f. a small, open lamp.
u, f. a small flat open lamp, Sturl. ii. 117, Vm. 8, Gísl. 29, D. N. iv. 457; í kolum af steini eðr eiri, N. G. L. ii. 247, (stein-kola, q. v.)
No entry
f. a charcoal-pit.
m. charcoal-maker.
and kola-maðr, m. a charcoal-maker, Vápn. 16, Rétt. 59, Art.
m. box for carrying coals.
m. a box of coals, Art.
No entry
a, m. a kind of fish, a sole.
No entry
u, f. a nickname, Landn.
f.
1) hind, cow;
2) woman (only in compds.).
að, to hit in the head, metaph. to harm; þykkir nú sem þeim muni ekki kolla, Sturl. iii. 237.
f.
1) hind, cow;
2) woman (only in compds.).
u, f., prop. a deer without horns, a humble deer, a hind; féll hann þar á grasvöllinn hjá kollunni, Str. 4, 7; hirtir allir ok kollur, Karl. 476, (hjart-kolla, q. v.)
2. a cow; kollu hali, a cow’s tail, Bjarn. (in a verse); þat heita Kollu-vísur, er hann kvað um kýr út á Íslandi, Fms. vi. 366, Bjarn. 43, cp. 32.
3. in mod. usage, esp. a humble ewe; æ, þarna er hún Kolla mín blessuð komin af fjallinu! Piltr og Stúlka 20; Mó-kolla, Grett.
4. of a girl; frið-kolla, a ‘peace-maid,’ Swed. Dal-kulla = the maid of the Dales.
II. a pot or bowl without feet.
III. naut. one of the cleats in a ship (?), N. G. L. ii. 283, v. l. kollu-band, n. the stay fastened to the kolla.
No entry
u, f. [for. word], a collect, eccl., Ám. 45.
a.
1) without horns, polled (ær kollótt);
2) with shaven crown, hairless (~ ok klæðlauss); having the hair cut short.
adj. without horns, humble, of a cow or sheep, Gþl. 401, Sturl. i. 159; hann tók á kollótta af hverjum bónda, Landn. 147, 148, Sturl. iii. 238; Auðunn var þá kollóttr (with shaven crown) ok klæðlauss, Fms. vi. 302; hann var þá kominn frá Rúmi ok var stafkarl, k. ok magr ok nær klæðlauss, viii. 206: having the hair cut short, sveina tvá kollótta, Fær. 34; kollóttar meyjar, of nuns, Orkn. (in a verse).
(-s, -ar), m.
1) top, summit (á kollifjallsins);
2) head, pate (þeim var sprottit hár ór kolli);
3) a shaven crown (hann rakar af þeim hárit ok gørði þeim koll);
4) hrinda e-u um koll, to overthrow.
m. [Scot. coll = a hay-cock], a top, summit; ok mændu upp ór kollarnir, of hayricks, Sturl. i. 179; á kolli fjallsins, Stj. 399, þúfna-kollar.
II. the head, crown; ungr maðr, vaxit hár af kolli, Fær. 9; piltar tveir léku á gólfinu, þeim var sprottið hár ór kolli, Fb. i. 258.
2. a shaven crown; hann rakar af þeim hárit, ok görði þeim koll, Háv. 56; görðir þú þér þá koll, Nj. 181, Fas. i. 234; honum skal raka koll; bræða skal koll hans, N. G. L. i. 334.
3. phrases, ok lát hans vándskap koma honum í koll, let his wickedness fall on his own pate, Stj. 485; geta í kollinn, to guess true (koll-gáta); koll af kolli, from head to head, one after another; það gekk svo koll af kolli; kínka kolli, to nod; hnippa kolli hvár at öðrum, Grett. 166 new Ed.: um koll, Dan. om kuld, head over heels; þeir rótuðu um koll taflinu, Vígl. 17, (rótuðu fyrir honum taflinu, new Ed. l. c.); hrinda e-m um koll, Fas. iii. 545.
4. a pet name, a boy, my boy! hví vildir þú, kollr minn! ljúga at okkr Máríu? cp. kolla, Bs. i. 600; gló-kollr, a fair-haired boy.
5. a ram without horns; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
u, f. a right guess; eiga kollgátuna, to guess rightly.
No entry
u, f. a pot without feet, D. N. v. 586.
n. bright sky overhead.
n. bright sky overhead; kollheið upp í himininn, Bárð. 20 new Ed.
f. a kind of round cap (þeir höfðu grár kollhettur).
u, f. a kind of cap, Sturl. ii. 9. Ísl. ii. 417.
No entry
m. [kollr and hnísa = a dolphin, = Dan. kollbötter], a somersault; stingast kollhnís, to make a somersault, a game.
No entry
f. the paroxysm in childbirth when the head appears, of men and beast: metaph. the highest pitch, meðan kollhríðin stendr á.
No entry
u, f. a skull-cap: the phrase, leggja kollhúfur, to butt with one’s head, of a vicious horse.
m. a kind of round cap (þeir höfðu grár kollhettur).
m. = kollhetta, Bs. i. 497.
No entry
t, = kollverpa.
No entry
m. a boy with a flat cap, = kollóttr sveinn, Fms. iii. 178.
No entry
adj. wet-haired, i. e. drowned, esp. in a ditty.
(see verpa), v. = kollvarpa.
or koll-varpa, að, to overthrow, (= varpa um koll), Bs. ii. 71.
No entry
f. Cologne, Fms. passim. Kolnis-meyjar, f. pl. the eleven thousand virgins of Cologne.
No entry
m. [for. word], colour, Stj. 72.
No entry
m. black tom-cat: a pr. name, Nj.
No entry
m. St. Columba. Kolumba-messa, -kirkja, u, f. the mass, kirk of St. Columba, Landn., Fms.
No entry
adj. ‘coal-biter,’ coal-eater, a popular name of an idle youth sitting always at the fireside, cp. Dan. askefis, as also aschbrödel in the German legends; Starkaðr var hímaldi ok kolbítr ok lá í fleti við eld, Fas. iii. 18; hann hefir upp vaxit við eld ok verit kolbítr, ii. 114; Beigaldi var kolbítr, Eg. 109.
No entry
adj. ‘coal-blue,’ dark blue, livid, Eb. 172, Bs. i. 354, (from a blow): esp. of the sea, sjór kolblár, Nj. 19, Ld. 118, Fms. iv. 309.
f. charcoal-making.
u, f. hot charcoal, Eb. 120, Ölk. 34.
No entry
f. ‘Coal-brow,’ nickname of a lady, Fbr.; whence Kolbrúnar-skáld, n. nickname of a poet, id.
No entry
adj. dark as coal, of a dark night.
No entry
d, (and kol-fellir, m.), to lose utterly, of a man who loses all his live stock from cold or hunger; hann kolfeldi, he lost his all; það varð kolfellir: it may be a metaph. from cutting wood for charcoal; or perhaps a remnant of an ancient Scandin. law term, preserved in early Swed., viz. kull-svarf = the death of mother and child in childbirth, and kjöl-svarf = of husband, wife, and child, all perishing at sea, see Schlyter. cp. Ld. ch. 18.
f. charcoal pit.
f. a charcoal pit, Grág, ii. 333, Nj. 58.
No entry
f. charcoal-making, Vm. 80.
No entry
a, m. the ‘coal-crab,’ i. e. cuttle-fish.
m. coal-box.
m. a coal-box, Vápn. 16.
pp. jet-black (klæði-merkt).
part. black as jet; kolmerkt klæði, Sturl. ii. 32, Vm. 126.
No entry
u, f. ‘coal-mouth,’ black mouth, poët. a goat, Edda (Gl.)
No entry
adj. black in the mouth; komi þá engi kolmúlugr úr kafi, þá er ördeyða á öllu norðr-hafi, of fishes, Ísl. Þjóðs. ii. 130 (in a ditty).
No entry
n. pitchy darkness, Dan. bælg-mörke.
m. smoke from burning charcoal.
m. coal reek, smoke from burning charcoal, Nj. 58, Bjarn. 42.
No entry
m. coal-beard, black-beard: a pr. name, Landn.
No entry
m. a wood where charcoal is made, Vm. 168.
No entry
f. a poker, see Ísl. Þjóðs. ii. 459 (in a verse).
a. coal-black.
adj. coal-black, jet-black, Fb. i. 526, Sks. 92, Bs. i. 670, Fas. iii. 12.
No entry
u, f. coal-snout, Ísl. Þjóðs. ii. 463.
m. wood for charcoal.
m. ‘coal-wood,’ wood for charcoal, Nj. 58, Grág. ii. 298, Jb. 237; era sem kolvið kljúfi | karl sá er vegr at jarli, Fms. viii. (a ditty).
I)
(kem; kom or kvam, kómum or kvamúm; kominn), v.
1) to come (litlu síðarr kómu Finnar aptr heim);
2) to come, arrive (bréf kómu frá Skúla jarli);
kom svá, at (it came to pass, that) Bárði var heitit meyjunni;
3) with dat. of the object, to make to come, to take, bring, carry, etc.;
hann skyldi ~ Þór í Geirröðargarða, he should make Th. come to G.;
hann kom Þórhaddi heilum yfir ána, he brought Th. safe across the river;
~ e-m í hel, to put one to death;
~ e-m til falls, to make one fall;
~ e-m í sætt við e-n, to reconcile one with another;
~ sér vel hjá e-m, to bring oneself into favour with, be agreeable to (þeir kómu sér vel við alla);
~ e-u til leiðar (til vegar), to effect, bring about;
~ orðum við e-n, to speak with a person (hann gørði sik svá reiðan, at ekki mátti orðum við hann ~);
4) with preps.:
~ e-u af sér, to get rid of (allt mun ek til vinna at ~ af mér yðvarri reiði);
~ e-u af, to abolish (Þvi hafði eigi orðit af komitmeði öllu);
~ at e-m, to come upon one (kómu þessir at honum fyrir Sjólandi með tveim skipum);
~ at hendi, to happen (mikill vandi er kominn at hendi); …
u, f. = kváma, arrival, komu-maðr, m. a guest.
I)
(kem; kom or kvam, kómum or kvamúm; kominn), v.
1) to come (litlu síðarr kómu Finnar aptr heim);
2) to come, arrive (bréf kómu frá Skúla jarli);
kom svá, at (it came to pass, that) Bárði var heitit meyjunni;
3) with dat. of the object, to make to come, to take, bring, carry, etc.;
hann skyldi ~ Þór í Geirröðargarða, he should make Th. come to G.;
hann kom Þórhaddi heilum yfir ána, he brought Th. safe across the river;
~ e-m í hel, to put one to death;
~ e-m til falls, to make one fall;
~ e-m í sætt við e-n, to reconcile one with another;
~ sér vel hjá e-m, to bring oneself into favour with, be agreeable to (þeir kómu sér vel við alla);
~ e-u til leiðar (til vegar), to effect, bring about;
~ orðum við e-n, to speak with a person (hann gørði sik svá reiðan, at ekki mátti orðum við hann ~);
4) with preps.:
~ e-u af sér, to get rid of (allt mun ek til vinna at ~ af mér yðvarri reiði);
~ e-u af, to abolish (Þvi hafði eigi orðit af komitmeði öllu);
~ at e-m, to come upon one (kómu þessir at honum fyrir Sjólandi með tveim skipum);
~ at hendi, to happen (mikill vandi er kominn at hendi); …
pres. sing. kem, kemr, kemr; an older form komr is used constantly in very old and good vellum MSS., as the Kb. of Sæm.; and even spelt keomr or ceomr (in Eluc., Greg., etc.); reflex. komsk, 2nd pers. kømztu (pervenis), Sdm. 10: pret. kom, kom-k, I came, Skm. 18: 2nd pers. komt, 17, mod. komst: the pret. plur. varies, kvámu being the oldest form; kvómu, often in the MSS.; kómu, as it is still pronounced in the west of Icel.; the usual and latest form is komu, with a short vowel; the spelling of the MSS. cannot always be ascertained, as the word is usually written kumu or qumu: pret. subj. kvæmi and kꝍmi (kæmi): imperat. kom, kom-ðú, proncd, kondu, come thou! pret. infin. kómu (venisse), Fms. i. 224 (in a verse), Geisli 62:—with suff. neg., pres. kmr-at or kømr-að, Akv. 11, Grág. ii. 141, Gkv. 3. 8; pret. kom-a, kom-að, came not, Ls. 56, Þorf. Karl. (in a verse), Þd. 18; 2nd pers. komtaðu (non venisti), Am. 99; subj. kømi-a (non veniret), Gs. 10: reflex., pres. kømsk-at, Grág. ii. 180; pret. komsk-at (could not come), Am. 3:—a middle form, pres. 1st pers. komum-k (komumsk), Ó. H. 140, 214, Skm. 10, 11; subj. pres. komimk, Ó. H. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
n. [for. word], a commune, guild, H. E. i. 504, D. N. passim. kommun-stofa, u, f., kommun-hús, n. a guild-house, D. N.
No entry
u, f. the copy-book in which schoolboys write their Latin compositions, Piltr og Stúlka 71.
2. a small closet.
No entry
m. [for. word], a companion, fellow, Edda ii. 497.
No entry
að, [for. word], to compass. Mag. 13, Sks. 16 new Ed.
m. ring, circle, compass.
m. a compass, sketch, Stj. 62, Pr. 436: mod. a ship glass.
No entry
að, [for. word], to compile, Stj. 131, Skálda 177.
No entry
n. a composition in Latin, Bs. ii. 77.
No entry
að, Lat. componere, to compose, in Latin, Fb. i. 516.
(gen. pl. kvenna), f.
1) woman (var hón kvenna fríðust);
2) wife (ek em ~ Njáls).
u, f., kuna, Fms. vii. 106; gen. pl. kvinna, 109, 274, Hdl. 15, but usually kvenna, which form is a remains of an older obsolete kvina: [Goth. qino = γυνή; Hel. quena; O. H. G. chiona; Swed. kåna; Dan. kone; again, the forms of the Goth. quens or qveins, A. S. cwen, Engl. queen, Scot. quean = Engl. wench, Dan. kvinde answer to the obsolete kván, q. v.]:—a woman; karl ok kona, man and woman, passim; brigðr er karla hugr konum, Hm. 90; kona ok karlmaðr, Grág. i. 171; kona eða karlmaðr, Nj. 190; hón var kvinna fríðust, Fms. vii. 109; henni lézt þykkja agasamt, ok kvað þar eigi kvinna vist, 274; konor þær er óarfgengjar eru, Grág. i. 228; mun þat sannask sem mælt er til vár kvenna, Fms. iv. 132; kveðr hann vera konu níundu nótt hverja ok eiga þá viðskipti við karlmenn, N. G. L. i. 57: sayings, köld er kvenna ráð, Gísl.; meyjar orðum skyli manngi trúa, né því er kveðr kona, Hm. 83; svá er friðr kvenna, 89; hón var væn kona ok kurteis, Nj. 1; ok var hón kvenna fríðust, she was the fairest of women, 50; hón var skörungr mikill ok kvenna fríðust sýnum, hón var svá hög at fár konur vóru jafnhagar henni, hón var allra kvenna grimmust, 147; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
að, [for. word], to confirm, H. E. i. 477.
No entry
f. confirmation, eccl., Mar.
No entry
1. m. a king; see konungr.
2. m., qs. kúfungr (q. v.), a conch-shell, Lat. concha, Eggert Itin.
No entry
see köngurváfa, Eluc. 23.
(pl. -ir), m. poet.
1) son, descendant, kinsman;
2) man.
m. kind, an obsolete noun only existing in gen. sing. -konar, as suffixed to adjectives, as Lat. -modi; alls-konar, of all kinds; hvers-konar, of every kind; ymiss-konar, of sundry kind, Mar.; nokkurs-konar, of some kind; margs-konar, of many kinds; sams-konar, of the same kind; þess-konar, of that kind; einskis-konar, of no kind;—see these words.
(pl. -ir), m. poet.
1) son, descendant, kinsman;
2) man.
m., pl. konir, acc. pl. koni, the gen. is not recorded; this word is solely poetical, and used by poets of the 10th and 11th centuries, but since disused; it is the masc. answering to kona (q. v.):—a man of gentle or noble birth; hve þik kalla konir? how do men call thee? Hkv. Hjörv. 14; koni (acc.) óneisa, the gentle men, Hkv. 1. 23; dulsa konr, Ýt. 2; of mæran kon, of a valiant man, Edda (in a verse); átt-konr, q. v.
2. a royal kinsman; konungmanna konr, kinsman of kings, Ísl. ii. 229 (in a verse); hildinga konr, siklinga konr, kinsman of heroes, Lex. Poët.; Yngva konr, kinsman of Yngvi, Skv. 2. 14; rögna konr = Gr. διογενής, Vellekla; bragna konr, Ó. H. (in a verse); Ellu konr, kinsman of Ella, Fms. vi. 64 (in a verse); haukstalla konr, Edda (in a verse); sælinga konr, kinsman of the wealthy, Fms. xi. (in a verse); Heita konr, kinsman of the sea king H., Arnórr, cp. Orkn. ch. 3; konr Sigmundar, son of S., Skv. 2. 13.
II. as a pr. name, Rm.
No entry
f. [from Germ. kunst], art, (mod.)
No entry
m. [for. word], a constable, Karl. 10.
No entry
n., Germ. kunst, a device, Fas. iii. 293, 308.
(að), v. to address as a king, to call by the name of king.
að, to address as a king, Fms. viii. 75. See under konungr.
No entry
f. the Book of Kings, the history of the kings of Norway, also called Konunga-æfi, originally a work of Ari, and since applied to later recensions of the same work; hér hefr upp Konungabók eptir sögn Ara prests Fróða, inscription to Hkr., Cod. Fris. p. 3; also, Æfi Noregs-konunga, Knytl. S. ch. 1, 21, 100; Bók Noregs-konunga, Fb. i. 152.
No entry
f. pl. royal property, Hkr. ii. 20.
No entry
m. a meeting of kings, Ann. 1273.
No entry
u, f. name of a place, Fms.
No entry
n. a king’s house, palace, 625. 95.
n. royal kin, royalty.
n. royal kin, royalty, Fms. i. 107.
No entry
f. mother of kings, a nickname, Fms.
n. change of kings, succession.
n. change of kings, succession, Germ. thronwechsel, Ver. 19, Bret. 70.
f. meeting of kings.
u, f. a congress of kings, Fms. vii. 62, Sturl. i. 1, Edda 89.
f. peace between kings.
f. peace among kings, Fms. v. 158.
n. series of kings.
n. a series of kings, Fms. x. 378: the name of a poem, Fb. ii. 520.
No entry
f. the Lives of Kings, the name of a historical work, Íb. 3.
f. = konungakyn.
f. = konungakyn, Fms. i. 187, vii. 279.
(-s, -ar), m. king.
m.; since the 14th century in a contracted form kóngr, and so in the poems and ballads of that time, Lil., Ól. R., Skíða R., Völs. R., as also in the best mod. poets, Hallgrim, Eggert, cp. Pass. xxvii. 8, 9, 13, 15, Bb. 2. 15, 3. 96, 100, passim: the old vellums mostly abbreviate thus, kḡr, kḡ, kḡs; the contracted form occurs in MSS. of the 14th century or even earlier, e. g. Cod. Fris., and this is also the usual mod. pronunciation: [this word is common to all Teut. languages except Goth., where þiudans = Icel. þjóðan is used; A. S. cynig; Engl. king; O. H. G. chuninc; Germ. könig; Swed. kung and konung; Dan. konge; the word is prop. a patronymic derivative from konr, = Gr. ἀνηρ γενναιος = a man of noble extraction; the etymology Konr ungr (young Kon) given in the poem Rm. is a mere poetical fancy]:—a king; hvárki em ek k. né jarl, ok þarf ekki at göra hásæti undir mik, Nj. 176; jarl ok konungr, N. G. L. i. 44; Dyggvi var fyrstr k. kallaðr sinna ættmanna, en áðr vóru þeir dróttnar kallaðir, Hkr. i. 24, passim: the saying, til frægðar skal konung hafa, meir en til langlífis, Fms. iv. 83, vii. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. the king’s commissary, Gþl. 20.
n. king’s residence.
n. a king’s residence, Finnb. 270.
No entry
f. a king’s castle, Stj. 519.
n. king’s writ, warrant.
n. a king’s writ, warrant, Fms. ix. 443.
No entry
u, f. a king’s bridge, Fms. vii. 183.
n. royal estate.
n. a royal estate, Eg. 372, Fms. i. 90, iv. 255.
No entry
m. a king’s residence, Hkr. i. 40.
No entry
m. = konungdómr, Gþl. 185.
n. future king.
n. a future king, Fms. viii. 332, Js. 15.
No entry
m. a king’s oath, coronation oath, Jb. 50.
No entry
f. a king’s property, Gþl. 338.
n. royal errand.
n. a royal errand, Fms. vii. 19.
m. audience given by a king.
m. audience given by a king, Sks. 282.
m. king’s palace.
m. a king’s palace, the king’s treasury, Eg. 409, Fms. vii. 159, 207, Sks. 669; er konungsgarðr rúmr inngangs en þröngr brottfarar, Eg. 519.
No entry
u, f. the king’s highway, Stj. 333.
No entry
u, f. the king’s good luck, cp. Lat. fortuna Caesaris; k. fylgir þér, Fms. ii. 60, v. l.
No entry
f. a king’s gift, Eg. 183.
No entry
u, f. = konungsgipta, Fms. ii. 60.
No entry
f. a king’s jewel, see görsemi, Fas. ii. 349.
No entry
n. a king’s name, Edda.
No entry
n. a king’s cabinet, Fms. vii. 314, Gþl. 139.
No entry
f. a king’s hirð (q. v.), Fbr. 116.
No entry
n. a king’s house, Grág. ii. 170.
f. king’s haven.
f. a king’s haven, Fbr. 122, Fms. ix. 447.
No entry
f. a king’s hall, palace, Ver. 31.
No entry
f. a king’s estate, Gþl. 79.
f. address to a king.
u, f. an address to a king, Bárð. 180.
No entry
adj. kingless, Fms. iv. 355.
n. king’s leave.
n. a king’s leave, Fms. vi. 98.
No entry
n. the king’s troops, Fms. viii. 70.
No entry
m. the king’s trumpet, Fms. vii. 287, Hkr. iii. 325.
m. the king’s key = axe (which opens all doors and chests); munu þeir bera konungslykil at húsinu, they will break in by force.
m. a Norse law term, the king’s key = an axe, which opens all doors and chests; munu þeir bera konungslykil at húsinu, they will break it by force, Fms. vi. 188; ek hefi at varðveita konungslykil þann er at öllum kistum gengr ok lásum … Vegglagr sér at hann mun upp höggva kistuna ef hón væri eigi upp lokin, Fbr. 46 new Ed.
n. king’s berth.
n. the king’s berth, Fas. i. 528, Hkr. iii. 79, 83.
No entry
m. a king’s man, Eg. 17, Sks. 253, 341, Fms. i. 10, 280, Ó. H. 216, passim.
No entry
f. a royal forest, Grág. ii. 408, Gþl. 79.
n. king’s title.
n. a king’s title, Eg. 590, Fms. i. 6, vii. 1.
m. king’s gift.
m. a king’s gift, Ísl. ii. 226, Ld. 204, Hallfred.
m. traitor to the king.
m. a traitor to the king, Fms. viii. 387.
No entry
n. the king’s command, order, Fms. ix. 443.
No entry
f. the king’s anger, Fms. ix. 454.
No entry
m. the king’s right, Fms. vii. 305.
n. kingdom.
n., mod.
n. royal residence.
n. a royal residence, Fms. ix. 330.
No entry
n. a king’s ship, Fms. vii. 260, Sturl. iii. 132.
m. king’s apparel.
a, m. king’s apparel, Stj. 601.
No entry
m. the king’s smith, Fas. i. 15.
No entry
a, m. royal dignity, Hkr. iii. 240.
m. the king’s stithy, the mint.
a, m. the king’s stithy, i. e. the mint, Js. 157, Fms. viii. 166.
f. king’s retinue.
f. the king’s retinue, Fms. ix. 22.
No entry
n. the king’s sword, i. e. the secular power, Js. 19.
f. royal office, district.
u, f. a royal office, district, Eg. 27, 36, Hkr. ii. 162.
n. king’s seat, residence.
n. the king’s seat, residence, Fms. vi. 439, Sks. 108, Stj. 76.
f. election of a king.
u, f. election of a king, Bret. 70, Fms. ix. 8, Hkr. ii. 20, iii. 146.
f. royal dignity.
f. royal dignity, Fms. iii. 48, vii. 22.
No entry
n. royal commission,
No entry
n. royal authority, Gþl. 533.
No entry
m. a king’s friend, Fms. ix. 368.
f. coronation.
u, f. a coronation, Fms. vii. 306, x. 14, Hkr. iii. 146, Gþl. 63.
No entry
n. the king’s assembly, = húsþing (q. v.), Gþl. 438.
No entry
m. the king’s thrall, a term of abuse, Ó. H. 120, Bárð. 82. Ld. 4.
No entry
f. a king’s life or reign. Gþl. 70.
pp. of royal birth.
part. king-born, Fms. i. 81, vii. 8, Hkv. Hjörv. 32, Hkv. 46, Ó. H. 16.
a. of royal birth.
adj. of royal birth, Fms. vi. 159.
a. speaking boldly to kings.
adj. speaking boldly to kings, Fms. xi. 203.
m. kingdom.
m. a kingdom, Skv. 3. 14, Fms. ix. 334, Fb. ii. 278, Sks. 620, Nj. 271, Ld. 84, Eg. 7, 263, Gþl. 60, 157, passim.
a. kingless, without a king.
adj. kingless, without a king, Hkr. ii. 266.
No entry
adv. kingly, beseeming a king.
a. kingly, royal.
adj. kingly, royal, Fm. 40, Fms. i. 4, vii. 70, ix. 277, x. 322, xi. 114, Stj. 208, passim.
m. royal person, king.
m. a royal person, a king, Eg. 415, Hkm. 20, Ýt. 7, Ó. H. 230 (in a verse), Ísl. ii. 229 (in a verse).
No entry
n. a kingly person, Fms. ix. 235 (in a verse).
n. kingdom.
n. a kingdom, Fms. x. 273.
a. blessed with good kings (höfum vér verit konungsælir).
adj. lucky as to kings, blessed with good kings, Fms. xi. 217.
No entry
n. [for. word], a convent, Sks. 96.
No entry
u, f. a convent, Vm. 109; konventu-bróðir, -systir, Dipl. iii. 6, 9; konventu-hús, D. N.
No entry
að, in the phrase, e-m kopar, or honum er farið að kopa, one begins to fall off, from age or the like; perhaps the passage in Hm. 16 belongs to this, but see kópa.
m. copper.
m. [Engl. copper; Germ. kupfer; Dan. kobber]:—copper, Stj. 88, Fms. v. 344.
COMPDS: koparbagall, koparböllr, koparhringja, koparkanna, koparker, koparkross, koparligr, koparpeningr, koparslagari, koparspónn, koparstika.
No entry
m. a copper crosier, Dipl. v. 18.
No entry
m. a copper ball, Dipl. iii. 4.
No entry
u, f. a copper buckle, Vm. 177.
f. copper can.
u, f. a copper can, Boldt.
No entry
n. a copper vessel, Vm. 25.
m. copper cross.
m. a copper cross, Pm. 120, B. K. 83.
No entry
adj. of copper.
No entry
m. a copper penny, Stj.
No entry
a, m. a coppersmith, D. N.
No entry
m. a copper spoon, Pm. 5.
f. copper candlestick.
u, f. a copper candlestick, Vm. 20.
No entry
part. spotted; handklæði koppat, B. K. 84.
No entry
a, m. a turner, joiner, N. G. L. ii. 241; koppara-járn, a turner’s chisel, Fms. v. 339.
(-s, -ar), m. cup, small vessel.
m. [Engl. cup; Dan. kop; cp. also W. Engl. cop = a round hill, and Germ. kopf = head, which prop. mean a cup, analogous to Icel. kolla and kollr, q. v.]:—a cup, small vessel, esp. in dairy-work; koppar ok keröld; í koppum ok keröldum, Bs. i. 721; trog, dall, eysil, ask né kopp, Snót; viðsmjör í koppi, Stj. 590; fæði ok láta fylgja kopp, N. G. L. i. 131 (418): a chamber pot, Bs. ii. 345: a cup-shaped hole, í þeim steini vóru klappaðir fjórir koppar, síðan er hann hafðr til þváttsteins, Bs. i. 640; segja menn at enn sjái í berginu svá sem smá-koppa, þar sem konungsmenn settu örfalina, Fms. i. 280: of the eye-socket, Bs. i. 177; spé-koppar (Dan. smilehuller), a dimple in the cheeks.
II. = knappr, the bell-shaped crown of a helmet, Fas. iii. 535, Karl. 355. kopps-tröð, f. a local name, Sturl. i. 63.
No entry
f. pl. hose of cordovan leather, Fms. iv. 77.
No entry
m. grounds, dregs; kaffe-k., blóð-k.
No entry
u, f. a pining or wasting away; það er korka í honum. korku-legr, adj. pining, perhaps a corruption from kraki, kroklegr, legr, q. v.
No entry
a, m. [from Gael, coirce], oats, a απ. λεγ., Edda (Gl.)
No entry
að, to dwindle away.
No entry
m. cork, (mod. and for.)
No entry
m., Korm-löð, f., pr. names of Irish origin, Landn., Nj.
n. corn, grain (þar var hallæri á korni); oats (gefa hestum ~); in pl. stores of grain (hann flutti með sér mikil korn).
n. [Goth. kaurn = σιτος and kaurnô = κόκκος; A. S. and Engl. corn; O. H. G. chorn; Germ. and Dan. korn]:—corn, grain; ellefu korn, ok ellefu pipar-korn, 655 xxx. 8; leynisk í litlu korni afl trésins, Greg. 14; hleifr er görr af mörgum kornum, 625. 90: seed, grain, korn eðr malt, Ó. H. 113; hann skal honum greiða kýr ok korn, smjör ok vöru, Gþl. 305; sumir skáru korn, sumir bundu, sumir óku heim korninu, Ó. H. 30; þar var hallæri á korni (a bad crop) en gott korn (a good crop) austr í land, 102; korn (crop) var heldr úárvænt, 113; færa menn niðr korn sín, Nj. 169; hann sár þar niðr korninu, 82; er ok íllu komi til sáð, enda mun íllt af gróa, a saying, 174; sá himnesku korni í hjörtu manna, H. E. 500: flour, tak rúgbrauð, eigi blandat við annat korn, Lækn.:—in plur. stores of grain, hann flutti með sér mikil korn, Fms. vii. 173; þar vóru forn korn, Ó. H. 102, 113:—oats, corn, (Swed. hesta-korn, cp. ‘a feed of corn’), gefa hestum korn, 31; hann var Gauzkr hlaupari ok alinn á korni vetr ok sumar, Gullþ. 12:—Mikkjals-korn, Ólafs-korn, Michael’s corn, St. Olave’s corn, a kind of tithe paid to the church in Norway, Fr. …
Shortened here. Read the full article →
m. shearer, reaper.
m. a shearer, reaper, Stj. 422, Greg. 69.
