]:—to lap like a dog; this word seems not to occur in old writers, but is freq. in mod. usage and undoubtedly old.

leppa-klæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. slashed clothes, Rétt. 40, 48.

Leppa-lúði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a monster, the husband of the ogress Grýla (q. v.), Maurer’s Volks.

LEPPR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) lock of hair (fá mér leppa tvá ór hári þínu);

2) rag, tatter (~ rotinn).

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. Engl. lump], a lock of hair; fá mér leppa tvá ór hári þínu, Nj. 116; hann skar ór lepp ór hári þess manns, Fas. i. 528; hann hafði ljósan lepp í hari sínu hinum vinstra megin, Hrafn. 13: ok tók ek einn lepp ór tagli hans, Fb. i. 354; miðla mér í mót lepp ór maga-skeggi þínu, Fms. vi. 141; the word is obsolete in this sense.

2. a rag, tatter, cp. Germ. lump; sem leppr rotinn, Bs. ii. 56; þá ina vánda leppa sem hann hafði, Fms. ii. 161; hverr leppr er upp brotinn í váru skipi, vi. 382: freq. in mod. usage, leppr or í-leppr, socks to wear in shoes; bak-leppr, the pad under a saddle.

COMPDS: leppaklæði, Leppalúði.

lepra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [a Lat. word], leprosy, Fas. ii. 390; in mod. vulg. usage diarrhœa.

lepsa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a rag, piece of cloth.

lera

No entry

Cleasby-Vigfusson

[cp. lara], in compds, sótt-lera, ætt-leri, q. v.

LERKA
Zoëga

(að), v. to lace tight (hosur ~ðar at beini); fig., ~ðr, bruised, contused (l. af höggum).

Cleasby-Vigfusson

að, [Scot. lerk], to lace tight; var höttrinn lerkaðr um hálsinn, Landn. 147; lerka ermar at öxl … drambhostir lerkaðar at beini, Fms. vi. 440: metaph. to chastise [cp. North. E. to lace], lerkandi sína sál, Mar.; hann lerkaði sinn líkam með föstum, Thom.:—part. lerkaðr, bruised, contused; blár ok lerkaðr af stórum höggum, Fas. iii. 357: in mod. usage feeling as if sore all over the body.

les
Zoëga

n. lesson (in divine service).

Cleasby-Vigfusson

n. a lesson, in divine service: Þorláks söng ok les með, Vm. 35; at song ok lesi, 52; með lesi ok söng, Am. 43, 74; messu-söng ok les, Bs. i. 811.

COMPDS: lesbók, lesdjákn, leskór, lesskrá.

II. knitted wares, such as knitted gloves, drawers, socks, and the like, freq. in mod. usage; að endingu eg óska þér | að þú fair les og smér | í skattinn, Snót (1865) 330; prjón-les, knitted wares, socks, shirts, etc.

LESA
Zoëga

(les; las, lásum; lesinn), v.

1) to pick up, gather (l. hnetr, ber, aldin); l. saman, to gather, glean (l. saman axhelmur); l. upp, to pick up;

2) to grasp, catch (eldrinn las skjótt tróðviðinn); l. sik upp, to haul oneself up (hann las sik skjótt upp eptir øxarskaptinu);

3) to knit, embroider;

4) to read (l. á bók); l. fram, l. upp, to read aloud; l. um (of) e-n, to speak (evil) of one (l. fár um e-n).

Cleasby-Vigfusson

pres. les; pret. las, last, las, pl. lásu; subj. læsi; imperat. les, lestu; part. lesinn: [Ulf. lisan = συλλέγειν, συνάγειν; A. S. lesan; provincial Engl. to lease; O. H. G. lesan; Germ. lesen; cp. Gr. λέγειν, Lat. legere]:—prop. to glean, gather, pick, Stj. 615; lesa hnetr, aldin, Gísl. (in a verse), Dropl. 5; lesa ber, to gather berries, K. Þ. K. 82; hafði hón lesit sér mikil ber til fæðslu, Bs. i. 204; lesa blóm, Art. 66:—lesa saman; verða nokkut vínber saman lesin af þyrnum? Matth. vii. 16; þvíat eigi lesa menn saman fíkjur af þyrnum ok eigi heldr vínber af þistlum, Luke vi. 44; lesit fyrst íllgresit saman, Matth. xiii. 30; þeir lásu saman manna um morguninn … þá hafði sá eigi meira er mikit hafði saman lesit, Stj. 292; þessir smáir articuli sem hér eru saman lesnir, Fb. iii. 237; saman lesa líf e-s, to compile, H. E. i. 584: þeir lásu upp (picked up) hálm þann allan, Mart. 123; tóku þeir silfrið ok lásu upp, Fms. viii. 143.

2. to grasp, catch; eldrinn las skjótt tróð-viðinn, Eg. 238: of a ship, þat má rétt heita Stígandi er svá less hafit, Fs. 28; bróðirinn less um herðar sér þann kaðals-hlutinn sem þeir höfðu haldit, grasped it, wound it round his shoulders, Mar. …

Shortened here. Read the full article →

lesandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a reader, one able to read; see above.

lesari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a reader.

lesni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [prob. from lesa I. 3], a kind of head-gear for women; typt klæðar, vævgin ok lesni (lesin) þat á dóttir, N. G. L. i. 211, cp. Js. 78: poët., lesnis stofn, the ‘stem’ of the lesni = the head, Landn. 152 (in a verse); lesnis land (lesni lands MS.), id., Leiðarv. 24.

lesnig

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = lesni, D. N. iv. 328.

lesning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. reading, H. E. i. 475, Hom. 4.

lest
Zoëga

f.

1) burden, cargo;

2) train of packhorses.

Cleasby-Vigfusson

1. f. [cp. Engl. last, as in Orkneys and East Angl. ‘a last of herrings,’ and Old Engl. lastage = freight; Germ. last; Dan. læst], a last, burden, a measure of ship’s burden, reckoned at twelve ‘skippund,’ D. N. iv. 651, Bs. i. 545, Gþl. 371, B, K. 20, 89, MS. 732. 16 (where wrongly ten for twelve); lest gulls, Fms. xi. 351, where = talentum (?); lest járns, harðsteins, D. N.; lest síldar, N. G. L. passim: a cargo, Jb. 386. In mod. usage the tonnage of Dan. and Norse ships is counted by læster.

II. in Icel. sense, a caravan of loaded pack-horses, Grett. 119: plur. lestir, the market season in June and July.

COMPDS: lestamaðr, lestatal.

2. f. reading, a lesson; meðan lestin verðr lesin, Stat. 299, N. G. L. i. 390.

LESTA
Zoëga

(-sta, -str), v. to injure, damage (l. skip sitt);

refl., ~st, to be injured, damaged (féll hann af baki ok lestist fótr hans).

Cleasby-Vigfusson

t, [Lat. laedere, by Grimm’s law, t for d], to break up, injure, wreck; lesta skip, to wreck one’s ship, Eg. 159; lesta hús at lásum eða viði, Grág. ii. 110: impers. to be wrecked, ok lesti þar skipit, Fms. x. 158; þá er bæði (both ships) lesti Hjálp ok Fífu, Orkn. (in a verse).

2. metaph. to break, violate; lesta lög, Skálda (in a verse).

II. reflex. to be damaged; ef kirkja brennr upp ok lestisk, K. Þ. K. 42; bogi þeirra lestisk, 623. 31; þá lestisk ráin, Grett. 86; féll hann af baki ok lestisk fótr hans, Fb. i. 538; skip lestisk, Grág. ii. 268: part., ok lest (broken) svá skip hans at eigi væri fært, Fær. 116; hestr er lestr, haukr er daudr, Maurer’s Volks. 321.

lesta-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a driver of a lest.

lesta-tal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘the tale of læster,’ tonnage, Jb. 390.

LESTI
Zoëga

I) adv., only in the phrase, á ~, last, at last.

II) from löstr, fault.

Cleasby-Vigfusson

adv., only in the phrase, á lesti, at last; [cp. A. S. on laste; Germ. am letzten]; it occurs in old poetry, but rarely in prose, and is now obsolete; the explanation in Lex. Poët. deriving it from löstr (a crime) is erroneous:

1. in poetry; Jórdan er á lesti, Edda (Gl.), Hallfred (Fs. 206. 5); hann gékk fyrstr í hildi en ór á lesti, he went first into battle and last out of it, Sighvat, Korm. 128 (in a verse); fýstisk sunnan | Sigurðr á lesti, Mork. 217:—at lesti = á lesti, Lil. 20, Grett. (in a verse); the Am. 63 is corrupt, perhaps = litu er lýsti.

2. in prose; en fyrir þat munu vér láta fé várt ok frændr ok sjálfa oss á lesti, Bret. 36; trúa hófsk á Gyðinga-landi, ok mun þangat koma á lesti, 625. 189; fyrst at upphafi í kenningu sinni, síðan í jartegna-görð, ok í lífláti á lesti, 655 xiii A. 27; hón var nunna á Íslandi ok einsetu-kona á lesti, Ld. 338, (vellum Arna-Magn. 309), Hom. (St.) 55; ef þú vill eigi þenna kost, þá muntú mæta kvölum á (ok MS.) lesti, 625. 74; ok gaf hann henni á lesti son sinn níu vetra gamlan, Ó. T. 15; ok á lesti hellti hann út sínu bana-blóði, 40.

lestir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a breaker, wrecker, Lex. Poët.

lestr
Zoëga

m. and f. reading.

