Bókastaðir

An Old Norse Library

hlutan – hug-kvæmi

hlutan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a drawing or casting of lots, Grág. i. 38, 493, N. G. L. i. 145.

hluti
Zoëga

m.

1) part (í þeim hluta veraldar); at mínum hluta, for my part, as far as I am concerned;

2) share, lot; gera á hluta e-s, to wrong one; eptir er enn yðarr h., your part (of the work) remains yet.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a part; í þeim hluta veraldar, Edda (pref.); mikinn hluta af Englandi, Eg. 270; mikinn hluta Skotlands, Ó. H. 131; mikill (mestr, lítill) h. liðs, Fms. i. 110, Eg. 269, Edda 82, Fb. ii. 283; bleikt silfr ok skal vera meiri hluti silfrs, Grág. i. 500: adverb, phrases, at öllum hluta, for the whole lot or share, 245; að mestum hluta, for the most part; að nokkrum hluta, for some part; at mínum (sínum) hluta, for my (her) part, Nj. 250, Fs. 62.

II. a share, but the weak form is seldom used in this sense, as in the phrase, göra á hluta e-s, to encroach upon one’s share, wrong one, Fms. vii. 219, Vígl. 25; eptir er enn yðarr hluti, your part, portion of the work, Nj. 144; ok undi hann þó verr sínum hluta, Fms. vii. 176 (v. l. hlut better).

HLUTR
Zoëga

(-ar, -ir), m.

1) lot;

bera (leggja) hluti í skaut, to throw the lots into a cloth (lap of a garment);

skera (marka) hluti, to mark the lots;

2) amukt, talisman (~ er horfinn or pússi þínum);

3) share, allotment, portion (hann fœrði Ølvi skip sin ok kallar þat vera hans hlut);

4) part (of a whole);

höggva í tvá hluti, to cut in two parts;

mestr ~ liðs, the most part of the company;

meiri ~ dómanda, the majority of the judges;

tveim hlutum dýrra, twice as dear;

5) participation;

eiga hlut í e-u or at e-u, to have part in, be concerned in (mér uggir, at hér muni eigi gæfumenn hlut í eiga);

þar er þú ættir hlut at, wherein thou wast concerned;

6) condition, position, lot;

eiga hlut e-s, to be in one’s place (position);

ef þú ættir minn hlut, if thou wert in my place;

láta hlut sinn, to be worsted;

sitja yfir hlut e-s, to oppress, weigh a person down;

leggja hlut sinn við e-t, to cast in one’s lot with, to espouse a cause;

hafa (fá) hærra, meira (lægra) hlut, to get the best (worst) of it;

7) thing;

allir hlutir, all things;

kynligr ~, a strange thing; …

Cleasby-Vigfusson

m., the original form was diphthongal, hlautr, like the Gothic, as is borne out by the kindred and derivative words hlaut, hleyti, q. v.; the acc. was weakened into o, hlotr, Fms. xi. 128; and lastly into u, hlutr; old nom. pl. hlotar, Jómsv. S. l. c., but commonly hlutir; gen. sing. hlutar: [Goth. hlauts = κληρος, Mark xv. 24, Col. i. 12, Ephes. i. 11, Luke i. 9; A. S. and Hel. hlot; Engl. lot; Germ. loos; Dan. lod; Swed. lott; the Goth., Germ., and earliest Scandin. have a long vowel, and prob. also A. S. and O. H. G. (hlôt, not hlot); the Ormul. spells lott with a short vowel, as is the case also in Icel., Dan., Swed., and Engl.]

A. A lot; the ceremony of drawing lots was like that described in Homer; each party marked his lot (skera or marka hluti), which was then thrown into a sheet (lap of a garment, bera or leggja hluti í skaut), and a third person came and drew a lot out; (it was not thrown out by shaking.) This drawing of lots was originally a sacred ceremony; it was used in sacrifices (by way of augury, see below), in sharing booty or an inheritance; …

Shortened here. Read the full article →

hlut-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a chance, lot, D. N.

hlut-deila
Zoëga

(-da, -dr), v. to meddle with a thing (~ e-t).

Cleasby-Vigfusson

d, to meddle, Sturl. i. 196, ii. 42.

hlut-deilinn
Zoëga

a. meddlesome.

Cleasby-Vigfusson

adj. meddlesome, Fs. 123; ó-hlutdeilinn, passive.

hlut-deilni
Zoëga

f. meddlesomeness.