No entry
m. the shearing month, Edda.
No entry
a, m. shearing time, Stj. 61, 354.
n. corn-stack.
n. a corn-stack, Orkn. 448.
n. crop;
~it brast, the crop failed.
n. a ‘corn-year,’ crop, Fas. ii. 126.
No entry
m. a ‘corn-bin,’ heap of corn.
m. pl. the Britons of Cornwall (Kornbreta-land).
m. pl. the Britons of Cornwall (Kornbreta-land), Fms.
No entry
f. a kind of contribution or tithe paid in corn, N. G. L. i. 142.
No entry
adj. ‘corn-fat,’ of a horse, Fms. xi. 280.
n. seed-corn.
n. seed-corn, Pr. 448.
No entry
m. a corn-shed, Vm. 18.
No entry
adj. payable in corn, D. N.
No entry
u, f. the corn-goddess = Ceres, Stj. 83.
No entry
f. corn-produce, Stj. 164.
m. corn-stack.
m. a corn-stack, Stj. 424, Fb. i. 541.
f. barn.
u, f. a ‘corn-lathe,’ barn, Eg. 43, 49, 235, Ó. H. 30.
No entry
n. a ‘corn-house,’ barn, 656 C. 31.
No entry
f. corn-soil, arable land; sá í góða k., Hom. 67.
n. purchase of corn.
n. purchase of corn, Ó. H. 113, Gþl. 352.
f. basket for seed-corn.
u, f. a corn-sieve, Nj. 82, 170.
No entry
n. a cow’s value in corn, B. K. 55.
f. sale of corn.
u, f. sale of corn, Ó. H. 114.
No entry
n. flour, rendering of polenta, Stj.
f. corn-bag.
u, f. a ‘corn-scrip,’ corn-sieve, Nj. 82. v. l.
m. shearing, reaping.
m. shearing (as it is called in North England and Scotland), reaping, Stj. 422, 438, Clem. 30, Magn. 502.
No entry
u, f. a reaping, N. G. L. i. 254.
No entry
f. a tithe paid in corn, B. K. 53.
No entry
adj. quite young.
No entry
n. a corn shed, Gþl. 454.
f. stores of corn.
f. stores of corn; bannat at selja k., O. H. L. 35.
No entry
n. a kind of wine, B. K. 64.
No entry
u, f. pining away, Björn.
No entry
að, to fall off.
No entry
n. [for. word], a corporal, Hom. 138, Pm., Vm., B. K.
m. raven, = hrafn.
m. [Scot. corbie; Swed. korp], a raven, Edda (Gl.): a nickname, Fb. iii.
No entry
adj. falling off, thin, Björn.
No entry
að, older form kvarra, q. v.; það korrar í honum.
No entry
interj. (qs. kúrð’-í-ró, sleep in rest!), a lullaby, Ísl. Þjóðs. i. 209.
No entry
n. a map, mod. Dan. kort, Germ. karte.
No entry
adj. [Germ. kurz], short, Úlf. 7. 133, is scarcely an Icel. word.
f. election.
f. [kjósa], an election, Fms. viii. 268, ix. 227, Sks. 748, BS. passim. kosningar-bréf, n. the writ for an election, Ann. 1321.
No entry
a, m. the chosen or elect one; þú ert konungr ok k. þessa ríkis, El.
m. election.
m. = kosning, Sturl. i. 214, Fms. vi. 93, viii. 259, x. 58: a franchise, 96.
(pl. kossar), m. kiss.
m. [cp. Ulf. kukjan; A. S. cyss; Engl. kiss; Germ. kuss; Dan. kys; Swed. kyss]:—a kiss; fylgja skal kveðju koss, a saying, Fsm. 48; eptir tárblandinn koss skilja þau, Fms. xi. 425; eigi tjáðu eiðar oss eða margir kossar, Vígl. (in a verse); hann sveigir hana at sér ok verða þá einstaka kossar, Fs. 88; með ástsamlegum kossi, Barl. 186; gefa e-m koss, Greg. 46; friðar-koss, a kiss of peace, Nd. 59; Júdas-koss, a Judas-kiss; ekki, Lafranz, vill ek kyssa þik, þvíat þat má vera, ef stundir líða, at þat kallir þú Júdas-koss, Bs. i. 842: in Hm. 81 kossa is corrupt for kosta (see kostr I. 4), for in law, kissing a maiden by stealth was a finable offence,—as in the case of the poet Kormak, Korm. ch. 24,—and if against her will it was liable to fjörbaugs-garðr, Grág. i. 337; cp. teygjattu þér at kossi konur, Sdm. 28; laun-koss, Grág. (Kb.) ii. 47.
COMPDS: kossaflens, kossagangr.
No entry
n. kissing, licking, in a bad sense, Snót.
No entry
m. much kissing, Art. 100.
a. fond of kissing.
adj. ‘kiss-mild,’ fond of kissing, Art. 108, Fas. iii. 483.
(að), v.
1) to try, with gen.;
~ afls, magns, to try (put forth) one’s strength;
~ mans, to fall in love;
B. þurfti alls at ~, B. had to exert all his strength;
~ kapps, to strive hard;
2) to exert oneself, strive, with infin. (í því, er hann ~r upp at rísa);
kostit svá keppa, at Guðrún kløkkvi, do your best to draw tears from G.;
3) to injure, hurt (bæði var ~t hold hans ok bein);
impers., þat fall var svá mikit, at ~ði lærlegg hans, that his thigh-bone was hurt;
4) ~ e-n mikit, lítit, to cost one much, little;
impers., ~r e-n e-t, it costs one so and so much, with the price in gen. (~r þik þat nökkurs), or acc. (einn riddara ~r átta merkr gulls sinn búnað);
5) to defray the expenses of (þat boð ~ði Unnr);
þú hefir ~t oss, thou hast entertained us.
að, [akin to kjósa; A. S. costjan; Germ. kosten = to taste; Lat. gusto; Gr. γεύομαι]:—to try, tempt, strive: with gen., kosta afls, to try one’s strength, Vsp. 7; k. magns, id., Rm. 9; k. megins, Gs. 22; k. sunds, Fms. vii. 351 (in a verse); k. rásar, Þorf. Karl. (in a verse); (til) rásar kostar þú nú, Fs. 45; k. vígs, to fight, Ó. H. (in a verse); kosta mans, to fall in love, Hbl. 15; Bárðr þurfti alls at kosta, B. had to exert all his strength, Bard. 166; kosta kapps, to strive hard, Grett. 202 new Ed.: to risk, vil ek þar til kosta fjár föður míns, Fms. ii. 63; hvárt þeir færi til þings, ok kostim at því allra vina várra, Eb. 98; verja fé yðvart ok frelsi, ok kosta þar til allra þeirra manna er yðr er liðs at ván, Eg. 8; ætla ek at sækja oddi ok eggju frændleifð mína, ok kosta þar at allra frænda minna ok vina ok allra þeirra er …, Ó. H. 32.
2. to tempt; at vér fyrir-farimk eigi í kostan þeirri er djöfullinn kostar vár, Hom. 158; í því er hann kostar (tries) upp at rísa, Al. 144; þeir sögðu hann fullu kostað hafa, he had taken pains enough, Odd. 18; skal hann kosta at koma, N. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. costly, expensive; e-m verðr kostallt, Bs. i. 722.
f.
1) pains, effort (lagði ~ ok stund á at fremja kristni);
2) temptation (~ fjándans).
f. cost, pains; leggja kostan ok stund á e-t, Fms. x. 395: temptation, k. fjandans, Hom. 33, 158.
No entry
n. maintenance, Stj. 184.
No entry
adj. without provisions, Ísl. ii. 463.
n. favourable choice.
n. pl. a very favourable choice, Eg. 539, Vápn. 30, Sturl. iii. 151.
a. good, fine, valuable.
adj. good, fine, valuable, Sturl. iii. 7.
m. difference in quality (eigi er ~ með ykkr).
m. difference in quality, Nj. 52.
a. fastidious.
adj. fastidious, Vígl. 16.
a. cheerless.
adj. cheerless, Skm. 30.
a. of good quality, choice.
adj. costly, choice; kostig lönd, fine pasture, Ld. 124; ágætir hagar, kostigir ok loðnir, Stj. 258: chosen, of a person, Hd.; ú-kostigr, mean, common, Fs. 128.
No entry
adj. without expense.
No entry
adj. of little cost.
a. very costly, expensive.
adj. very costly, expensive, Eg. 38, Fms. vii. 73.
a. very costly, expensive.
adj. expensive, Fms. xi. 316, Bs. i. 830, Orkn. 96.
(gen. -ar), m.
1) cost, expense;
2) maintenance, living.
m. cost, expence, Eg. 43, Grág. i. 336, Fms. i. 52; í kostnað þann er þú hefir fyrir mér, Eb. 262; sátu sumir á sínum kostnaði, Orkn. 334, Gþl. 59; lítill k., small cost, Flóv. 34: living, var þá skipt Eyjunum hvar hvárir skyldu kostnað á hafa, Orkn. 272.
COMPDS: kostnaðarlaust, kostnaðarlítill, kostnaðarmikill, kostnaðarsamr.
(-ar, pl. -ir, acc. -i or -u), m.
1) choice, alternative (hann sá engan sinn kost annan);
mun ek engan kost á gøra, I will give no choice in the matter;
2) choice, terms (hvern kost vili þér nú gøra Ingjaldi);
hugsat hefi ek kostinn, I have thought over the terms;
3) choice, chance, opportunity;
~ er e-s, there is a chance (þat er hverjum manni boðit at leita sér lífs, meðan ~ er);
eiga e-s kost, to have a choice of (eiga slíkra manna kost);
eiga alls kosti við e-n, to have one altogether in one’s power;
4) match (Sigríðr hét dóttir hans ok þótti bezir ~ á Hálogalandi);
hann spyrr, hverr eigi að ráða fyrir kosti hennar, who was to give her away;
5) state, condition;
sjá fyrir sínum kosti, to take care of oneself;
síðan lét Símon varðveita kost hennar, look after her affairs;
6) cost, expense = kostnaðr (þat skip höfðu bœjarmenn látit gøra af sínum kosti);
7) means, victuals, provisions (bauð hann Oddi alla kosti með sér);
8) food (þat var siðr at fœra konum þeim kost, er á sæng hvíldu);
9) board (þá bauð Ketill fé fyrir kost hennar);
10) stores, goods (tvau skip hlaðin vænum kosti); …
m., gen. kostar, pl. kostir, old acc. pl. kostu, which is used in old poets as Sighvat (Ó. H. 39), Arnór (Edda 50); but the usual form in the MSS. as well as in mod. usage is kosti; [Ulf. kustus = δοκιμή, 2 Cor. ii. 9, xiii. 3; Germ. and Dan. kost = fare, food]:—a choice, the fundamental notion being trial;
I. condition, chance, but mostly with the notion of a hard choice; eru nú tveir kostir til, sá annarr, at …, hinn annarr, at …, Nj. 199; sá er hinn þriði kostr, Grág. ii. 83; munu þér hinn sama kost fyrir höndum eiga sem vær áttum, at verja fé yðvart ok frelsi … en at öðrum kosti, Eg. 8; hann sá engan sinn kost annan, en hann lét fallask þvers undan laginu, Nj. 246, Eg. 24; sám vér þann helzt várn kost at firrask fund hans, 70; nú má Flosi sjá sinn kost, hvárt hann vill sættask til þess at sumir sé utan sætta, Nj. 250; það er hverjum manni boðit, at leita sér lífs meðan kostr er, 202; einbeygðr kostr, the only choice left, Orkn. 58.
2. choice, terms; hvern kost vili þér nú göra Ingjaldi? Nj. 3; ek göri þér skjótan kost, Dropl. 6; göra e-m tvá kosti, Ld. 212, Fs. 57; tók Kali þenna kost, Orkn. …
Shortened here. Read the full article →
a. costly, excellent (hann hélt eina kostuliga veizlu).
adj. (-liga, adv.), costly, Fas. i. 76.
a. of good quality.
adj. of good quality, Grág. i. 498; esp. of milk, pasture, jarðir kostgóðar ok grösugar, Stj. 341: of a horse, skjótr hestr ok kostgóðr, Flóv. 28.
m. costly thing, choice thing.
m. a costly thing, choice thing (see kjörgripr), Fs. 40, 43, Fms. x. 215, Bs. i. 37, Edda 15, 82.
(-ða, -ðr), v.
1) to push on with a thing; ~ eptirförina, to press the pursuit hard;
2) with infin., to strive, take pains (Þ. kostgæði svá mjök at hjálpa föruneyti sínu).
ð, to push on with a thing; kostgæfa eptirförna, to pursue hard, Ísl. ii. 360; k. undanróðrinn, Fb. i. 396; k. e-s nauðsyn, ii. 91.
2. to strive, take pains, with infin.; k. at fremja, Bs. i. 42, Magn. 468, Fms. i. 184, vii. 31, Eb. 39 new Ed.:—reflex., H. E. i. 249, Barl. 78.
f. painstaking, care; með öllu kostgæfi, with all diligence.
f. painstaking, Bs. i. 273, Mar. 1067.
n. and f. painstaking, care; með öllu ~, with all diligence.
n. and f. painstaking, care:
α. neut., allt k., Hom. 49; með miklu k., with mickle pains, Fms. x. 277; með öllu k., with all diligence, 656 A. i. 17, Fms. i. 260, Bs. i. 38, Al. 163, Stj. 595.
β. fem., sakir kostgæfi þeirrar, Bs. i. 166.
No entry
adj. painstaking, diligent.
No entry
adj. painstaking, (the mod. form.)
adv. with pains, diligently.
and kost-gæfiliga, adv. with pains, diligently, Hom. 1, Fms. i. 263.
No entry
f. = kostgæfi, N. G. L. ii. 481, freq. in mod. usage.
a. painstaking, diligent.
adj. painstaking, diligent, Sturl. i. 90, Greg. 27; verum sem kostgæfstir, 55; k. athugi, Hom. 52; k. á e-t, Fms. ii. 145.
No entry
f. the state of affairs, Finnb. 318.
No entry
and kost-heldi, n. entertainment, D. N. ii. 393, 482.
No entry
adj. bad, common, Fas. ii. 111.
a. of no use, bad.
adj. ‘cost-less,’ bad, vile, Fms. v. 14.
a. desirable, advantageous.
adj. costly, choice, desirable, Ó. H. 98.
a. heavy with food.
adj. ‘meat-weary,’ weary after a hearty meal, Hým. 30.
No entry
adj. fine, excellent, Hkm. 2.
a. fastidious.
adj. fastidious, Fas. iii. 115, Vígl. 48 new Ed.
m. choice things.
m. choice things, = kjörfé, Sturl. i. 77.
No entry
f. a caprice, whim; þat er ekki nema k. ein, N. G. L. i. 384.
No entry
n. an election, Fr.
n. cottage, small farm, hut.
n. [from Engl. coat], a coat, jacket.
n. cottage, small farm, hut.
n. [A. S. cote; Engl. cot], a cottage, hut, small farm; fyrir hví ertu kominn í kot þetta! Clem. 25, Barl. 194, Orkn. 78, Ó. H. 208, Fms. ix. 359; leggjask í kot, Rétt. 10. 7: allit., karl and kot, þat er mart í koti karls sem kóngs er ekki í ranni, or karl ok kerling í koti sínu, see karl; því er betra kál í koti en ketill stór af borgar floti, Eggert.
No entry
or kotra, að; kotra sér niðr, to seek out a hole.
No entry
f. poor folk, Fas. iii. 289.
No entry
and kotkarls-son, m. a churl’s bairn, churl’s son, Fms. ix. 330, 331, Stj. 206; hinn herfiligasti kotkarls-son ok innar minnstu ættar, Fms. vii. 157, Thom. 401.
No entry
u, f. a game, backgammon, = kvátra, q. v.
No entry
adj. prudish, Snót (1866), (conversational.)
No entry
n. cotton, = kotun. kotungs-lauf, n. and kotungs-víðir, m. a kind of salix, Hjalt.
(-s, -ar), m. = kotkarl.
m. = kotkarl, Fas. iii. 249, Fb. ILLEGIBLE 26, Str. 45.
No entry
n. cotton, (mod.)
m. cotter.
a, m. a cottier, Lv. 59, Fas. ii. 46; þá ætla ek mörgum kotbúondonum munu þykkja vera þröngt fyrir dyrum, Ó. H. 127.
No entry
m. = kot, Barl. 46, Fagrsk. ch. 193.
m. cotter, cottager.
m. a cottier, cottager, a boor, Sks. 254, Sturl. iii. 122, Fms. iv. 283, vii. 253, Glúm. 391.
COMPDS: kotkarlaætt, kotkarlsbarn.
n. humble life.
n. humble life, Stat. 276.
No entry
m. = kotungr, Sturl. (in a verse).
adv. meanly, in a beggarly way.
adv. meanly, in a beggarly way, Bjarn. 29.
No entry
adj. beggarly.
No entry
n. [for. word], ‘coverture,’ a covering, Sks. 403.
No entry
n. the fry of trout and salmon; brand-kóð.
n. thick vapour, steam.
n. [kaf, kefja], thick vapour, steam, mist, Sks. 204.
COMPDS: kófsveittr, kófviðri.
No entry
adj. steaming hot.
m. thick fall of snow.
n. [Shetl. kavaburd], a misty sleet or snow; k. ok frostviðri, Fbr. 112.
No entry
að, to hobble, get on with difficulty.
(-s, -ar), m.
1) clapper, tongue of a bell;
2) a kind of bolt; svá skjótt (snart) sem kólfi skjóti (skyti), swift as an arrow.
m. [akin to Engl. club, Germ. kolb], the tongue in a bell, Fms. vi. 147: kólf-klukka, u, f. a bell with a tongue, Pm. 129; (kólf-lauss, adj. without a k., Vm. 9): the bulb of a plant: endi-k., a sausage, Ísl. Þjóðs. i. 177.
II. a kind of bolt, Swed. kolf, Rm. 43, Þiðr. 371, Karl. 68, 244, N. G. L. i. 69; bakka-kólfr, a bird bolt; for-kólfr, q. v.: the phrase, sem kólfi skyti, swift as a bolt, as lightning, Fms. ii. 183, vii. 343, Sturl. iii. 220. kólf-skot, n. a bolt shot, of distance, Edda 31.
f. poet. wave, billow.
u, f., poët. a wave, Edda (Gl.), Hkv. 1. 25, Orkn. (in a verse), Fms. vii. 49 (in a verse), Bs. i. 16 (in a verse): one of the Northern Nereids (Ránar-dætr), Edda.
(að), v. to become cold (veðrit ~r); impers., e-m ~r, one gets cold (oss ~r á knjánum).
að, to become cold, Stj. 45, Fas. i. 148; veðr tók at k., Fms. i. 67; kólnaði veðrit ok dreif, Eb. 204; lík skal eigi grafa áðr kólnat er, K. Þ. K. 26; dagr kólnar, Hom. (St.): impers., e-m kólnar, one gets cold; oss kólnar á klónum, Grett. 94 B; kulda-veðr var úti, ok tók honum fast at kólna, Fb. i. 276.
f. cooling down, getting colder (þá er sólargangr í ~).
f. getting cold, Germ. abkühlung, Rb. 102.
No entry
u, f. [for. word], a comet, Ann. passim; but in mod. usage, hala-stjarna, q. v.
(-s, -ar), m. = konungr.
m. a king, = konungr, q. v.
No entry
Germ. königsreich, a kingdom, Fms. i. 85, xi. 30, Ant. 289, Sks. 464, passim.
No entry
a, m. a bullock (?), Sturl. i. 21 (in a verse): as a word of abuse, hann er fallegr kóni!
(-ta, -t), v. to stare, gape.
t, [kopa, Ivar Aasen], to stare, gape; kópir afglapi, Hm. 81.
No entry
m. a young seal, freq.; prob. from its round-formed head (see koppr, kúpa).
COMPDS: kópheldr, kópskinn.
No entry
adj. ‘seal-tight,’ of a net, Vm. 98.
No entry
n. the skin of a kópr.
I)
f. crown, = krúna.
II)
(að), v. to crown, = krúna.
1. u, f., contr. króna and krúna, q. v. [Lat. word], a crown, Fas. viii. 193, x. 107, Gþl. 60, passim; gull-k., þyrni-k.
2. að, to crown, Ver. 57, Fms. vii. 306, Gþl. 63, Th. 20.
(gen. kórs), m. choir, chancel.
m., dat. kórnum, Symb. 57; kórinum, Fms. vii, 174, 291; [Lat. chorus]:—a choir, Vm. 171, Bs. i. 84, passim: a choir, music, Str. 1, Karl. 545.
COMPDS: kórbak, kórbjalla, kórbók, kórsbróðir, kórdyr, kórkápa, kórkjappi, kórprestr, kórsmíð, kórþili.
m. canon, = kanúkr.
m., eccl. a ‘choir-brother,’ a canon, Fms. viii. 269, ix. 461, Bs. (esp. Laur. S.) passim.
No entry
n. the back of the choir or church.
No entry
u, f. a choir-bell, Vm. 17.
f. choir-book, hymn-book.
f. a choir-book, hymn hook, Vm. 109, Am. 47.
No entry
n. a choir-door, Fms. xi. 273.
f. choir-cope.
u, f. a priest’s cope, Fms. viii. 557, ix. 341.
No entry
a, m. a nickname, Sturl. iii. 85.
n. choir-priest.
m. a choir-priest, Bs. i. 876, a priest officiating at the altar.
f. building of a choir.
f. a choir-building, Bs. i. 706.
n. panel of the choir.
n. a ‘choir-deal,’ panel of the choir, Hom. (St.) 97.
No entry
n. a crabbed hand.
No entry
að, to scrawl, write a crabbed hand.
m. a crab (~ gengr öfugr löngum).
a, m. a crab; k. gengr öfugr löngum, Rb. 100, Stj. 91, Al. 168, Pr. 477; krabbinn segir son sinn við, sífellt gengr þú út á hlið, a ditty: a nickname, Sturl. iii. 246: of the zodiac, Rb. (1812) 16; as also krabba-mark (-merki), n. id., Rb. 100, MS. 732. 4: krabba-mein, n., medic. a cancer.
No entry
n. [perh. akin to A. S. cræd, Engl. crowd], a crowd, swarm, (conversational.)
f. claim, demand.
u, f. craving, demand, Gþl. 475, N. G. L. i. 21, Fms. vi. 192.
(að), v. to make (slight) pawing movements with the hands.
1. að, to paw or scrabble with the hands; ok kraflaði fyrir (frá?) nösunum, he (an exposed infant) had pawed (the snow) from his face, Fs. 60; still used, krafla fram úr e-u, to crawl out of a strait.
2. u, f. a nickname of an infant, see the preceding word: the name of a volcano in Iceland.
No entry
a, m. the name of a hot spring in western Iceland.
(að), v. to paw, scrape, or scratch with the feet (uxinn ~ði sem hross).
að, to paw or scratch with the feet, as horses or sheep when grazing on a snow field; hann krafsaði sem hross, Ld. 120; hundrinn krafsar sundr hrúguna, Fas. iii. 547; ekki þarf at k. af því ofan, er oss er í hug, Nj. 224; hann kvaðsk eigi mundu k. um þat at segja honum sannindi, Sturl. iii. 313.
No entry
a, m. [Swed. krage; Dan. krave; cp. Scot. craig = neck], the collar of a coat: a kind of short rain cloak.
f. crow (galandi ~).
að, to drag under the water; þá er hann krakaði þat upp, Grág. ii. 276; þeir krökuðu upp spýtingana ok pakkana, … ok láta upp kraka þat sem fengist af gózi, Bs. i. 842; krökuðu þeir hann upp, ok fluttu til lands, 610:—to furnish with pales, allt var krakat it ytra með sjónum, Fms. viii. 177:—to touch the bottom, of an anchor or the like, tóku þá akkerin at kraka, x. 135; kraka niðri, of a horse in a deep stream only just touching the bottom with the feet: kraka hey upp, to cock hay, Grág. ii. 107.
m.
1) pale, stake;
2) thin pole;
3) a kind of drag or boat-hook.
a, m. [Dan. krage], a pale, stake; konungr lét setja kraka utan frá Borg it fremra með sænum, Fms. viii. 148: a drag, boat-hook, vóru þá görvir til krakar, ok varð dregit í sundr hofit, Ísl. ii. 411: prop. a looped and branched stem, used as a staircase, in which sense it is still used in Norway (Ivar Aasen); this also was the old Dan. sense, see Saxo ii. 31; hence metaph. the nickname of the famous mythical Danish king Rolf Kraki, from his being thin and tall; nú sitr hér í hásaeti kraki einu lítill, Edda 81.
2. a kind of anchor, = Gr. εὐνή.
No entry
að, to emit a cracking sound, to simmer.
No entry
a, m. [akin to kraki], a thin youth, urchin; krakkinn! krakka-tetrið! þetta er nú barn enn þá, krakkinn, Piltr og Stúlka 9, (conversational, of either sex.)
No entry
adj. thin, Lat. gracilis; hann var kraklegr (he was thin and weak of frame) ok þótti heldr seinlegr, Glúm. 335.
No entry
n. [for. word; Engl. cram; Dan. kram; mid. Germ. krâme = a shop], toys, Rétt. 2. 10: kram-vara, u, f. id.: kram-verk, n., Ósv. S.
No entry
a, m. [Dan. kræmmer], a toyman.
No entry
ð, to pine and waste; see kremja.
No entry
adj. half thawed, of snow; í krömum snjó, Fms. i. 280; ok þegar dreif í Löginn krömmu, Fb. ii. 327; also of butter, kramt smjör: bruised, of berries when the juice oozes out, and the like.
No entry
a, m., poët. a raven, Edda (Gloss.)
(að), v. to creep along.
að, to creep, Skm. 30.
No entry
a, m. [cp. krakki]. kranga-legr, adj. [krangled, Ivar Aasen], thin, of a boy; hann er ofboðs krangalegr!
a. weak, frail.
adj., kröng, krangt, weak, crank, Skv. 3. 44.
a.
1) ill, silk; mér er krankt, I am ill;
2) sore, distressing.
m. [Germ. krank], ill, sick; krankr mjök, Fms. x. 146, Finnb. 322: k. í líkam. B. K. 97; krönk augu, Stj. 171: sore, distressing, hin krankasta tíð, the sorest time, of a famine, 162; krankir hlutir, 156; krönkustu tilfelli, 218; inar krönkustu flugur, 271.
m. ailing, illness.
m. ailing, sickness, Mar., Bs. ii. 140, passim.
No entry
n. = krankdómr, Fas. iii. 642.
m. = krankdómr.
m. (-leiki), = krankdómr, Fms. viii. 443, Jb. 167, Fas. ii. 394, Grett. 152.
No entry
m. [for. word; Germ. kranz; Dan. krans], a wreath; setjast í kranz, to sit in a ring, Mar., Úlf. 6. 19; koma saman í krans, 5. 10.
f. shower of sleet.
u, f. a shower of sleet, Sturl. i. 50, Gísl. 118.
f. drift of thawed ice (in a river).
f. a drift of thawed ice, Finnb. 310.
No entry
f. a sleet tempest.
m. = krap.
a, m., and krap, n. sleet, thawed snow; vaða opt til kirkju krapa, Skálda (Thorodd) 179; leggsk hann svá at hryðr um krapit, Finnb. 310.
COMPDS: krapadrífa, krapaför, krapahríð.
a.
1) strait, narrow (kröpp leið); koma í krappan stað, to get into straits;
2) sharp, crafty (kröpp Guðrún).
adj., kröpp, krappt, [see kreppa]:—strait, narrow, of a road or the like; kröpp leið, Skálda 169; komast í krappan stað, to get into straits, a saying, Fb. i. 311: naut., krappr sjór, a short, chopping sea: metaph., kröpp kaup, a scant bargain, Grett. (in a verse): of a person, sharp, crafty, kröpp var Guðrún, Am. 70. krappa-rúm, n. the ‘strait-room,’ a place in an ancient ship of war, the third from the stern, Fms. ii. 252, Fb. iii, 219.
No entry
adj. weak.
n. gifts of strength (power).
n. the gift of strength, Hom. 125.
No entry
n. weakness, debility.
a. weak, wanting strength.
adj. weak, Fær. 185.
m. strong (virtuous) man.
m. a strong man, 656 C. 12.
a. strong.
adj. strong, Eb. 204.
No entry
and krapta-verk, see above.
No entry
a, m. [akin to kraptr], a bar, one of a ship’s timbers, a rib or knee, Edda (Gl.); eyri skal bæta fyrir krapta hvern, N. G. L. i. 100; krapta-valr, ‘timber-hawk,’ poët. a ship, Ó. H. (in a verse); the bar across the inside of a shield, cp. Gr. κανών, krapti geirbrúar, Vellekla: metaph., krapti skóla, the main pillar of a school, epithet of a bishop, Gd. 13.
II. = kraptr; hafa nokkurn krapta (acc.) aldrsins, Fms. xi. 14; hafa engu minna krapta, x. 318.
(-s, -ar), m.
1) might, strength, power; með öllum krapti, with might and main;
2) virtue;
3) superhuman being, angel.
or kraftr, m., gen. krapts and kraptar, dat. krapti; [Engl. craft; Germ., Swed., and Dan. kraft; prob. akin to krappr, prop. meaning a crooked bar, such as ribs and knees in a ship, which sense has been kept in the weak form krapti; whence metaph. it came to mean power, strength]:—might, strength, power; með öllum krapti, with might and main, Fms. vii. 305; með miklum krapti, x. 274; engi er æðri kraptr eða styrkri, Sks. 25; undir krapti hlýðninnar, Mar.; algörr í kröptum, 656 A. 2; görðisk svá mikill máttr at krapti hans, 655 iii. 4; með ljósi krapts síns, Niðrst. 7; ek særi þik fyrir alla krapta Krists þíns, Nj. 176; af Guðs megni ok krapti ins heilaga kross, Fms. x. 417. In the N. T. δύναμις is often rendered by kraptr, Guðs kraptr, Matth. xxii. 29; kraptar himnanna, xxiv. 29; til hægri handar Kraftarins, xxvi. 64. krafta-verk, n. (Gr. δυνάμις), ‘power-work,’ a miracle, N. T. passim; for jartein (q. v.) is not Biblical, Magn. 430:—in plur. powers, supernatural, whence krapta-skáld, n. a ‘power-scald,’ a poet whose song has a magical power, see Ísl. Þjóðs.: physical, bodily strength, hafa mikla krafta, to be strong; …
Shortened here. Read the full article →
No entry
adj. powerful, Gd. 38.