Cleasby-Vigfusson

f. a lesson, portion for reading; Kristr mælti sjálfr enn í þeirri helgu lestr, Hom. 63; svá sem heilagr páfi Leo segir í lestinni, 671 B. 3.

II. in mod. usage, lestr, m., gen. lestrar and lestri, reading; gékk lestrinn seint ok tregliga, Bs. i. 155; gékk fram lestrinn djákna, 871, freq. in mod. usage:—home-service = húslestr, q. v.; vera við lestr, heyra lestr, to attend to a lestr; fyrir lestr, in the forenoon; eptir lestr, in the afternoon on Sundays, see húslestr.

COMPDS: lestrarkver, lestrbók, lestrarkór.

lestrar-kór

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = leskór, Bs. i. 823 (885).

lestrar-kver

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., -bók, f. a reading-book.

lestr-bók

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = lesbók, Am. 5.

lest-reki
Zoëga

m. agent, manager.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘caravan-driver,’ a steward, Sturl. i. 74; sendimaðr eða lestreki, iii. 128, Bs. i. 848, 872.

les-bók
Zoëga

f. lesson-book.

Cleasby-Vigfusson

f. a lesson-book, Vm. 52, 55, Dipl. v. 18.

les-djákn
Zoëga

m. reading clerk.

Cleasby-Vigfusson

m. a reading clerk, Bs. ii. 11, Th. 76.

les-kór

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a reading gallery or choir, Mar.

les-skrá

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = lesbók, Jm. 11.

leti
Zoëga

f. sloth, laziness.

Cleasby-Vigfusson

f. [latr], laziness, sloth, Hom. 26, Sks. 2; leti at rita, Bs. i. 137, passim.

COMPDS: letifullr, letisvefn.

letingi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a lazy person.

leti-fullr
Zoëga

a. slovenly.

Cleasby-Vigfusson

adj. slovenly, Mar.

leti-svefn
Zoëga

m. sleep of sloth.

Cleasby-Vigfusson

m. a sleep of sloth, Bs. ii. 91.

LETJA
Zoëga

(let; latta, lóttum; lattr), v. to hold back, dissuade (one from something), l. e-n e-s (Björn latti ferðar; konungr fór eigi at síðr);

refl., ~st, to become loth, unwilling (þrællinn tók at l. mjök á starfanum).

Cleasby-Vigfusson

pres. let; pret. latti; subj. letti; part. lattr; with neg. suff. pres. reflex. leti-a, Skv. 3. 44; letsk-a-ðu, Ls. 47 (Bugge, see the foot-note): [A. S. latjan; Old Engl. let (to hinder)]:—to hold back, dissuade, with acc. of the person, gen. of the thing; hvetið mik eða letið mik, Bkv. 14, Vþm. 2, Am. 29, 46, Skv. 3. 41; fýstu sumir, en sumir löttu, Eg. 242; fieiri löttu, ok kölluðu þat ráð at …, Ó. H. 145, Fs. 108, Gkv. 1. 2; sumir aflöttu fyrir konungi, Fms. ix. 370; sumir löttu fyrir-sátinnar, Sturl. i. 36; aðrir góðir menn löttu fyrirsátar, 38; Björn latti ferðar, Ó. H. 174; heldr löttu þeir þess, ok kváðu slíkt ekki kvenna ferð, Ld. 240; um várit vill Leifr í hernað en Ingólfr latti þess, Fs. 121; hann latti þá (dissuaded them) at vera með konungi, Gullþ. 5; mun ek þat eigi göra, af ek sé ek fæ eigi latt, Ld. 238.

II. reflex. to be let or hindered, slacken, desist; hví né letskaðú, Loki, Ls.; eigi mun ek letjask láta nema þú sér eptir, Eg. 257, Boll. 346; en þá ætla ek, at þú letisk meirr fyrir sakir hræðslu en hollostu við konung, Ó. H. 145; þrællinn tók at letjask mjök á starfanum, Grett. 148; herr lattisk at ganga, they did not go, could not do it, Glúm. …

Shortened here. Read the full article →

LETR
Zoëga

n. letters, writing.

Cleasby-Vigfusson

n. [from Lat. litera], letters; í framflutning máls ok letri, Skálda 181; til letrs ok bóka-gerðar, Bs. i. 790: type, letters, characters, Latínu-letr, Latin letters; sett-letr, múnka-letr, ‘monks’-letters’ = black-letter; höfða-letr = the angular letters found in inscriptions on old tombstones; Rúna-letr, Runic letters; galdra-letr, magical characters:—a letter, writ, Jm. 19. letrs-háttr, m. a mode of writing, alphabet, Skálda 160.

letra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to put into letters.

letr-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. writing, Stj. 379.

letr-list
Zoëga

f. art of writing.

Cleasby-Vigfusson

f. the art of writing, Skálda 160.

let-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. dissuasion, Bs. i. 142.

LEYÐRA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að (?), [lauðr or löðr], to wash; leyðra borðker or bjórker, to wash the dishes, Em. 1.

LEYFA
Zoëga

(-ða, -ðr), v.

1) to give leave to, allow, permit (leyfi þér honum at fara sem honum gegnir bezt);

2) to praise (at kveldi skal dag ~).

Cleasby-Vigfusson

ð, [lof; Germ. er-lauben]:

I. to permit, allow; ley fa e-m e-t, leyfi þér honum at fara sem honum gegnir bezt, Nj. 10; var leyft at gefa upp gamal-menni, Fms. ii. 225; villtú leyfa nökkurum mönnum útgöngu, Nj. 200, passim in old and mod. usage.

II. to praise, with acc.; leyfa is the older, lofa (q. v.) the later form; leyfa freq. occurs in old poets, Hm. 81, 91, Gh. 4 (Mm. 5), Fms. i. 182 (in a verse), xi. 215 (in a verse), Ó. H. 173, Edda 65 (in a verse): in prose—þá er ek leyfi Ólaf konung ok svá háttu hans, Fms. v. 327; lítt er þessi maðr leyfðr fyrir oss, vi. 108; þó er hann mjök leyfðr af mörgum mönnum, Bs. i. 480: the phrase, eiga fótum fjör at leyfa (mod. fjör at launa), O. H. L. 6; but esp. freq. in poetry is the part, leyfðr = famed, glorious, passim, see Lex. Poët.

leyfð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. praise, Ó. H. 24 (in a verse).

leyfi
Zoëga

n. leave, permission.

Cleasby-Vigfusson

n. [Engl. leave], leave, permission, Fms. ii. 79, viii. 271, K. Á. 176, Sks. 59, Bs. i. 500; lof eða leyfi, Fb. ii. 266; taka leyfi af e-m, to take leave, Flóv. 32, Str. 64: of poetical licence, Edda 120, 124.

COMPDS: leyfidagr, leyfislaust.

leyfis-laust

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. without leave, Jb. 398.

leyfi-dagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘leave-day,’ holiday, K. Þ. K. 120.

leyfi-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. by leave, with permission, Mar., H. E. i. 470.

leyfi-ligr
Zoëga

a. permitted, allowed.

Cleasby-Vigfusson

adj. permitted, allowed, Fs. 23.

LEYGR

No entry

Cleasby-Vigfusson

in., gen. leygjar and leygs, [akin to logi], a lowe, fire, flame, freq. in old poetry, singly as well as in compds, but never used in prose; esp. freq. in poët. circumlocutions of gold and weapons; báru-leygr, the waves’ beam = gold; arm-leygr, the flasb of the arm = a bracelet; und-leygr, the flash of a wound, of blood, of Odin, etc. = a weapon, see Lex. Poët. leyg-för, f. a fire (Lat. incendium), Fms. ix. 533 (in a verse).

LEYNA
Zoëga

(-da, -dr), v.

1) to hide, conceal; l. e-n e-u, to hide, conceal a thing from one;

2) refl., ~st, to hide oneself, be concealed; l. at e-m, to steal upon a person, attack by stealth; l. í brott, to steal away.

Cleasby-Vigfusson

d, [laun; Scot. layne], to hide, conceal, absol. or with dat. of the thing; var leynt nafni hans, Ld. 296, Grág. i. 125, Ísl. ii. 251, Ld. 296.

2. with dat. of the thing, acc. of the person; leyna e-n e-u, to hide a thing from one, Og. 27, Nj. 23, Grig, i. 370, Fms. viii. 12; öld leynig því aldri, Sighvat, Ó. H. 119: with acc. of the thing, less correct, Str. 31, 50, D. N. iv. 546.

II. reflex. to hide oneself; leynisk hann nú Norðmanna-konungr, Fms. i. 44, Sks. 605:—leynask í brott, to steal away, Eg. 572, Fb. ii. 367: or absol., í því ætlar bóndi at leynask út í myrkrit, Eg. 240:—leynask at e-m, to steal upon a person, attack by stealth, Grett. 149 A.

2. part. leynandi = lendr, in the phrase, með leynanda löstum, with hidden flaws, N. G. L. i. 25, 29: leyndr, part. pass, secret, hidden; e-t ferr leynt, goes by stealth, in secrecy, Eg. 28; leynd mál, secrets, Grág. i. 362; fór þat eigi leynt, it was not hidden, Fb. ii. 271.

leynd
Zoëga

f. secrecy, concealment, hiding; með l., af l., secretly.

Cleasby-Vigfusson

f. secrecy, hiding; til leyndar, Fms. x. 383, Sks. 365; með leynd, secretly, Stj. 200, Rd. 235, Ísl. ii. 199, Fms. x. 380, passim; leyndar-bréf, -erendi, a secret letter, secret errand, viii. 128, ix. 341, Stj. 383.