Cleasby-Vigfusson

f. meddlesomeness, Rd. 255, Karl. 123.

hlut-drjúgr
Zoëga

a. lucky, getting the better share.

Cleasby-Vigfusson

adj. lucky, getting the better share, Lv. 24.

hlut-fall
Zoëga

n. casting of lots; leggja e-t til ~s, to settle a thing by drawing lots; bjóða til ~a, to bid one proceed to cast lots.

Cleasby-Vigfusson

n., chiefly in pl., a casting of lots; leggja til hlutfalla, Fs. 67, Fms. v. 147; fara at hlutföllum, to go by lots, Ver. 4; bjóða til hlutfalla, a law term, to bid one proceed to cast lots, Grág. i. 37, Nj. 232; skipta til hlutfalls, to divide into lots, Gþl. 341.

2. mod. proportion (sing.), Rb. 460.

hlut-felling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. proportion, Alg. 372.

hlut-gengr
Zoëga

a. up to the mark; ~ við e-n, equal to one, a match for one.

Cleasby-Vigfusson

adj. capable, up to the mark, Fb. ii. 329.

hlut-girni
Zoëga

f. = hlutdeilni.

Cleasby-Vigfusson

f. meddlesomeness, Glúm. 353.

hlut-gjarn
Zoëga

a. = hlutdeilinn.

Cleasby-Vigfusson

adj. meddlesome, Ld. 248.

hlut-henda

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hlut-hending, f. a kind of metre or rhyme, see hending and henda, Edda 121, 123, 136.

hlut-kesti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a casting of lots, N. T.; but does not occur in old writers.

hlut-lauss
Zoëga

a. not partaking in, having taken no part in (~ eðr sýkn af manndrápi).

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘lot-less,’ not partaking in, Lat. expers; at yður bók skyldi þeirra umbóta eigi h. vera, Gþl. iv: having taken no part in, h. eðr sýkn af manndrápi, Fms. ii. 225; h. ok afskiptr e-u (void of), Stj. 155; h. allrar undir-hyggju, Bs. i. 723: neut., veiða hlutlaust, to fish without getting a share, D. I. i. 497; ríða hlutlaust, to pass free, unmolested, Sturl. i. 39. In mod. usage, hlutlauss means passive, neutral, of a person; and láta e-ð hlutlaust, to leave a thing alone, not meddle with it.

hlut-ræningi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. one robbed of his share; verða h. e-s, or fyrir e-m, to be unfairly dealt with, Eg. 525 (v. l.), Fb. ii. 379, Gullþ. 12; göra e-n h., Orkn. 306, 318.

hlut-samr
Zoëga

a. meddlesome (um e-t).

Cleasby-Vigfusson

adj. meddlesome, Fms. ii. 68, Lv. 27, Karl. 386.

hlut-seigr
Zoëga

a. tenacious, obstinate.

Cleasby-Vigfusson

adj. holding fast one’s share, tenacious, Bs. i. 716.

hlut-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. meddling.

hlut-skarpr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hlutdrjúgr.

hlut-skipta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to share by lots, Stj. 375.

hlut-skipti
Zoëga

n.

1) sharing;

2) booty;

3) share, lot.

Cleasby-Vigfusson

n. a sharing, Eg. 280, Fms. i. 183: a share, lot, of inheritance, Fs. 18, Ld. 222: of booty, Eg. 4, 57, Fms. vi. 86, vii. 278, Bs. i. 37, Barl. 188.

hlut-sæll
Zoëga

a. getting the best share.

Cleasby-Vigfusson

adj. getting the best share, lucky, Fs. 143.

hlut-takandi
Zoëga

m. partaker.

Cleasby-Vigfusson

part. partaking, a partaker, 623. 28, 45, Greg. 12.

hlut-takari
Zoëga

m. partaker.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a partaker, 655 xiv. A. 2, Magn. 432, Greg. 23, Bs. i. 744, Stj.

hlut-tekning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a partaking: proportion, Alg. 372: gramm. the participle, Skálda 180.

hlut-vandr
Zoëga

a. upright, honest.

Cleasby-Vigfusson

adj. fair about one’s share, upright, honest, Band. 35 new Ed., Lv. 48, Thom. 396, Rétt. 5. 5: ó-hlutvandr, dishonest.

hlut-verk
Zoëga

n. work allotted, task.