No entry
n. a scrawl: krassa, að, to scrawl.
No entry
gen. with the article, from kratti = skrati or skratti (q. v.), a swearing, Skíða R. 136.
No entry
að, to simmer, of the sound when the water in a kettle begins to boil; það er farið að krauma á katlinum.
f. nook, corner.
f. [Dan. kro], a nook, corner; krá eðr hyrning, Stj. 152, Bs. ii. 134, Skáld H. 6. 2, freq. in mod. usage.
f. crow (galandi ~).
u, f. [Dan. krage; cp. Engl. to croak], a crow, Lat. cornix, Hom. 69, Fms. vi. 446, Karl. 437, Edda (Gl.), Rm. 44; vinna eina kráku, Fms. vii. (in a verse); galandi kráka, Hm. 84; íllviðris-kráka, a croaking crow, boding ill weather; sumar-k.: the saying, betri er ein k. í hendi en tvær í skógi, a bird in the hand is worth two in the bush, Ld. 96: a nickname, Kráka, Fas., whence Kráku-mál, n. pl. name of a poem, id.: kráku-nef, n. crow nose, a nickname; whence Krákneflingar, m. pl., Landn.
COMPDS: krákuskel, krákustígr, krákuungi.
m. crow or raven.
m. a kind of crow or raven, Edda (Gl.); ber þú sjálfr krák þinn, carry thou thy crow thyself! Þorst. Síðu H. 2; líka-krákr, a kind of pole for digging graves.
f. mussel.
f. a shell-fish, mytilus edilis, Mag. 63.
No entry
m. a ‘crow-path,’ zigzag.
m. young crow.
a, m. a young crow, Fms. viii. 156, Fas. i. 337.
f. dainty (dýrðligar krásir).
f. [Dan. kraase], a dainty, Þkv. 24, Stj. 58, Barl. 96, 200, 656 A. 2; dýrðligar krásir, Bs. i. 152; heiðarlegar krásir, Fs. 5; margskonar krásir, Fms. iii. 36; krása diskr, Ó. H. 85; sá hefir krás er krefr, a saying, Sól.
f. creed (Lat. credo).
u, f. a creed (Lat. credo); kvaðsk numit hafa Pater noster ok kredduna, Fær. 257, 258: a belief, fancy, hafa sína kreddu, sitja við sína kreddu (conversational), prob. derived from the story in Fær. S.
No entry
[for. word], indecl. = kredda, Fær. 258.
No entry
u, f. [perh. akin to A. S. cradel; Engl. cradle], a fondled person, kreðu-legr, adj., Björn.
No entry
u, f., medic. crusta lactea, an infant’s disease, Ann. 1428, Fél. x. 8, passim in mod. usage, krefðu-sótt, f. = krefða, Ann. 1389.
(kref, krafða, krafðr and krafinn), v. to crave, demand, claim (~ e-n e-s);
~ e-n máls, orða, to ask speech of one (engi þorði at ~ hann orða);
hann krafði dura, he asked to be let in, knocked at the door;
refl., ~st, to claim, with gen. (krafðist Hávarðr torfunnar).
pres. kref, krefjum; pret. krafði, subj. krefði; part. krafðr, krafinn; [A. S. crafjan; Engl. crave; Dan. kræve]:—to crave, demand, to call on one, with acc. of the person, gen. of the thing; or also, krefja e-n til e-s, krefja hann til utanferðar, Sturl. i. 214; verða sumir krafðir til at stýra, Sks. 263; ek em kominn at krefja þik at þú látir laust, Eg. 501; ok krafði síra Bjarna, at lúka sér þau átján hundruð, Dipl. iii. 13; ella krefi Guð hann andar sinnar, Sks. 720: at neita því er ek vil kraft hafa, Fms. xi. 225; ok kref ek ok bind ek álögum þriggja marka útlegð, Grág. i. 384; krefja e-n máls, Fms. vii. 162; engi þorði at krefja hann orða, no one durst speak to him, Edda 22: krefja fjár, Sturl. i. 48; krefi hann manna, K. Á. 70; konungr krafði þá leiðangrs, Fms. viii. 419; k. búendr liðs, Ó. H. 205; sá þótti mér ungr at krefja eiðsins, Edda 37; hann krafði dura, he knocked at the door, Fms. viii. 332, v. l.; krefja lukla, Vkv. 19, 21: with subj., kröfðu þeir at sveinninn færi með þeim, Fms. i. 74.
II. reflex. to claim, with gen.; krafðisk Hávarðr torföxarinnar, Háv. 47; þó má konungr krefjask af þeim þeirrar þjónustu, sem …, Sks. …
Shortened here. Read the full article →
f. pining away, a nickname.
f. or kregða, u, f. a wasting, pining, of infants:—a nickname, Hrólfs S. Gaut. (Ed. 1664), p. 76.
No entry
n. walking, hobbling; vera á kreiki.
No entry
að, [Engl. crouch, cp. crutch; Germ. kriechen], to walk in a bent posture, hobble; kreikaðu réttr sonr minn, a ditty; freq. in mod. usage.
No entry
u, f. [kröm], a weak person; hann er engin k.! (conversational.)
(-sta, -str), v. to squeeze, press; fig. to force, compel.
t, betttr kreysta, [cp. Ulf. kriustan = τρίζειν; Dan. kryste; Swed. krysta]:—to squeeze, pinch, press, Eb. 242, Fas. i. 285, Bær. 10, Bret. 10, Al. 2. 30, Fas. i. (in a verse, Bm.); hann kreisti sik undir vegginn, he pressed himself, crouched under the wall, Þórð. 75; kyssa ok k., to kiss and hug, Al. 44, Þiðr. 30.
f. squeezing, pressing.
f. pinching, squeezing, Fas. iii. 502.
No entry
adj. crooked.
m. pith, spirit, hardihood (engi ~ er í yðr).
m. [cp. Germ. kralle = a claw], spirit; k. né dugr, Fas. i. 71; enginn k. er í yðr, there is no spirit in you, 96.
(krem, kramada, kramiðr, kramdr, or kraminn), v. to squeeze (hann kramdi hold af beinum);
refl., ~st, to be pinched, pine (from a wasting sickness).
pres. kom, pl. kremjum; pret. kramði; part. kramiðr, kramdr, kraminn; [mid. H. G. krimme; see kröm, kramr]:—to squeeze, bruise; hann kramði hold af beinum, Fas. iii. 348, passim,—esp. of berries, grapes, or juicy things:—reflex. to be pinched, to pine, from a wasting sickness, margir krömðusk lengi þeir er lifðu, Fms. viii. 443; eitt sinn kom þar sótt mikil á bæ þeirra, ok krömðust margir lengi, Ísl. ii. 274.
(-ta, -tr), v. to make sick.
t, [krankr; mid. H. G. krenke; Germ. kränken], prop. to make sick, to hurt, H. E. i. 434, 737; erinda-fjöldinn aldrei dvín | allmart vill það krenkja, Pál Vídal.; hjartað vill hræðslan krenkja, Pass.
No entry
u, f. sleet, = krap.
I)
f. strait, scrape (koma í kreppu).
II)
(-ta, -tr), v. to squeeze, press; ~ at e-m, to press hard on one (krepptu þeir svá hart at þorgrími, at hann); impers., e-n kreppir, one becomes crippled; krepptr, crippled (hón var kreppt öll, svá at báðir fœtr lágu bjúgir við knén).
u, f. a strait: medic. a being crippled: a scrape, koma í slíkar kreppur, Ld. 264. kreppu-sótt, f. a kind of scorbutic disease, Fél. x. 37.
I)
f. strait, scrape (koma í kreppu).
II)
(-ta, -tr), v. to squeeze, press; ~ at e-m, to press hard on one (krepptu þeir svá hart at þorgrími, at hann); impers., e-n kreppir, one becomes crippled; krepptr, crippled (hón var kreppt öll, svá at báðir fœtr lágu bjúgir við knén).
t, [Engl. cramp, crimp; mid. H. G. krimpfe; cf. krappr, Germ. krampf, etc.], to clench; Grettir hafði kreppt fingrna at saxinu, Grett. 154 A; þá bindr hann ok kreppir, Stj. 96; kreppandi þá saman með sterkum knútum, id.; í hvers landi er hann kreppir (catches) eða merkir, Jb. 309; k. at e-m, to pinch, press hard on one; krepptu þeir svá at Þorgrími, at …, Sd. 148.
2. impers., medic. to become crippled; lá verkr í lendum hennar þar til er þær knýtti en hana krefti, Bs. i. 328; hönd hans var kreppt í lófa, 313 (v. l.), 462; krepptir vóru fingr í lófann, id.; hann hafði kreppta hönd, Magn. 518; hón var kreppt öll, svá at báðir fætr lágu bjúgir við knén, Fb. ii. 383; krepptr ok knýttr, Sd. 148; saman krepptr, Stj. 51; krepptr miklum sult, pinched by hunger, Róm. 361.
f. strait, scrape (koma í kreppu).
f. a scrape, Fms. iv. 147.
m. handful (hafa krepping fullan).
1. m. a handful, Eg. 10.
2. m. a bird, the creeper (?), Edda (Gl.)
No entry
part. cripple-handed, a nickname, Fms.
(pret. kratt), v. to murmur, complain (engi þorði um at ~).
pret. kratt, a def. strong verb, to maunder, murmur; engi þorði um at kretta, Grett. 140 A, B; Uxi kratt jafnan um, Finnb. 280 C; þeir þoldu ílla, en krittu (kruttu?) um, Fas. i. 129.
No entry
a, m. [Engl. creek], a ‘crack,’ nook, freq. in mod. usage; handar-k., the armpit.
No entry
n. adj. = krökt (q. v.), swarming; mjöl var krikt, the flour was swarming, as if with grubs and vermin, Völs. R. 229.
(-kta, -kt), v. = kretta (þeir þoldu illa, ok kriktu um).
t, = kretta; hann kvað þat skamsamlegt at k. um smáhluti, Fs. 31; þeir kriktu um, Fas. i. 129.
No entry
t, to utter a sound; láta ekki á sér k., not to stir, (conversational.)
adv. round; ganga í hring ok í ~, all around, round and round; í ~ um, around, with acc. (þú skalt róa í ~ um skútuna).
and kringum, adv. [akin or a twin word to kringr, with an initial tenuis]:—round; ganga í krók og í kring, all around, round and round, Fms. ii. 141; hringinn-í-kring, all around; skoða e-ð í krók og í kring:—í kringum, around, with acc.; hann gengr þrysvar rangsælis kringurn valinn, Fas. iii. 337; í kringum hann, Bárð. 180; á alla vega í kringum sik, Fas. i. 105; þú skalt róa í kringum skútuna, Háv. 46; í kringum hallina, Fb. ii. 137.
No entry
m. pl. the pullies of a drag net; þar til er kringar koma á land, Gþl. 427.
No entry
f. adroitness, in orð-kringi, q. v.
No entry
adj. (-liga, adv.), comical, funny, (conversational.)
(-da, -dr), v.
1) to encircle, surround (Birkibeinar kringdu bæinn þegar); usually with prep. ‘um’ (þeir kringdu um kirkjuna);
2) to go round (kringið um borgina).
ð, usually with prep. um, kringja um e-t, to encircle, surround, or, kringja umhverfis, id.; but also singly, with acc., þeir höfðu kringt svá um konung, Fms. viii. 67; þeir kringðu um kirkjuna, ix. 469; at eldr kringi umhverfis höfin, Sks. 205; kringdr umhverfis, id.; kappar Heinreks höfðu kringt um mik, Bær. 16; kringði Haraldr konungr með sinni fylking á bak jarli, Fms. vi. 407; Birkibeinar kringðu (surrounded) bæinn þegar, ix. 311: milit. to outflank, vér skulum hafa fylking langa svá at þeir kringi eigi um oss, Hkr. i. 150, Fms. vii. 178.
2. absol. to go round; hann gekk it efra fyrir innan fjall, ok kringði svá inn til Alreksstaða, Fms. viii. 354; kringit um borgina, go round the town (of Jericho), Stj. 359, Karl. 134. Mar.
f. disk, circle, orb.
u, f. a disk, circle, orb; hjólanna kringlur, Stj. 288; kringla heims, kringla jarðar, the disk of the eartb, Sks. 194, 200, 626, Hkr. (init.); með hvelum ok kringlum, Str. 17: the name of a MS., from its initial word, given to it by Torfæus, whence the mod. Heimskringla, the Globe, = the Book of the Kings of Norway, commonly ascribed to Snorri; the name first occurs in the Ed. of Peringsköld (A. D. 1697), and was unknown before that time: skoppara-k., a top.
COMPDS: kringluauga, kringluleitr, kringluskurðr, kringlusótt.
a. round, circular.
adj. round, circular; hón (the earth) er kringlótt, Edda (pref.); tún kringlótt, Fms. vii. 97; hver kringlóttan, Stj. 564; k. gluggr, Sturl. iii. 186, Vm. 98; kringlótt hásæti, Bær. 6.
No entry
n. a nickname, Fms. vii.
No entry
adj. round-faced.
m. tonsure.
m. a shaving the crown; k. sem klerkar, Fb. ii. 196.
f. the staggers (in sheep).
f. (mod. höfuðsótt), the turning sickness in sheep, Bs. i. 465.
a. easy;
svá var honum ~ skáldskapr sem öðrum mönnum mál sitt, verse-making was as easy to him as speaking to other men.
adj. easy; svá var honum kringr skáldskapr sem öðrum mönnum mál sitt, verse-making was as easy to him as speaking to other men, Fb. ii. 135: neut., e-m er e-t kringt, a thing is easy to him, he is adroit in it; mun þér kringra at hafa ljósa-verk at búi þínu, enn …, Nj. 185; jafn-kringt, equally smooth, Karl. 108, Sks. 381.
No entry
að, dep. [sól = sun], to walk all round the dial, as if bewildered.
I)
(að), v. to anoint.
II)
n. chrism.
að, to anoint, Rb. 82, Mar., Bs. i. 575.
No entry
n. a chrism box, Pm. 11.
No entry
n. chrism, Dipl. iii. 4.
No entry
m. the ‘chrism-spot,’ on the breast of infants, N. G. L. i. 339.
m. chrism.
a, m., krisma, u, f., H. E. i. 480, 482, ii. 137, [for. word; Gr. χρισμα]:—chrism, Fms. viii. 26, x. 372, K. Þ. K. 20, 72, Bs. i. 135.
COMPDS: krismaker, krismaklæði, krismastaðr.
No entry
adj. a nickname, Fms. viii. 254.
No entry
f. glebe-land for the poor, Vm. 152.
No entry
a, m. a pauper maintained on Christfé, Pm. 21, 121.
adv. in a Christian-like way.
adv. in a Christian-like way, Fs. 80, Bs. ii. 81, passim; ó-kristiliga, cruelly, wickedly.
a. Christian(like).
adj. Christian; Kristilig trú, K. Á. 74; Kristileg fræði, Kristilegt lögmál, Fms. x. 288, passim: Christian-like, ú-kristiligr, unchristian-like, cruel, wicked.
a. Christian; kristin lög, ecclesiastical law.
adj. Christian, K. Þ. K. (init.), Nj. 158, Eg. 265, Bs. passim; vel Kristinn, a good Christian, observing the Christian rites, Eg. 265, Fms. i. 17; ílla Kristinn, a bad Christian, Mork. 227 (in a verse); enn Kristnasti maðr í Antiochia, the best Christian in Antioch, Clem. 38; Kristið morð, the murder of a christened child, opp. to heiðit morð, N. G. L. i. 340.
COMPDS: Kristinndómr, Kristinsdómsréttr, Kristinlög, Kristinnalagaþáttr, Kristinnréttr.
No entry
m. the section containing the (Icel.) ecclesiastical law, Grág. (Kb.) 3; svá settu þeir Þorlákr biskup ok Ketill biskup, at ráði Özurar Erkibyskups ok Sæmundar ok margra kennimanna annarra, Kristinna laga þátt sem nú var tínt ok upp sagt, K. Þ. K. 140.
No entry
m. Christendom, Sturl. i. 127 C; Kristins dóms, Hom. 99.
No entry
m. the ecclesiastical law, N. G. L. i. 352, H. E. i. 541 (note), passim.
No entry
m. the ecclesiastical law, Jb. 5 B.
m. Christendom, Christianity (also ‘kristinn dómr’).
m. Christendom, Christianity, Sturl. i. 127, N. G. L. i. 203, passim: matters ecclesiastical, Gþl. 487. In old writers often in two words, see Kristinn. Kristindóms-bálkr, m. the section containing the ecclesiastical law, N. G. L. i. 339, Jb. 5, Bs. i. 697, 698.
No entry
n. pl. the ecclesiastical law, H. E. i. 437.
No entry
f. a pr. name, Christina, Fms.
(að), v.
1) to christianize;
2) to christen, baptize.
1. að, to Christianise, Nj. 156, the Sagas passim: to christen, baptize, fæða skal barn hvert er borit verðr í penna heim, Kristna ok til Kirkju bera, N. G. L. i. 339: in mod. usage to confirm.
II. reflex., láta Kristnask, to be Christianised, Fms. i. 33, Nj. 158, Bs.
2. u, f. = Kristni, Rafn 38, (Jellinge-Runic stone); this form also occurs in early Swedish.
f. Christianity, Christendom.
f. Christianity, Nj. 157, Fms. i. 31, passim: Christendom, Guðs K., 655 xi. 1, Greg. 44, Bs. i. 575, ii. 105: christening, Hom. 147.
COMPDS: Kristniboð, Kristnihald, Kristnilög, KristniSaga, Kristnispell.
No entry
f. christening, Stat. 292.
n. preaching the Gospel.
n. (-boðan, f., Fms. i. 142), preaching the Gospel, Fms. i. 32, x. 393, Eb. 254.
n. keeping Christianity.
n. keeping Christianity, Fms. ii. 236, Fb. ii. 49.
n. pl. = kristin lög.
n. pl. = kristinlög, Fb. ii. 54.
No entry
u, f. the name of the Saga of the introduction of Christianity into Iceland, Bs. i. 3.
n. breach, profanation of Christianity.
n. breach, profanation of Christianity, Valla L. 209, Fms. i. 26.
(gen. Krists), m. Christ.
m. Christ, see p. 93; cp. Hvíta-Kristr.
COMPDS: Kristskirkja, Kristsminni, Kristsmusteri.
II. in pr. names, Krist-röðr, Fms., Krist-rún, etc.
No entry
u, f. = Kristkirkja.
No entry
n. Christ’s toast, a toast given in great banquets, probably answering to the grace in mod. times, Fms. vii. 148.
No entry
n. ‘Christ-minster,’ = Christ Church, Rb. 368.
No entry
n. ‘Christ-estate,’ i. e. glebe-land given for the support of the poor, Vm. 169; some deeds of the 12th century referring to such lands are published in D. I., Nos. 30–34.
n. ‘Christ-fee’ (property given for the support of the poor).
n. ‘Christ-fee,’ old Icel. eccl. name of property given for the support of the poor,—‘Christfé apud nos communiter dicitur quod pauperibus legatum est,’ H. E. iii. 98; gaf Sira Þórarinn fátækum frændum sínum mikit góz, ok setti mörg Kristfé í mörgum jörðum um Svarfaðardal, ok svá annars-staðar, Bs. i. 790, H. E. i. 430, Vm. 163.
COMPDS: Kristfjárjörð, Kristfjárúmagi.
No entry
u, f. Christ Church, seems to have been a general name for cathedrals; a Kristkirkja is mentioned in Bergen, Drontheim, Borgund (Norway), Fb. iii, Boldt.
m. champion of Christ.
m. a ‘Christ-man,’ champion of Christ, Ó. H. 204, 216; er nokkurr sá í þínu föruneyti, Kristmaðrinn, er meira hafi á degi vaxit, en vit braeðr, 202.
No entry
að, to cry or beg; kría sér e-ð út, (conversational.)
No entry
u, f. [this word does not occur in old writers, and may be derived from Swed. kry, from the brisk and lively temper of this bird]:—a sea-bird, the tern, Lat. sterna; from this restless and noisy bird comes the saying, vera einsog kriá á steini, or, einsog kría verpi, to be restless and unsteady. kríu-egg, n. the egg of a k. For an account of this bird, which abounds in Icel., see Eggert Itin. ch. 675; and for the curious lawsuit called Kríu-mál, see Espol. Árb. 1692, 1693.
No entry
a, m. a crier, = Lat. praeco, Mar. (pref. p. xvii).
No entry
m. pl. [kríki], the thighs, Fas. ii. 256.
No entry
n. [North. E. creel], a small basket, creel.
No entry
n. sod, grime; augna-krím, xerophthalmia, Fél. ix.
No entry
and krímóttr, adj. grimy, of sheep with black cheeks.
No entry
t, to chirp, onomatop.; það krístir í honum, of suppressed laughter.
No entry
f. [Lat. creta; Germ. kreide; Dan. kridt], chalk.
II. a local name, Crete; Krítar-byggi, Krítar-menn, the Cretans, Edda (pref.), Symb. Krítar-Þórr, m. Thor (i. e. Jove) of Crete, Bret., Edda (pref.)
(krýp; kraup, krupum; kropinn), v.
1) to creep, crouch (vóru dyrnar svá lágar, at nær varð at ~ inn);
2) to fall prostrate, kneel (þá er vér krjúpum til hans með iðran).
pres. krýp; pret. kraup. pl. krupu, subj. krypi; part. kropinn; [A. S. creôpan; Engl. creep; Swed. krypa; Dan. krybe]:—to creep, crouch; vóru dyrnar svá lágar at nær varð at k. inn, Hkr. ii. 379; hann kraup til fóta þeim, Ölk. 35; þóat ek krypa í neðstu smugur helvítis fylgsna, Sks. 605; gaf Sverrir konungr þeim mikit skak fyrir þat, er þeir höfðu kropit þar um hris at nokkrum silfrpenningum, Fms. viii. 143; vér krjúpum eigi í bug skjaldi, vi. 416 (in a verse); hann kvað konung hölzti lengi hafa kropit þar um lyng, Hkr. iii. 376; fékk hann nauðula kropit til at höggva virgulinn í sundr, Hom. 117; mátti hón eigi áðr krjúpa þangat áðr sem nú gékk hón, 115.
2. to fall prostrate, kneel, esp. in an eccl. sense, to humble oneself; þá er vér krjúpum til hans með iðran undir hans miskunn, Skálda 211; biskup líknaði hvervetna þeim sem til hans miskunnar krupu, Bs. i. 751; mildr öllum þeim er til hans krupu, Al. 135; krýp ek til kross, Líkn. 30; játa þær sektina ok krjúpa undir skriptina, Th. 78; gjarna vil eg að fótum þín, feginn fram flatr krjúpa, Pass. 41. 4:—eccl. to kneel in service; as also krjúpa á kné, id.
Shortened here. Read the full article →
n. cut-up carcase of a slaughtered animal (cf. sauðarkrof).
n. [cp. kryfja, and a lost strong verb krjúfa, krauf, krofinn, to embowel]:—the cut-up carcase of a slaughtered animal; nauts-k., sauðar-k., Dipl. v. 18, Sturl. iii. 262, Fas. ii. 114.
(að), v.
1) to be crippled;
2) to be clenched, stiffened (var höndin kropnuð at bréfinu).
að, to be crippled, Hom. 114, O. H. L. 84: to be clenched, stiffened, var höndin kropnað at bréfinu, Róm. 248.
f. kneeling.
f. a kneeling, Sturl. ii. 178.
(að), v. to crop, pick.
1. að, to crop, pick; þá settisk fluga ein á hönd honum ok kroppaði, Edda 69; kroppa gras, to crop grass, graze.
2. u, f. a nickname, Landn.
No entry
adj. crippled, crooked; kroppnir fætr, O. H. L. 84; kroppnir knúar, Rm. 8.
m. hump-back.
m. a hump-back, Fas.
No entry
a, m. a nickname, Landn.
(-s, -ar), m. the body, trunk (~ arnarins).
m. [A. S. and Engl. crop (of a bird); Germ. kropf; Dan. krop; Swed. kropp]:—a hump or hunch on any part of the body; ok rekr á kroppinn erninum …, varð föst stöngin við kropp arnarins, Edda 45, Mag. 10:—in mod. usage the body, með beran kroppinn; þó kropprinn verði kaldr nár, Pass. 44. 7, passim: a nickname, Landn., Sturl.
II. as a local name, Landn.
No entry
m. a kind of fish, shrimp (?), Edda (Gl.), D. N. v. 75.
(pl. -ar), m.
1) cross, crucifix;
2) sign of the cross; í ~, cross-wise, in the form of a cross (leggja hendr í ~; rétta sik í ~).
m.; the earliest poets use the Lat. form, but as masc., helgum crúci, Edda 92 (in a verse); merki crúcis, Líkn. 52, which form remains in the pr. name Krysi-vík, Kryci-vika, q. v.; [like A. S. and Engl. cross, Hel. cruci, Germ. kreuz, Swed.-Dan. kors, from Lat. crux]:—a cross, Bs., N. T., Pass., Vídal. passim.
2. the holy rood, crucifix, in the Roman Catholic times; Valgarðr braut krossa fyrir Merði ok öll heilög tákn, Nj. 167; taka kross í hönd sér, of one taking an oath, Grág. i. 64; hann lét einn gullkross göra ok síðan vígja, Fms. vi. 142; í bríkum ok krossum, Bs. i. 132. These holy roods were erected on high roads, and worshipped,—hón hafði bæna-hald sitt á Krosshólum, þar lét hón reisa krossa, Landn. 111; þeir höfðu krossa tvá, þá er nú eru í Skarði inu eystra, merkir annarr hæð Ólafs konungs en annarr hæð Hjalta Skeggjasonar, Bs. i. 21: allit., kirkja eðr kross, fara til kirkju eða kross, to go to worship at church or cross, Hom. (St.); hann kom hvárki til kross né kirkju, Art. 21; hafnar-kross, Bs. i. 607, (see höfn); hinn þriðja dag í Jólum at kveldi var hón at krossi, she was worshipping at a cross, 370, cp. …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to mark with a cross;
refl., ~st, to take the cross (as a crusader).
að, to sign with a cross, passim, as also to erect a cross; krossa lóð, to mark a field with the cross, as a sign that it is to be put up for sale, N. G. L. i. 37: reflex. to take the cross as a crusader, Fms. xi. 351; krossaðr til útferðar, id.
No entry
adj. ‘cross-less,’ not making the sign of the cross; hann drakk öll minni krossalaus, Fms. i. 37.
No entry
m. id., Jb. 454, 476.
No entry
n. a band cross-wise, Gþl. 382.
No entry
batt, to bind cross-wise.
No entry
u, f. name of a ship, Ann.
No entry
m. a cross-kerchief, Vm. 95.
No entry
n. the dropping a cross (v. supra 4), N. G. L. i. 378.
No entry
m. and kross-ganga, u, f. the way of the cross, Christ’s bearing the cross, Pass. 11. 3.
(-sta, -str), v. to fasten to the cross, crucify.
t, to fasten to the cross, crucify, 625. 76, Skálda 209, Bs. passim, N. T., Vídal.: part. kross-festr, crucified, H. E. i. 469, passim.
f. crucifixion.
f. crucifixion, 623. 2, 625. 73, Fms. v. 343.
No entry
n. a payment to keep up a holy rood, D. N.
No entry
f. the forwarding a cross (v. supra 4), Grág. i. 446.
No entry
n. Crossgild, a pr. name, Fms. ix. 529.
No entry
f. pl. cross-paths; for popular tales of wizards sitting on cross-roads, where all the fairies pass by, see Ísl. Þjóðs. i. 436–438.
n. house containing a cross.
n. a cross-house, house with a holy rood, Bs. i. 379.
m. warrior of the cross.
m. a cross-man, warrior of the cross, Ó. H. 216.
No entry
u, f. a kind of madder, bed-straw, galium.
n. sign of the cross.
n. the sign of the cross, Fms. i. 35, Magn. 512.
No entry
n. = krossmark, Greg. 51.
f. Cross-mass, twice a year, in the spring (~ um várit), the 3rd of May, Invention of the Cross, and in autumn, the 14th of Sept., Elevation of the Cross.
u, f. Cross-mass, twice in a year, once in the spring (Krossmessa á vár), the 3rd of May (Inventio Crucis), and once in autumn, the 14th of September (Elevatio Crucis), K. Á. 188, Rb. 372, Fms. ix. 374.
No entry
f. the passion on the cross, Barl.
No entry
u, f. the Story of the Cross; þar eru kross-sögur báðar, Vm. 6.
No entry
m. a shield with a cross on it, Rétt.
No entry
m. the despatching of a cross (message), N. G. L. i. 137, 378.
No entry
n. the token, sign of the cross, Hom. 90.
f. pl. Hours of the Cross.
f. pl. a cross-service, legend, to be at a cross-worship, Ann. 1333.
No entry
n. the tree of the cross, 623. 20, Symb. 20.
No entry
f. = krossmaðra.
No entry
u, f. a cross-beacon, wayside cross.
No entry
m. = krossgata, D. N.
No entry
m. = krosstré, Bév.
No entry
n. a ‘cross-wite,’ a fine for not forwarding a cross message, N. G. L. i. 11.
No entry
að, (krot, n.), to engrave, ornament, of metal; knappar krotaðir, D. N., and in mod. usage.
No entry
f., pl. krær, [Dan. kro], a small pen or fence, in Icel. the pen in which lambs when weaned are put during the night.
No entry
að, to pen in a kró; króa lömb, to pen lambs.
No entry
a, m. a boy, urchin; krabbinn talar við krógann sinn, Húst.
a.
1) crooked, win krókótt á, winding river;
2) cunning, crafty.
adj. crooked, winding; krókótt á, a winding river, Pr. 476: cunning, Fb. i. 208: neut. krókótt, Band. 32 new Ed.
(-s, -ar), m.