COMPDS: leyndardómr, leyndarkofi, leyndarlimr, leyndarmál, leyndarnef, leyndarstaðr, leyndartal.

leyndar-dómr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mystery, N. T., Vídal., Pass.

leyndar-kofi
Zoëga

m. closet.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a closet, Bs. i. 253.

leyndar-limr
Zoëga

m. the privy member.

Cleasby-Vigfusson

m. the hidden limb, genitalia, Stj. 21.

leyndar-mál
Zoëga

n. secret affair, a secret.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret affair, Fms. i. 54, viii. 342, Sks. 341.

leyndar-nef

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a hidden person, N. G. L. i. 200.

leyndar-staðr
Zoëga

m. hiding place.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden place, Sturl. ii. 151.

leyndar-tal
Zoëga

n. secret talk (eiga ~ við e-n).

Cleasby-Vigfusson

n. secret talk, Fms. x. 262, 320.

leyni
Zoëga

n. hiding-place.

Cleasby-Vigfusson

n. a hiding-place, esp. in pl., 623. 3: sing., leita sér leynis, Nj. 267; í leyni e-u, Korm. 144: í leyni = í leynd.

COMPDS: leynibragð, leynidyrr, leynifjörðr, leynigata, leynigröf, leynihérað, leynikofi, leynistigr, leynivágr, leynivegr.

leyningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hollow way; skal ráða lækr fyrir ofan hól er fellr ór leyningum, upp á fjall ok fram í á, Dipl. iv. 1: a local name, Rd. 276.

leyninn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hiding; l. af kröptum sínum, 625. 83.

leyni-bragð
Zoëga

n. secret plot.

Cleasby-Vigfusson

n. a secret plot, Fms. v. 257.

leyni-dyrr
Zoëga

f. pl. secret door.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. secret doors, Nj. 198 (v. l.), Anal. 186.

leyni-fjörðr
Zoëga

m. hidden fjord.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden fjord, Fas.

leyni-gata
Zoëga

f. secret path.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a secret path, Sól. 23.

leyni-gröf
Zoëga

f. hidden pit.

Cleasby-Vigfusson

f. a hidden pit, Ísl. ii. 74.

leyni-hérað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a secluded county, Róm. 260.

leyni-kofi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a secret closet, Mar.

leyni-liga
Zoëga

adv. secretly.

Cleasby-Vigfusson

adv. secretly, Nj. 5, Gþl. 63, 65.

leyni-ligr
Zoëga

a. hidden, secret.

Cleasby-Vigfusson

adj. hidden, secret, 625. 190, Fms. x. 269, N. G. L. iii. 5.

leyni-stigr
Zoëga

m. = leynigata.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden path, Ísl. ii. 44, Al. 89.

leyni-vágr
Zoëga

m. hidden creek.

Cleasby-Vigfusson

m. a hidden creek, Nj. 280, Fs. 112, Eg. 374, O. H. L. 2, 36.

leyni-vegr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a secret way, Rd. 222.

leyra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u. f. (spelt lôra, Edda ii. 464, 547), [cp. Dan. kukke-lure and Scot. lowry = a fox]:—a sneaking, worthless person, mann-læra; læðist kisu-lóra (the naughty pass sneaks) latir í endann klóra, Hallgr.

LEYSA
Zoëga

(-ta, -tr), v

1) to loose, loosen, untie, undo (tók Skrýmir ok leysti nest-bagga sinn); l. knút, to undo a knot;

2) impers. is dissolved, breaks up (skipit leysi undir þeim); snjó, ís leysir, the snow thaws, the ice breaks up; árnar (vötn) leysir or ísa leysir af vötnum, the ice breaks up on the rivers;

3) to absolve (biskup sagðist eigi mega leyas þá);

4) to free, set free, release (l. e-n ór ánauð, af þræildómi);

5) to discharge, pay (bœndr hetu jarli stórfé at l. þat gjald, er á var kveðit);

6) l. or l. af hendi, to perform, do (vel hefir þú leyst þitt erendi);

7) to redeem, purchase (vil ek l. landit til mín);

8) to solve (a difficulty); hann leysti hvers manns vandræði, he helped every man in distress;

9) to send away, dismiss (Oddr leysir menn þaðan með góðum gjöfum);

10) to get rid of, dispatch (seint sœkist várum félaga at l. þenna úkunna mann);

11) with preps. and advs., l. e-n brott, to dismiss (leysti Ásmundr hann brott með góðum gjöfum); l. e-n frá e-u, to rid one of a thing; l. ór e-u, to solve, explain, answer (K. leysti ór því öllu froðliga, sem hann spurði); l. …

Cleasby-Vigfusson

t, [lauss; Ulf. lausjan = δύειν; A. S. losjan; Engl. loosen; Germ. lösen]:—to loosen, untie, Edda 29, Eg. 223, Fms. vii. 123; leysa skúa, 656. 2: the phrase, þó mun einn endi leystr vera um þetta mál, it will all be untied, end in one way, Gísl. 82, cp. Korm. (in a verse); leysa til sekkja, to untie, open the sacks, Stj. 216; leysa til sárs, to unbind a wound, Bs. ii. 180; leysa sundr, to tear asunder, Grett. 115.

2. impers. it is dissolved, breaks up; þat veðr gerði mánudaginn, at skipit (acc.) leysti (was dissolved) undir þeim, hljópu menn þá í bát, Sturl. iii. 106; sum (skip, acc.) leysti í hafi undir mönnum, were wrecked, broken up, Bs. i. 30; bein (acc.) leysti ór höfði henni, 196; leysti fót undan Jóni, Sturl. iii. 116:—of ice, snow, to thaw, þá er vár kom ok snæ leysti ok ísa, Eg. 77; kom þeyr mikill, hlupu vötn fram, ok leysti árnar, the ice broke up on the rivers, Sturl. iii. 45; þegar ísa leysir af vötnum, Fms. iv. 142; áin var leyst (thawed, open) með lönduni, en íss flaut á henni miðri, Boll. 358; vötn (acc.) mun ok skjótt leysa, Fbr. 12 new Ed.

II. …

Shortened here. Read the full article →

leysing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. loosening, Skálda 203: a thawing, melting of ice and snow, Fas. ii. 407.

leysingi
Zoëga

(gen. -ja), m. freedman.

Cleasby-Vigfusson

a, m., also lausingi, leysingr, m., esp. in gen. leysings, N. G. L. i. 29, 33, 36, 49, 238, 345, Grág. i. 185, Jb. 6:—a freedman, Lat. libertus; þræls morð eða leysings, Jb. l. c., Grág. i. 184, 185, 265, 266, Eb. 166, Eg. 740, Ld. 12, 100, Landn. 111, 112, Nj. 59, Fb. i. 538, Fms. i. 114. leysings-eyrir, m. a freedman’s fee, to be paid to his master to the amount of six ounces, N. G. L. i. 36, 39.

II. a landlouper; harm var náliga lausingi einn félauss, Ld. 38: = lausamaðr.

leysingja
Zoëga

f. freedwoman.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a freed-woman, Grág. i. 184, 185, N. G. L. i. 33.

leyti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. part., see hleyti.

LÉ
Zoëga

I) (dat. and acc. ljá; pl. ljár), m. scythe (þeir hjuggust með ljám).

II) from ljá.

Cleasby-Vigfusson

m., with the article léinn, Fms. vii. 264; acc. sing. lia, Korm. 38; ljáinn, Fb. i. 522; plur. learnir, Edda 48; dat. lianum (ljánum), id.; acc. pl. lia (= ljá), id.: the mod. form is nom. ljár, gen. ljás, dat. and acc. ljá; the nom. ljár occurs in Fb. i. 522: [North. E. ley, lea; Dan. lee; Swed. lia]:—a scythe; hinn deigi lé, Mkv.; hvass lé, Flóv. 25; stæltr lé, Grág. i. 501; dengja ljá, ii. 211; orb ok nýjan ljá, Fb. i. 522; ljá í langorfi, Korm. 38; stafn-ljá (dat.), an entering hook, Fms. vii. 264.

COMPDS: lédengd, lédenging, légarðr.

LÉN
Zoëga

n.

1) fief, fee (halda lönd ok lén af konungi);

2) royal grant or emolument;

3) royal revenue;

4) share of good things (sumir hafa lítit lén eða lof).

Cleasby-Vigfusson

n., mod. also léni, [Dan. len; Germ. lehen], a fief, fee; taka land í lén, Fms. i. 22, iv. 212; halda lönd ok lén af konungi, 232; hann hafði í lén hálfar Færeyjar af Haraldi Gráfeld, ii. 91; þat lén sem hann veitir mér, Gþl. 63 (in an oath of homage); Herra Knútr hafði þá hálft Rygja-fylki ok Sogn hálfan, ok þótti honum þat lén minna en hann vildi, Fms. ix. 428, x. 116; beiðask léns yfir fylki, Fagrsk. 7; þar sem lendr maðr hefir lén, N. G. L. ii. 407:—a royal grant or emolument, bæði um skyldir ok útgerðir ok mörg önnur lén, Fms. vi. 339; hann heitr yðr í mót miklu léni ok trausti, viii. 204; hann gaf honum mikit lén ok land í sínu ríki, O. H. L. 18; hann hafði veitt honum mikit lén, ok gefit honum dýrligar gjafir, 68; skyldu ok þeir sem lénin höfðu missa þeirra, ef þeir flytti eigi þessi bréf, Bs. i. 764:—royal revenue, þitt ríki liggr undir úfriði, ok tekr þú eigi af þvílíkt lén sem þú ættir at hafa, O. H. L. 30:—an office, umboðs-lén, D. N. v. 417; sá konungs umboðs-maðr sem þar hefir lén, N. G. L. ii. 280.