Cleasby-Vigfusson

n. work allotted, Fbr. 130, Háv. 56, Grett. 125.

HLÚKI

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a term of abuse; hrímugr hlúki, Korm. in a verse. (Is the Scot. luckie, used of an old woman, akin to this word?)

hlykkjóttr
Zoëga

a. crooked.

Cleasby-Vigfusson

adj. crooked, Stj. 78, freq. in mod. usage.

HLYKKR
Zoëga

(-s, -ir), m. bend, curve.

Cleasby-Vigfusson

m., pl. ir, better lykkr (see p. 227), a bend, curve, Sturl. iii. 37, Hom. 115, Fms. i. 145.

hlykk-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘bend-less,’ unbent, straight, Al. 173.

HLYMJA
Zoëga

(hlym, hlumda, hlumit), v. to make a loud noise.

Cleasby-Vigfusson

pret. hlumði, pres. hlymr, to dash, Hým. 24; sær hlymr, the sea dashes against the boards, Edda 100 (in a verse).

hlymr
Zoëga

(-s, -ir), m. a resounding noise (~ var at heyra).

Cleasby-Vigfusson

m. [hljómr], a clash, as of hoofs, Skálda 169, Skm. 14, Og. 28.

HLYNNA
Zoëga

(-ta, -t), v. to prepare the way for one (h. fyrir e-m).

Cleasby-Vigfusson

t, [hlunnr], prop. ‘to launch,’ but only used metaph. to help a person on; h. fyrir e-m, Fms. viii. 239, v. l.: very freq. in mod. usage, h. að e-u, to cherish, foster, and of persons to nourish.

hlynning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a fostering; að-hlynning, id.

hlynninn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fostering; h. á. sigr, victorious, Lex. Poët.

HLYNR
Zoëga

(-s, -ir), m. maple tree.

Cleasby-Vigfusson

m., pl. ir, [Ivar Aasen lön; Swed. lönn], a maple tree, Lat. acer, Edda (Gl.), Lex. Poët. passim.

HLÝ
Zoëga

n. warmth (sumar-hlýit).

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. ly = shelter], warmth, as of a bed; þvíat konungr þóttisk þá þurfa hlýs, Fms. vi. 251, Fagrsk. 49 (in a verse).

hlýða
Zoëga

(-dda, -tt), v.

1) to listen (eyrum hlýðir hann, en augum skoðar);

~ e-m, to listen (give ear) to one;

~ messu, tíðum, to hear mass, attend service;

~ á e-t or til e-s, to listen to (sitja menn þar umhverfis ok ~ til sögunnar);

2) to yield to, obey (~ ráðum, orðum e-s);

3) to do, be permissible or proper;

hlýðir það hvergi (it will not do) at hafa eigi lög í landi;

engum öðrum skyldi þat ~, nobody else should dare to do so;

Einar lét engum ~ móti at mæla, E. would not hear of any one’s gainsaying;

4) refl. to listen (hann hlýðist um, hvárt nökkurir vekti); to be allowable (konungr sagði, at þeim skyldi þat ekki ~st).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. hleowd; provinc. Dan. lude = a shed], a shed; a part of a ship, a cabin (?); hlýðan skalf, Knytl. S. (in a verse).

HLÝÐA
Zoëga

(-dda, -tt), v.

1) to listen (eyrum hlýðir hann, en augum skoðar);

~ e-m, to listen (give ear) to one;

~ messu, tíðum, to hear mass, attend service;

~ á e-t or til e-s, to listen to (sitja menn þar umhverfis ok ~ til sögunnar);

2) to yield to, obey (~ ráðum, orðum e-s);

3) to do, be permissible or proper;

hlýðir það hvergi (it will not do) at hafa eigi lög í landi;

engum öðrum skyldi þat ~, nobody else should dare to do so;

Einar lét engum ~ móti at mæla, E. would not hear of any one’s gainsaying;

4) refl. to listen (hann hlýðist um, hvárt nökkurir vekti); to be allowable (konungr sagði, at þeim skyldi þat ekki ~st).

Cleasby-Vigfusson

dd, [hljóð A]:

I. prop. to hearken, listen; eyrum hlýðir en augum skoðar, Hm. 7: with dat. to listen to one, 623. 27, Fms. vii. 245, Eg. 694; var hann ekki svá mikillátr at eigi hlýddi (to give ear to) hann mönnum er skylt áttu við hann at ræða, Ó. H. 68; h. messu, tíðum, lestri, to hear mass, attend service, go to church, 671 B, 655 xi. 4, Bs. i. 131 passim.