1) hook (nef hans var mikit ok ~ á);
2) barb, on a spear or arrow-head (cf. krókaspjót, krókör);
3) peg (þeir tóku reip ofan ór krókum);
4) a fire-hook;
5) curve, bend, winding;
rista krók, not to go straight;
gøra sér króka, to make a detour;
6) corner (nú gangit þér í krókinn hjá húsinu).
m., krákr, Am. 45, Pm. 76; [Engl. crook; Dan. krog; Swed. krok]:—a hook, anything crooked; krókr þrí-angaðr, a three-pronged hook, a trident, Bret. 6: a barb on a spear or arrow head, Grett. 45, 109 new Ed.: of a fishing-hook, Lil. 60, 78, 82; tveggja króka hald í vatnit, Pm. 41; nú er úlfs-hali einn á króki, a saying, Band, (in a verse): a peg, þeir tóku reip ofan ór krókum, Hrafn. 20; brjóta spjót ór krókum, Sturl. iii. 188: a kind of crooked-formed box to carry peat in, torf-krókar: the coils like a dragon’s tail on a ship’s stern, opp. to the ‘head’ (höfuð) on the ship’s stem, fram var á dreka-höfuð, en aptr krókr ok fram af sem sporðr, Hkr. i. 284; þat var dreki, var bæði höfuðin ok krókar aptr mjök gullbúit, Orkn. 332; höfuðit ok krókrinn var allt gullbúið, Fb. i. 435: a kind of boat-hook, a brand-hook, Ísl. ii. 411 (v. l.), N. G. L. ii. 448: of a wrestling trick, see hæl-krókr; the phrase, láta koma krók á móti bragði: a game, trying the strength by hooking one another’s fingers, fara í krók: the phrase, leggja sig í framkróka, to exert oneself, plan and devise; stýris-krókar, a rudder’s hook, Fas. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
part. bent as a hook.
m. a form of women’s head-dress.
m. a crooked hood, Ld. 126; see faldr.
f. barbed head of a spear.
f. a barbed head of a spear or arrow, Grett. 99, see Worsaae, Nos. 350, 351.
No entry
adj. with hands crooked and numbed from cold.
m. hook-shaped key.
m. a hook-shaped key, Sd. 139, see Worsaae, No. 465.
No entry
m. crook-nose, Bs. i. 824.
m. corner seat.
m. a crooked seat, corner seat (?), Fms. vii. 325.
No entry
n. crook-rafters in a house, Gþl. 331.
No entry
n. a barbed spear, N. G. L. i. 80.
m. crooked stick.
m. a crooked stick, Karl. 278, Fms. iii. 178: a crosier, D. N.
No entry
u, f. a kind of candlestick, Vm. 34, 69, Jm. 2.
No entry
a, m. a boat-hook.
No entry
u, f. a kind of hatcbet with a hook, Gullþ. 14.
f. barbed arrow.
f. a barbed arrow, Al. 149, N. G. L. i. 80, Fas. iii. 331, Róm. 240, O. H. L. 71.
No entry
u, f. [Engl. crib; Dan. krybbe], a crib, Skáld H. 6. 19.
No entry
u, f. [A. S. crocca; Hel. cruca; Engl. crock; Germ. krug; Dan. krukke], a pot, MS. 1812 (Gl.), freq. in mod. usage.
No entry
u, f. = krumma.
f. clownish hand, paw.
u, f. (krymma, Hkv. Hjörv. 22), [Germ. krum], a crooked, clownish hand, paws, Skíða R. 8, Fms. iii. 189, vi. 206, Grett. 124 new Ed., Ísl. ii. 443.
m. a pet name of a raven.
a, m. a pet name of a raven, perhaps Crook-beak, Edda (Gl.),Ósv. S. 3, 4, 6; freq. in popular songs,—Krummi krunkar úti, | kallar á nafna sinn; Krumminn á skjá, skjá, | skekr belgi þrjá, þrjá, etc.; betr skrifa krumma klær, Jón. Þorl. Krumma-kvæði, n. Raven song.
No entry
m. = krummi (?), a nickname, Landn.; whence Krymlingar.
No entry
a, m. = krummi, Edda (Gl.)
No entry
m. a hump; krungr upp úr bakinu á honum.
No entry
m. = krytr, a murmur, Bs. ii. 227.
I)
f.
1) crown;
2) shaven crown, tonsure.
II)
(að), v. to crown.
1. u, f. [Lat. corona], a crown, Stj., Fms. passim: the crown of the head, Sturl. iii. 281: the crown, royalty, H. E. i. 528: a shaven crown, K. Þ. K. 72, Bs. i. passim: the forehead of oxen.
COMPDS: krúnubreiðr, krúnugull, krúnuklæði, Krúnumessa, krúnuvígsla.
2. að, to crown, Fms. vii. 308, N. G. L. i. 451: reflex., Bs. ii. 98.
No entry
n. onomatop. the raven’s cry; knúk! krúnk! Snót (1866) 141.
No entry
að, to croak, of a raven; hani, krummi, hundr svín, … galar, krúnkar geltir, hrín, a ditty.
No entry
adj., rendering of the Gr. εὐρυμέτωπος.
No entry
n. a coronation ring, Játv. 2.
No entry
n. coronation robes, Játv.
No entry
u, f. ‘Crown-mass,’ Corona Spinarum, = the 11th of October, Ann. 1300, H. E. i. 444.
No entry
u, f. a coronation. Bs. i. 414, 640.
No entry
f. a pot, tankard, Lat. crustula, Stj. 582; krúsum eða könnum, Rétt. 13. 2.
No entry
u, f. [old Sax. cruci-wica; Germ. kreuz-woche], the second week before Whitsuntide.
n. spice.
n. [Hel. krud = herba; Germ. kraut], spice, Stj. 194, 205, Flov. 80. krydd-jurt, f. spice herbs.
No entry
að. [Dan. krydre], to spice.
(kryf, krufða, krufðr and krufinn), v. to open up, disembowel (þá krufði hann hana sinn).
pres. kryf, pret. krufði, part. krufðr and krufinn, to split, embowel; þá krufði hann hana sinn, Fms. v. 194, Fas. ii. 376 (of a fish); svá segja menn at þeir kryfði Þorgeir til hjarta, Fbr. 108; var kálfr einn skorinn ok krufðr, Fas. iii. 33, Mag. 138.
f. = krumma.
u, f. = krumma, Hkv. Hjörv. 22.
No entry
m. [Engl. cripple; Dan. kröbling], a cripple, Hkr. iii. 116, Fms. xi. 308, Magn. 528, Bs. passim.
f. hump, hunch.
u, f. [kroppr], a hump, hunch, Fas. ii. 390, Skíða R. 8.
m. cripple.
m. a cripple, Karl. 469, Mar.
No entry
and kraupt, [a for. word], a crypt in a church, Thom.
No entry
f. a local name in Icel., no doubt qs. Kryci-vík, = Kross-vík, = Holy-rood-wick; from the Saxon form cruci, as in Hel.
(krusta), v. to crouch, linger.
pret. krusti, defect. [cp. Dan. kryster = a coward], to crouch, linger; þeir er krustu undir garðinum urðu eigi fyrr varir við, en …, Fms. viii. 38.
(krutta, krutt), v. to murmur, grumble (~ um e-t).
krutti, to murmur, = kretta; þorði nú engi at krytja eðr kveina móti Israels-lýð, Stj. 370.
m. noise, murmur.
m. murmurings, ill will; nábúa-krytr, neighbour-quarrels.
No entry
or krúa, ð, hence the mod. Icel. grúa (það úir og grúir), changing k into g; [Norse krye; cp. Engl. crowd]:—to swarm; það úði og krúði, Egilsson’s Poems, 25.
No entry
d, to crown.
No entry
f. coronation.
No entry
u, f. a kind of lichen, lichen coralloides, Björn.
No entry
adj. daring, (conversational.)
No entry
m. a crooked stick, Finnb. 216, 222.
No entry
u, f. ‘crook-blind,’ blind man’s buff: a game also called skolla-leikr, Mar. 1056.
n. crowberry.
n. pl. the fruit of the crow-berry, empetrum nigrum, Bs. i. 135, freq. in mod. usage, kræki-lyng, n. crow-berry.
No entry
ð or t, [krókr], to hook with anything crooked, the instrument in dat.; hann krækti handar-stúfinum í kistu-hringana, Fms. x. 258, Eg. 564, Fb. i. 524, Grett. 50 new Ed., Karl.; hann krækir fótunum niðr undir kviðinn (of a horse), Sd. 177; hékk akkeri mikit á Drómundinum, ok var krækt fleinunum á borðit, en leggrinn vissi ofan, and had the fluke hooked on the gunwale, but the leg turned down, Orkn. 362; Þórir krœkði upp öxinni, Ó. H. 135, Fms. vii. 264, Eb. 310, Fær. 110; krækt er saman beinum í þér, thy bones are hooked together, i. e. badly knit, Grett.; hann krækti fætr undan þeim með staf, he hooked their legs with his stick, Fms. vii. 264; hann vildi k. af honum skjöldinn, Gullþ. 15.
II. metaph. to go in circuits, in windings; þeir koma aptan dags á einn fjörð mikinn, ok krækti ymsa vega í landit, a fjord which branched, spread widely into the county, Krók. 52.
III. refiex. to be hooked, Sks. 27 new Ed.; krækjask til, to grapple in close fight, Fær. 18; vera inni kræktr, to be shut in, Fms. viii, 386.
No entry
u, f. a crooked twig.
No entry
m. a shell, common sea snail, used for fish bait.
No entry
d, to stir: í fyrsta sinn með fingri mér | fann ek nokkut kræla, Völs. R. 230: mod., láta ekki á sér kræla, not to stir.
No entry
t, [krás], to make a dainty dish; kræsast, to fare sumptuously, Stj. 514, Karl. 250.
No entry
f. sumptuous fare, dainty.
(gen. krafar, pl. krafir), f. claim, demand.
f., gen. krafar, pl. krafir, [krefja], a claim, demand, Stj. 225; K. Á. 220, Fms. i. 66.
No entry
f. pl. [from Engl. crags?], straits; vera í kröggum, komast i kröggur, (conversational.)
No entry
n. adj. swarming; krökt af fé, freq. in mod. usage; see krikt.
(gen. kramar; pl. kramar), f. long or wasting illness.
f., gen. kramar, [kremja; Ulf. krammiþa = ἰκμάς, Luke viii. 6]:—a pining, wasting sickness; hefir hón haft langan vanmátt, ok var þat kröm mikil, Eg. 565; Þrándr hafði augnaverk mikinn ok þó aðrar kramar miklar, Fær. 213; líða svá margir dagar at herrans sjúkdómr snýsk í kröm, Bs. ii. 227; með leiðri kröm, Od. xi. 200 (τηκεδόνι στυγερη); kuldi ok krön, kröm og vesöld.
No entry
m., pl. kreptir, a crypt, Thom. 543.
a. strong, vigorous.
adj. [kraptr], strong, Str. 60, Hrafn. 27, H. E. i. 513.
No entry
adv. with might and main, Hým., freq. in mod. usage.
No entry
adj. mighty, strong, freq. in mod. usage.
No entry
að, [Engl. chop], to chop, cut clean; kubba e-t í sundr.
No entry
adj. = kufóttr (q. v.), Sks. 64 B.
No entry
m. a notch; tré-kubbr.
No entry
adj., see kunnr.
No entry
m. a kind of shell, see kúfungr; hneppa sig í kuðung, to crouch into one’s shell, like a snail, cp. Safn i. 91, 97.
m. cowl, cowled cloak.
m., older form kofl, [Engl. cowl; mid. Lat. cuculus], a cowl, Fms. viii. 245, ix. 531: a cowled cloak, Landn. 218, Fas. ii. 541, Fs. 74. kufls-höttr, n. (-hattr, Fms. v. 182), a cowl, Fms. iii. 162, Fas. i. 9.
(-s, -ar), m. cowl-man.
m. a cowl-man, Fms. viii. 245: name of a party in Norway, Fb. iii.
m. cowl-man.
m. a cowl-man, Fms. iii. 37, Fas. ii. 541.
No entry
a, m. = kuggr (?), a nickname, Landn.
(-s, -ar), m. large (foreign) merchant-ship, ‘cog’.
m. [Engl. and Dutch cog; by Du Gauge derived from Lat. concha]:—a cog, a kind of ship, but originally (as is probable) a foreign ship, Saxon, Hanseatic, or the like, Fb. iii. 175, 224, Orkn. 200, 298, Ld. 314, Fms. i. 122, viii. 249, ix. 44, Ann. 1343, 1349, 1392.
n. juggling, sorcery.
n. [prob. a for. word, which occurs in no very old writers; Germ. gaukel; Engl. juggle]:—juggling, sorcery, Edda ii. 638 (spelt kuckl), Mag. 176; kukl og fjölkyngi, Pass. 14.11.
m. juggler, wizard.
a, m. a juggler, wizard. kuklara-skapr, m. sorcery, Bs. i. 237, Fas. iii. 237.
n. breeze (fagrt ~).
n. a cold breeze; fagrt kul, Fms. xi, 439.
No entry
að, to blow gently.
No entry
n.), Sks. 198.
No entry
u, f. a chilblain.
a. cold, chilly.
adj. cold, chilly, Ld. 286.
No entry
f. a kind of shell, concha orbiculata levis.
No entry
f. a withered straw: metaph. an outcast.
No entry
n. cold weather, Fms. v. 178, Fas. i. 393.
No entry
m. the cold zone, (mod.
m.
1) cold; pl. kuldar, continued cold weather (váru frost mikil ok kuldar);
2) fig. coldness, frigidity (kenna kulda af e-m).
a, m. cold, opp. to hiti; frost ok kuldar, Fms. ii. 29, 228, viii. 19, Ld. 168, Gg. 12, Fs. 179, Fbr. 28.
COMPDS: kuldabólga, kuldasamr, kuldaskel, kuldastrá, kuldaveðr, kuldavegr, kuldabelti.
II. metaph. coldness, malice; kenna, kulda af e-m, to feel chilly, sore, Eb. 290, Ld. 106, 158, Sturl. ii. 129.
No entry
að, to ‘cool out,’ go out, of fire.
n. quill, counterpane.
n. [prob. a for. word], a quilt: a counterpane, Eb. 264, Sturl. iii. 165, Dipl. v. 18. Str. 5. 51, Fms. x. 16: masc., einum dýrum silki-kult, Art.
No entry
n. the windward or weather side, opp. to the leeward.
No entry
adj. = kulvíss, Grett. 160 new Ed., v. 1.
No entry
f. the being kulvíss.
a. sensitive to cold.
adj. sensitive to cold, Dan. kulskjer, Grett. 144 A.
No entry
u, f. the name of a bondwoman, Rm.
No entry
a, m. a small cairn, hovel; þið getið sofið ein í gamla kumbaldanum ykkar, Undina 7, freq. in mod. usage: a nickname, Sturl. ii. 105.
No entry
a, m. a nickname, Sturl. ii. 69.
No entry
m. = kubbr, a chopping, cutting; tré-kumbr, Barl. 165.
II. nykr, q. v., or the fabulous sea horse, Maurer’s Volks. 33.
n.
1) mark, sign, badge;
2) sepulchral monument, cairn (þau liggja bæði í kumli).
kumbl, kubl, n. This word is chiefly interesting because of its frequent occurrence on the old Dan. and Swed. Runic stones, where it is always used in plur.; the spelling varies, kuml, kubl, or kumbl; in old Icel. writers it only occurs a few times, and they even use the sing.; it is now quite obsolete:
I. prop. a sign, badge, mark, [A. S. cumbol; Hel. cumbal and cumbl = signum], a war badge, esp. used of any heraldic emblems; yet in the Scandin. language this sense is rare,—kuml konunga ór kerum valdi, Gh. 7; kumbla-smiðr, a ‘cumbol’ smith, Akv. 24; the compd her-kuml, the badge worn on the helmet; jötun-k., the giant’s mark, i. e. the badge of being the giant’s kinsman, Fas. ii. (in a verse); and lastly in ör-kuml, a lasting scar, maiming for life, cp. kumla below.
II. in Scandinavia, analogous to the Gr. σημα, kuml came to mean ‘a monument,’ a cairn, how; in the phrase, göra kuml (kubl), synonymous to göra mark, merki, which also occurs (e. g. Baut. 138, 214, 461, 722, 1143); kuml is the general term, opp. to stain, rúnar, which are special terms; …
Shortened here. Read the full article →
(að), v. to bruise, wound (sárr ok kumlaðr).
kumbla, að, to bruise, wound: part. kumlaðr, bruised; sárr ok k., Sturl. ii. 71; brynja þín slitin, hjálmr þinn kumlaðr, Þiðr. 110: in mod. usage esp. of scratches and bruises on the hands and face; örkumlaðr, maimed.
No entry
a, m. a cairn-dweller, Draum. 130.
No entry
f. a little cairn, Gg. i.
No entry
n. a monument, Rafn 213.
(-s, -ar), m.
1) fellow, companion;
2) the male organ.
m. = kompánn, a companion, fellow, mate, Fær. 158, Fms. iii. 157, Vígl. 29, Fs. 14, 72: also of a woman, D. N. i. 389: this word seems in the 14th century to have been used in familiar address = dear friend! dear boy! and occurs freq. in the Laur. S. kompána-skapr, m. companionship, friendship, Laur. S., Stj. 255: in mod. usage Icel. say kompana-legr, adj. companionable, frank, merry, familiar, and kompána-skapr, m. familiarity.
No entry
að, Sks. 64; see kompása.
m. = kompáss.
m., Rb. 466, 472, Sturl. iii. 306; see kompáss.
No entry
að, [cp. Dan. kummer = woe, grief], to bleat, of a goat.
No entry
m. pl. Cumbrians; Kumra-land, n. Cumberland, Þd.
No entry
or Kumbskr, adj. from Cumberland, Hallfred.
No entry
from koma, only in compds, sam-k., a congregation.
No entry
m., gen. kundar, poët. a son, kinsman, Lex. Poët. passim.
No entry
or -kuðr, f. in compds, ein-kunn, vár-kunn, mis-kunn, q. v.
(kann, ~, ~t), v.
1) to know, understand (þú kannt margt þat er eigi kunnu aðrir menn);
2) to know (by memory);
ljóð ek þau kann, er kannat þjóðans kona, I know songs, such as no king’s daughter knows;
3) to know a person;
unni honum hverr maðr, er hann (acc.) kunni, every man that knew him loved him;
4) spec. phrases;
~ hóf at um e-t, ~ hóf sitt, to know the proper mean, to behave with moderation;
uxarnir kunnu þó heim, the oxen found their way home;
~ enga mannraun to have no experience of men;
~ e-m þökk, aufusu, to be thankful, obliged to one;
5) ~ sik, to know oneself (sá er svinnr, er sik kann); to behave well (G. kveðst mundu meiða hann, ef hann kynni sik eigi);
6) ~ sér e-t, to understand, have clear knowledge of (something as concerning oneself or touching one’s own interest);
~ sér margt, to be skilled in many things;
~ fyrir sér = ~ sér; also ellipt. know how to conduct oneself;
7) with dat. to know;
ek kan skapi Gunnhildar, I know Gunhild’s temper;
8) ~ e-n e-s or um e-t, to blame a person for a thing (eigi hugða ek, at hann mætti mik þessa ~);
eigi er hann um þat at ~, he is not to be blamed for it; …
pres. (in pret. form) kann, kannt (kanntú), kann; pl. kunnum, kunnut, kunnu (mod. kunnum, kunnit, kunna); pret. kunni; subj. kynni; imperat. kunn; part. neut. kunnat; the pres. infin. kunnu for kunna is obsolete, whereas a pret. infin. kunnu, potuisse, occurs, Ísldr. 9: with neg. suff. kann-at, Hm. 147; kann-k-a ek, I know not, Skálda (Thorodd) 167, Hallfred; see Gramm. p. xxiii: [Ulf. kunnan = γιγνώσκειν, εἰδέναι; A. S. and Hel. cunnan; O. H. G. kunnan; in these old languages, the two senses of knowing how to do and being able to do are expressed by the same form, and this remains in Dan. kunde, Swed. kunna: in others, a distinction is made: Old Engl. and Scot. ken, know and can; Germ. kennen and können.]
A. To know, understand, of art, skill, knowledge, with acc.; hann þóttisk rísta henni manrúnar, en hann kunni þat eigi, Eg. 587; hann kunni margar tungur, Fms. xi. 326; þú kannt mart þat er eigi kunnu aðrir menn, v. 236; k. seið, Vsp. 25; Hann ræddi, ef hann kynni nafn Guðs it hæsta—Kann ek nökkurt nafn Guðs,—Þykkja mér slíkt eigi prestar er eigi kunna it hæsta nafn Guds—Kanntú nafnit?—Ek veit þann mann er kunna mun, … Nefn þú þá ef þú kannt! … Guð veit at ek vilda gjarna kunna, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
I)
pr. p. knowing (margs ~).
II)
f. knowledge, accomplishments (nökkurs konar list eða ~).
f. knowledge, Edda 31, Bær. 19, Hom. (St.)
No entry
n. want of knowledge, N. G. L. i. 346, 361.
f. knowledge; magical lore.
and kunnusta, u, f. [Germ. kunst], knowledge, knowing, Jb. 353 B, Fms. vi. 95, Edda (pref.), H. E. ii. 59: with the notion of witchcraft, Fms. i. 8, Stj. 101, Landn. 179.
COMPDS: kunnustulauss, kunnustuleysi.
f. knowledge; magical lore.
u, f. knowledge, Edda (pref.), Fms. iii. 184, freq. in mod. usage: as also of knowing by heart, þetta er engin kunnátta!—magical knowledge, Eb. 44, Landn. 179.
COMPDS: kunnáttu-lauss, adj. ignorant. kunnáttu-leysi, n. ignorance, Fms. ix. 331.
a.
1) known;
gøra kunnigt, to make known;
mér er kunnigt um e-t, I know, have knowledge of;
2) versed in magic art, = fjöl~;
3) akin to (ás~, álf~, goð~).
adj., mod. kunnugr: I. [kunna],
1. of a thing, known; göra kunnigt, to make known, Eg. 282; vera kunnigt, to be known, 36, 38; hinna fyrri biskupa sem lands-háttr var hér kunnigri, H. E. ii. 79; menn svá vitrir, ok kunnig lögin, to whom the law is so well known, Hkr. iii. 258; þér mun hér kunnigt um húsa-skipan, Eg. 235; var mér kunnigt um Brynjólf, enn kunnara um Bárð, 39; kunnigt er mér um hag ykkarn, Nj. 17; þat er yðr kunnigt, you know well, Fær. 138.
2. wise, supernatural, in which sense it has the contr. forms kunngir etc.; Ása-fólk var svá kunnigt, at allir hlutir géngu at vilja þeirra, Edda (init.); Haraldr konungr bauð kunngum manni at fara í hamförum til Íslands, Hkr. i. 228; Simon Magus lastaði Petrum ok kvað hann vera kunngan mjök, Post. 656 C. 26; margar kunngar úvættir byggja land þat, Fms. xi. 182; fjöl-kunnigr, q. v.
3. in mod. usage, knowing well, well acquainted, familiar; vel kunnugr, gagn-kunnugr, hund-kunnugr, intimately acquainted.
II. [kyn], high born; Ás kunnigan, Rm. 1; kunnigri kván Niðaðar, Vkv. 23: kindred, Ás-kunnigr, Goð-k. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. information, knowledge, of a thing, Fas. i. 9: familiarity, acquaintance.
(pl. -jar), m. acquaintance (vinir ok kunningjar).
a, m. a friend, acquaintance, but less than vinr; vinir ok kunningjar, Eg. 116, Fms. ii. 5, 308, iv. 379, vi. 329, xi. 262, Fs. 8, Sks. 447; forn-k., an old acquaintance.
a.
1) known (þér munu kunnar leiðir);
~ at e-u, known for something (þú ert ~ at drengskap);
2) familiar;
þeir vóru mjök kunnir áðr, intimate friends.
adj., older kuðr, which form is freq. in poets, Hm. 56, and in old MSS.; dat. fem. sing. kuðri (notae) rhymed with Súðvík (Southwark), Ó. H. (in a verse), as in the compds ú-kuðr etc.; [Goth. kunþs; A. S. cuð, whence Engl. un-couth, prop. = strange; Germ. kund]:—known; vil ek göra þér kunnt, hvat vera skal um þínn hag, 655 ix. A. 2; var mér kunnara um Bárð. Eg. 39; þér munu kunnar leiðir, Fms. i. 71; jókk því es mér varð síðan kunnara, Íb. (pref.); jafn-kunnr; Björn var frægr maðr ok mörgum kuðr (kunnr, Ó. H. 53, l. c.) at sýn ok at máli, Hkr. ii. 78: familiar, grannar þínir ok kunnir menn, neighbours and friends, Hom. 151; vinir hans ok kunnir menn, Sks. 109; þeir vóru mjök kunnir áðr, intimate friends, Ld. 166.
2. with prep.; kunnr at e-u, known, convicted of; verðr hann at því kunnr eða sannr, N. G. L. i. 16, Gþl. 17: in a good sense, en þú, Einarr, ert k. at drengskap, Fms. vi. 21; emk kuðr at slíku, Fms. vi. (in a verse); kuðr at máli = málkunnugr, ‘speech friend,’ on speaking terms, Hm. 56: nafn-kunnr, famous; ú-kunnr, unknown.
No entry
adv., mod. for kunnlega, q. v.
No entry
a, m., mod. for kunnleikr.
No entry
adj. ignorant,
No entry
n. ignorance, N. G. L. i. 346.
No entry
ð, to make known, publish, Dipl. iii. 5, 9, Fas. i. 28, iii. 189.
f. female acquaintance.
u, f. a female acquaintance, Ó. H. 196, Greg. 33.
m.
1) knowledge, intelligence;
gøra e-m e-t í kunnleika, to inform a person of;
e-m er kunnleiki á e-u, e-t er e-m í kunnleika, one knows, is acquainted with;
2) intimacy, familiarity (kunnleikar eru með þeim, í milli þeirra).
m. (-leiki, a, m.), knowledge, intelligence; göra e-m e-t í kunnleika, to inform a person of, Fms. vi. 400, vii. 33, Ísl. ii. 182, Bs. i. 717, Fs. 21; e-m er k. á e-n, to know, be informed of, Grág. ii. 343; var honum allr k. á Brynjólfi, he knew B. very well, Eg. 162, Rd. 285; ef þeir eru hér sumir, er eigi er þat í kunnleika, who does not know, Fms. viii. 313; ok má þat opt annarr vita er öðrum er eigi í kunnleika, Bret. 99.
2. intimacy, familiarity; þar vóru áðr kunnleikar miklir með þeim Sigurði, Eg. 37; nú hafa lengi kunnleikar milli vár verit, Valla L. 202; fékk Steinn þar allgóðar viðtekjur, þvíat þar vóru áðr kunnleikar miklir með þeim, Ó. H. 143.
adv. familiarly, intimately (kveðjast ~).
adv. intimately, as an old acquaintance; kveðjask k., Fb. i. 272; þessi maðr kvaddi Þorgils kunnliga, Ld. 276; vitja mín k., Fs. 131; Þorgils skyldi k. senda menn til Sigurðar, Fms. vii. 220; vitja þú k. Þorkels Geysu, hvenar sem þú þykisk þess við þurfa, vi. 223; þá leita þú k. á fund þess manns er …, 224; látask k. við, Fs. 88; kunnliga ríða þeir þó, 105.
m. = kunningi.
m. a friend, acquaintance, Hkr. ii. 3, Fms. viii. 15, MS. 732. 13.
No entry
n. a word of unknown sense in Orkn. 386; prob. corrupt from some Gaelic local name.
No entry
u, f. cunnus.
No entry
a, m. a coal cutter (?), a mean churl, cp. Dan. kulsvier, Fms. vi. 363 (in a verse).
No entry
n., proncd. kurl, cuttings of wood for charcoal. Fas. iii. 356, freq. in mod. usage: the saying, það koma ekki öll kurl til grafar, not all the cuttings come into the coalpit, of waste.
(að), v. to chop (wood).
að, mod. kurla, to chop kurfl; kurflaðr viðr, Jb.
(-s, -ar), m. chip, cut-off piece.
m. a chip, a cut-off piece; hann hafði í hendi af spjótbroti lítinn kurf, Karl. 329: flugu kurfarnir yfir höfuð þeim, Art. 82.
m.
1) murmur, grumbling (of a number of persons);
2) rumour (spurðist þessi ~ í Vindland).
m. (kuðr, Skíða R. 34, for the sake of rhyme):—a murmur, grumbling, uproar; staðnaði þá kurr búandanna, Ó. H. 69, Hkr. i. 142; þá varð þegar kurr mikill af bóndum, Fms. i. 33; hann lét þá eigi heyra íllan kurr kaupmanna, Nj. 124; kurr nokkurr hafði verit í herinum, Fms. ix. 497, v. l.; engi þorði þenna kurr djarflega upp at kveða, Ó. H. 51; sögðu þeir honum kurr bónda um fjár-drátt, Fms. vi. 191.
2. rumour; þá flaug til konungs kurr nokkurr, Stj. 521; spurðisk þessi kurr í Vindland, Fms. x. 341; sá kurr mun loginn, Ld. 34.
(að), v. to murmur, grumble (kurruðu bœndr mjök).
að, [Dan. kurre, of the whirr of birds of the grouse kind], to murmur, grumble; hvat sem ér Danir kurrit, Fms. xi. 246; kurraði þat hverr í sínum híbýlum, Sturl. iii. 127; vinnumenn ok þrælar kurruðu um þat, at …, Fms. i. 33; bændr kurruðu ílla, Orkn. 40; kurruðu bændr mjök, Fms. vi. 191; hví sitja bændr eigi niðr ok hlýða eyrendi, en kurra eigi svá, Fb. ii. 393.
No entry
m. or kúr-hugr, low spirits; vera í kúrhuga, to be concerned, anxious, Fms. ix. 462; hann bað menn eigi vera í kurrhuga um þetta, 478, Thom. 400.
No entry
f. [for. word], courtesy, chivalry, good manners; þá kurt (chivalrous feat) nam ek í Húnalandi, Þiðr, 57, Konr. 9; með kurt ok hævesku. Fas.: freq. in poets of the 15th to the 17th centuries, enga ber kurt, Hallgr.; hjartað mitt er hlaðit með kurt, a ditty, Ísl. Þjóðs. ii. 303.
f. courtesy, good manners, chivalry (hann lét kenna honum alls konar ~).
f. (korteisi, Fms. x. 381, 393), courtesy, feat of chivalry, fine manners, grace; yfirlit ok k., Nj. 17, of a lady; góðra siða ok k., Sks. 242; görum þá k. (good manners), segir Hrafn at vit færum þetta eigi í kappmæli, ok látum konung ráða, Ísl. ii. 236; kurteisis-kona, Fms. ii. 21: chivalry, hann lét kenna honum alls-konar k., i. 17; riddaraskap ok k., x. 381; manna bezt at sér görr í allri k., 393: pomp, með svá miklu drambi ok k., 232.
adv.