II. metaph. the good things of this life; sumir hafa lítið lén eðr lof, Edda 11. léns-maðr, m. …

Shortened here. Read the full article →

léna
Zoëga

f. pad or cushion which is placed under a pack-saddle.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. to grant, Vígl. 31.

2. u, f. [cp. Germ. lehne; Engl. to lean]:—the pad or cushion laid under the pack-saddle; hann tók tvá hesta ok lagði á lénur (mod. reiðing), Nj. 74; kómu þeir til hesta sinna, ok er þeir vildu lénur á þá leggja, Bs. i. 389; vóru lagðir út vöru-sekkar nokkurir á hlaðit, ok þar lénur með, Ísl. ii. 204.

3. að, to saddle; Bileam lénaði ösnu sína, Stj. 334.

léni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [le], a scythe, steel and iron welded together in a forge; gæta þarf líka að því, meðan verið er að slá lénið, að …, Árm. á Alþ. iv. 119.

LÉREPT
Zoëga

n. linen, linen cloth.

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. lærred; prob. a compd. qs. lé-ript = soft raiment]:—linen, a linen cloth, K. Þ. K. 20, Grág. i. 213, Sks. 287, Fms. vi. 348, Fs. 147: also in plur., vera at léreptum, to be at one’s linen, of a lady, 161; lérept is opp. to vaðmál, K. Þ. K. (Kb.) 8. lérepts-dúkr, -hökull, m. a linen cloth or cope, Vm. 53, 114.

LÉTTA
Zoëga

(-tta, -ttr), v.

1) with acc. to lighten (l. skipin);

2) with dat. to lift (þá létti köttrinn einum fœti);

3) l. e-u, to desist from, leave off; l. ferð sinni, to stop one’s journey, to halt; also absol., þeir léttu eigi (they stopped not, halted not) fyrr en þeir kómu í Skaptártungur; l. af e-u, l. af at gøra e-t, to leave off doing, give up (hann léttir aldregi af slíkt at vinna); l. af hernaði, to leave off freebooting; l. undan, to withdraw, retreat (svá kom því máli, at Sigvaldi létti undan);

4) to relieve, ease (hann létti hans meini með mikilli íþrótt);

5) impers., e-m léttir, one is relieved, eased (of pain, illness); sótt (dat.) léttir, léttir af sóttinni, the illness (fever) abates; with the person in dat., the illness in gen. honum létti brátt sóttarinnar, he soon recovered from the illness; l. upp, to clear up, abate, esp. of the weather; storminum (hríðinni) léttir upp, the storm (snowstorm) abates;

6) refl., ~st, to be lightened, cleared, of the sky (hinn syðri hlutr léttist); impers., e-m léttist = e-m léttir, one is relieved, eased (léttist honum heldr, ok var á fótum þrjá daga). …

Cleasby-Vigfusson

t:

I. with acc. to lighten; hann bað létta skipin, Sturl. iii. 62; þeir köstuðu farminum ok léttu skipin, 656 C. 52.

II. with dat.:

1. to lift; þá létti köttrinn einum fæti, Edda 33.

2. to alight from; létta ferð sinni, þeir léttu eigi fyrr ferð sinni en þeir kómu norðr til Þórólfs, Eg. 76, 106; léttu eigi ferð sinni fyrr, en …, Nj. 61, Fms. i. 72; and absolutely, to stop, halt; þeir léttu eigi (stopped not, halted not) fyrr en þeir kómu í Skaptár-tungur, Nj. 261; er nú mál at létta þessum leik, Fms. xi. 96; l. hernaði, Fær. 99:—létta af e-u, or letta af at göra e-t, to leave off doing, cease doing, give up; hann léttir aldregi af slíkt at vinna, Fb. ii. 391; létta af áleitni við e-n, Fms. vi. 209; létta af at drekka vín, Stj. 428; ef hann léttir af at leita okkar, Bs. i. 228; at aflétta ranglætum, Mar.; létta af hernaði, to leave off freebooting, Fms. i. 30; létta af kvámum, ii. 13; bað þá létta af at drepa menn, Eg. 92: absol., sem þeir léttu at berja hann, D. N. iv. 90: with prepp., létta á e-t, to check, stop, make alight; verðr nú at létta á ofan-förna hennar, Ísl. …

Shortened here. Read the full article →

létta-bragð
Zoëga

n. cheerful look (gøra á sér ~).

Cleasby-Vigfusson

n. cheerfulness, Stnri. iii. 196.

létta-drengr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an errand-boy,

létta-kona

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a midwife, Thom. 482.

létta-sótt
Zoëga

f. child-labour.

Cleasby-Vigfusson

f. child-labour, Mar. 976.

létti
Zoëga

m.

1) alleviation, relief, ease;

2) readiness; af létta, readily, without reserve (hann sagði allt af létta).

Cleasby-Vigfusson

a, m. alleviation, relief, easing; e-m til létta, Karl. 207, Mag. 160; Bósi kveðsk vænta mikils létta af konungi, Fas. iii. 200, Bs. ii. 81; engir þeir sem upp höfðu gefit sinn part vildu nokkurn létta undir leggja, they would lend no help, Grett. 153.

2. the pulley above the bed of a sick person is called létti.

3. in the adverb. phrase, af létta, outright, plainly, Germ. frischweg; Grettir spurði at tíðendum, en Barði segir af létta slík sem vóru, Grett. 73 new Ed.; spyrr hón hann af stórvirkjum sínum, en hann sagði allt af létta, Fb. i. 278; sætt vara gör með létta, not straight, Eb. (in a verse).

COMPDS: léttibyrðingr, léttadrengr, léttimöttull, léttiskip, léttivinátta.

léttir
Zoëga

m. alleviation, relief.

Cleasby-Vigfusson

m. alleviation, relief.

léttis-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

= leytismaðr (or hleytismaðr), a vicar, Post. 34.

létti-byrðingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a light boat, Fms. xi. 430.

létti-möttull
Zoëga

m. light mantle.

Cleasby-Vigfusson

m. a light mantle, Fagrsk. 182.

létti-skip
Zoëga

n. a light, fleet ship.

Cleasby-Vigfusson

n. and létti-skúta, u, f. a light, fleet ship, Eg. 261, Fms. vii. 259, viii. 137, ix. 285, Hkr. i. 279.

létti-vinátta
Zoëga

f. good friendship.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a slight, superficial friendship, Sturl. iii. 291.

LÉTTR
Zoëga

a.

1) light, opp. to þungr;

2) active, nimble (l. á sér); vera á léttasta skeiði, to be at one’s most active age; ek em nú af léttasta skeiði, I am past my best years;

3) unencumbered, free; verða léttari (at barni), to be delivered of a child; e-m verðr harms síns léttara, one is eased of one’s grief;

4) light, easy (mœddist hann fyrir þeim ok gekk þeim léttara); var veðr létt, the wind was light;

5) cheerful, gladsome (var konungr þá l. í öllum rœðum); e-m segir eigi létt hugr um e-t, one has apprehensions;

6) of small value; leggja e-t í léttan stað, to think lightly of.

Cleasby-Vigfusson

adj., léttari, léttastr, [cp. Ulf. leihts = ἐλαφρία, 2 Cor. i. 17; A. S. leoht; Engl. light; O. H. G. lihti; Germ. leicht; Dan. let; Swed. lätt; cp. Lat. levis; Gr. ἐ-λαφ-ρός]:—light, of weight; bjórtunnu eða annað eigi léttara. Bs. i. 389.

2. of the body; manna fimastr ok léttastr á sér, Fms. x. 73; vera á léttasta skeiði (aldri), to be at one’s most active age; þá er Haraldr var á léttasta skeiði aldrs, Eg. 536, Ó. H. 68; ek em nú af léttasta skeiði, ok ekki til slíks færr, I have passed my best years, Háv. 40:—the phrase, verða léttari, to give birth, ‘to be lightened of the womb,’ Spenser, (ú-létt = heavy with child); ok nu líða stundir fram lil þess er hón verðr léttari, ok fæðir hón sveinbarn, Fms. xi. 53, Nj. 91, Ísl. ii. 11), Ó. H. 144, Fs. 143, 190; verða léttari barns (= at barni), N. G. L. i. 131.

II. metaph. light, easy; mæddisk hann fyrir þeim ok gékk þeim léttara, Eg. 192; þvíat þat kann henda at mönnum verðr harms síns léttara ef um er talat, Fms. vii. 105:—light, of wind, var veðr létt ok segltækt, 286; hann siglir út léttan land-nyrðing, Ld. …

Shortened here. Read the full article →

létt-brúnn
Zoëga

a. of cheerful look.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘light-browed,’ fair-complexioned, Gullþ. 9, Ld. 48, 94; spelt

létt-brýnn
Zoëga

a. of cheerful look.

Cleasby-Vigfusson

Grett. 160 new Ed.

létt-búinn
Zoëga

pp. lightly clad.

Cleasby-Vigfusson

part. lightly-clad, Stj. 240, Gullþ. 8.

létt-bærr
Zoëga

a. easy to bear.