2. with prep.; hlýða á e-t, to listen to a thing, Fms. ix. 472; h. til e-s, a law term, to listen to a pleading, Nj. 36, Grág. i. 76; h. til tals e-s, Fas. ii. 517; sitja menn þar umhverfis ok hlýða til sögunnar, Fbr. 87 new Ed.; h. e-m yfir, to hear a pupil’s lessons, of a teacher holding the book whilst the pupil recites the lesson; hlýða yfir Fræðin, Faðir Vor, Kverið, Lektíuna, etc.

3. to yield to; glöddusk allir er þeir höfðu hlýtt því ráði, Fb. i. 439; þeim er eigi vildu h. hans orðum, ii. 64: to obey, as children their parents, h. föður, móður sinni, h. Guði, freq. in mod. usage, but it seems not to be used in old writers exactly in this sense.

II. metaph. to be due, to do, be proper; hlýðir þat hvergi (it will not do), at hafa eigi lög í landi, Nj. …

Shortened here. Read the full article →

hlýðinn
Zoëga

a.

1) willing to give ear to one, compliant (hann var ~ vinum sínum um öll góð ráð);

2) yielding homage to one.

Cleasby-Vigfusson

adj. giving ear to one; hann var h. vinum sínum um öll góð ráð, Fms. vi. 30: meek, obedient, hlýðnum syni ok lítilátum, Sks. 11; and so in mod. usage of children, pupils, þjónum þeim og hlyðnir séum, elskum þau og virðing veitum, Luther’s Catech. on the 5th Comm.; var þeim og hlýðinn, Luke ii. 51; ó-hlýðinn, disobedient, naughty.

β. yielding homage to one; h. konungi sínum, Sks. 269; áðr en landsfólk hafði honum hlýðit orðit, Hkr. ii. 212.

hlýði-samt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. proper for one to do (see hlýða II. β); vera h. to do for one, Ísl. ii. 198, Ld. 154, Fms. vi. (in a verse).

hlýðnask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to obey one, with dat., Fms. i. 281, Fær. 132 Str. 20.

hlýðni
Zoëga

f. obedience, homage.

Cleasby-Vigfusson

f. obedience, homage, Sks. 269, Fms. iii. 12, vi. 29, Bs. i. 742 Orkn. 394, Stj. 117; ó-hlýðni, disobedience.

hlýðugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hlýðinn, N. T.

hlýð-skylldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hluþscylldi) = lýðskyldi, Fms. x. (Ágrip) 398, 399.

hlýindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. warmth, snugness, Snót (1866): of weather, mild.

HLÝJA
Zoëga

(hlý, hlýða, hlúit), v. to cover, shelter (hlýrat henni börkr né barr).

Cleasby-Vigfusson

(mod. hlúa), pres. hlýr, pret. hløði (mod. hlúði), cp. tøði from týja; part. hlúð:—prop. to cover, shelter, with dat.; hlýrat henni börkr né barr, Hm. 49; to this belongs the poët. pret., serkir hløðut þeim = Homer’s οἱ ἤρκεσε θώρηξ, Il. xv. 529 (cp. οὐδ ἤ. θ., xiii. 371, gave them no shelter against the blow), Edda i. 418; in mod. usage, hlúa að e-m, to cover with clothes (Lat. fovere), to make one warm and snug; hér er sjór kallaðr hlér, þvíat hann hlýr allra minzt, Skálda 198; hlúðu að þér betr, þú hefr ekki hlúð vel að þér, thou art too thinly clad.

hlýna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to become warm.

HLÝR
Zoëga

n.

1) cheek; h. roðnaði, her cheek reddened;

2) bow of a vessel, = kinnungr;

3) the flat of an axe.

Cleasby-Vigfusson

1. adj. warm, mild; hlýtt veðr, mild weather; hlý húsa-kynni, warm, snug rooms: metaph., e-m er hlýtt til e-s, to have a warm heart, affection, for a person; see hlær below.

2. n. pl. [A. S. hleor; Hel. hlear; Engl. leer], a cheek, Edda 72; hlýra skúrir, tears, Ísl. ii. 352 (in a verse): metaph. of things, of a vessel, the bows (cp. Gr. παρεία, and kinnungr from kinn, a cheek), Edda (Gl.), Fms. iv. 377, Lex. Poët.