1) courteously, gracefully (heilsa ~);
2) with dignity, nobly (bar hann svá ~ sinn harm).
adv. courteously, gracefully; heilsa k., Fms. i. 78: splendidly, stately, tjalda þeir búð sína vel ok k., Ld. 104; en er svá k. var komit ráða-hag Dagfinns, Odd. 32: gently, with dignity, bar hann svá k. sinn harm, Ld. 228.
a. courteous, graceful.
adi. courteous; væn kona ok k. (graceful), Fms. ii. 132.
a. courteous, well-bred (væn kona ok kurteis); hann var lítill vexti, en þó ~, he was small of stature, but yet elegant.
adj. [Fr. courtois], courteous, gentle; k. maðr, Sturl. ii. 133; kurleisar konur, gentle ladies, Fms. vii. 105; væn kona ok k., Nj. 1, Fms. xi. 106: of chivalrous, stately appearance, með ágætum riddarabúnaði, var þessi maðr inn kurteisasti, vi. 225; hann var lítill vexti en þó k., he was small of stature, but yet stately, vii. 157; riddari k. ok vaskr, Anal. 292; með kurteisri kveðju, 235.
No entry
m. = kurt, Karl. 168, 465.
No entry
a, m. = kussi; nú er kusli dauðr, dauðr er kusli! Bs. i. 610.
No entry
m. = kussi, Fms. ix. 403.
No entry
u, f., mod. kusa, a cow, as a colloquial dimin., freq. in mod. usage; and so cush is used in the north of England: as a nickname, Fms. viii. 247.
No entry
a, m. [for. word], a corsair, Hkr. iii. 56.
No entry
a, m., mod. kusi, a dimin. a calf, bullock. Bs. i. (in a verse), freq. in mod. usage.
No entry
cow, cow! a milkmaid’s call.
No entry
a, m. a little blunt knife; cp. Engl. cut.
No entry
u, f. a nickname, Fms. vii.
No entry
gen. pl. of kýr, q. v.
No entry
a, m., botan. a boletus, mushroom, Hjalt.
No entry
f. cow’s milk.
No entry
n. cow’s butter.
No entry
a, m. akin to kóð, q. v.: in local names, Kúða-fljót, Landn.
No entry
að, to heap, fill over the brim; kúfaðr, overfilled, of a measure.
a. convex (kúfótt hvel).
adj. convex; kúfótt hvel, Sks. 63 B.
No entry
m. the heap above the brim of a vessel.
(-s, -ar), m. sea snail.
m. the shell of the sea snail, Eg. 152: a nickname, Bs.
(að), v. to cow, force, tyrannize over (ek man ekki ~ hann til nökkurra hluta); ~ e-t af e-m, to press out of one; láta kúgast, to let oneself be cowed into submission.
að, [Engl. cow, which is prob. borrowed from the Norse word]:—to cow, force, tyrannise over, Nj. 185; ek man ekki kúga hann til nökkurra hluta, Fms. ii. 260; at sá manndjöfull kúgi oss, Fs. 36; kúga e-t af e-m, to press out of one, Ld. 146, Bs. i. 490, Band. 4; láta kúgask, to let oneself be cowed into submission, Fms. ii. 46, Hkr. i. 279: part. kúgandi, k. högg, feeble blows, Sks. 382.
No entry
m. a nickname, Sturl.
f. oppression, use of force (hafðu ~ við þá uppi við fjöllin).
f. tyranny, hectoring; hafðu í frammi k. við þá uppi við fjöllin, Ísl. ii. 215; þeir buðu mönnum kúgan, Bs. i. 5; með k. eða ránum, Fbr. 13 new Ed.; vil ek heldr dauða þola en nokkurs manns k., Fms. ii. 266; pintingar ok k., Fb. ii. 65; k. lífs ok lima, Karl. 551.
No entry
a, m. a tyrant, Jón Þorl.
No entry
a, m. a nickname, Orkn. Kúga-drápa, u, f. a poem, Skálda 198.
No entry
að, cacare: kúkr, m. merda.
f. knob, boss, ball.
u, f. [Germ. kugel, whence mod. Dan. kugle], a ball, knob; tjald-kúla, blý-kúla: the phrases, göra nú at þeim kúlur á hermanna hátt, Bs. i. 519; marka kúlur í höfði e-m, to make balls in one’s head, i. e. to beat soundly, Band. 13 new Ed., prob. from some game; gor-kúla, a kind of fungus: medic. a hump.
COMPDS: kúlubakr, kúlunefr.
m. humpback.
m. a humpback,
No entry
m. hump-nose, a nickname, Sturl.
No entry
u, f. a ‘cup,’ bowl, basin; smjör-kúpa, a butter box; haus-kúpa, the skull, cranium.
No entry
adj. bowl-formed, convex.
No entry
að, [akin to kyrr], to sleep, doze; kæra barn mitt, korri-ró, kúrðu vært og sofðu lengi! a ditty.
No entry
m. pl. the inhabitants of Kurland (Courland), Fms., Eg.
No entry
f. pl. complaints; göra kúrur sín á millum, Fms. v. 102; á-kúrur, reprimands.
No entry
m. a cask for liquor, blöndu-kútr; dala-kútr, a cask of money.
No entry
a, m. a fish’s maw.
No entry
t, dep. to roll like a cask (slang), Jónas 196.
No entry
m. a cow sucker (pilferer), N. G. L. i. 253.
n. cow’s value, = kýrlag.
n. a cow’s value, Grág. i. 145, 502, Fb. i. 524; kúgildis-hestr, -hross, a horse worth a k., Vm. 136, 149; kúgildis skaði, the loss of a cow’s value, Grág. i. 130.
a. of a cow’s value.
m. of a cow’s value, Vm. 159.
No entry
n. ‘cow-neat,’ cows, opp. to geldneyti, Ld. 98, Eb. 320.
No entry
a, m. the primrose, primula, Hjalt.
No entry
f. the ‘cow shell,’ cyprina Islandica, Mag. 63, see Itin. 69.
No entry
n. a begging; bæna-kvabb, id.
No entry
að, to beg, (conversational.)
f. request, claim, demand.
u, f. [kveða, kveðja], a request, claim, demand, esp. as a law term, Gþl. 481.
COMPDS: kvöðudómr, kvöðuváttr, kvöðuvitni.
No entry
m. a witness duly summoned, Grág. i. 42, ii. 321.
No entry
n. evidence of summons, Grág. ii. 321.
f.
1) greeting, salutation;
2) request, demand.
f. a greeting, Fms. iii. 95: order, command, Hkr. ii. 2.
No entry
m. [for. word], a quadrant, Rb. 446, 464.
No entry
n. a twittering; fugla-kvak, Bb. 2. 10: bæna-kvak, praying.
(að), v. to twitter, chirp.
að, [Engl. quack], to twitter, of a swallow, Eg. 420; fuglinn kvakadi, Hkv. Hjörv. 94; örn einu settisk hjá álptinni ok kvakaði við hana blíðliga, Ísl. ii. 195; bí bí og blaka! álptirnar kvaka, a ditty: metaph., Rb. 174.
a. whining, querulous.
adj. whining, querulous, Hkr. iii. 454.
m. tormentor.
a, m. [kvelja], a ‘killer,’ tormenter, 623. 13, 44, Pass. 35. 1.
m. place of torment.
m. a place of torment, Rb. 424, Luke xvi. 28.
No entry
f. the hour of the Passion, Pass.
No entry
f. torment.
n. torture, torments.
n. torments, Sól. 10, Post. 191, freq. in mod. usage.
a. tormenting.
adj. (-liga, adv.), tormenting, Sks. 524.
No entry
adj. painful.
(að), v. to molest, injure.
að, to molest; ó-kvantaðr, unmolested, Bs. i. 806.
m. loss, damage.
m. molestation; Súlla spyrr nú kvant (the massacre?) sinna manna, Róm. 158.
No entry
n. jelly or jelly-like things; see hvap.
No entry
að, kvorra, mod. korra, to emit a rattling sound, as if about to be strangled; hann var svá rámr ok kvarraði svá at ekki nam hvat hann mælti, Fms. x. 279; hann kippir honum niðr undir sik svá at kvorar í honum, Fas. iii. 308.
No entry
m. nickname of a Norse king in Dublin, prob. Gaelic, Fb. iii.
m. yard-wand.
a, m. [the Dan.-Swed. kaarde = a dirk is prob. the same word; Swed. quard = selvage]:—a yard-wand, Grág. i. 497, freq. in mod. usage: the phrase, setr nú at honum kvarða, Skíða R.; mæli-kvarði, a measure, proportion, of a map; cp. also á-kvarðá, to measure, fix, determine.
(að), v. to complain; ~ um e-t, to complain of a thing.
að, to complain; k. um e-t, to complain of, Fas. ii. 370, Háv. 52.
No entry
f. complaining.
No entry
m., mod. kvartél, n. [for. word; Germ. viertel], a quarter: the fourth, of time in music, Rb. 460: a quarter of an ell, Dipl. iii. 4: in mod. usage, of the moon, fyrsta, síðasta kvartil.
a. given to complaining.
adj. querulous, whining, Fms. vii. 322.
No entry
n. [Lat. quaternio], a kind of protocol, N. G. L. iii. 67, Boldt, Rétt., Bs. i. (Laur. S.)
No entry
mod. kvoða, u, f. = hváða, resin, N. G. L. iii. 119.
f. arrival, = koma.
u, f., mod. koma, a coming, arrival; Flosi varð feginn kvámu hans, Nj. 254, Fms. vii. 108, N. G. L. i. 410, Landn. 306, passim; at-kváma, arrival; heim-k., coming home, kvámu-maðr, m. a comer, stranger, Fms. ii. 229, Fbr. 168, passim.
f. wife (Heðins ~).
f. (kvæn, Ls. 26, 56, Þkv. 8, Am. 6, Gkv. 3. 7), [see kona; Goth. quêns; A. S. cwên; Engl. queen; Scot. quean; Hel. quân]:—a wife, but never used in the general sense = a woman; an obsolete and poetical word, a ‘queen,’ wife, nú færit mér Freyju at kván, Þkv. 22; honum var brúðr at kván of kveðin, Fsm. 42, 46; svá beið hann sinnar kvánar, Vkv. 5; kván frjá sína, Skv. 3. 8; Héðins kván, the queen of Hedin = Hilda, Korm. 4, Ó. H. (in a verse); Óðs kván, the queen of Od, Hkr. i. (in a verse); kván Niðuðar, N.’s queen, Vkv. 28; bróðir hans kvanar = his wife’s brother, brother-in-law, Am. 28; ok kynvið kvánar minnar, Stor. 20: plur. kvánir, Skv. 3. 14; bið kván, a beloved wife, Lex. Poët.; ósk-kván, id.; Viðris kvæn, Odin’s wife, Ls. 26; Byggvis kvæn, 56; kvæn konungs, a king’s queen, Gkv. 3. 7; nema færi mér Freyju at kvæn, Þkv. 8, but kván, 11, 22; kvæn var hón Högna, Am. 6.
COMPDS: kvánarefni, kvánarmál, kvánarmundr.
n. one’s future wife.
n. one’s future wife, Fas. iii. 61, Mag. 37.
No entry
n. matrimonial affairs.
m. a sum paid by a man for his wife.
m. a dowry, Nj. 146, Grág. i. 172, Bs. i. 462.
(að), v. to make a man marry;
~ðr, married;
refl., ~st, to marry, take a wife.
að,
I. act. to make a man marry; eigi á faðir-eða móðir at kvánga son sinn eðr gipta dóttur sína með meira fé heiman en slíkt komi á hlut þeirra er eptir eru, ef þá væri erfðum skipt, N. G. L. i. 81; this form however is not usual; but,
II. reflex. kvángask, to marry, take a wife, of a man, (but giptast, to be given away, of a woman), Nj. 39, Ísl. ii. 214; ef karlmaðr kvángask en kona giptisk fyrir útan frænda ráð, N. G. L. ii. 77, passim: part. kvángaðr, married, Eg. 83, Nj. 88, passim.
f. the taking of a wife.
f. the taking a wife, Post. 645. 78.
No entry
f. pl. wooing, Ísl. ii. 215, 216, 239 (where it is sing.), Fas. iii. 144, 595.
n. taking a wife; marriage; match (gott ~), wife.
n. ‘queen-fetching,’ wife-taking, as also a match, wife; leita e-m kvánfangs, Eg. 22; leita á um k., Nj. 66; fá gott k., Fms. i. 11; virðuligt k., vi. 57; Brynjólfr hafði gefit honum þat k. er hann hafði áðr átt, Eg. 36; Æsir tóku sér kvánföng (married) þar innanlands, Edda 152 (pref.); gefa e-m til kvánfangs, D. N. kvánfangs-eiðr, m. a wedding oath, as to the forbidden degrees, Grág. i. 319.
a. wifeless, unmarried, widowed.
adj. wifeless, unmarried, Fas. i. 184, Fs. 21: widowed, Korm. 56, Fms. vi. 104.
n. the domineering of a wife; hafa ~, to be hen-pecked.
n. uxoriousness, Nj. 214, N. G. L. i. 340, Fas. i. 232.
No entry
m. a mythol. person, the hostage given by the Vanir to the Ases, whose blood when slain was the poetical mead, see Edda 47; Kvásis dreyri, the blood of Q = the poetry, 52.
f. a kind of backgammon.
u, f., mod. kotra, [Fr. quatre], a kind of backgammon, still used in Icel. and recorded in the 13th century as a favourite game, Sturl. i. 173, ii. 184, Bs. i. 596. kvátru-tafl, n. id., Karl. 470, 486.
(kveð; kvað, kváðum; kveðinn), v.
1) to say, utter;
hann kvað eigi orð, he did not utter a word;
~ gleði-orð, to say a cheerful word;
with infin., hann kvað þat satt vera, he said it was true;
~ at orði, to express oneself, say, speak;
2) to (compose and) say aloud (hann kvað vísu);
to recite, repeat (S. bað hann þá ~ kvæðit þat, er hann hafði ort);
3) with preps.:
~ at, to say, state;
gramm. to pronounce, sound;
~ e-t at e-m, to inflict on;
mikill harmr er at oss kveðinn, great grief has been sent on us;
~ á, to fix, determine (~ á stefnudag);
impers. to state;
kveðr þar skýrt á þetta, it is there expressly stated;
to cancel, object to (~ á gögn, to cancel the evidence) to make up one’s mind, resolve;
~ e-t upp, to recite, declare (þat skulu lög vera, sem hann kveðr upp);
~ við, to reply, answer (hitki hann veit, hvat hann skal við ~, ef);
to utter a cry, etc. (hundrinn kvað við hátt);
to sound (því næst kvað lúðr við);
4) refl., ~st, to say of oneself;
þeir er biskupar kváðust vera, who said they were bishops;
hann kveðst eigi ríða mundu, he said he would not ride; …
sing. kveðr, pret. kvað, 2nd pers. kvatt, kvattú, Fms. vi. 386, pl. kváðu, kvóðu, and kóðu, Ls. 24, Hom. 12, Ó. H. 48, Fms. viii. 71, xi. 107; pret. subj. kvæði; imperat. kveð, kveð-þú, kvettú, vi. 361, mod. kveddu; with neg. suff., pres. kveðk-a-ek, I say not, Ýt. 7: [Ulf. qiþan = λέγειν, εἰπειν, ἐρειν; A. S. cweðan; Engl. quoth; O. H. G. quedan; Swed. quäda; Dan. kvæde; cp. Lat. in-quit]:—to say; né því er kveðr kona, nor what a woman says, Hm. 83; at þú Frey kveðir úleiðastarr lifa, Skm. 19; kveða (dicunt) Heimdal valda véum, Gm. 13: in an epic sense, to say, orð kvað þá Vingi, Am. 37, 38; Glaumvör kvað at orði, 30, 32; ok hann þat orða, alls fyrst um kvað = Homer’s καί μιν φωνήσας …, Þkv. 2, 3, 9, 12; or, þá kvað þat Heimdalr; Þá kvað þat Þórr; þá kvað þat Þrymr, 15, 17, 18, 20, 22, 25, 30; Egill fékk úgleði mikla svá at hann kvað eigi orð, Eg. 518; k. gleði-orð, to say a cheerful word, Vígl. 89 new Ed.; þeir kvóðu ekki gott orð at honum, 655 vii. 3; er hann hafði þat mælt, þá kvað hann úti annat orð, Fms. xi. 16; hverr þessa stafa, ef hann verðr í nef kveðinn, if he is nasal in sound, Skálda 162; …
Shortened here. Read the full article →
f.
1) recitation, chanting or singing (fögr var sú ~ at heyra);
2) rhythm, flow of a verse (þó fegra þær mjök í ~).
f. the recital of a song, singing; ok er lokit var kvæðinu, lét Óttarr eigi niðr falla kveðandina, heldr hóf hann upp drápuna, þá er hann hafði ort um konunginn, Fb. iii. 242; fögr var sú kveðandi at heyra, Grett. 152; þar skyldi vera k. mikil sem hón (the prophetess) var, Fas. ii. 506; því næst heyrðu þeir kveðandi harðla ógurliga með mikilli raust, Draum. 124; heyrði hann í hús nokkut kveðindi svá fagra, at …, Fms. vii. 233.
2. metric, rhythm, flow of a verse; hér er stafa-setning sú (viz. the alliteration) sem hætti ræðr ok k. görir, Edda 120; ok gör svá löng samstafa af skamri, þvíat ella helzt eigi k. rétt í vísu-orði, Skálda 182; sú stafsetning er hatt görir ok kveðandi, Edda 121; þessi figura er upphaf til þeirrar kveðandi, er saman-heldr Norrænum kveðskap, Skálda 192; en þó fegra þær mjök í kveðandi, Edda 122.
I)
(kveð, kvaddi, kvaddr), v.
1) to call on, summon (Þórvaldr kvaddi húskarla sína);
~ e-n e-s, to request (demand) of one;
~ matar, svefns, to call for food, sleep;
~ sér hljóðs, to call for a hearing;
~ þings, to convoke a meeting;
~ e-n e-s, to call on, summon, one to do something (vóru vér kvaddir at bera vitni þat);
2) to welcome, greet (þeir kvöddu konung);
of one departing, to bid farewell, take leave of (hann gengr nú í brott ok kveðr engan mann);
refl., ~st, to greet one another (þeir kvöddust vel);
3) with preps.:
~ e-n at e-u, to call on a person to do a thing, call his attention to (þik kveð ek at þessu);
~ e-n frá e-u, to exclude from, deprive of (ek hefi opt menn frá æfi kvadda, er eigi vildu hlýða mínum boðum);
~ e-n til e-s, to call on one for a thing (~ menn til ferðar);
~ e-n upp, to call on one to rise (síðan vaknaði Haraldr ok kvaddi upp menn sína); to summon to arms;
síðan safnaði hann liði ok kveðr upp almenning, after that he gathered men and roused the whole country;
~ e-n út, to call one out of the house (hann kvaddi út Höskuld ok Hrút).
II) …
u, f. a welcome, greeting; konungr tók kveðju hans, Eg. 63, passim, Matth. i. 29: also of one absent, hann sagði þeim kveðju Gunnhildar, Nj. 5; bar hann konungi kveðju Þórólfs, Eg. 53; þeir skyldu segja konungi kveðju hans, Fms. x. 290; kveðju-sending, sending one’s greeting, compliments, vi. 92, vii. 103, Sturl. ii. 149: salutation, in the formula at the beginning of a letter, Ingi konungr sendir kveðju Sigurði konungi, Fms. vii. 220; N. M. sendir N. M. kveðju Guðs ok sína, D. I. passim:—in mod. usage the address on a letter is called kveðju.
I)
(kveð, kvaddi, kvaddr), v.
1) to call on, summon (Þórvaldr kvaddi húskarla sína);
~ e-n e-s, to request (demand) of one;
~ matar, svefns, to call for food, sleep;
~ sér hljóðs, to call for a hearing;
~ þings, to convoke a meeting;
~ e-n e-s, to call on, summon, one to do something (vóru vér kvaddir at bera vitni þat);
2) to welcome, greet (þeir kvöddu konung);
of one departing, to bid farewell, take leave of (hann gengr nú í brott ok kveðr engan mann);
refl., ~st, to greet one another (þeir kvöddust vel);
3) with preps.:
~ e-n at e-u, to call on a person to do a thing, call his attention to (þik kveð ek at þessu);
~ e-n frá e-u, to exclude from, deprive of (ek hefi opt menn frá æfi kvadda, er eigi vildu hlýða mínum boðum);
~ e-n til e-s, to call on one for a thing (~ menn til ferðar);
~ e-n upp, to call on one to rise (síðan vaknaði Haraldr ok kvaddi upp menn sína); to summon to arms;
síðan safnaði hann liði ok kveðr upp almenning, after that he gathered men and roused the whole country;
~ e-n út, to call one out of the house (hann kvaddi út Höskuld ok Hrút).
II) …
pres. kveð; pret. kvaddi; imperat. kveð, kveðþú, kveþþu, Hm. 127 (Bugge); part. kvaddr: with neg. suff., pres. indic. kveð-ka, Ls. 10: [see kveða]:—to call on, address, request, summon; Þorvaldr kvaddi húskarla sína, Nj. 18, Eb. 314: with gen. of the thing, acc. of the person, k. e-n e-s, ok er þess mest ván at ek kveðja þik þess eigi optar, Fms. iv. 38; k. dura, to call at the door, Skálda 163, Fms. ii. 194, vi. 21; k. matar, svefns, to call for food, sleep, Bs. i. 366; k. sér hljóðs, to call for a hearing, Nj. 105, Ísl. ii. 255, Rekst. 1; k. e-n at óði, to call one to listen to one’s song, Jd. 1, Leiðarv. 2.
2. with prepp.; k. e-n at e-u, to call on a person to do a thing, call his attention to; þik kveð ek at þessu, Nj. 150; hann vildi, jafnan at Ólafr væri at kvaddr öllum stórmælum, Ld. 94; kvaddi hann at því Gregorium Dagsson, Fms. vii. 256; kvaddi hann þar at Erling Skakka, 257; Björn kveð ek at þessu, Ld. 14:—k. e-n brott af, frá, to call on one to go; eigi hefir ek yðr … brott kvatt af mínum garði, Fas. i. 71:—k. e-n frá, Nj. 170; ek hefi menn optlega kvadda frá erfðum, Fms. i. 305:—k. e-n til e-s, to call on one for a thing; …
Shortened here. Read the full article →
m. poetry, verse-making (góðr, illr, ~).
m. poetry, verse-making, opp. to prose; bæði er at þú yrkir vel, enda ert þú allvandlátr um þinn kveðskap, Fms. vi. 387; góðr k., good poetry; íllr k., bad poetry: song, Sighvatr segir í sínum kveðskap, 40; finnsk þat ok í kveðskap Hallfreðar, at …, iii. 7; hann kveðsk ílla una við kveðskapinn Ingólfs, Fs. 60; sú er ein tala hversu margir hættir hafa funnisk í kveðskap höfuðskálda, Edda 120; má ok eigi undrask þó at kveðskaprinn sé stirðr, þvíat í svefni var kveðit, Draum. 123; k. ok söngvar, Sks. 633; fellr mér svá í geð k. sá, Sd. 160, Bret. 48; níða e-n í kveðskap, Fms. vii. 60: with the notion of satire or lampoon, stefna e-m um kveðskap, to summon a person for lampooning, iii. 21; hann níddi mik í kveðskap, vi. 117.
No entry
n. [akin to kvefja, kefja, etc.; Engl. cough; Germ. keichen; Swed. quaf]:—a catarrh, freq. kvef-sótt, f. epidemic of kvef.
(kvafða), v. = kefja.
kvafði, to quench, extinguish; see kefja.
f. coif, cap, esp. mitre.
f. [from Fr. coif], a coif, cap; hött eðr k., Sks. 434; hött né húfu eða k., 291: esp. a mitre, Fms. viii. 378, Bs. ii. 186: in mod. usage, metaph. a feeble person, hann er mesta kveif: as also kveifara-skapr, m. feebleness; kveifar-legr, adj. (-lega, adv.), weak, faint.
I)
(-ta, -tr), v.
1) to light, kindle; ~ eld, ljós, to kindle a fire, light;
2) fig. to arouse, give rise to (~ sorg, harm, fjándskap).
II)
f. kindling (öfundar ~).
kveikr, see kveykja, kveykr, Fms. v. 25.
n. wailing, lamentation.
n. wailing, Bs. i. 40, ii. 140, Al. 55; andar-kvein, lamentation; harma-k., a dirge, freq. in an eccl. sense.
(að), v. to wail, lament; ~ um e-t, to com plain of (er hér ~t um eldiviðarfæð).
að. [Ulf. qainon = πενθειν; A. S. cwânjan; Engl. whine, wanion; Germ. weinen]:—either, kveina um e-t (mod. k. yfir e-u), to complain of a thing, or absol. to wail, mourn, lament, but not used transitively as in A. S.; er hér kveinat um eldiviðar-fæð, Fms. i. 291; görðit hón hjufra né höndum slá, né k. um sem konur aðrar, Gkv. 1. 1 (2. 11); taka nú k. um þat, er …, Al. 52, Fas. iii. 154; hón kveinaði um mjök meðan hón starfaði, Hom. 113: absol., munu þér k. ok kalla til Dróttins, Stj. 441; krytja eðr k., 370, Fas. i. 200; en þeir létu sem þeir heyrði eigi hvat er hón kveinaði, Fms. vi. 352.
(að), v. to complain.
að, to complain; k. um e-t, O. H. L. 78, Rb. 174, Bs. ii. 64: mod., k. sér, to wail, cry, from pain.
f. lamentation.
f. lamentation, Rb. 174, Bs. ii. 561, Thom. 248, Karl. 191.
No entry
adj. lamentable, Al. 149.
m. pl. wailings, lamentations.
m. pl. wailings, lamentations, Al. 154.
f. whitlow, boil (hann hefir kveisu mikla í fœtinum).
u, f. a whitlow, boil; hafa kveisu í fæti, Hrafn. 14; kveisa er komin í hönd þér, Pr. 470; kveisu-nagli, the core of a boil, Hrafn. 14, 15, Nj. 244; kveisu-sullr, a boil, Bs. ii. 168: in mod. usage, of shooting pains, iðra-k., colic: as also, flug-k., shooting pains. kveisu-flug, n. a shooting pain, Mkv. kveisu-gras, n., botan. entiana.
No entry
adj. touchy, tender; þú ert svo kveistinn!
No entry
f. touchiness, tenderness.
No entry
1. u, f. [kveite, Ivar Aasen], a halibut, flounder (heilag-fiski); kalt vatn augum en kveita (kvett or kveit. MS.) tönnum, lérept líki, in the Merman’s song, Fas. ii. 33; this is prob. the meaning of the word in this much-contested passage, and not as suggested in Aarb. (1866) 377.
2. tt, a false form for kneyta, Fas. ii. 131.
n. evening; at ~i (dags), at eventide; í ~, to-night; á ~it, á ~um, of an evening, in the evenings; um ~it, in the evening, that evening.
n., proncd. kvöld: [akin to kvelja, for evening is the quelling or killing of the daylight; Ivar Aasen kveld; Swed. quäll]:—evening; in Icel. as well as in Norway kveld is the common popular word, whereas aptan (eve) is poetical and solemn; kveld is prob. elliptical, from kveld dags, quelling of day: sayings, at kveldi skal dag leyfa, Hm.; allir dagar eigu kveld; at kveldi, at eve, in the evening, K. Þ. K. 102; at kveldi dags, on an evening, Fms. vi. 83, Eg. 106; í kveldi, this evening, Skíða R.; í kveld, to-night, Stj. 121, Nj. 252; á kveldit, in the evening, Ld. 14; um kveldit, Nj. 6, 120; ok er mjök leið á kveldit …, þat vilda ek at þú færir eigi heim í kveld, … Gunnlaugr kom eigi heim um kveldit, Eb. 46, 48; þat kveld er líkmenn kómu heim, 268; á kveldum, Fs. 143.
COMPDS: kveldlangt, kveldlestr, kveldligr, kveldmatr, kveldmál, kveldmáltíð, KveldmáltíðarSacramenti, kveldriða, kveldroði, kveldseta, kveldstjarna, kveldsvæfr, kveldsöngr, kveldtími, Kveldúlfr, kveldvaka, kveldverðr.
(að), v. impers., ~r or daginn tekr at ~, evening draws near.
að, mod. kvölda, to draw towards evening; er kveldaði, Fms. iii. 114, vi. 156, Hkr. i. 24, Fs. 14; nú tekr at k., Al. 81; þá var svá kveldat, at …, Fms. xi. 63; vert þú hjá oss, þvíat kvölda tekr og á daginn líðr, Luke xxiv. 29: absol., áðr en þessi dagr kveldi, MS. 4. 32.
No entry
n. the Holy Communion.
adv. all the evening (drekka ~).
n. adj. the evening long; drekka k., Fas. i. 13, Barl. 144, Sd. 141.
No entry
m. an evening lesson, evensong, Safn i. 85; see húslestr.
a. pertaining to evening.
adj. vesper time, Sks. 41.
No entry
m. = kveldverðr.
n. eventide.
n. eventide, Fr.
f. supper.
n. a supper, Fas. iii. 282: eccl. the Lord’s Supper, Germ. Abendmahl, Dan. Nadverd, Swed. Nattvard:
f. night-hag, witch (riding on wolves in the twilight).
u, f. an ‘evening-rider,’ night-hag, witch, riding on wolves in the twilight, Hkv. Hjörv. 15, Hallfred, Lex. Poët.; Þorbjörn stefndi Geirríði um þat at hón væri k., Eb. 46; hón var fjölkunnig, ok hin mesta k., Fas. iii. 650; kveldriðu stóð, the ‘ogress-steed’ = the wolves, Hallfr.
No entry
a, m. the evening red of the sky, opp. to morgun-roði.
f. sitting up late.
u, f. a sitting up late, Fms. vii. 126.
No entry
u, f. the evening star.
a. inclined to sleep in the evening, opp. to ‘morgunsvæfr’.
adj. fond of sleep in the evening, opp. to morgun-svæfr, Eg. 3, Fms. vii. 126.
m. evensong, vespers (eptir kveldsöng um aptaninn).
m. evensong, vespers, MS. 625. 178, Bs. i. 849.
m. eventide.
a, m. eventide, Fas. ii. 427.
No entry
m. a nickname, Eg.
No entry
u, f. eve-wake, the time between twilight (rökkr) and bed-time, when people sit and work by candle-light, also simply called vaka.