Cleasby-Vigfusson

adj. easy to bear, 625. 72, Bs. i. 105, 236.

Létt-feti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ‘light-pacer,’ name of a horse, Edda, Gm.

létt-fleygr
Zoëga

a. swift, fleet-winged.

Cleasby-Vigfusson

adj. fleet-winged, Sks.

létt-færi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. alertness, Mar.

létt-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. nimble, fleet, Rb. 334, Þiðr. 343, Korm. (in a verse).

létt-fættr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. light-footed, fleet.

létt-hendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. light-handed.

létt-hjalað

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. part.; e-m verð l., to chatter, Fms. xi. 234.

létt-hlaðinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. light-laden, Fms. ii. 188.

létt-hugaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. light-minded, Sks. 24.

létt-klæddr
Zoëga

pp. lightly clad.

Cleasby-Vigfusson

part. lightly-clad, Hkr. iii. 281.

létt-látr
Zoëga

a. affable; light-mannered.

Cleasby-Vigfusson

adj. light-hearted, cheerful, Sks. 24, Fms. vii. 175, viii. 447, ix. 4.

létt-leikr
Zoëga

m. lightness, agility.

Cleasby-Vigfusson

m. (-leiki, a, m.), lightness, agility, alertness. Sks. 620, Fas. iii. 237, Lil. 17.

létt-liga
Zoëga

adv.

1) lightly;

2) easily

3) cheerfully, readily (taka e-u ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. lightly, easily, Fms. i. 85, viii. 78, Stj. 17: civilly, Stj. 209, Barl. 119: lightly, of dress, Ld. 46: readily, Eg. 200: may be, perhaps, Stj.; léttliga hvergi, 16, 24, 35, 112; léttliga at, may be that, 47, 59, 106, 122, 126, 159, 400, Fb. i. 376.

létt-ligr
Zoëga

a. light.

Cleasby-Vigfusson

adj. lightly, light, Bs. ii. 160.

létt-lífr
Zoëga

a. living an easy life (e-m er léttlíft).

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘light-lived,’ living an easy life, N. G. L. ii. 444, Mag. 90.

létt-lyndi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an easy temper.

létt-lyndr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. easy-tempered.

létt-læti
Zoëga

n. affability, friendliness (cf. léttlátr).

Cleasby-Vigfusson

n. a light life; léttlætis-kona, a harlot, Stj. 350, Fms. vii. 241, Str. 9.

létt-meti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a poor diet.

létt-mæltr
Zoëga

pp. spoken with ease.

Cleasby-Vigfusson

part. light-spoken, light-tongued, Fms. vii. 227.

létt-úð
Zoëga

f. light-heartedness.

Cleasby-Vigfusson

f. light-heartedness, Fms. vi. 287: mod. levity, frivolity.

létt-úðigr
Zoëga

a. light-hearted.

Cleasby-Vigfusson

adj. light-minded, Fms. ii. 20, xi. 5: light, thoughtless.

létt-vaxinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. slight of figure, slender, Hem.

létt-vígr
Zoëga

a.; e-m er léttvígt, one finds it easy to fight.

Cleasby-Vigfusson

adj. prone to fight, Eb. 43 new Ed.

létt-vísi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. levity, Barl. 148.

létt-vægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. light-weighted, of little value.

lé-barn
Zoëga

n. infant, baby.

Cleasby-Vigfusson

n. an infant, Hkr. i. 35, Fas. ii. 115.

lé-dengd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (or

lé-denging
Zoëga

f. scythe-sharpening.

Cleasby-Vigfusson

f., Jb. 218), the hammering, sharpening a scythe, Grág. ii. 338; see dengja.

lé-garðr
Zoëga

m. swath.

Cleasby-Vigfusson

m. a swathe, Finnb. 340.

lé-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), vile, of little worth; this word does not occur in old writers; the etym. is dubious, cp. lémagna, lébarn, etc.

lé-meginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., mod. lé-magna, indecl. faint, exhausted; lémegit ljós, a faint light, Stj. 16.

lé-skrápr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a tanned shark-skin, Ísl. ii. 113.

lé-torf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. turf cut with a scythe; kirkja á þrjá tigu létorfs á Vestr-holtum, Vm. 29.

lé-torfa
Zoëga

f. a turf cut with a scythe.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a turf or sod cut with a scythe, for roofing or the like; létorfna-skurðr, Vm. 140; varrar hans vóru sem létorfur, Fas. ii. 518.

LIÐ
Zoëga

I)

n.

1) host, folk, people;

fyrða l., the people;

þeir vóru allir eins liðs, they were all of one party;

vera einn sins liðs, to be alone;

2) family, household (lið mitt er heima bjarglaust);

3) troops, host;

samna liði, to gather troops;

4) aid, assistance;

veita e-m lið, to aid;

koma e-m at liði, to come to one’s assistance.

II)

n. poet.

1) ale (cf. líð);

2) ship.

Cleasby-Vigfusson

n. [cp. líða], a host, folk, people; lið heitir mannfólk, Edda 110; fyrða lið, the people, Hm. 160; sjaldan hittir leiðr í lið, 65; Dvalins lið, the dwarf people, Vsp. 14; þrír ór því liði, 17; Ásgrímr bauð því öllu liði til sín, Nj. 209; týndisk mestr hluti liðs þess er þar var inni, Eg. 240; þeir brenndu bæinn ok lið þat allt er inni var, Fms. i. 12; gékk liðit sveitum mjök, the people were much divided, Clem. 43; liðit rann ór þorpinu á landit þegar er þat varð vart við herinn, Eg. 528; ef þeir hafa eigi lið (crew) til brott at halda, Grág. i. 92; allt lið várt trúir, all our people trow, 656 C. 20; yfir öllu Kristnu liði, 623. 58:—a family, household, hélzk vinátta með þeim Gunnari ok Njáli, þótt fátt væri medal annars liðsins, Nj. 66; hafði hann þá ekki færa lið með sér enn ena fyrri vetr, Eg. 77; konungrinn bað mart lið þangat koma, ok svá Ifigeníu með lið sitt, 656 A. ii. 15; þeir vóru allir eins liðs, all of one party, Eg. 341; samir oss betr at vera eins liðs en berjask, Fs. 15:—a troop, herd, Freyfaxi gengr í dalnum fram með liði sínu, Hrafn. 6; hann (the wild boar) hafði mart lið með sér, Fms. iv. 57; þá rennr þar galti með lið sitt, Fb. …

Shortened here. Read the full article →

liða
Zoëga

I)

(lið; leið, liðum; liðinn), v.

1) to go, pass, glide (er skipit leið fram hjá flotanum);

~ e-m ór hug, to pass out of one’s memory;

2) to pass by, go past (er þeir liðu nesit);

impers., en er líðr Euphrates á (acc.), when one has passed the E.;

sem leið jóladaginn, as the Yule-day passed;

þá (or þegar) er e-n líðr, when a person is omitted, passed over;

Úlfr jarl var ríkastr í Danmörku, þegar er konung leið, next to the king;

3) to pass away, elapse, of time (eigi munu margir vetur ~ áðr en þér munuð þessa iðrast);

at liðnum vetri, when the winter had passed;

liðinn, dead, deceased;

at liðinn fylki, after my lord’s death;

4) impers. with dat., nú líðr, svá dögum, at, the days draw on;

þá var liðit degi, the day was far spent;

5) to go on, take place;

ek vil vita, hvat þeim líðr, how they are getting on;

ok sér, hvat leið drykkinum, and sees, how it had gone with his drinking;

6) with preps. and advs.:

~ af e-u, to depart from;

~ af heimi, to depart this life;

~ af, to pass away (líðr af vetrinn = líðr fram vetrinn);

impers., ~ at e-u, to approach, draw near; …

Cleasby-Vigfusson

að, [liðr], to arrange; þá skal biskup með þeim hætti liða lausnina, H. E. i. 243: to dismember, liða sundr or sundr-liða, and metaph. to expound [cp. ‘to divide,’ ὀρθοτομειν, N. T.]; ó-liðaðr, unexplained, Hom. (St.) 87.

II. reflex. liðask, to fall in curls, of hair; hárit ljósjarpt ok liðaðisk vel, Fb. iii. 246; gult hár ok liðaðisk allt á herðar niðr, Ld. 272, Þiðr. 174.

liðan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f, exposition, Hom. (St.) 51.

liða-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. without joints.

liða-mót

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the joints.

liði
Zoëga

m.

1) follower (liðar þat eru fylgðarmenn);

2) levy-district.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [lið], a follower; liðar þat eru fylgðar-menn, Edda 107; Eysteins, Þorkels, Háreks, Valþjófs liðar, the men of Eystein …, Walthiof, Fas. ii. 50 (in a vtrse), Fms. v. 222 (in a verse), Lex. Poët.; Búa-liðar, the men of Bui, Fms. xi. 140; Langbarðs liðar, the Lombard people, Gkv. 2. 19; Ás-liðar, the Ases, Skm. 34; hans liðar, his men. Fas. ii. 315 (in a verse); fjándinn ok hans liðar, Hom. (St.) 77; ek ok mínir liðar, Ó. H. 243.

II. a traveller, esp. a sailor, [cp. A. S. liða; and lið = a ship, liðsmenn = sailors]; in vetr-liði, a winter-sailor; sumar-liði, a summer-sailor.