COMPDS: hlýrbirtr, hlýrroðinn, hlýr-garðr, hlýr-sól, hlýr-tungl, hlýr-vangr, from the gunwale being fenced with a wall of shields, Lex. Poët.: the cheeks of an axe, Nj. 28, Grett. (in a verse), Edda i. 392 (in a verse): in mod. usage the sides of a knife are called hlýrar, as also the two sides of a bodice.

hlýri
Zoëga

m. friend, brother (poet.).

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a brother, frater germanus, only in poets, Lex. Poët. passim; perhaps orig. a ‘twin-brother.’

hlýrn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (?), poët. a certain time of day, dœgr, hlýrn, röckr, Edda ii. 569; the exact meaning is not known, cp. Bjarn. 59 (in a verse).

hlýrnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. the sky, heaven, Alm. 13, Lex. Poët. passim.

hlýr-birtr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stained on the bows, Orkn. 332.

hlýr-roðinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. = μιλτοπάρηος, Od. ix. 125, = hlýrbirtr: the shield is called

hlæða

No entry

Cleasby-Vigfusson

i. e. hlœða, ð, [hlaða, hlóð]; h. skip, to lade a ship; h. hest, to load, saddle a horse, Fb. i. 193, Skv. 1. 13, Hdl. 5: hlæðendr, part. pl., Orkn. (in a verse).

hlæðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a loader, Sighvat.

hlægi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ridicule, Hm. 19, Fms. vi. 151, Clem. 36, 42.

COMPDS: hlægi-orðr, hlægi-máll, and hlægi-máligr, adj. humorous, Fms. ix. 241, 249. hlægi-skip, n. an odd, curious ship, Sighvat.

hlægja

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, properly hlœgja, [causal of hlæja], to make one laugh; at hundi elskar Andaðr … ok jöfur hlœgir, Fagrsk. 6 (in a verse); at engi maðr mundi sá vera at hann mundi eigi hlœgja með sínum gamansamlegum orðum, Sks. 118 B; at Ægir skyldi þat gera, er hón hugði at þeir skyldi eigi mega, at hlægja hana, to make her laugh, Edda 46: metaph. to gladden one, make one’s heart leap for joy, cheer one; þat hlægir mik, segir Skarphéðinn, áttú munt hefna mín, Nj. 202; þat hlœgir mik nú, at ek sé þat, nafni, at þinn sigr mun eigi langr vera, Fms. xi. 23; oss hlœgir þat eigi, Korm.; drottins-svikar er Djöful hlœgðu, Fms. v. 126 (in a verse).

hlæg-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

mod. hlægi-liga, adv. ridiculously, Fms. vi. 141.

hlæg-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

mod. hlægi-ligr, adj. ridiculous, laughable, Am. 53, Hkv. Hjörv. 30, Glúm. 351 (hlꜹgligr), Band. 38 new Ed. (see note).

HLÆJA
Zoëga

(hlæ; hló, hlógum; hleginn), v.

1) to laugh;

~ hátt, to laugh loud;

~ at e-u, to laugh at;

þau tíðendi, er þeim hló hugr við, that gladdened their hearts;

2) ~ e-n, to laugh at, deride one.

Cleasby-Vigfusson

pres. hlær, pl. hlægjum; pret. hló (qs. hlóg), 2nd pers. hlótt, mod. hlóst; pl. hlógu, mod. hlóu; pret. subj. hlægi; imperat. hlæ, hlaeðu; part. hleginn; [Ulf. hlahjan; A. S. hlihan; Engl. laugh; Hel. hlahan; O. H. G. hlahhan; old Frank, hlaka; Germ. lachen; Dan. le]:—to laugh, Hðm. 20, Skv. 3. 30, Am. 61, Akv. 24; h. hátt, to laugh loud, Skv. 2. 15; Grímr var ekki kátr, ok aldri hló hann síðan Helgi var fallinn, Dropl. 27; Grímr skelldi upp ok hló, 31; hví hlóttu nú? Fms. vi. 390; hló Vigfúss at? Halli mælti, þat er vani þeirra feðga at hlæja, þá er vígahugr er á þeim, Glúm. 367; hón hlaer við hvert orð, Nj. 18; h. dátt, to laugh heartily; skelli-hlægja, to roar with laughter; h. hlátr, Hildigunnr hló kalda-hlátr, Nj.: phrases, þá hló marmennill, then the merman laughed, of a sudden, unreasonable burst of laughter, Fas. Hálfs. S. ch. 7, Ísl. Þjóðs. i. 133: as also Merlin (1869), ch. 23; hugr hlaer, one’s heart laughs; at minn hugr hlægja við honum, Fas. i. 195; hlær mér þess hugr, Fms. xi. 96; þau tíðendi er þeim hló hugr við, ix. 494, v. l.; löngum hlaer lítið vit, long laugh, little wit; …