No entry
m. a supper.
(kvel, kvalda, kvaldr and kvalinn), v. to torment, torture;
refl., ~st, to be tormented (~st í vesöld).
pres. kvel, pret. kvaldi, part. kvalðr, kvaliðr, kvalinn; with neg. suff., imperat. kvelj-at, Vkv. 31; [A. S. cweljan; Engl. to quell, kill; Hel. quellian = cruciare; Germ. quälen; Dan. quæle; Swed. quälja]:—to torment; mátti enga skemtan af hafa at kvelja þá, Eg. 232; at hann mundi svá vilja kvelja hana, Fms. vi. 352; ek skal alla vega láta k. Markvarð, Mag. 2; at eigi kveli bruna-þefr bókanna þá menn er …, 656 B. 1; ekki má verra vera en öfund sú, er kvelr af anuars góðu, Hom. 21; hann barðisk allan dag í gegn mér ok kvaldi mik, Fms. viii. 240; kvelit mik ekki lengr, Anal. 186; Grímhildr kvelr bræðr sína, Þiðr.
II. reflex. to be tormented; kveljask í vesöld, Fs. 172; muntu kveljask með fjándanum í Helvítis loga, Fms. i. 202; þvíat ek kvelst þungliga í þessum loga, Luke xvi. 24; nú er hann (Lazarus) huggaðr en þú kvaliðr, Greg. 22; hann varð ílla við ok kveðsk kvaldr, … er hann skyldi kveljask úti í hverju íllviðri, Grett. 178 new Ed., Fs. 172: to be quelled, þá kvölðusk öll ráð fyrir konunginum, Hom. 112.
III. part. as adj.; klárinn sækir þangat mest sem hann er kvaldastr, Fas. ii. …
Shortened here. Read the full article →
m. tormentor.
a, m. a ‘killer,’ tormenter, 656 B. 5, Al. 78.
f. ailment, ailing.
f. [perhaps akin to keli-, q. v., cp. also kvilli], ailment, ailing, Post. 210, Grett. (in a verse). kvellinga-samr, adj. ailing, valetudinarian, Eg. 126, Sturl. ii. 53.
a. ailing, sickly (ekki hefi ek verit ~).
adj. ailing; ekki hefi ek verit k., Ld, 54, Eg. 126.
f. = kvelling (engar hefi ek ~ar).
f. ailment, Eg. 519.
No entry
f. quailing, despondency, Hom. 86.
n. woman, pl. womankind.
n. a woman, womankind, Stj. 71, 257, 289, Grett. 161 A; kvendum ok körlum, MS. 4. 13: in mod. usage in a low sense.
No entry
m. pl. the Tchudic people of Kvenland in northern Russia, Eg.
gen. pl. from kona.
gen. pl., see kona B.
No entry
u, f. womanhood, Stj. 5: chastity, Gþl. 140, Bær. 11.
No entry
adj. = kvennligr, Al. 34, 172.
No entry
the compds, p. 362, col. 2, observe—the ancients prob. said kven- with a single n; ‘kven’ is still sounded in Kven-grjót, a local name in western Icel., being the only remnant of the old form.
pp. cognate.
part. cognate, Fms. iv. 8.
m. women’s dress.
m. women’s dress, Eb. 256, Edda 68, Stj. 186.
n. female beast.
n. a she-beast, Stj. 71, 77.
No entry
n. woman’s attire, Landn. 119, N. G. L. i. 255.
No entry
n. woman-folk, women, Fas. iii. 644, freq. in mod. usage.
m. hen bird.
m. a hen-bird, Pr. 409.
No entry
adj., opp. to karlgildr, q. v.: in the phrase, k. úmagi, a half pauper, who can do something for himself, Vm. 52, D. I. passim.
No entry
f. a gift to a woman, N. G. L. i. 75.
a. inclined to love, amorous.
or kvenn-hollr, adj. amorous, Fms. v. 341.
No entry
u, f. a woman’s petticoat.
(-da, -dr), v. to address as a woman.
d, to address as a woman, Fas. iii. 75, Vígl. 24: gramm. kvennkendr, feminine, Sks. 103, Clem. 29.
No entry
f. womankind, Stj. 79.
n. pl. women’s dress.
n. pl. women’s dress, Grág. i. 338, Landn. 119, N. G. L. i. 75.
n. cognate lineage; female degree of kin.
n. kin by the woman’s side, cognate lineage, Hkr. i. 112: a female degree of kin, Fms. ix. 251, 327.
m. good match (of a woman).
m. a good match, of a woman, Fb. i. 407; þótti sá k. einnhverr beztr í Noregi, Fms. vi. 353; hinn bezti k., Grett. 71; um kveldit varð þeim tíðrætt um kvennkosti, Korm. 56.
No entry
n. a female creature, Stj. 80, Sks. 103.
n. female sex.
n. the female sex, Hom. 31, Stj. 56, Barl. 24.
m. woman’s kirtle.
m. a woman’s kirtle, Bs. i. 506.
m. kindred on the woman’s side, the cognates.
m. kindred by the woman’s side, the cognates, Gþl. 244, Fms. i. 6.
No entry
n. fornication, N. G. L. i. 377.
adv. womanly, womanlike.
adv. woman-like, lady-like, Vígl. 33.
a. womanly, womanlike.
adj. woman-like, Bs. ii. 152, Fas. iii. 576, Fs. 134.
f. female skill.
f. female skill, Vígl. 48 new Ed.
m. woman, opp. to karlmaðr.
m. a woman, freq. in mod. usage (see kona), Ld. 8, MS. 4. 23; kvennmanna bein, Eb. 338, and in countless compds; kvennmanns-búnaðr, kvennmanns-föt, a woman’s dress, Bárð. 173.
a. womanlike.
adj. woman-like, Sks. 169, Fas. iii. 528.
a. able to procreate.
adj. virilis, Stj. 195.
a. amorous.
adj. given to women, Sturl. ii. 195, Róm. 250.
f. amorousness.
f. the being given to women, Hom. 86, Finnb. 300.
adv. on the female side.
f. (kvenn-svift, N. G. L. i. 78, 79), kin by the woman’s side, cognate lineage, opp. to karlsift (q. v.), Grág. ii. 176, Hkr. i. 112, Fms. i. 6; kvennsiftar-maðr, a cognate relative, N. G. L. i. 79.
No entry
n. the silver or jewels of a woman’s dress.
No entry
a, m. a bevy of ladies, Konr. 42.
f. woman’s cloak.
u, f. a woman’s cloak, Nj. 200, Fms. ii. 134.
No entry
n. womankind, in a low sense, Mar.
m. wicked woman, termagant.
a, m. a bad woman, termagant, Gísl. 52.
m. women’s attire.
a, m. woman’s attire. Fas. ii. 377.
a. looking after women.
adj. looking after women, Fas. iii. 527.
m. great (stately) lady.
m. a stately, great lady, Nj. 30, Dropl. 6, Fs. 102.
No entry
m. pl. women’s seats or pews in church.
a. strong enough for a woman.
(kvenn-sterkr), adj. a match (in strength) for a woman; varla ætla ek þik kvennstyrkan, Grett. 119 A, Fas. iii. 572.
adv. = kvennsift.
f. = kvennsift.
m. woman’s saddle, side-saddle.
m. a woman’s saddle, side-saddle, Fms. x. 87.
m. female pauper.
a, m. a female pauper, Vm. 117, Bs. i. 285.
f. pl. woman’s dress, female attire.
f. pl. ‘women’s weeds,’ petticoats, Þkv.
No entry
f. pl. female plannings, Gísl. 44.
n. sheet (folded in a book).
n. [a for. word; Engl. quire], a sheet folded in a book; var stolit ór (the book) einu kverinu, Fms. viii. 402; þar er aspiciens bók í kverum (not bound), Vm. 122; bækr tuttugu, ok fimm kver at auk, Pm. 5: in mod. usage a small book, volume, Bæna-kver, a Prayer-book; Stafrofs-kver, an a b c book; Fræða-kver, Hallgríms-kver, Þorláks-kver, = the poems of Hallgrim, Thorlac; and esp. with the article Kverið = the volume containing the Catechism.
(pl. ~r), f.
1) the angle below the chin (hann tók undir~ina ok kyssti hana); fig. the inner angle of an axe-head (undir ~ øxinni);
2) in pl. throat (konungr fór höndum um ~r sveininum).
f., pl. kverkr, mod. kverkar:
I. in sing. the angle below the chin; hann tók undir kverkina ok kyssti hana, Nj. 2; ok var allt þrútið undir kverkinni, Bs. i. 382; Þjóstólfr laust undir kverkina, Fms. vii. 211: metaph. the inner bight or angle, of an axe, undir kverk öxinni, Nj. 84; féll hverr boðinn í kverk öðrum, Fms. xi. 13; bita-k., sperru-k., the angle under a cross-beam.
II. in plur. the throat; konungr for höndum um kverkr sveininum, Ó. H. 196; ör stóð um þverar kverkrnar, Eb. 244; tekr hann þá um kverkr henni, Fms. iii. 224; höku, kinnr eða kverkr, Edda 109; þá er hann leggr hana um kverkr sér, MS. 625. 183; hann laust fremri hyrnu undir kverkr þeim, Fms. vii. 191; nístir tunguna við kverkrnar, Al. 77, Grett. 101 new Ed.; kverknar fúnuðu, Bs. i. 189; þat er minnr í nef kveðit en meirr í kverkr, Skálda 166; tók verk allan ór kverkunum, Ó. H. 197.
COMPDS: kverkabólga, kverkamein, kverkasótt, kverkasullr.
No entry
u, f. bronchitis.
a. bronchitis.
n. bronchitis, Bs. i. 116, 189, 347, 445.
No entry
f. a throat disease, Ann. 1310.
No entry
m. a boil in the throat, quinsy, Ó. H. 196.
No entry
f. the cheek-strap of a bridle.
n. string of a cap or hood, going under the chin.
n. a string of a cap or hood, Grág. ii. 132.
No entry
adj. speaking in the throat.
No entry
a, m. a muscle in a fish’s head.
(pl. -ir), f.
1) quern-stone, millstone;
2) quern, handmill (þar sat kona við ~).
f., gen. kvernar, but the mod. form kvörn, gen. kvarnar; [Ulf. qairnus, Mark ix. 42; A. S. cwyrn; Old Engl. quern; O. H. G. quirn; Dan. kværn; Swed. quarn]:—a handmill; þar sat kona við kvern, Fms. vii. 233; ok und kvernum klaka, Ls. 44; era þat karls-ætt er á kvernum stendr, Hkv. 2. 2; bondwomen used to turn the handmills, and the turning of the quern was, as it still is in Icel., where every farm has its handmill, accompanied by singing a song, see esp. the Millsong in the Edda (Gróttasöngr), 78 sqq.
2. metaph. an eddy or whirlpool in a river is called kvern, agreeably to the legend popular among all ancient Teut. people of a wonder mill grinding salt at the bottom of the sea, such as the famous mill Grótti, in the old Danish story of king Frode, which ground gold and peace, and at last the sea salt.
COMPDS: kvernarauga, kverná, kvernberg, Kvernbítr, kvernfoss, kvernhús, kvernsteinn, kvernstæði.
n. the eye or hole of a mill-stone.
n. a ‘mill-eye,’ mill-hole, Edda, cp. also the prose to Hkv. 2.
No entry
f. a mill-stream, Bret. 45.
No entry
n. a mill-stone quarry, D. N., H. E. i. 396.
No entry
m. mill-biter, a name of a sword, Hkr.
No entry
m. a mill-force, D. N.
No entry
n. a mill-box, = lúðr, Boldt, D. N., B. K. 81.
m. quern-stone millstone (hjó hann kvernstein til augans).
m. a mill-stone, Edda 78, Fms. i. 17, Sks. 420.
No entry
n. a mill-place, where a mill stands, D. N.
No entry
d, this—not kneyfa or qneyfa as in the Editions—is the true form of the word, which has become obsolete in Icel., but remains in Engl.; [Engl. quaff = to drink in large draughts till one loses breath]:—to quaff; Egill kveyfði af horninu í einum drykk, Eg. 557; Egill drakk um hríð, ok kveyfði hvert horn er at honum kom, 559, Trist. 10; kveyfa ker, Mag. 68; hlífðit Kristr þá er kólgu hrafn kveyfði með stöfnum, Christ helped not when the sea raven (his ship) quaffed water from stem to stern, was swamped, Bs. i. 16 (in a verse).
No entry
m., poët. a quaffer, Lex. Poët.
see kveiking.
or kveiking, f. kindling, Stj. 6, Mar.
see kveikja.
or kveikja, u, f. kindling, Stj. 192; öfundar k., Bs. ii. 21: in the west of Icel. a slight swelling of the rivers from rain or a thaw is called kveykja, a freshet,—það er komin k. í árnar. cp. kvikva (II).
II. plur. kveykur (and kvikur, Bs. i. 197), yeast, ferment of ale; queyquor voru lagðar undir mungáts efni, Bs. i. 339; einhverr maðr vildi mungát göra, ok horfðisk á úvænliga, kvikurnar (kveikarnar, v. l.) vildu ekki duga, 197.
see kveikja.
t, or kveykva, Grág. (Kb.) i. 16, Hðm. 1; quøqua, Greg. 33, 34, etc.; kvöykja, Sks. 634; but also spelt kveikja, Fb. i. 203, Sks. 53 new Ed., Fms. v. 316, x. 367, Hom. 193; gen. pl. kveykna, Nj. 194; [Ulf. qiwian = ζωοποιειν; A. S. cwician; Engl. quicken; Hel. aquicon; Dan. kvæge; Lat. vivere]:—to quicken, kindle; kveykja ljós, to kindle a light, Fs. 38; k. log, id., Fb. iii. 408; kveikja eld, to kindle a fire, Ísl. ii. 152; þessi arfa-sáta var tekin ok kveyktr við eldr, Nj. 194, 199; síðan kveykti þessi maðr eld, Fs. 5; með kveyktum eldi, Eb. 56 new Ed.; kerti fékk konungr honum ok sagði þat sjálft kveykjask mundu ef því væri á lopt brugðit, Bárð. 179; quøqua ljós í keri, Greg. 33, 34; kveykt eðr tendrat, Mar.; k. lostasemi, Rb. 352; k. upp fjandskap, Valla L. 227; henni var mikill harmr kveikðr í hjarta, Fms. x. 367; kveykva sorg, Hðm. 1.
2. metaph. to kindle a report; ein er sú sögn er sá kveikir, Mar.; þeim hélt við váða er þetta höfðu kveykt, Fms. ix. 358, v. l.; Þórarinn bað eigi neina kvittu kveikja í hirð konungs, v. 316.
3. pass., engi skyldi kvittr kveikjask, Fb. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. [Engl. wick; Swed. veke; Dan. væge], a wick, of a lamp, Fb. iii. 508, freq.
I)
(-dda, -tt), v. to feel apprehension for (~ e-u or við e-u).
II)
f. apprehension, anxiety.
u, f. [kveða], an epic poem, a song or ballad composed in such metre as the Völuspá, and thus opp. to mál (a didactic poem, sentences), q. v., drápa (heroic), q. v., and ríma (modern ballads), q. v.: the name of several old songs, Hýmis-kviða, Sæm. 105 (Bugge); Þryms-k., 124; Völsunga-k., 193; Helga-k., 112 (Möbius); í þessi kviðu, 241 (Bugge); Guðrúnar-k. in forna, 241, 242; Sigurðar-k. in Skamma, 246 (Fas. i. 197); kviða Sigurðar, Sæm. 247; k. Guðrúnar, 274; Atla-k. in Grænlenzka, 282; Hákonar-k., Fms. ix; Glælungs-k., v. 100, 108; í kviðunni, Grett. 105 new Ed. kviðu-háttr, m. the metre of a kviða, the epic metre such as that of the Völuspá, Beowulf, and the like, opp. to ljóða-háttr and mál; þvíat þá þykkir betr hljóða þessar samstöfur í kviðu-hætti, Skálda 182 (Olave Hvíta-skáld); the word also occurs in the Háttatal Rögnvalds, verse 3, and is a more correct name than the usual fornyrðalag, which has no old authority, except in a lemma from a later hand in one of the verses of the Háttatal by Snorri.
No entry
part. = kviðugr, Post.
(að), v. to forbid (~ e-m e-t);
refl., ~st e-t, to decline, shun.
að, [akin to kveða], prop. a law term, to banish, as in the saw, Urðar orði kviðjar (MS. wrongly kveðr for kviðr?) engi maðr, no wight can resist the word of weird, there is no appeal against the weird of fate, Fsm. 47: to forbid, blót eru kviðjuð, Hallfred; blót er oss kviðjat, at vér skulum eigi blóta heiðnar vættir, ok eigi heiðin guð, né hauga né hörga, N. G. L. 1. 430; en ef hinn vill kviðja haga sinn, þá seti hann garð milli, 245; þat líkaði ílla Þorfinni ok nennti þó eigi at kviðja honum mat, Grett. 36 new Ed.; kom þar loks at kvödd (qs. kviðjuð) var bygð köppum þeim er mistu dygð, i. e. the evil-doers were banished the country, Skáld H. 3. 41; jöfurr lét kviðjat ófrið, the king forbad all strife, Od. 16, Fms. vi. 154 (in a verse): with dat., k. e-m e-t, to forbid; móðir hans vildi þat kviðja honum, Bs. i. 152; sá er fyrr görði úlofaðan hint, ok kviðjaði hann sér lofaðan, Greg. 38; þú neyttir kviðjaðan ávöxt jarðar, the forbidden fruit, Sks. 548; úsæmilegt er at þeir göri þat sjálfir, er þeir eiga öðrum at kviðja, H. E. i. 457: with infin., þeim tíðum er biskup hefir kviðjat oss konur at taka, N. G. L. i. 16; þú skaltat of kviðja mér at berjask, Korm. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
f. banishment, a ban, K. Á. 202, Bs. ii. 64.
(-s, -ar), m. ditty.
m. . mod. kveðlingr, a ditty, esp. of a satire or lampoon, Íb. 11, Nj. 50, Eg. 124, Sturl. i. 13, Fms. vi. 193, Grett. 32 new Ed.
I)
(-ar; pl. -ir, acc. -u), m.
1) verdict (of neighbours); bera kvið um e-t, to give a verdict in a case; bera kvið á e-n, í móti e-m (af e-m), to give a verdict against (for, in favour of) one;
2) inquest, jury; kveðja e-n kviðar, to call (a neighbour) on an inquest; ryðja kviðinn, bjóða til ruðningar um kviðinn, to challenge the jury;
3) saying, word; ~ norna, the decree of the Fates (kveld lifir maðr ekki eptir kvið norna).
II)
(-ar; pl. -ir, acc. -u), m.
1) belly, abdomen;
2) womb.
1. m., gen. kviðar, pl. kviðir, acc. pl. kviðu. [Ulf. qiss = -φημία, -λογία, as in ana-qiss = βλασφημία; þiuþi-qiss and waila-qiss = εὐλογία; missa-qiss = σχίσμα, etc.]:—prop. a saw, saying, speech, word, and hence in law a verdict given by neighbours; for the Engl. ‘verdict’ is indeed a kind of rendering of the Norse term; kviðr Norna, the word of the Norns, weird, fate, death, kveld lifir maðr ekki eptir kvið Norna, Hðm. 31; orðs-kviðr, a saw, proverb; mis-kviðr, ‘saying-amiss,’ false pleading. The old law makes a distinction between vætti (a witness) and kviðr (a verdict),—þar er bæði fylgir einni sök vætti ok kviðr, þá skal vætti fara fyrr fram en kviðr, Grág. i. 47: before delivering his opinion each neighbour had to take an oath,—þat er mælt, áðr kviðr sé borinn, at þeir skulu eiða vinna allir áðr at dómi, 53. The old records mention various kinds of neighbours and verdicts:
1. in Norse law,
α. the heimis-kviðr (heims-kviðr, heimilis-k.) or a ‘home-verdict,’ a verdict of neighbours, bearing some resemblance to the oath of compurgators; ten, or in lesser cases four or six, neighbours were to accompany the accused to the court, two of whom had to swear on the book, and the rest followed,—en þat er heims kviðr er tíu menn fylgja til móts, en sverja tveir menn á bók, en átta sanna þat, N. …
Shortened here. Read the full article →
a. pregnant.
adj. pregnant, big with child, Stj. 176, 197; mær mun kviðog verða ok mun ala son, Post. 645. 62; sú mær ok móðir varð kviðug af Helgum Anda, Mar.:—with prep., vera kviðug at barni, to be with child; hón var kviðug at barni, Bs. ii. 166; Helga kona hans var kviðug at barni Þórðar, Þórð. (1860) 95: kviðug af kviknuðu jóði. Nikuld. 8; varð Loptr kviðugr af (at?) konu íllri, Hdl. 40, where the meaning is that Loki gave birth to an ogress (Hel?).
No entry
m. the flesh of the stomach of animals. Dipl. iii. 4.
No entry
n. a kind of belt.
No entry
m. swelling of the belly, Thom. 461.
m. verdict, or deilvery of the verdict, of neighbours.
m. [bera kvið], the verdict or delivery of the verdict of neighbours (búar), Grág. i. 54, 104, 168, Nj. 87, passim; þá berr norðr alla kviðburði = in that spot the verdict belongs to neighbours to be summoned in the north, referring to a battle fought on the northern slope of a wilderness, Ísl. ii. 347: metaph., ryðja menn ór kviðburðinum, to challenge men out of the k., i. e. to challenge the neighbours, Nj. 235.
No entry
n., medic. a rupture, of a horse, Gþl. 504.
No entry
a, m. ruptured, of a horse, Jb. 366.
No entry
m. = kviðdrag, Jb. 366 A.
No entry
f. a belly girth, of a saddle.
No entry
m. a belly piece, of a skin, Karl. 32.
m. ‘inquest-man’, juror.
m. a ‘verdict-man,’ juror, Grág. i. 54.
No entry
n. hair on the belly, Fas. iii. 98.
No entry
n., medic. a rupture: kvið-slitinn, part. ruptured.
m. boil on the stomach.
m. a boil on the stomach, Bs. i. 353.
m. belly-ache.
m. colic, Mar.
m. swelling of the stomach.
a, m. a swelling of the stomach, Bs. i. 323.
f.
1) the quick (under the nail or under a horse’s hoof);
2) running fluid; yeast;
3) ~ í nösum, polypus in the nostrils (?).
1. u, f. the quick under the nail or under a horse’s hoof, Bs. ii. 184, freq. in mod. usage.
II. fermentation, swelling, of a fluid; eitr-kvikja, q. v.; ok af þeim kviku dropum kviknaði ok varð maims líkandi, Edda 4; see kvikva.
2. að, to move, stir; hann kvikar ekki; this verb is freq. in mod. usage, but is not recorded in old writers.
3. u, f. obstructions of the ducts in the nose, which used to be thought to be quick (i. e. live) worms; Vespasianus hafði kvikur í nösum, en þat mein kalla þeir ‘vespas,’ því var hann kallaðr Vespasianus, V. had ‘worms in the nose,’ which disease they call vespas, therefore he was called V. (sic), Post. (Unger) 155.
No entry
adj., mod. kvikindisligr, rendering of Lat. animalis, of the animal kind, Eluc., Hom. (St.): mod. shabby.
n. = kykvendi.
see kvikvendi.
(að), v.
1) to quicken, come to life (dvergar höfðu ~t í moldunni, svá sem maðkar í holdi);
2) to be kindled (eldr ~r); tréit ~ði, the tree took fire;
3) to revive, get fresh spirit (þá ~ði hestr hans, er fyrr var móðr).
að, kykna, Hom. St.:—to quicken, come to life; dvergar höfðu kviknað í moldunni, svá sem maðkar í holdi, Edda 9; af þeim kviku-dropum kviknaði ok varð manns líkendi, 4; ek em einn andi kviknaðr í manns líkam, Hkr. i. 280; konu er barn hefir kviknað í kviði, Grág. ii. 69; þann tíma sem þeir eru kviknaðir, Stj. 80: of the moon, tungi kviknar, the moon is born, is new, Rb. 130; áðr tunglit kvikni, MS. 415. 10; með kviknuðu tungli, with a new moon: of light, to quicken, eldr kviknaði seint, Bs. i. 7; ljósit kviknaði aptr, Bárð. 180; kyknar ljós miskunnar, Hom. (St.): metaph. to revive, get spirits, þá kviknaði hestr hans er fyrr var móðr, Bær. 18.
f. quickening.
f. quickening; dvergarnir höfðu tekit kviknan, Edda 9.
(acc. -van), a.
1) quick, alive, living (yfir þá götu náði engi ~ komast);
skera e-n kvikvan, to dissect alive;
2) lively, glad (svá verðr herrinn ~ við þenna kvitt, at).
adj., also kykr, with a characteristic v, which is often retained before a vowel, so that we have two forms, kvikvan or kykvan, kvikvir or kykvir; in mod. usage this v has been dropt; [Ulf. qius = ζων; A. S. and Hel. quic; Engl. quick; provinc. Germ. queck; Swed. quick; cp. Dan. quæg = cattle and quæge; the Lat. virus, vivere, as also Gr. βίος, are according to comparative philologers, identical with the Teut. word]:—quick, alive, living, chiefly with the notion of feeling, the ‘quick,’ as opp. to the unfeeling or dead; kyks né dauðs, quick nor dead, Edda 39 (in a verse); dauðan eða kvikvan, Hallfred (kykvan, Hkr. l. c., but wrongly, as the syllable rhymes with bliks); ef allir hlutir í heiminum, kykvir ok dauðir, gráta hann, Edda 38; kvikum né dauðum, Hom. 59; ef hann sýnir eigi at þinglausnum hrossit kvikt né dautt, Grág. i. 140; ey getr kvikr kú, Hm. 69; kvöl þótti kvikri at koma í hús Atla, Am. 98; yfir þá götu | náði engi kvikr komask (no quick, no living), Sól. 1; sem á kykum manni, Ó. H. 231 (in a verse); skera e-n kvikvan, to dissect alive, Akv. 24, Gh. …
Shortened here. Read the full article →
f. = kvika.
u, f., mod. kvika, [Engl. quick; Swed. quicka], the quick, the flesh under the nails, and in animals under the hoofs; á hendi heitir … kvikva, Edda 110, freq. in mod. usage; skera nögl upp í kviku, to cut the nail to the quick; járna hest upp í kviku, to shoe a horse to the quick.
II. fermentation, swelling, of a fluid: also yeast, see kveykja and kvika. kviku-dropi, a, m. drops of k., Edda 4.
No entry
part. enshrined, Ó. H. 230 (in a verse).
n. a living creature; in pl. animals, beasts, as opp. to men (menninir ok kykvendin).
n., spelt and sounded variously, kykvendi, mod. kvikindi:—a living creature, of men and beasts: hón (the earth) fæddi öll kykvendi, Edda (pref.); þau bæði (soul and body) eru eitt kvikendi, Hom. (St.); allt er hljóð þat er kvikendis eyru má heyra, Skálda 173; þar af sigrar hann öll kvikvendi, Edda (pref.); öll kvikvendi fæddu dauðan frumgetnað, Mar.; hann átti ægishjálm er öll kvikvendi hræddusk við, Sæm. 131:—animals, beasts, as opp. to men, menninir ok kykvendin, Skálda 180; manna eða kykvenda, 656 C. 26; einhverju kvikendi, Fs. 128; alla fugla ok öll kykvendi, Sks. 499 B; þá er Guð hafði skrýddan allan heim meðr kykvendum eða fuglum, 498 B; þá dó öll Egipzkra manna kvikendi, Stj. 272; sem þat kvikvendi var vert, Gþl. 190; hveregum kykvendum er maðr vísar eðr fælir at manni, Grág. ii. 119; hverju var líkt?—Sem kykvendi léti, Fms. vi. 202; en ekki var síðan mein at þessu kykvendi, 144, Best. 50 (of a salamander); kvikenda kyn, kind of beasts, Stj. 18; skor-kvikendi, insects; skrið-kvikendi, reptiles.
n. live stock, cattle (þu skalt njóta kvikfjár þíns).
n., kyk-fé, Grág. i. 397:—live stock, cattle, 414, Eg. 132, 133, Eb. 40, Stj. 106, Fms. v. 315, Gullþ. 25, Fs. 128, Bs. i. 738, passim.
m. live stock, cattle (þu skalt njóta kvikfjár þíns).
m. = kvikfé, Sks. 323, freq. in mod. usage.
a. quick, lively.
adj. quick, lively, Al. 38, Fas. iii. 67, N. G. L. ii. 421.
adv. briskly.
adv. briskly, Karl. 86.
a. brisk, lively.
adj. brisk, lively, Bs. i. 80.
No entry
m. quick-sand.
(see setja), v. to bury alive (hann lét ~ sik).
t, (kyk-setja, Fms. viii. 201), to bury alive, Bárð. 179, Ann. 1357, Pr. 413:—eccl., kyksettr, enshrined as a saint; man gott orðit til kyksettra í bænum í þessi hríð, Fms. viii. 101.
n. quicksilver, mercury.
n., mod. kvika-silfr, [Dan. kvæg-sölv], quick-silver, mercury, Rétt. 39.
No entry
n. a swamp, quick-sand.
No entry
n. a kind of hearse carried on horseback; reiða á kviktrjám.
No entry
u, f. = kvilli; þurs veldr kvenna kvillu, Rúnakv.
No entry
a, m. [cp. kvelli-], sickness, ailment, freq. in mod. usage.
No entry
m. a kind of measure, Rb. 460.
No entry
adj. calm; see kyrr. kvir-leikr, m. = kyrrleikr, Thom. 44.
n. rumour, tattle.
m. [kviðr; cp. Goth. qis], a rumour, tattle; nú sem konungr heyrði kvis þeirra, Stj. 518, v. l., freq. in mod. usage, as in 2 Cor. xii. 20 = Gr. ψιθυρισμοί.
(að), v. to gossip, whisper.
1. að, to gossip, whisper; nú sem hann sér sína menn kvisa með sér, Stj. 518; þér hafit kvisat í milli yðvar, at …, Edda 30.
2. u, f. a kind of bird, Edda ii. 488.
(að), v.
1) to lop off cut the branches of (~ lim, tré); þeir kvistuðu þar bál mikit, they cut wood for a large fire;
2) to cut down (~ menn niðr sem hráviði).
að, [Ulf. qistjan = ἀπολλύναι], to branch out like a tree; sem hrátt hrís nær þat er í skógi kvistað, Fas. iii. 447; k. lim af tré, Stj. 401; þeir kvistuðu þar bál mikit, they cut (wood) for a large fire, Eb. 314: metaph. to cut down, ef hann kvistar af mér slíka vinina sem þú ert, Lv. 49; vera má at ek kvista einhvern yðar áðr en ek em felldr, Njarð. 344; kvista menn niðr sem hráviði, Karl. 155.