III. in a local sense, a district, in regard to the levy; hann lagði á bændr leiðangr, at ór hverjum liða skyldi gera mann ok um fram pund ok naut, Fms. viii. 395, D. N. ii. 614, 624. liða-gjald, n. the levied tax (from liði = a sailor), Fms. viii. 327, 419.

liðka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [liðugr], to make smooth and easy.

LIÐR
Zoëga

(gen. -ar; pl. -ir, acc. -u), m.

1) joint of the body (lið kalla menn þat á manni, er leggir mætast); fótrinn stökk or liði, the foot went out of joint; fœra (fót) í lið, to set in joint again;

2) hann var fölleitr ok l. á nefi, he was pale-looking and hook-nosed;

3) degree (of kindred), generation.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. liðar and liðs, pl. liðir, acc. liðu, [Ulf. liþus = μέλος; A. S. lið; Scot. lith; Old Engl. (Chaucer) lith; O. H. G. lit; Germ. glied; Dan. led]:—a joint, of the body; lið kalla menn þat á manni er leggir mætask, Edda 110; á liðu, Hm. 137; ok of liðu spenna, Sdm. 9; ok lemða alla í liðu, Ls. 43; lykja e-n liðum, to make one’s joints stijf, Hm. 114: the allit. phrase, leggr og liðr, skalf á honum leggr ok liðr, he shivered all over the body, Fbr. 89 new Ed.; fótrinn stökk ór liði, the foot went out of joint, Ísl. ii. 246; færa í lið, to put into joint, Gullþ.; okkrir limir ok liðir, Ísl. ii. 201; þat er liðum loðir saman, N. G. L. i. 345:—poët., liðar eldr, hyrr, ‘lith-flame,’ poët. gold, Lex. Poët; liðar-hangi, a ‘lith-loop,’ bracelet, Eb. (in a verse); liðs snær, svell, ‘joint-snow,’ ‘joint-ice,’ = gold, silver, Lex. Poët.

2. metaph. a degree in a lineage; at fimmta kné ok fimta lið, N. G. L. i. 15; ætt-liðr, freq. in mod. usage.

3. of the nose; liðr á nefi, Ld. 272, Nj. 39, Þiðr. 178: úlf-liðr, the wrht; háls-liðr, hryggjar-liðr, ökla-liðr, fót-liðr. …

Shortened here. Read the full article →

Liðsmanna-konungr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(cp. A. S. lið-man = a sailor), the surname of a mythical king, Sturl. i. 23, Fas. ii. 154.

liðs-afli
Zoëga

m. forces, troops.

Cleasby-Vigfusson

a, m. forces, troops, Fms. iii. 203, vii. 207.

liðs-beini
Zoëga

m. giving help, assistance.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the giving help, Lv. 105.

liðs-bón
Zoëga

f. prayer for help.

Cleasby-Vigfusson

f. a prayer for help, Lv. 105.

liðs-börf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = liðsþurft, Fms. viii. 140, Hkr. iii. 340.

liðs-dráttr
Zoëga

m. assembling troops.

Cleasby-Vigfusson

m. an assembling troops, Ísl. ii. 171, Sturl. i. 87: open hostility, þá var mikill liðsdráttr með sonum Ófeigs at eptirmáli, Grett. 87.

liðs-fjöldi
Zoëga

m. greathost.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a great host, Fms. vii. 326, Orkn. 108, Bs. i. 763, Hkr. ii. 376, passim.

liðs-höfðingi
Zoëga

m. captain of a host.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a captain of hosts, Fms. vii. 37.

liðs-kostr
Zoëga

m. military force.

Cleasby-Vigfusson

m. a military force, Fms. vii. 319, Hkr. i. 281: means, forces, Grág. i. 287, Eg. 79.

liðs-laun
Zoëga

n. pl. reward for help rendered.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. reward for help rendered, Fms. vii. 146.

liðs-maðr
Zoëga

m. follower, warrior.

Cleasby-Vigfusson

m. a follower, warrior, in pl. liðsmenn, the men of one’s army, Eg. 57, Fms. ix. 36, 47, 509: a sailor, in the pr. name

liðs-munr
Zoëga

m. odds.

Cleasby-Vigfusson

m. odds, Eg. 289, Nj. 86, Fms. i. 42, Hkr. i. 115, Fs. 14.

liðs-safnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a gathering of troops, Fms. vii. 177.

liðs-yrði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n.; leggja e-m l., to speak a good word for one.

liðs-þurfi
Zoëga

a. in need of help.

Cleasby-Vigfusson

adj. in need of help, Fms. vii. 265, xi. 24.

liðs-þurft
Zoëga

f. need of help.

Cleasby-Vigfusson

f. need of help, Fms. viii. 199.

liðugliga
Zoëga

adv. willingly, readily (gerði Þ. þat vel ok ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. willingly, readily, Fms. iii. 119.

liðugr
Zoëga

a.

1) lithe, supple;

2) free, unhindered (skal Grettir fara l. þangat, sem hann vill);

3) unoccupied, disengaged;

4) easy, fluent of language (með ~i norrœnu).

Cleasby-Vigfusson

adj. [Germ. ledig], ready, willing, 655 xxxii. 2: free, unhindered, lauss ok liðugr, Stj. 59; skal Grettir fara liðugr þangat sem hann vill, Grett. 147; lofið mér liðugan gang! Safn i. 69: unoccupied, disengaged, Fs. ii. 80, Sturl. iii. 244, H. E. i. 422: free of payment, B. K. 119, Jb. 256; kvittr ok liðugr, Dipl. iii. 1, v. 21: easy, flowing (of language), með liðugri Norrænu, Bs. ii. 121: yielding, Fms. v. 299: agile, alert, in mod. usage.

Liðungar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men from Lið in Norway, in the county Vík, near to Oslo (Christiania), Ann. 1308; cp. Lið-vicingas in the old Anglo-Saxon poem Widsith.

lið-bót

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. addition of help, Thom. 36.

lið-drjúgr
Zoëga

a. strong, powerful.

Cleasby-Vigfusson

adj. strong, powerful, Fms. viii. 345.

lið-fár
Zoëga

a. short of men.

Cleasby-Vigfusson

adj. short of men, Fms. vii. 289, Ísl. ii. 408.

lið-fæð
Zoëga

f. scarcity of men.

Cleasby-Vigfusson

f. a scarcity of men, Þiðr. 64.

lið-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. able-bodied, Eg. 117, 146, Fms. x. 399, xi. 146, Hkr. ii. 384.

lið-góðr
Zoëga

a. good at doing; handy.

Cleasby-Vigfusson

adj. good at doing, handy; kappsfullr ok l. at öllu … lið-betri, Bs. i. 655, Fms. vi. 337.

lið-henda
Zoëga

f. a kind of metre.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a kind of metre, Edda 134 (Ht. 53).

lið-hending
Zoëga

f. a kind of metre.

Cleasby-Vigfusson

f. = liðhenda, Edda 124.

lið-hendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in the metre liðhenda, Edda 131.

lið-langr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj.; liðlangan dag, the live-long day.

lið-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. helpless, N. G. L. i. 211.

lið-leskja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [löskr], a bad hand, laggard.

lið-leysi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. lack of forces, Fms. x. 403, Jb. 392.

lið-léttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. of slight help, feeble.

lið-liga
Zoëga

adv. adroitly, handily.

Cleasby-Vigfusson

adv. handily, adroitly, finely, Sturl. ii. 52.

lið-ligr
Zoëga

a. adroit, handy.

Cleasby-Vigfusson

adj. alert, adroit, Sks. 289, Bs. i. 651, Fb. i. 167, Sturl. ii. 52.

lið-lítill
Zoëga

a.

1) having few men;

2) of little use.

Cleasby-Vigfusson

adj. having few men, Fms. vii. 207: naughty, 59.

lið-mannliga
Zoëga

adv. adroitly.

Cleasby-Vigfusson

adv. adroitly, Band. 5 new Ed., Fms. vi. 326.

lið-mannligr
Zoëga

a. adroit, handy.

Cleasby-Vigfusson

adj. adroit, handy, Fms. iii. 83, vii. 112.

lið-margr
Zoëga

a. having many men.

Cleasby-Vigfusson

adj. having many men, Njarð. 370, Gullþ. 11: liðfleiri, compar., Bs. ii. 150, Stj. 588.

lið-mikill
Zoëga

a. = liðmargr.

Cleasby-Vigfusson

adj. = liðmargr, Hkr. ii. 193.

lið-mjúkr
Zoëga

a. lithe, limber (meðliðmjúkum fingrum).

Cleasby-Vigfusson

adj. [liðr], lithe, slender, of the fingers, Karl. 301.

lið-rækr
Zoëga

a. rejected from a lið.

Cleasby-Vigfusson

adj. rejected as not able-bodied, Eb. 224, Ó. H. 202.

lið-safnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

-samnaðr, m. a gathering of troops, Eg. 98, 271, Fms. i. 117, vii. 286, Fær. 105, Nj. 105, Hkr. ii. 239.

lið-samr
Zoëga

a. ready to help.

Cleasby-Vigfusson

adj. ready to help, Fms. viii. 81.

lið-semd
Zoëga

f. assistance.

Cleasby-Vigfusson

f. assistance, Fs. 18, Eg. 265, 722, 731, Fms. i. 126, Edda 35.

lið-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = liðsemd, Grett. 83.

lið-sinna
Zoëga

(að), v.

1) to assist, with dat. (~ e-m);

2) to further, with acc. (hefir hón því heitit at ~ þetta mál).

Cleasby-Vigfusson

að, mod. t, with dat., to assist, further, Fms. vi. 269: with acc., to further, 395: liðsinnaðr, part. helping, Fms. iv. 308, vi. 62.

lið-sinni
Zoëga

n. help, assistance.

Cleasby-Vigfusson

n. help, assistance, Fms. iv. 159, Stj. 139, Fs. 33. liðsinnis-maðr, m. a helper, Lv. 79, Ó. H. 34.

lið-skipan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an array of troops, Hkr. ii. 362.

lið-skortr
Zoëga

m. lack of men.

Cleasby-Vigfusson

m. lack of men, Al. 41.

lið-skylft

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. requiring many people; vér höfum skip mikit ok liðskylft, requiring a numerous crew, Ó. H. 134; cp. fé-skylft.

lið-vani
Zoëga

a. lacking means (men).

Cleasby-Vigfusson

adj. lacking means (men), Landn. 84.

lið-vaskr
Zoëga

a. doughty, valiant.

Cleasby-Vigfusson

adj. doughty, valiant, Lv. 24.

lið-veizla
Zoëga

f. succour, support.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the granting help, support, Fms. i. 129, iv. 216, passim. liðveizlu-maðr, m. a supporter, Nj. 178, Fms. x. 258.

lið-þroti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = liðvani, K. Á., Sighvat.

lið-þurfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = liðsþurfi, Grett. 102 A.

lif
Zoëga

n.

1) life; týna lífinu, to lose one’s life; taka (ráða) e-n af lífi, to take or put and end to one’s life; sitja um l. e-s, to attempt or seek one’s life; vera á lífi, to be alive, living; vera lífi minnr, to be dead; fyrir l. sitt, even if it should cost one’s life (þeir vilja ekki fyrir l. sitt frá hverfa); lífs, alive; lífs eða látinn, alive or dead; hvárki lífs né liðinn, lífs né dauða, neither alive nor dead;

2) body; lífs ok sálar, body and soul; esp. the waist, middle (hafði hann vafit klæðum um lífit);

3) person; at svá fagrt l. skyldi þann veg kveljast, that so fine a man should be tortured in that way.

Cleasby-Vigfusson

f., see lyf.

LIFA
Zoëga

(lifl, lifða, lifat), v.

1) to be left (er þriðjungr lifði nætr); meðan öld lifir, while the world stands;

2) to live; meðan hann lifði, while he lived; at sér lifanda, in his life-time; lifa eptir e-n, to survive one (verðr maðr eptir annan at l.); l. við e-t, to live on, feed on (þeir lifðu nú við reka ok smádýri);

3) to burn, of fire (lifði þar eldr í skála).

Cleasby-Vigfusson

pres. lifi; pret. lifði; imperat. lif, lifðú, an older form lifi, 655 iv. 1, Stj. 445; neut. part. lifat, masc. lifðr, Hm. 69: there was a strong verb lifa, leif, lifu, lifinn, of which leifa is the causal, but of this word nothing now remains except the part. acc. lifna (vivos), Hkv. 2. 27, and dat. lifnum (vivo), 45: [Ulf. lifan = ζην; A. S. lifan; Engl. live; O. H. G. leban; Germ. leben; Swed. lefva; Dan. leve; a word common to all Teut. languages, the original sense of which was to be left, and so akin to leifa, = Lat. superstes esse, which sense still remains in some Icel. phrases; cp. also lifna.]

A. To be left; þóat einn hleifr lifi eptir, although one loaf ‘lives’ behind, i. e. is left, N. G. L. i. 349; skal þat atkvæði þeirra vera í hverju máli sem þá lifir nafnsins eptir, er ór er tekinn raddar-stafr ór nafninu, Skálda (Thorodd); þá er þat atkvæði hans í hverju máli sem eptir lifir nafnsins, er ór er tekinn raddar-stafr ór nafni hans, id.

2. of the day, night, or season; þá er þriðjungr lifir dags, when a third of the day is left, N. G. L. …

Shortened here. Read the full article →

lifna
Zoëga

(að), v.

1) to be left;

2) to come to life, revive (konungr hugði, at hón mundi l.).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. af-lifnan = περιλείπεσθαι; Swed. lämna; Dan. levne]:—to be left; en þeir er lifnuðu (those who were left alive) iðruðusk lögbrota, Sks. 675 B; engir afkvistir munu þar af lifna (to be left) í þessu landi, Fb. ii. 299; en þóat einn leifr lifni eptir, N. G. L. i. 371.

II. to come to life, revive, K. Þ. K. 14, Hkr. i. 102, MS. 623. 26: to remain, Alg. 358.

lifnaðr
Zoëga

m.

1) conduct of life;

2) convent life, convent.

Cleasby-Vigfusson

m. life, conduct of life, Stj. 55, 223, freq. in mod. usage: ó-lifnaðr, a wicked life.

2. convent life, a convent, Ann. 1231, Fms. xi. 444, Bs. i. 857, ii. 151.

LIFR
Zoëga

(gen. and pl. lifrar), f. liver.

Cleasby-Vigfusson

f., gen. sing. and nom. pl. lifrar: [A. S. lifer; Engl. liver; Germ. leber]:—the liver, Fbr. 137, Edda 76, Stj. 309, Grett. 137, passim: blóð-lifr, coagulated blood.

lifra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., poët. a sister, Bragi.

lifraðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. stewed with liver, Snót.

lifri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a brother, Edda (Gl.)

lifr-rauðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. liver coloured, dark red.

lif-steinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., see lyfsteinn.

LIGGJA
Zoëga

(ligg; lá, lágum; leginn), v.

1) to lie (ör liggr þar úti á vegginum);

~ sjúkr, to lie sick (hann liggr sjúkr heima);

þeir lágu í sárum, they lay ill of their wounds;

2) to lie buried (hér liggr skáld);

3) to lie at anchor (hann lagði til hafnar ok lá þþþþþþar um hríð);

~ veðrfastr, to lie weather-bound;

4) to lie, be situated, of a place (þorp ok borgir, er lágu við ríki hans);

5) to lie, go, lead, of a road (liggr gata til bœjarins);

6) to be covered with ice, ice-bound (vetrar-ríki var á mikit ok lágu firðir allir);

7) to lie with, have sexual intercourse with, = ~ hjá konu;

8) with preps. and advs.:

~ á e-m, to lie heavy on, weigh upon, oppress (~ á mér hugir stórra manna);

~ á hálsi e-m, to hang on one’s neck, blame one;

~ á e-m, to be fated to one (þat lá á konungi, at hann skyldi eigi lifa um tíu vetr);

~ á e-u, to attend, be connected with (á þessum ráðum ~ stórmeinbugir);

to be urgent, of importance, pressing (A. kvað honum eigi á ~ þat at vita);

liggr honum ekki á, it does not matter to him;

~ á úknyttum, to pursue wicked courses;

~ eptir, to be left undone (skal ekki eptir ~ þat, sem vér megum þeim veita); …

Cleasby-Vigfusson

pres. ligg, pl. liggja; pret. lá, 2nd pers. látt, mod. lást; subj. lægi; imperat. ligg and liggðú; part. leginn: [Ulf. ligan = κεισθαι; A. S. licgan; Chauc. to ligge; North. E. and Scot. to lig; Engl. to lie; Germ. liegen; Dan. ligge]:—to lie; ör liggr þar úti á vegginum, Nj. 115, Fas. i. 284; þeir vógu at honum liggjanda ok úvörum, 332; hann liggr á hauginum, Fb. i. 215; lá hann inni meðan þeir börðusk, Nj. 85; legsk hann niðr í runna nokkura ok liggr þar um stund, 132; Rafn lá í bekk, Sturl. i. 140; sveinar tveir er lengi höfðu úti legit á fjöllum, to lie out in the cold, Fms. ii. 98; sumir lágu úti á fjöllum með bú sín, lay out on the fells with their cattle, Sturl. iii. 75: of robbers, cp. úti-legu-maðr, an ‘outlying-man,’ outlaw; l. úti á fjöllum, Ld. 250: of freebooters, víkingar tveir, ok lágu úti bæði vetr ok sumar, Grett. 83; l. í hernaði, víkingu, to be out on a raid, Fs. 120, Eg. 1, Fms. xi. 44:—to lie, rest, þú skalt liggja í lopti hjá mér í nótt, Nj. 6; lágu þau þar tvau ein í loptinu, 7; þú skalt ríða um nætr en liggja (but lie abed) um daga, 34; Gunnarr lá mjök langa hríð, 94; …

Shortened here. Read the full article →

LILJA
Zoëga

f. lily (hon var hvít sem ~).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Lat. lilium], a lily, Stj. 562, Barl. 44, Trist. 7, Mag. 9: name of a poem, whence the saying, öll skáld vildu Lilju kveðit hafa, H. E. ii. 398:—metaph. of a lady, mín liljan fríð! Fkv. ii. 52: cp. den lillie-vaand (qs. lily-hand), epithet of a lady in the Danish Ballads.

COMPDS: liljugrös, Liljulag.

lilju-grös

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. lily flowers, Matth. vi. 28.

Lilju-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the metre of the Lilja, the mod. name for the ancient hrynhenda (q. v.), in which metre the Lilja was composed, whence the name.

LIM
Zoëga

n. foliage, small branches.