No entry
m. a sapling: descendants of Kvist, Landn.
No entry
adj. twisted, gnarled, of wood.
(-ar; pl. -ir, acc. -u), m. twig, branch; stroke in a letter.
m., pl. kvistir, acc. pl. kvistu, [Dan. kvist; Swed. qvist; akin to kvísl]:—a twig, branch; tökum tvá kvistu ok leggjum á oss i mynd krossins, Fms. i. 136; þeir veltu viðjunum á drekann, ok fylgir maðr upp hverjum kvisti, Fas. ii. 188; á limar ok kvistu viðarins, Fms. vi. 153; aðrir hjuggu kvistu af trjánum, Matth. xxi. 8; sjaldan verða kvistir betri en aðaltré, O. H. L. 5; í kné gengr hnefi of kvistir þverra, Am. 69; sem fura at kvisti, Hðm. 5; sem ernir á kvisti, 31; á kykum kvisti, in a living twig, i. e. in a fair condition, D. I. i. 303; kvista fjöldi, Sks. 441: metaph., engi kvistr þorni sá er af mér blómgask, Sks. 616 B; með kvisti es, ok með ósins hring (of the cross stroke in the letter ø), Skálda 161; il-kvistir, poët. ‘foot-twigs’ = the toes, Am. 62, cp. πέντοζον in Hes. Op. 740; kvikr kvistr, live stock; hann á eigi meir í kvikum kvisti en eina kú, Mar. 1049.
2. in mod. usage also a knot; tré fullt af kvistum, a tree full of knots.
3. a pr. name, Landn.
No entry
m. pl. = kvistlingar, Sturl. iii. 184.
No entry
adj. ‘twig-scathing,’ epithet of the sun (?), Hðm. 5.
No entry
f. and kvis-sögur, f. pl. tale-bearing, Sturl. iii. 125.
(að), v. to rumour, report.
að, [a for. word; Fr. quitter, from late Lat. quietare], to acquit, esp. of a debt, due; Gyrðr kvittaði Hall þar um, Vm. 72; hanu kvittaði Orm af sögðu jarðar-verði, Dipl. i. 11; hefir þú kvittað fyrir mig, Pass.
(að), v. to rumour, report.
að, [a kind of iter. from kveða; Scot. quitter]:—to rumour, report, noise abroad; var þá kvittað, at mannsafnaðr væri fyrir norðan land, Sturl. iii. 19; var þat kvittað, at …, i. 62 C; ef svá er sem sumir kvitta, Al. 134.
I)
(pl. -ir, acc. -u), m. loose rumour, report (sögðu af því slíkan kvitt, sem þeir höfðu heyrt); ljósta upp kvitt, to spread reports.
II)
a. quit, acquitted (~ um e-t).
adj. quit, acquitted, receipted; er hann skyldr kirkjunni sjötján aura en kvittr um allt annatt, Vm. 4; göra e-n kvittan ok liðugan, Dipl. iii. 1; handleggja kvitt ok liðugt, v. 1; gefa e-t kvitt, Fms. v. 291: the phrase, skilja kvittr við kvittan, to put clear from one another; um allt því eg kvittr er, Pass., Vídal. passim: whence kvittera, to give a receipt (kvittering).
I)
(pl. -ir, acc. -u), m. loose rumour, report (sögðu af því slíkan kvitt, sem þeir höfðu heyrt); ljósta upp kvitt, to spread reports.
II)
a. quit, acquitted (~ um e-t).
m., pl. kvittir, acc. kvittu, [kviðr]:—a report, loose rumour; sá kvittr kom yfir, at …, Eg. 164; sá k. kom fyrir þá, at …, Fms. i. 67; ljósta upp kvitt, to spread reports, Nj. 107; kveykja kvittu, Fms. v. 316; hann kvað þat ekki vera nema kvitt ok pata einn, Hom. 113; eigi skulu þar kvittir ráða, Grág. i. 347, Gísl. 47; gjaltú varhuga við þeim kvitt hölða (murmur), Sighvat; biðr hann ok konung varúð við gjalda þeim kvitt er bændr höfðu, Fms. vi. 42; þing-kvittr, Þórðr þóttisk spyrja tíðenda,—Hinn sagði þing-kvitt, he told him news from parliament, Sturl. i. 30; Sveins menn segja aptr þeim kvitt, Orkn. 404; hann heyrði þann kvitt at Hornboði mundi honum eigi trúr, 298; þetta berr breytiliga til, er þú hefir at ganga eptir kvittum (tittle-tattle, kvittun MS. falsely) úvísra manna, Lv. 77.
a. ready to believe (or repeat) idle rumours.
adj. slanderous, Krók. 46 C.
(pl. -ar), f.
1) fold, pen (reka fé í kvíar);
2) a lane of men gradually narrowing (also in pl.).
f., pl. kvíar, [quey or quoy, Orkn. and Shetl.], a fold, pen, esp. where sheep are milked; reka fé í kvíar, Hrafn. 8; ær í kvíum, Dipl. ii. 14; útlagask hann við þann er kvína á, Grág. ii. 329; ór kví þeirri, id.; ef búfé gengr ór kvíum, Js. 100; kvía gimbill, a young sheep, Sturl. ii. 150; sem sauðir í kví, Fms. viii. 219; hugðisk mundu taka þá í kvíum sem sauði til skurðar, 60:—in mod. usage in pl. the pen where sheep are milked, moka kvíar, Bjarn. (in a verse), Ísl. Þjóðs., Piltr og Stúlka, Snót:—metaph. a lane of men branching like a fork = klömbr, Ó. H. 119, Orkn. 468, Eg. 232, Sturl. i. 29, Fms. vi. 69: in plur., Lv. 95, Glúm. 386.
COMPDS: kvíaból, kvíagarðr, kvíaveggr, Kvíarmið, Kví-á, Kvía-bekkr, Landn.
(að), v. to pen, hem in, enclose.
að, to pen sheep for milking, freq. in mod. usage: to pen, hem in, Bs. i. 330, Fs. 27: to enclose, at konungr kvíi oss hér í vágs-botninum, Fms. xi. 66, Grett. 83 A; kvía e-n af, to shut one up.
No entry
n. a local name, Landn.: local names,
No entry
n. a milking-place, Snót.
m. pen-wall.
mod.
No entry
m. a pen-wall, Hrafn. 8, Sturl. ii. 195.
I)
(-dda, -tt), v. to feel apprehension for (~ e-u or við e-u).
II)
f. apprehension, anxiety.
u, f. apprehension, anxiety, Sks. 228 B; kvíðu-staðr, fear,apprehension, Ld. 190.
I)
(-dda, -tt), v. to feel apprehension for (~ e-u or við e-u).
II)
f. apprehension, anxiety.
pret. kvíddi, but in mod. usage a strong pret. kveið, kviðu, kviðit; but in pres. weak kvíði:—to feel apprehension for, with dat.; kvíað e-u, hann kvíddi ok engu vilgi mjök, Bs. i. 393; hann kviddi dauða, MS. 623. 1; kaupmaðrinn ok búandinn kvíðir sér ok sínu fé, Fms. viii. 234; ekki kvíði ek mér, Bret. 36; menn kvíddu fjár-forráðum mínum, Bs. i. 479; ok kvíða ekki hótum hans, Fær. 21; harms þess er hann kvíddi, Skálda 186:—with prep., kvíða við e-u, id.; kvíddu allir við kvámu hans, Gísl. 78; snemmt er þér at k. við hánum, Lv. 26; k. við harmi, Skálda 186; hann kvíddi viðr frostinu, Stj. 122; hann kvíddi mjök við ánauð, Hom. 118; ok kvíddu menn mjök við þeim, Fs. 76; svo kvíði eg sízt við dauða, Pass. 37. 14:—k. fyrir e-u. id. (mod.)
m. = kvíða (hvárki er þat æðra né ~).
a, m. apprehension, freq. in mod. usage, = kvíða.
a. anxious, timid, concerned (cf. ‘kátr ok ókviðinn’).
adj. timid, anxious, Karl. 491; ú-kvíðinn, unconcerned, Eb. 88.
m. dismal foreboding.
m. a dismal foreboding, Bs. i. 145.
No entry
a, m. (qs. kvíðboði), apprehension; bera kvíðboga fyrir e-u.
No entry
adj. (-liga, adv.), gloomy-looking.
(gen. pl. kvígna), f. young cow, heifer.
u, f., gen. pl. kvígna, Glúm. 340, [Scot. and North. E. quey or whye]:—a young cow before she has calved, Lat. juvenca, Landn. 46, 264, Grág. i. 502, Eb. 318, Sturl. i. 173, Fas. iii. 211, Bret. 10, Edda (pref.); kvígu-kálfr, Bs. i. 368, Eb. 318, passim: a local name, Kvígu-vágar, Landn.
n. = kvíga.
n. a young cow or bullock, Fas. i. 253 (where = kvíga); in local names, Kvíganda-fjörðr, -nes, mod. Kvígendis-fjörðr, Landn.
No entry
n. = kúgildi, q. v.
m. young bullock.
m. a young bullock, Lat. juvencus, Edda (Gl.): a pr. name, Fb.
(pl. -ir), f.
1) branch (of a tree);
2) fork;
3) fork of a river;
4) pedigree of a family.
f. a branch, esp. of a tree, a fork, Fms. i. 75 (a dung fork); hey-k., a hay fork: of a stag’s horns, Str. 3; kvísla-tré, a forked tree, a fork, Rd. 296: of the letter y, Skálda 161.
II. metaph. the fork of a river; hann hélt upp eptir inni Eystri kvísl, Fms. vii. 55, 188, Stj. 108, Symb. 12; nú eru kvíslir fleiri, ok skal eigi banna fiski för í einni kvísl, Grág. ii. 351; mið-k., the middle stream, Nj. 236; Elfar-kvíslir, a local name, the mouth of the Gota River, Fms.; Vana-k., Hkr. (begin.):—the stem or pedigree of a family, skal í þá kvísl óðal hverfa, Gþl. 282; milli fjarborinna kvísla, Sks. 330; kyn-kvísl, ætt-kvísl, nið-kvísl, lineage.
(að), v. to branch out;
refl., ~st = ~ (of a tree, lineage, river, etc.).
að, to branch; k. saman, Bs. i. 314: but esp. dep. kvíslask, to branch out, of a tree, lineage, stream, etc., Fms. v. 347, Fs. 146, Sks. 441, 609.
No entry
or kvála, að, to squeeze or crumple between the hands.
No entry
n. = kynstr, Ann. 1407.
(að), v. = kvára.
að, = korra.
No entry
f. a little hollow place, = kjós, q. v.
No entry
að, to dabble, (conversational.)
a. knowing many songs or poems by heart.
adj. knowing many songs (by heart), Fms. vi. 392.
n. poem, song (yrkja ~).
n. [kveða], a poem, song; kvæði is the general name, drápa, ljóð, mál, kviða, ríma, the names of special kinds; but kvæði cannot be applied to a hymn; yrkja kvæði, Fms. i. 12, Ó. H. 180; svá sem segir í kvæðum hans, Eg. 178; ek vænti lítil kvæðis-mynd mun þér á þykkja, Fms. vi. 366; í fornum kvæðum eða sögu-ljóðum, Hkr. (pref.); tel þú oss k. nökkut, Ó. H. 207; en þó rita ek flest eptir því sem finnsk í kvæðum skálda þeirra er vóru með Ólafi konungi, … í kvæðum eða öðrum kveðskap, … ef eigi væri k. bæði ný ok forn, Ó. H. (pref.); en kvæðin þykkja mér sízt ór stað færð, ef þau eru rétt kveðin ok skynsamlega upp tekin, Hkr. (pref.); blautlig-k., love songs, Bs. i. 237; forn-k., an old song; erfi-k., q. v.; lof-k., an encomium; mansöngs-k., a love song, Bs. i. 165; Grýlu-k., tóu-k., a fox song, etc., passim.
COMPDS: kvæðislaun, kvæðafróðr.
No entry
adj. = kvæðafróðr; ekki var hann skáld né k., Odd. 106 new Ed.
n. pl. reward for a poem.
n. pl. reward for a poem, a prize, Bjarn. 7, Ísl. ii. 231, Fms. iii. 93.
(-ða, -ðr), v. = kœfa.
ð, to choke; see kæfa.
(að), v. = kvaka.
að, [kvak], to chirp, Fas. iii. 372.
No entry
f. = kvelni, Hom. 122 new Ed.
a. n. free (for one) to come (er engum yðrum manni ~ í Noreg).
n. adj. [koma; Scot. queem; Germ. be-quem], coming: in the phrase, eiga kvæmt, to have free passage to come; er engum yðrum mönnum kvaemt í Noreg (i. e. being outlawed), Hkr. ii. 87, Ísl. ii. 432; aptr-kvæmt, út-kvæmt, as also hald-kvaemr (q. v.), hug-kvæmr (q. v.)
f. = kván.
f., see kván.
(-da, -dr), v. to make one marry;
refl., ~st, to take a wife.
d, mod. t, (kvæntist, Fb. i. 213), to make a man marry, Grett. 87 A.
II. reflex. kvænask, to take a wife, Glúm. 344, Fb. i. 213: part. kvændr, mod. kvæntr, married, of a man, Sturl. i. 31, Fær. 3.
f. taking a wife, marriage.
f. the taking a wife, marriage, Fms. x. 197.
(gen. kvaðar, pl. kvaðar), f.
1) claim;
2) summoning of neighbours (= búakvöð);
3) the body of neighbours.
f., gen. kvaðar, pl. kvaðar, mod. kvaðir, [kveðja], a claim, demand, esp. as a law term:
I. a summoning of neighbours (búa-kvöð), Grág. i. 36, 52, ii. 52, passim; the summons was either to be on a man at home (heiman-kvöð and kveðja heiman búa) or in parliament in special cases (þinga-kvöð and kveðja búa á þingi); the latter was the case in the tólptar-kviðr (see kviðr), or in case one or more of the neighbours summoned had died, and it was necessary to make up the roll;—Oddr kveðr heiman búa; … Þat verðr til tíðinda at maðr andask ór kvöðinni, Oddr kveðr annan í staðinn, fara menn nú til þings, … Hefir þú rangt til búit málit, kvatt heiman tíu búa ok er þat lögleysa, áttir þú þat á þingi at göra en eigi í héraði, Band. 5: a body of neighbours, þeir ruddu fjóra búa ór kvöðinni, Nj. 100; vanda skal búa í þinga-kvöð slíkt sem í heiman-kvöð, Grág. i. 142; and réttir eru þeir menn á þingi at kveðja ef þeir eru þar staddir, ef heiman eru réttir í kvöð, id.; sú sök er heiman kvöð fylgir, Grág. i. 130, 142; vera réttr í kvöð, to be duly elected a ‘neighbour,’ Grág.; gagn-kvöð, a counter summons, ii. 102; tólptar-kvöð, Landn. 89.
II. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
m. in frum-kvöðull, q. v.
No entry
m. a court for settling a claim, N. G. L. i. 219.
No entry
m. a witness in a case of claim, Grág. i. 124, N. G. L. i. 219.
No entry
n. = kvöðuváttr, N. G. L. i. 32: testimony in a case of k., N. G. L. i. 86.
(gen. kvalar, pl. kvalar), f. torment, torture.
f., gen. kvalar, pl. kvalar, mod. kvalir, [kvelja; Dan. qual]:—torment, torture, Am. 61, 98, Fms. viii. 53, Stj. 157, Sks. 155: eccl. the Passion, Pass., Vídal. passim: in plur. esp. the torments of hell, helvítis kvalar, Fb. ii. 391, Nj. 273; í Helvíti ok kvölunum, Luke xvi. 23; já, sagði Sturla, svá má vera, þvíat allar kvalar munu honum sparðar til annars heims, Sturl. i. 89.
COMPDS: kvalastaðr, kvalastund.
No entry
n. evening; see kveld.
No entry
m. the home of torment, hell, Sól. 53.
a. = kvikr.
kykvendi, kykfé, etc., see kvikr, etc.
No entry
a, m. the quick; see kvikr.
I)
(-da), v. to aim; ~ til orðanna, to hesitate for words.
II)
f. club (~ eða klumba).
ð, to stammer; k. til orðanna, Fms. vii. 165.
I)
(-da), v. to aim; ~ til orðanna, to hesitate for words.
II)
f. club (~ eða klumba).
u, f. [Engl. club; Germ. kolbe; Dan. kolle]:—a club, Fms. i. 177, xi. passim, Sd. ch. 14: the saying, láta kylfu ráða kasti, to take a chance, metaphor from the ball and the bat. kylfu-högg, n. a blow with a club, Fms. xi. 144, Fas. ii. 367.
II. the club-formed beak on a ship’s stem; svartar kylfur, Sighvat.
No entry
n. = kylfa II; þá færðu konungsmenn stafnleá á skeiðar-kylfinu, ok héldu þeim,—þá mælti jarlinn, at stafnbúar skyldu af höggva kylfinu, Ó. H. 40.
No entry
n. pl. the inhabitants of a part of the ancient Garðar, Eg. ch. 10, Rb. 320, Symb. 9.
No entry
u, f. = kylr, Úlf. 12. 52.
m. the scrotum.
m. the scrotum, Dropl. 24, Edda (Lauf.): esp. of beasts, hrúts-k., nauts-k.: a bag, skyr-k., a bag for curds, Grett.; tóbaks-k., a tobacco-pouch, kylli-nef, m. a nickname, Orkn.
No entry
adj. prostrate; detta kylliflatr, (slang.)
No entry
u, f. a kiln. kylnu-eldr, m. a kiln fire, Gþl. 376.
m. gust of cold air.
m. a gust of cold air, Sks. 196 B.
No entry
u, f. [perh. akin to kjöltr, q. v.], a quibble; var þó samt k. með þeim, Sturl. ii. 165.
No entry
n. a bad reading for kyrtill (q. v.), Nj. 48.
No entry
a, m. a dark retired nook: see af-kymi.
I)
(gen. pl. kynja), n.
1) kin, kindred (þar átti hann ~ hálft); danskr at kyni, Danish by extraction; telja ~ sitt til e-s, to claim kindred with;
2) kind, sort, species; ískyldasta kyni, of the most befitting kind; alls kyns, of every kind; hvers kyns, of any kind; margs kyns, of many kinds; þess kyns, of that kind;
3) gender (karl-, kvenn-kyn).
II)
(gen. pl. kynja), n. wonder marvel, portent (þá urðu mörg ~ bæði í draumum ok sýnum).
1. n., gen. pl. kynja, dat. kynjum; [akin to kænn, kunna]:—wonder; en eptir þetta kyn þyngisk hönd Drottins yfir …, Stj. 436; þótti mönnum þetta kyn mikil, Sturl.: þá urðu mörg kyn bæði í draumum ok sýnum, Bs. i. 662; þótti þeim þat kynjum sæta, 655 xxvii. 22; mönnum þótti kynjum við bregða, Fms. vi. 95: in mod. usage, það er ekki kyn, ‘tis not to be wondered at.
COMPDS: kynburðr, kynjalauss, kynjalæti, kynjamein, kynjamenn, kynjasótt, kynjavetr.
2. n., gen. pl. kynja, (but kyna less correct, Greg. 75, Sks. 450 B); [Ulf. kuni = γένος, passim; = φυλή, Luke ii. 36, Philipp. iii. 5; ἐφημερία, Luke i. 8; A. S. cyn; Engl. kin; O. H. G. kunni; Dutch kunne; lost in mod. Germ; Swed.-Dan. kön; Lat. genus; Gr. γένος]:—kin, kindred; þar átti hann kyn hálft, Eg. 288; faðir þeirra hafði kyn átt tveim megin Gautelfar, 72; Danskr, Sænskr at kyni, Danish, Swedish by extraction, Ó. H. passim; e-m kippir í kyn, Fms. ii. 34, Glúm. 346; telja kyn sitt til e-s, Fms. v. 132; ek á kyn á Jamtalandi, Ó. H. 211:—in names of families = a house, Ölvusinga-kyn, the house of the O., Landn.; Mýramanna-kyn, the house of the M. …
Shortened here. Read the full article →
(-nda, -ndr), v. to kindle, light (~ eld, funa, loga, bál, vita).
d, mod. t, to kindle, light a fire; k. funa, eld, loga, bál, vita, Hkv. 2. 37, Am. 5, Mar.; ok skyldi þaðan vita fyrst upp k. ef herr væri sénn, Fas. iii. 18; k. ofn, Fb. i. 416: absol., skaltú eigi beiðask at baka heitara en ek mun kynda, Eg. 239: metaph., Heilagr Andi kyndi ástareld í brjóstum þeim, Greg. 18.
II. reflex. to be kindled; logbröndunum kastaði upp í borgina ok tók at í kyndask, Fms. x. 29; hugrinn kyndisk svá mörgum bröndum sem boðorðum, Greg. 19; ok er þat (the bale fire) er mjök í kynt, Fas. i. 202: for Vsp. 47 see kynna and mjötuðr.
m. kindler.
a, m. a kindler, Fb. i. 416.
No entry
n. = kyn, in the phrase, þess kyndis = þess kyns, Bs. ii. 89, 162.
(pl. kyndlar), m. candle, torch (~ ok kerti).
m. [cp. Lat. candela], a candle, torch, Sturl. iii. 172; hreinir kyndlar, Sól. 69; kyndil ok kerti, Edda ii. 429; Ey-kyndill, Island-taper, name of an Icel. lady of the beginning of the 11th century from her taper-formed figure, Bjarn.
COMPDS: kyndilljós, kyndilmál, Kyndilmessa.
No entry
n. candle-light, Hkr. ii. 382.
No entry
n. a candle measure, wick (?), Bs. i. 339.
f. Candlemas, the feast of the purification.
u, f. Candlemas, the feast of the Purification, Ó. H. 83, Bs. i. 73, Rb. 532, Dipl., N. G. L. passim.
a. guileful, cunning.
adj. guileful, Sks. 320, Fas. i. 76, Karl. 63, 72, Fb. i. 77.
m. guile, wiliness.
m. guile, wiliness, Fb. i. 208, Stj. 198, Mar., Karl. 71.
No entry
adv. (-ligr, adj.), guilefully, Bev.
f. knowledge of magic; ~ kraptr, magical power.
f. [kunna], prop. knowledge, but only used of magic, 656 B. 2, Ó. T. 36, Ísl. ii. 89; kyngi kraptr, magical power, Fas. iii. 444; kyngi veðr, a storm raised by magic, ii. 435; see fjölkyngi.
No entry
að, impers., e-n kynjar, to wonder, think strange.
a. descended, born; sprung from a place (hvaðan ertu ~?).
part. descended, native, Fms. i. 241, Landn. 288, Str. 61.
a. ‘without wonders’, natural; er eigi kynjalaust um hann, there is something wrong with him.
adj.; var eigi k. áðr lauk, it was not by fair means at last, Þorf. Karl. 384.
n. pl. strange gestures.
n. pl. strange gestures, Fms. vi 218.
n. strange illness.
n. a strange illness (not natural), Bs. i. 644.
m. pl. ‘wonder people’, fairies, goblins.
m. pl. ‘wonder-people,’ i. e. fairies, goblins; álfar ok aðrir kynjamenn, Bs. i. 417: uncouth people, Jórunn kvað sér eigi um kynjamenn alla, Ld. 36; hafa mér allir kynjamenn ílla gefisk, Mag. 7.
f. = kynjamein.
f. id., Ann. 1389, Hom. (St.)
m. ‘wonder-winter’.
m. a ‘wonder-winter,’ Bs. i. 417.
m. a strange thing.
m. a strange thing, Sturl. i. 132.
(-ta, -tr), v. to make known;
~ sér e-t, to make oneself acquainted with, study (~ sér kaupskap);
hverr mun ~ oss til konungs, who will show us the way to the king;
refl. ~st, to become known, come abroad;
~st e-u, to become acquainted with;
e-m kynnist e-t, one gets acquainted with;
~st e-t, to study (= ~ sér e-t);
~st við e-n, to make acquaintance with one.
d, mod. t, [causal from kunna], to make known; k. sér e-t, to make known to oneself, study; k. sér kaupskap, Þórð. 17 new Ed.; hann kynndi sér svá siðu annarra manna, Fms. iii. 213; k. e-m e-t, to communicate to one, 655 xi. 3, MS. 623. 12; hverr mun kynna oss (shew us the way) til konungs, Karl. 470; kynna um e-t, to enquire into, Sturl. i. 32.
II. reflex. to become known, come abroad; þá þat kyndisk, then it was seen, Hkm. 18, Greg. 59; e-m kynnisk e-t, to get acquainted with, því heldr sem mér kynnisk betr, Fms. ii. 37, vi. 392:—with dat., kynnask e-u, to become acquainted with a thing, Fs. 31:—with acc., kynnask e-t (= kynna sér e-ð), to study, teygja til þess unga menn, at kynnask várt mál, Bs. i. 59:—with prep., kynnask við e-n, to offend a person; hann kynndisk við mik, (ok stakk spjóti sínu við sjóð mínum ok reið á brott), Ísl. ii. 498; but also, to make acquaintance with one, in a good sense, Stj. 422, Konr. 10, passim; perhaps also the debated passage, mjötuðr kyndisk, the ruler enquires (?), Vsp. 47, belongs to this word and not to kynda, see mjötuðr.
I) n.
1) way, fashion, nature (kaupum vel saman, þat er vina ~);
2) affairs, circumstances (þau ein eru ~ heima at þín);
3) kindred, kinsmen (mér þykkir sem þú munir eiga hér ~);
Glúmr var þrjár nætr at ~ sínu, with his kinsmen;
4) friendly visit to a friend or kinsman;
leita (koma til) ~s, sœkja ~, fara á ~, fara til ~s, to make a visit;
sitja at ~, to stay on a visit.
II) from kunna.
n. acquaintance, intercourse; á ek þar slíkt k. við Þórólf, Eg. 148; þat er vina-kynni, friendly intercourse, Hkv. Hjörv. 3; ákka ek þess kynni, i. e. I have not deserved it, Am. 13: habit, nature, kotmanna-k., Sturl. ii. 17 (in a verse); þat er mannsins kynni, at …, Hom.; ú-kynni, Germ. unart, bad manners, Hm. 18.
2. a friendly visit to a friend or kinsman; þat var engi siðr, at sitja lengr en þrjár nætr at kynni, Eg. 698; Glúmr var þar þrjár nætr at kynni sínu, en þá býsk hann heim, Glúm. 344; öðru sinni mun ek hingat kynnis leita, Sturl. i. 93; koma til kynnis, Hm. 16, 29, 32; sækja kynni, to make a visit, Ó. H. 115; fara á kynni, id., Fb. i. 532; fara til kynnis, id., Bjarn. 59; sitja at kynni, to stay on a visit, Eg. l. c.
3. domestic affairs; þau ein eru kynni heima at þín, Band. 13: home, mér þykkir sem þú munir eiga hér kynni, Fb. i. 253; heim-k., home; húsa-k., buildings; sala-k., id., Vþm. 3.
COMPDS: kynnisferð, kynnisgjöf, kynnisleið, kynnisleit, kynnissókn, kynnisvist.
f. acquaintance with, knowledge of (~ e-s).
f. acquaintance with, knowledge of, esp. in an eccl. sense, Hom. 3, Greg. 22, Fms. ii. 46, Fær. 136, Stj. 377.
f. journey on a visit.
f. a journey on a visit, Orkn. 220.
f. gift to a visitor.
f. a gift to a visitor, Fms. vi. 358.
No entry
f. a visit, Sturl. i. 58, 655 xxvii. 4.
f. visit.
f. (-leitan, Sturl. C, l. c.), a visit, Njarð. 368, Sturl. ii. 25, Dropl. 9, Stor. 17.
f. visit.
f. a visit, Hkr. i. 114, Sturl. ii. 18 C, Ó. H. 114.
f. stay on a visit.
f. the being on a visit, a visit, Ld. 192., Fms. iv. 256.
n. pl. wonders, strange things.
n. pl. wonders, strange things; mikil, stór kynsl, Fas. i. 194, iii. 7.
n. pl. strange, prodigious things; magical acts or arts.
n. pl. strange, prodigious things, esp. of witchcraft, Fms. iii. 89, Fas. i. 56, 194, iii. 210, 308; kynstra-maðr, ii. 425; fá-kynstr, wonders.
No entry
part. of noble kin, D. I. i. 185.
No entry
m. a strange, monstrous birth, Stj. 80.
f. kindred, extraction.
f. kindred, extraction, Eg. 22, Fms. xi. 54, Ó. H. 112: in plur., Stj. 191.
n. kindred, extraction.
n. = kynferð, Magn. 434, Ld. 86, Fms. xi. 18, Ó. H. 81.
No entry
adj. of such and such extraction, Mar.
f.
1) family characteristic, peculiarity;
2) kind, nature;
3) kindred.
u, f. a family characteristic, peculiarity, Sturl. iii. 183, Landn. 276, Bs. i. 196, Barl. passim: a family genius, Fas. i. 122, (see fylgja): kindred, Sks. 48; kynfylgju-spell, a spell in a family, H. E. i. 247, 248.
No entry
adj. of good family, Str. 11.
No entry
f. nobility of birth.
No entry
adj. of noble kindred, Sks. 274, Mar.
f. lineage, pedigree; branch.
f. a ‘kin-branch,’ lineage, pedigree, Fms. i. 218, Sks. 96, Stj. 48, 54, 112, passim: kind, hljóð hefir margar kynkvíslir, Skálda 173.
adv. strangely.
adv. strangely, Hom., Nj. 130.
a. strange, wonderful, extraordinary (með kynligu móti); e-m gørist kynligt, one feels strange.
adj. strange, extraordinary, wonderful, Fms. ii. 154, 157, viii. 15, x. 169, xi. 9, Ísl. ii. 352; e-m görisk kynligt, to feel strange, feel ill, Finnb. 336.
a. resembling (~ e-m).
adj. resembling, Bs. ii. 142.
a. of low extraction.
adj. of low extraction, Ísl. ii. 62, Barl. 169.
a. of various kinds.
adj. of various kinds, Sks. 86.
a. of great extraction, noble (stórauðgir ok kynríkir).
adj. of great extraction, Band. 29 new Ed.
f. kindred, progeny.
f. kindred, progeny, pedigree, Edda (pref.), Eg. 100, 709, Stj. 314: kindred, family, Edda (pref.), Landn. 108, Ó. H. 189.
a. of low extraction.
adj. of low extraction, Sturl. i. 153 C.
m. scion.
m. a scion, Edda (Gl.)
a. of noble extraction.
adj. high-born, noble, Eg. 127, 137, Fms. i. 63, x. 379, Bret. 53.
a. blessed with good and great offspring.
adj. blessed with good and great offspring, a man from whom many great and good men are descended; fjöldi manna er frá Karlsefni kominn, ok er hann k. maðr orðinn, Fb. i. 549; frá Júda er mestr höfðingi var ok kynsælastr, Stj.
a. wanting in kindred.
adj. ‘wanting in kindred,’ Fas. iii. 257.