Cleasby-Vigfusson

n., this word is heterogene, neut. in sing., fem. in plur.:—the foliage, limbs, crown of a tree, opp. to the stem; hann lætr snúa liminu hvers trés út af borginni, Fb. ii. 124; neðarliga af furunni stóð einn kvistr mjór, ok tók í limit upp, Fas. iii. 33:—fagots, festi brátt í liminu er þeir höfðu borit undir virkit, Fms. i. 128; eldr kveyktr í þurru limi, vii. 37; ef maðr vill sér nýta lim þat, Grág. ii. 297.

II. plur. limar; limbs, branches, á baðmi viðar þeim er lúta austr limar, Sdm. 11, Fsm. 19; með greinum ok limum, Sks. 555; með limum ok kvistum, 444; bítr af Léraðs limum, Gm. 25; þeir lágu svá nær berginu, at lauf ok limar tóku út yfir skipit, Ó. H. 36; tré mikit, óðu limarnar uppi, en rætrnar í sjónum, Fms. vii. 163; þá sá þeir at limarnar hrærðusk, Eg. 377; festu skjöldu sína í limar, Nj. 104; þeir köstuðu lykkju snærisins upp í limar trésins, drógu síðan, svá at konungr hékk uppi við limar, Hkr. i. 26.

2. metaph. ramifications, consequences; grimmar limar ganga at trygð-rofi | armr er vára vargr, Sdm. 23; orða þeirra, er á annan lýgr | oflengi leiða limar, Skv. 2. 4; af þeim úvönum ok siðleysum leiddi svá margar limar, Thom. …

Shortened here. Read the full article →

lima

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, limðir, poët., Edda (in a verse), [limr], to dismember, El. 1, Sturl. ii. 11, Fas. iii. 126; af-lima (q. v.), Bs. ii. 75; lima upp, to rip up, N. G. L. i. 381.

limaðr
Zoëga

pp.

1) branchy, full of branches;

2) limbed; l. mjök, large-limbed; l. vel, having shapely limbs.

Cleasby-Vigfusson

part. [limr], limbed, esp. of the feet, hands; vel, ílla limaðr, Bs. i. 127, Ld. 20, Fms. v. 238, Ó. H. 74; limaðr mjök, with long limbs, Fms. vi. 206.

II. [lim], branching, Fb. iii. 298.

lima-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. gait, bearing.

lima-fall
Zoëga

n. paralysis.

Cleasby-Vigfusson

n., limafalls-sýki, f., medic. paralysis, Fél.

lima-grið

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. safety of limbs (lífs grið ok lima), K. Á. 36.

lima-lát
Zoëga

n. mutilation.

Cleasby-Vigfusson

n. mutilation, Fms. iii. 158.

lima-ljótr
Zoëga

a. ugly-limbed.

Cleasby-Vigfusson

adj. ugly limbed, Bárð. 165.

lima-vöxtr
Zoëga

m. frame of the body.

Cleasby-Vigfusson

m. the frame of the body, Fms. x. 151.

limi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., proncd. lími, [lim], a broom or rod of twigs, rod; barðr ok með lima húðstrokinn, Bær. 20; hann lætr ganga limann um bak honum ok báðar síður, Grett. 135; lét taka þá Svein alla, ok leggja fast lima á bak þeim, and lay the rod stoutly on their backs, Fms. vi. 189; limi söng harðan prima, the rod sang a harsh time (on his back), Mork. 227, cp. Orkn. 188, (in the verse in the note) = ‘the waves did beat the ship:’ the mod. phrase, leggja sig í líma, prop. to lay oneself under the rod, to take great pains in a thing, work hard; sóp-limi, a sweeping besom. lima-högg, n. a flogging, Hkr. iii. 216.

limpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. limpness, weakness, Fél. xv; það er limpa í mér, (mod.)

LIMR
Zoëga

(gen. -ar, pl. -ir, acc. -u), m.

1) limb (halda lífi ok limum);

2) joint of meat (þrír limir kjöts).

Cleasby-Vigfusson

m., gen. limar, pl. limir, acc. limu, limi, Sks. 107 new Ed., as also mod.; [A. S. lim; Engl. limb; Swed.-Dan. lem]:—a limb; á sínum limum, Hom. 126; um nasar eða aðra limu, Bs. i. 522; manna-höfuð ok af höggnir limir, Fms. i. 171; limuna, Bs. ii. 158, 168; leysa limu sína, Sturl. ii. 90: allit., líf ok limu, life and limb, Eg. 89; er viðr liggr líf eða limir, Gþl. 550; lífs grið ok lima, Eb. 310.

2. metaph., limu Guðs, Mar.; limu Fjándans, Devil’s limb, Fms. viii. 221.

II. a joint of meat; var á brautu einn limr oxans, Ísl. ii. 331; þrjá limu kjöts, Vm. 119; nauta-limir, hálfr fjórði tigr, Dipl. v. 18; limr slátrs, N. G. L. ii. 176.

III. = lim, n.; hvern lim eða kvist þeirrar ræðu, Sks. 568.

COMPDS: limaburðr, limafall, limagrið, limalát, limaljótr, limavöxtr.

lim-byrðr
Zoëga

f. burden of faggots.

Cleasby-Vigfusson

f. a burden of fagots, Fms. i. 127.

lim-heill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sound-limbed, N. G. L. i. 85.

lim-hlaupa
Zoëga

a. indecl. cowed, prostrate.

Cleasby-Vigfusson

adj., prop. of a horse = bógsiga, wrung in the withers: metaph. cowed, prostrate, þér látið mikilliga, en þegar ríkra manna orð koma til yðar, þá eru þér þegar limhlaupa, Sturl. i. 14; þeir Hörgdælir vóru orðnir svá limhlaupa fyrir Guðmundi, at …, 163.

lim-lesta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to maim, Geisli.

lim-lesting

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. mutilation.

LINA
Zoëga

(að), v.

1) to soften, mitigate;

2) to soothe, alleviate (linit harmi mínum); impers., e-u linar, it abates (við átak hans linat þegar sóttinni);

3) l. til, to give way;

4) refl., linast, to be softened, give way (þá linuðust hugir þeirra).

Cleasby-Vigfusson

að, [Dan. lindre; see linr], to soften, mitigate; þat linar saur, Pr. 473.

2. metaph. to alleviate; Guð linaði þeirra eymðir, Stj.:—with dat., lina þvílíkum þunga, Dipl. ii. 14; lina atsókninni, Stj. 604; unit harmi mínum, Karl. 215; lina til, to give way, Fms. vi. 28:—to abate, Bs. ii. 49 (of the wind).

II. impers. it abates; þá er líttat linaði élinu, Fms. xi. 136; við átak hans linar þegar sóttinni, Fb. ii. 145; at nokkut skyldi lina augna-verkinum, Bs. i. 317.

III. reflex. to be softened, give way; þá linuðusk hugir þeirra, Fms. ii. 36, Pr. 471, Rb. 440, Sturl. iii. 19.

linan
Zoëga

f. mitigation.

Cleasby-Vigfusson

f. mitigation, H. E. i. 259, ii. 72, 98, Grett. 117 A.

lind
Zoëga

I)

f.

1) lime-tree; lindar váði, fire (poet.);

2) linden-shield;

3) linden spear-shaft.

II)

f. source, spring; lindar logi, gold (poet.).

Cleasby-Vigfusson

f. a well, spring, brook, freq. in mod. usage, but seems not to occur in old writers unless it be in Skv. 2. 1, (lindar-logi, ‘well-lowe’ = gold): compds, vatns-lind, uppsprettu-lind.

LIND
Zoëga

I)

f.

1) lime-tree; lindar váði, fire (poet.);

2) linden-shield;

3) linden spear-shaft.

II)

f. source, spring; lindar logi, gold (poet.).

Cleasby-Vigfusson

f., dat. lindi, Eg. 567 (in a verse), [A. S. lind; Engl. linden, lime; O. H. G. linta; Germ. linde; Dan. lind]:—a lime-tree, Edda (Gl.), Merl. 2, 88, Pr. 406, passim, see Lex. Poët.

II. metaph. a shield (of lime-wood), Rm. 32, Vsp. 50; steind lind, a stained shield, Lex. Poët.; as also a spear, Fas. ii. 320 (in a verse), Lex. Poët.: bauga lind, Völ. 5, is dubious, perhaps = lime-bast, on which the rings were strung.

linda-bindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a girdle, sash, B. K. 105.

linda-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. laying the lindi, a law term; sækja e-n til lindalags, to ask one to lay down his belt, symbolical of insolvency, this done the creditor might recover his goods wherever he finds them, N. G. L. i. 214.

linda-staðr
Zoëga

m. the waist.

Cleasby-Vigfusson

m. the waist, Bær. 9, Sks. 169.

lindi
Zoëga

m. belt, girdle.

Cleasby-Vigfusson

1. a, m. [prop., as it seems, from lind = a string of lime-bast], a belt, girdle, Vkv. 17, Hkr. i. 82, Fms. i. 217, vi. 61, Bjarn. 19, 62, Rb. 438, 470, Magn. 468; eigi lagði verri maðr linda at sér, no worse man ever belted himself, Finnb. 260; lindi af lérepti, Bs. i. 317: a belt belonging to a priest’s dress, Vm. 115, = messufata-lindi, Fms. iv. 111. In mod. usage lindi is any twist of wool or hair wound round the waist, hár-lindi, band-lindi, silki-lindi, hnjósku-lindi, q. v.: poët. the sea is called Siggjar-lindi, Raðar-lindi, = the belt of the islands, Lex. Poët.

COMPDS: lindabindi, lindalag, lindastaðr.

2. n. a lime-tree, = lind, Lex. Poët.