No entry
m. = kynstafr, Stor. 20.
m. lineage.
m. lineage, Sturl. i. 8, Landn. 48, Fms. ii. 89, Stj. 443, Korm. 160.
f. rest, tranquillity; með ~, quietly; í (at, á) kyrðum, in quiet.
or kyrrð, f. [Ulf. qairrei = πραότης], rest, quietness; í kyrðum, in rest, Fms. xi. 90, Korm. 140; með kyrð ok friði, Fms. x. 404.
No entry
ð, to carve, Grág. ii. 257; cp. kurfur.
No entry
adv. meanly, humbly, Úlf. 4. 44.
a. humble, mean.
adj. humble, mean; húsabær lítill ok k., Fas. iii. 219.
f. choking, strangulation.
f. a strangling, Grág. ii. 9.
(-ta, -tr), v. to strangle or choke (hengdr eða kyrktr).
t, kvirkja in N. G. L. i. 340, 341, [kverk], to strangle, Grág. ii. 9; hengdr eða kyrktr, 131; kyrktr eða kafðr, 34; kvirkt eða kvæft, N. G. L. i. 340; kvirkir klafi, 341.
No entry
m. a suckling (?), of a calf or sheep; drekka sér kyrnings hjarta, Fb. ii. 676.
No entry
adj. slanderous, Krók. 46.
(-s, -ar), m. weakling (?).
m. [korpa], a weakling (?), as abuse, Edda ii. 495; aldrei göri ek þik líkan öðrum kyrpingum, Grett. 94 A, B.
a.
1) still, quiet, at rest; halda vápni kyrru, to hold a weapon at rest; sitja um kyrt, to remain quiet; setjast um kyrt, to take to rest (in life); halda kyrru fyrir, not to stir;
2) neut., kyrt, as adv. gently; tak þú kyrt þar á, touch it gently.
adj., older form kvirr, which is freq., esp. in Norse MSS., N. G. L., Bs. i. 18; in present pronunciation kjurr or kjur; both the r’s belong to the root, and are still proncd. so; compar. kyrrari, superl. kyrrastr: [Ulf. qairrus = ἤπιος, 2 Tim. ii. 24; Swed. quar; Dan. qver; N. H. G. kirr]:—still, quiet, at rest; halda á vápni kyrru, to hold a weapon at rest, Grág. ii. 64; ef þváttr er upp hengdr fyrir helgi, þá skal hanga kvirr, N. G. L. i. 397; siti kvirr medan heilagt er, id.; hlýðir þó at þeir sé þrír, er hér á landi veri jafnan kyrrir, Grág. ii. 129; hann bað Bolla vera kvirran, Bs. i. 18; Hákon bað hann hætta ok vera kyrran, Fms. vii. 154; er nú kyrt þar til er menn ríða til boðs, Nj. 24; lét konungr þá vera kyrt, Eg. 18; þat væri næst mínu skaplyndi, at kaup þetta væri kyrt, Ld. 212; setjask um kyrt, to take to rest (in life), Eg. 118, Fas. ii. 530; sitja um kyrt, to sit at rest, stir not, Nj. 102, Ld. 84; halda kyrru fyrir, not to stir, 216.
II. neut. kyrt, as adv. gently; tak þú kyrt þar á, touch it gently, Ó. H. 176; honum þótti of kyrt klegit, Bs. …
Shortened here. Read the full article →
I)
(-ða, -ðr), v. to calm, still; impers., kyrrir sjáinn, the sea becomes calm;
refl., ~st, to become calm (en er kyrðist á strætinu).
II)
f. calmness, calm (~ var á sjónum).
1. ð, to calm; kyrra elda, Rm. 41; þeir æstu stundum en stundum kyrðu, Fas. iii. 237: impers. to become calm, samdægris rýfr þokuna ok kyrrir sjáinn, ii. 516.
II. reflex. to become calm; en er kyrðisk á strætinu, Fms. ix. 24; en er kyrðisk yfir því, MS. 645. 120; af þess nafni kyrrisk padda ok stöðvask öll eitrkykvendi, 623. 26: with prep., k. um e-t, tekr nú þaðan af at kyrrask um málin, Bjarn. 73; nú kyrðusk þeir Arnórr við þetta, Sturl. ii. 16.
2. u, f. calmness, calm, Mar. 1195.
No entry
f. calming, Rétt.
a. calm, peaceful, tranquil.
adj. calm, peaceful, gentle, Eg. 598; vitr maðr ok k., 702, Fms. viii. 447, xi. 223.
m. tranquillity.
m. tranquillity, MS. 674. 41, Stj. 33, Lil. 1.
adv. quietly, calmly.
adv. calmly, quietly, Fms. ix. 432.
a. calm.
adj. calm, Sturl. ii. 131.
f. sitting (living) at rest; setjast í kyrrsetu, to take rest in life; hafa kyrrsetu, to have rest.
u, f. sitting, living at rest, Grett. 13; setjask í kyrrsetu, to take rest in life, Eg. 367, Fs. 21; sitja í kyrrsetu, Orkn. 184; hafa kyrrsetu, to have rest, Þorst. Síðu H. 170; fáir una nú kyrrsetunni, Fms. viii. 279: in plur., medic. want of exercise: kyrrsetu-tak, a law term, bail for a person, N. G. L. i. 48.
(see setja), v. to sequester.
t, to sequester, Ann. 1391, D. N. passim.
n. = kyrrseta.
n. = kyrrseta, Hkr. i. 30, Eg. 367, Fms. vii. 28, viii. 279, Sks. 46, Ld. 82, Orkn. 142.
No entry
n., in the phrase, í kyrrþey, silently.
No entry
adv., qs. kyrt þat, gently, Skálda 188 (in a verse).
(-s, pl. kyrtlar), m. kirtle, tunic (~ ok yfirhöfn).
m.; kyltl, Nj. 48, is a mere misspelling of a single MS.; [A. S. cyrtel; Engl. kirtle; Germ. kittel; Dan. kjortel, and contr. kjole]:—a kirtle, tunic, gown; hvítan kyrtil, Fms. vi. 346; rauðr k., Eb. 226, Nj. 48, 91; sá er tvá kyrtla á, gefi hann annan fátækjum mönnum, MS. 625. 91; ætla jafnan góðan mun styttri skykkju þína en kyrtil, Sks. 287; þeir höfðu stutta kyrtla ok svá yfirhafnir, Fms. vii. 63; kyrtla af dauðra kvikenda skinnum, Stj. 39; hálflitr k., Bs. i. 434; kyrtill með hettu, 876; hálfermaðr k., Sturl. iii. 306; kyrtill með hlöðum, D. N. iv. 363.
COMPDS: kyrtilsblað, kyrtlaklæði, kyrtilslauss, kyrtilskaut.
n. the lap of a kirtle.
n. the lap of a kirtle, Sks. 718, Fms. iii. 160, cp. Eb. 226.
a. without a kirtle.
adj. without a kirtle, Mart. 122, Sks. 286.
No entry
n. = kyrtilsblað, Sks. 718.
No entry
n. cloth for a kirtle, Bs. i. 434.
(-ta, -tr), v. to kiss;
~ á hönd e-m, to kiss one’s hand (in homage);
recipr., ~st, to kiss one another.
t, [koss; Goth. kukjan; A. S. cyssjan; Engl. kiss; Germ. küssen; Dan. kysse; Swed. kyssa]:—to kiss, Hkv. 2. 13, Þkv. 27, Hkv. Hjörv. 43, Skv. 3. 4, Grág. i. 337, Landn. 247; kysti Kormakr Steingerði tvá kossa, Korm. 224; k. á hönd or kné e-m, as a token of homage, Fms. v. 238, vii. 314: whence the phrase, margr kyssir á þá hönd, er hann vildi gjarna af væri, viii. 231.
II. reflex. in a recipr. sense, to kiss one another, Sd. 142, Sks. 513.
No entry
adj. fit to be kissed, kissable, Fas. iii. 341.
No entry
or kytra, u, f. [kot], a cottage, hovel, Eg. (in a verse); hús-kyta, q. v.
No entry
ð, [kúfr], to fill over the brim.
No entry
u, f. an ogress (?), Fms. viii. 305; perhaps better gylfra, q. v.
No entry
t, = kingja.
(-da, -dr), v. to fill; ~ vömb sína (~ sik) á e-u, to fill one’s belly with; ~ öl, to swill ale, drink hard.
d, to fill a bag, to fill one’s belly with a thing; kýla vömb sína á miði ok mungáti, Fs. 4, Fms. i. 493; kemba lömb | kýla fulla þeirra vömb, Jón Þorl.; kýla öl, to tipple ale, drink hard, Fms. vii. 190.
n. boil, abscess; grípa á kýlinu, to touch a sore place.
n. a boil, abscess, freq. in mod. usage; the phrase, grípa á kýlinu, to touch a sore place, Fms. vii. 121.
m. bag; hann bar kýl Þórs, he carried Thor’s knapsack; karl ok ~, beggar and scrip.
m. [cp. Lat. culeus], a bag; var þér svá troðit í kýl sem korni í belg, Fms. vii. 21; hann bar kýl Þórs, he carried Thor’s knapsack, Edda 28; karl ok kýll, beggar and scrip, Nj. 274, Sturl. ii. 52.
No entry
d; kýma at e-u, to make merry over a thing.
adv. in a funny manner.
adv. in a funny, facetious manner, Grett. 200 new Ed.
a. amusing, funny.
adj. amusing, funny; kýmiligar sögur, merry tales, Grett. 98 A, Mag. 15, Art. 77; freq. in mod. usage also of a person, but the etymology is not known.
(gen. kýr, dat. and acc. kú; pl. kýr, gen. kúa, dat. kúm), f. cow.
f., gen. kýr, dat. and acc. kú; n. pl. acc. kýr, gen. kúa, dat. kúm; and with the article, sing. kýrin, kýrinnar, kúnni, kúna, plur. kýrnar, kúanna, kúnum; [a word common to all Teut. languages, as also Lat. bōs, Gr. βους]:—a cow, Ld. 156, Bs. i. 335; kýr sú er Auðumbla hét, Edda; kýr þrévetr, Grág. i. 501; kálf-bær kýr, 501; geld kýr, 502; kýr yxna, 426; snemmbær kýr, an early-calving cow, viz. in autumn or in the early winter mouths; Jólabær kýr, a cow to calve at Yule time; as also, síðbær, várbær, sumarbær, a late-calving cow, viz. in the spring or summer; selja kú á leigu, Gþl. 98; leigu-kýr, N. G. L. i. 24; leiga kú, id.; nú skal fé skilja at kýr, 75; eigi ellri kú en átta vetra, id.; veita vörð kú (dat.), Gþl. 500; eitt kveld var vant kýr (gen.) í Þykkva-skógi, Ld. 156; ætluðu at aka heim kúnni, … þeir es kúna áttu, Bs. i. 335; kálfa undan kúm (kúum MS.), Grág. i. 305; fimm tigi kúa (gen. pl.), B. K. 28: allit., karl ok kýr, Fms. ii. 138, Sturl. ii. 152, (else karl ok kýll.)
COMPDS: kúalubbi, kúamjólk, kúasmjör, kýreldi, kýrfóðr, kýrhúð, kýrhvalr, kýrlag, kýrland, kýrleiga, kýrverð.
No entry
n. cow’s fodder, Dipl.
n. cow’s fodder.
n. a cow’s fodder, a measure of hay, Bs. i. passim, Boldt 89.
f. cow’s hide.
n. a cow’s hide, Grág. i. 505.
m. a kind of whale.
m. a kind of whale, Edda (Gl.)
n. a cow’s value.
n. = Icel. kúgildi, a cow’s value, B. K. 8, 53, Gþl. 343.
No entry
n. land yielding a cow’s value in rent, D. N.
No entry
u, f. a cow’s rent, H. E. i. 519, D. N. passim.
No entry
n. a cow’s worth, K. Á. 206.
No entry
t, [kyta, Ivar Aasen], to quarrel, quibble.
No entry
1. (i. e. kœfa) or kvæfa, ð, [kóf, kefja]:—to quench, choke, drown; þeir vildu kæfa hann í lauginni, Fas. i. 377; hann kæfir hann ok drepr, Stj. 96; kæfa ljós, to quench a light, Gísl. 29; ok marga menn inni kæft í stofu-reyk, Sturl. iii. 261: kyrkt eða kvæft, N. G. L. i. 340: reflex. to be suffocated, kæfðisk þá hestrinn undir Þórði, Sturl. iii. 23: metaph., sýnin kæfisk, Mar.
2. u, f. a kind of seasoned, preserved meat; in western Icel. called villi-bráð.
No entry
ð, to decoy, allure (?), a απ. λεγ.; Magnús konungr hafði skömmu áðr komit, ok vildi ekki láta kœia sik samdægris, þóttisk þurfa hvíldar, Mork. 36.
a. ill-mannered.
adj. ill-mannered, Fb. i. 77.
No entry
m. a (strange) habit, mannerism; það er ekki nema kækr, göra sér upp kæki, to feign.
No entry
(i. e. kœla), d, [causal from kala, kól; Germ. kühlen]:—to cool, Edda 7, Þiðr. 95, Barl. 132; lét jarl bera vatn í ok kæla grjótið, Orkn. 352; hann hafði kælt á sér marga hluti, Stj. 156; at hann kæli mína tungu, id.; at hann drepi hinu minnsta síns fingrs í vatn ok kæli tungu mína, Luke xvi. 24: part. kældr = kaldr, vóru þar þá mjök kæld híbýli, Sturl. ii. 109.
f. a kind of boat.
u, f. [Germ. kahn], a kind of boat, Edda (Gl.): a nickname, Fms., freq. in mod. usage. Kænu-garðar, m. pl. a part of ancient Garðar (q. v.), Fb. iii.
No entry
f. = kænleiki.
No entry
(i. e. kœnn), adj., compar. kænni, superl. kænstr (kænastr); [O. H. G. chuon; mid. H. G. kuene; Germ. kühn]:—wise; kœnna hverr, every wise man, Skv. 2. 25; kænir menn, Leiðarv. 40: an epithet of God, Bs. i. 138 (in a verse); of Christ, Od. 9, Hallfred: but usually,
2. skilful, expert; kænn við e-t, skilful in a thing; kænn við leika, orrostur, riddaraskap, Fs. 14, Fms. vi. 5, vii. 257, x. 231; hinn kænasti at allri herstjórn, ii. 106; kænn við alla ríkis-stjórn, a wise ruler, i. 218:—clever, Hákon var kænstr ok fremstr ok gæfu-mestr, vi. 328; kænni ok klókari, Stj. 248; allra kvenna var hón kænst ok orði farin, Ld. 122, (kænust, Fms. ii. 21, l. c.); víg-kænn, her-k., stjórn-k.
No entry
u, f. skill, craft, Skálda 164; hann sló hörpuna með svá mikilli kænsku, Bs. i. 155.
No entry
m. craft, sagacity, Hkr. i. 254, Sturl. iii. 315, Fms. viii. 292.
No entry
adv. cleverly, warily, Fms. viii. 289, xi. 326; fara k., to go warily, Finnb. 352.
No entry
adj. clever, skilful, Al. 145.
No entry
1. u, f. [kópr], a female seal with young, freq. in mod. usage: a nickname, Fms.
2. t, to have young, of a seal.
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to discuss, debate (þeir kærðu þetta um hríð milli sín);
2) to bring forward, mention; herra R. kærði krankleik sinn, pleaded his illness; ~ vandræði sín fyrir e-m to disclose one’s troubles to one;
3) to complain of (þeir kærðu mjök áhlaup hans);
4) to accuse, make a charge against one (~ e-n um þjófnað); ~ á e-n, to lay to one’s charge (Svíar kærðu mjök á Hákon konung, at hann hafði brennt Vermaland); ~ sik, to complain, murmur (þegar bœndr tóku at kæra sik).
II)
f. complaint; murmur.
u, f. a complaint, esp. as a law term, a complaint made before a king or court, Fb. ii. 170, Dipl. ii. 13: a murmur, Stj. 291: a quarrel, dispute, 131.
COMPDS: kæruefni, kærulauss.
I)
(-ða, -ðr), v.
1) to discuss, debate (þeir kærðu þetta um hríð milli sín);
2) to bring forward, mention; herra R. kærði krankleik sinn, pleaded his illness; ~ vandræði sín fyrir e-m to disclose one’s troubles to one;
3) to complain of (þeir kærðu mjök áhlaup hans);
4) to accuse, make a charge against one (~ e-n um þjófnað); ~ á e-n, to lay to one’s charge (Svíar kærðu mjök á Hákon konung, at hann hafði brennt Vermaland); ~ sik, to complain, murmur (þegar bœndr tóku at kæra sik).
II)
f. complaint; murmur.
ð, to accuse, complain of, also to plead, with acc.; Þorsteinn kvaðsk eigi vilja kæra frændr sína um þetta mál, Rd. 234; hvervetna þar sem ef er á nokkru máli, þá kæri þeir sem um þat mál eigu at dæma, K. Á. 204; hann kærði angr sinn, Str. 4; kæra vandræði sín, k. mál sín fyrir e-m, Hkr. i. 196, Fms. x. 24; er lands-nauðsynjar verða fyrir honum kærðar, Sks. 496:—to plead, herra Rafn kærði krankleik sinn, Bs. i. 782; kæra mál sín, to plead one’s cause, Gþl. 16; öll mál ok sakarferli skyldi fyrir dómanda kærask, Stj. 164; kæra lög eðr lof, to debate laws or licenses, Grág. i. 5; þótt þeir kærði (debated) þetta um hríð milli sín, Hkr. ii. 42.
2. to complain, with prepp.; kæra á e-n, to make a charge or complaint against, accuse; má hón nú ekki á okkr kæra, þvíat ek senda kiðit sem ek hét, Stj. 197; Svíar kærðu mjök á Hákon konung, at hann hafði brennt Vermaland, Fms. x. 2: to plead against, accuse, gékk fram sira Jón holt ok kærði á Ketils-sonu, at þeir hefði úlögliga tekit fyrir honum kvikfé mart, Bs. i. 738: ef nokkurr kærir á þá jörð, Jb. 253; engi hafði á kært né at fundit, Dipl. i. 7; við hvern eiga þessir menn at kæra, against whom have these men to complain? Dropl. …
Shortened here. Read the full article →
No entry
a, m. dear; heilsa ok kalla kæra sinn, Stj. 70.
No entry
m. an accuser, Fms. ix. 454.
m. friendly terms, intimacy (vera í miklum kærleik, or kærleikum við e-n);
komast í kærleika við e-n, to ingratiate oneself with one.
m. (-leiki, a, m.), love, charity.
2. often in pl. intimacy; hann var í miklum kærleik við konung, Eg. 406; Þórir var þá í hinum mestum kærleikum við konung, 171; þá görðisk kærleikr mikill með þeim, Fms. i. 57; var hann þar um vetrinn með konungi í kærleikum miklum, Ó. H. 94; eru með þeim enu mestu kærleikar, Nj. 268; komsk hann í ena mestu kærleika við konung, Eg. 12; nú er Þórólfr þar í allmiklum kærleikum með konungi, 29.
3. in the N. T., ἀγάπη, charitas in the Vulgate, is usually rendered by kærleikr, and, if with the article, the weak form is used in gen., dat., and acc., but the strong in nom., thus, stundið eptir kærleikanum, 1 Cor. xiv. 1; þóað eg talaði tungum Englanna og mannanna og hefði ekki kærleikann, … þóað eg fjöllin úr stað hrærði, en hefði ekki kærleikann …, but, kærleikrinn er þolinmóðr, kærleikrinn vandlætir eigi, … vonin, trúin, kærleikrinn, en kærleikrinn er mestr af þessum, 1 Cor. xiii, Vídal., Pass. passim; kjötligr k., carnal love, Stj. 131.
a.
1) dear, beloved (~ e-m);
2) intimate, close (var með þeim hin kærsta vinátta);
3) ~ at e-m, fond of (~ at góðum hestum).
adj., compar. kærri, superl. kærastr and kærstr; [Dan. kiær; Swed. kär; this word, which does not occur in old poets of the heathen time, was prob. introduced through the French from the Lat. cārus]:—dear, beloved, intimate; lengi höfu vit feðgar ekki kærir verit Noregskonungum, Nj. 8; hinn kærasti konungi, Fms. i. 15; var með þeim en kærasta vinátta, Eg. 2: görðu þeir með sér ena kærstu vináttu, Nj. 103; verit hefir kærra við Þórólf af þinni hendi, Eg. 255; allir görðu sér kærra við Hákon, Fms. i. 22; þinna kærastu vina, Stj. 539; mín kæra, my dear! 388; minn kæri, my dear!
f. complaint, = kæra.
u, f. a complaint, Stj. 539; þá hófu aðrir menn sínar kærslur fyrir konungi, Hkr. ii. 136; jarl hafði miklar kærslur á Ívar bodda, Fms. ix. 260. Kærslu-sunna, u, f. the Sunday Judica me, the 5th Sunday in Lent, early Dan. Kære-Söndag, D. N. passim.
No entry
n. a matter for quarrel, H. E. i. 386.
No entry
adj. quit, free; kvittr ok kærulauss, Dipl. iv. 5.
No entry
part. wished for, welcome.
adv. lovingly, dearly.
adv. [Dan. kiærlig], dearly, lovingly; elska k., Mar.; kyssa k., Bárð. 176; heilsa e-m k., Ísl. ii. 465.
No entry
adv. = kærliga.
a. dear, beloved; loving.
adj. dear, beloved, Dipl. ii. 11, v. 20.
No entry
t, to make to ferment; kæstr, fermented, decomposed, esp. of the flesh of skate or sharks, kæst skata, kæstr hákarl.
No entry
m. rennet from a calf’s maw, used to curdle milk, for making cheese and skyr (q. v.), freq. in mod. usage. kæsis-gras, n., botan. butterwort, pinguicula, Hjalt.
(-tta, -ttr), v. to gladden;
refl., kætast, to be gladdened, rejoice (tók konungr at k).
t, [kátr], to gladden, Stj. 418: reflex. to be gladdened, rejoice, Hkr. iii. 278, Barl. 144, 208.
f. cheerfulness, gladness.
f. cheer, gladness, Fms. x. 409, Barl. 74, 134.
No entry
a, m. [for. word], a ruler of a feast, John ii. 9.
No entry
m. a kind of stone, Edda (Gl.) ii. 424.
(pl. köglar), m. joint (in the fingers and toes).
m., pl. köglar, the joints in the fingers and toes; at af skýfðum fremstum köglum fóta ok fingra, Stj. 379; skeindisk Kormakr á þumal-fingri ok klofnaði köggullinn, Korm. 88, Sturl. i. 31; ok loddi köggullinn í sinunum, Lv. 86, Magn. 536: metaph. a small piece, mó-köggull, tað-k.
(að), v. to steal a glance (til e-s, at one).
að, [dimin. from kaga], to ogle, Þorst. hv. 43, Fs. 48.
(dat. kögri, pl. kögrar), m. a quilt with fringe, counterpane.
m., dat. kögri, pl. kögrar:—a quilt with fringe, a counterpane; hann lét göra grind um legstaðinn ok breiða yfir kögur, Fms. viii. 237; er leg hans í miðju kirkju-gólfi, ok breiddr yfir kögurr, Hkr. iii. 376, Fms. x. 128, 150: of a church inventory, kögrar þrír, Dipl. iii. 4, Pm. 34: a bed-cover, hann bjó þegar rekkju ok yfir breiddi einn kagur, Str. 45; sonr á setklæði öll, … bekk-klæði ok kögra, N. G. L. i. 211; kögur ok handklæði, Vm. 92: of dress, vaða ok væta kögur minn, Hbl. 13: the vellum has gur, but the emendation into kögur is received by Editors; and is made certain by ‘kögur-sveinn’ in the same verse; but the sense and origin of kögurr in this place have been missed by the interpreters. It is indeed a well-known Teut. word. A. S. cocur, O. H. G. chochar. Germ. kocher, Dutch koker; the Dan. kogger is prob. borrowed from the Germ., as is the Icel. koffur from Luther’s Bible; once on a time it was also a Scandin. word, which was since displaced by the compounded örva-malr or ör-malr, q. v.; this passage being the only place where it occurs in an uncompounded form, but it remains in kögur-sveinn, a quiver-boy, who carried the hunter’s quiver (?); …
Shortened here. Read the full article →
n. bantling, infant.
n. [Norse koggebarn], prop. a ‘swaddled-bairn,’ a bantling, infant, as a term of abuse, Fas. ii. 232.
m. = kögurbarn.
m. = kögurbarn; þola þvílíkum kögursveini köpuryrði, Edda 30, Mar. 1056; skylda ek launa kögursveini þínum kanginyrði Hbl. 13.
(dat. kekki, pl. kekkir), m. lump, in snæ~, snow-ball.
m., dat. kekki, a lump, e. g. in badly-stirred porridge, in the throat, and the like; snæ-k., a snow-ball, Dropl.
No entry
a, m. [Kolr], the Black One, the Evil One, in popular tales.
No entry
m. [kallz], pert, saucy, Grett. 116 A.
a. crested (cf. kambr).
adj. [kambr], crested, Stj. 95.
(pl. könglar), m. cluster, bunch, in vínberja~.
m. a stalk; vínberja-k., a vine-stalk, Þorf. Karl.
No entry
f. = köngurváfa. köngulóar-vefr, m. a spider’s web.
f. spider.
u, f., which is the truest and oldest spelling; kongorváfa, Eluc. 23, Barl. 195, v. l.; kavngorváfa and kaungorvofva, Mar. 153; whence köngulváfa, Barl. 195; mod. könguló: [the word is derived from an obsolete köngur (a texture), which has been preserved in the Norse-Finnish kankas, kankuri; perhaps also kögurr (above) is akin, if not the same word; O. H. G. kanker; Norse kaangle]:—a spider, passim.
m. boulder.
m. [North. E. cobble; Dan. kampesteen], a boulder, Barl. 165.
a. bantering.
(köpurmálugr, Fas. ii. 233, v. l.), adj. bantering, Fas. ii. 128 (in a verse).
n. pl. banter.
n. pl. (köpur-orð, Karl. 463), banter, Edda 30, Karl. 463, Þiðr. 186.
(gen. karar), f. bed (of sickness, etc.); liggja í ~, to lie bedridden; leggjast í ~, to become bedridden.
n. choice, election, Ó. H. 97; see kjör.
(gen. karar), f. bed (of sickness, etc.); liggja í ~, to lie bedridden; leggjast í ~, to become bedridden.
f., gen. karar, a bed in which one lies bedridden; liggja í kör, to lie bedridden, Ld. 82, Hkr. i. 35, Bs. i. 351, Fms. ii. 200, Gkv. 2. 43; leggjask í kör, to lay oneself down bedridden; sagði at allt var annat athæfiligra en at auvirðask ok leggjask í kör, Eg. 103: mythol. the bed of Hel is called kör, Edda (Gl.)
COMPDS: kararkerling, kararmaðr.
from kjósa.
or keri, a, m., medic. a tent, probe; ef köra kennir inn til heila-basta, Grág. ii. 91: poët. a sword is called keri, Hallfr.; as also Val-keri, id.
No entry
m. [karta], short-horn (?): a nickname, Landn., Sturl.
No entry
adj. [kar], slimy, (mod.)
No entry
m. = kör, Eg. (in a verse).
No entry
n. the lying in a kör; körlegs-maðr = kararmaðr, Stj. 158.
No entry
adj. = körlægr, Post. 40.
No entry
adj. bedridden, D. N.; see karlægr.
(gen. kasar), f. heap, pile.
f., gen. kasar, a heap, pile, as of stones, blubber, or the like; hvalr lá í kös, Eb. 292; ok er sú kös (a heap of stones) þar enn allt til þessa dags, Stj. 359, v. l.; þeir þrír fella marga riddara ok alla í eina kös, El. 16; sumir lögðusk í kös, Fms. viii. 306.
(gen. kastar, dat. kesti; pl. kestir, acc. köstu), m. pile (bera saman í köst).
m., gen. kastar, dat. kesti, pl. kestir, acc. köstu; [akin to kös]:—a pile; bera saman í köstu, Grág. ii. 297; þar féll hverr um annan þveran, svá at þar var k. mikill. Fms. ix. 225; hjoggu ok báru saman í einn köst, Sturl. i. 69; val-köstr, a pile of slain; hris-k., a pile of fagots; kastar skurðr, the right of digging peat enough to make a stack, Vm. 64: esp. a pile of fuel, whence poët., lífs köstr, ‘life’s-pile’ = the body, Eb. (in a verse); kastar hel, ‘pile’s-bane’ = fire, Lex. Poët.
m. sleeveless jacket.
or kausungr, m. a kind of jacket, Fms. vi. 422.
(gen. kattar, dat. ketti; pl. kettir, acc. köttu), m. cat (sér ~inn músina?).
m., kattar, ketti, pl. kettir, acc. köttu, mod. ketti; [A. S. and Engl. cat; O. H. G. chatza; Germ. katze; Dan. kat; Swed. katt]:—a cat, originally the martin cat or weasel; engi dynr verðr af hlaupi kattarins, Edda 19; hross eigu menn eigi at eta ok köttu, K. Þ. K. 134; mýss svá stórar sem kettir ungir vaeri, Ó. H.; liggja hjá sem köttr í hreysi, Orkn. 104; sér köttrinn músina, Ísl. ii. 309; rífast eins og gráir kettir, to live a cat and dog life, a saying; hvatr, blauðr, breyma k. (q. v.); a tom-cat is called fress, högni, steggr; a she-cat, bleyða; a black tom-cat, kolr; a white tom-cat, mjaldr; the pet name is kisa, kis kis, q. v.; hreysi-k. (q. v.), the ermine cat. It seems that in the Saga time (10th century) the cat was not yet domesticated, for passages such as Vd. ch. 28, Eg. S. Einh. ch. 10, and the story in Edda (Thor lifting the giant’s cat) apply better to the wild cat or the martin cat; and the saying in Ísl. ii. l. c. (sees the cat the mouse?) probably refers to the weasel and the field mouse; but that early in the 12th century the cat was domesticated even in Icel. …
Shortened here. Read the full article →