Shortened here. Read the full article →

hlær
Zoëga

(hlæ, hlætt), a. warm, mild (veðr var þykkt ok hlætt).

Cleasby-Vigfusson

adj. (hlætt, n.), [akin to hlé, hláka, q. v., cp. hlýr], warm, mild; hlær vindr, Fms. ii. 228; blíðari ok hlærri en aðrir vindar, Sks. 219; veðr var þykt ok hlætt, Fbr. 13; en Ginnunga-gap var svá hlætt sem lopt vindlaust, Edda 4.

hlæ-veðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. mild weather, a thaw; heiði ok í hlæveðri, Hom. 127.

hlöðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [hlaða], a destroyer, vanquisher, Lex. Poët.: a pr. name, Fas.

Hlökk

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., gen. Hlakkar, [perh. akin to A. S. hlanc, Engl. lank = thin, slender]:—one of the heathen Valkyriur, Edda, Gm. passim; and in compds, Hlakkar-, Lex. Poët. passim.

hlöm

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [hlam], a thump, Fms. vi. (in a verse), Höfuðl.

hlömmuðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘thumper,’ poët. the wind, Edda (Gl.)

hlömmun

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a thumping, = hlamman.

hlœkinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [akin to hlúki], mean, filthy, Fms. ix. 32: as also hlœkendr, part. pl. id., see Eb. 132, note 4 new Ed.

hnakka-bein
Zoëga

n. neck-bone.

Cleasby-Vigfusson

n. the occipital bone, Orkn. 50.

hnakka-dramb

No entry

Cleasby-Vigfusson

see dramb.

hnakka-filla
Zoëga

f. the flesh and skin on the nape.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the flesh on the nape, Gullþ. 27.

hnakka-gróf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the ‘nape-pit,’ hollow in the nape of the neck.

hnakka-kúla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the flesh on the head of a fish.

HNAKKI
Zoëga

m. the back of the head, nape of the neck.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. nakke; Swed. nacke; cp. A. S. hnecca; Engl. neck, although in a different sense]:—the nape of the neck, back of the head, occiput, N. G. L. i. 339, Fms. ii. 272 (v. l.), vii. 192, viii. 77; Nj. 96; setja (snúa) hnakka við e-m, to turn the back on one, Sighvat, Hom. 68; settu hnakkann á bak sér aptr, áðr þeir fengu séð upp yfir, Edda 30; hnakka dyttr, Orkn. (in a verse).

COMPDS: hnakkabein, hnakkadramb, hnakkafilla, hnakkagróf, hnakkakúla.

hnakkr
Zoëga

m.

1) nape = hnakki;

2) stool = knakkr.

Cleasby-Vigfusson

m. an anchor-stone, similar to the mod. dreki and stjóri (εὐναί in Homer), whence hnakk-band, hnakk-mið.

II. a man’s saddle, freq. in mod. usage, which distinguishes between a söðull (a side saddle) and hnakkr, but it seems not to be found in old writers, except in hnakkmarr above.

III. = knakkr, q. v.; stólar fjórir, knakkr, lectari, Pm. 17 (in a church’s inventory).

hnakk-band
Zoëga

n. anchor cable.

Cleasby-Vigfusson

n. (see hnakkr), an anchor cable; heimtu þeir upp akkeri sín, ok brast (sic) hnakkböndin, Lv. 99.

hnakk-marr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a saddle-horse, Ýt. 10.

hnakk-mið

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a buoy fastened to an anchor (?); ef menn draga upp akkeri með sínu akkeri, ok fylgir hvártki strengr né hnakkmiði, Jb. 403; hnykkja hnakkmiða, to move the anchor, change a ship’s berth, Fs. 92 (in a verse of A. D. 996).

HNALLR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a club or cudgel used by fishermen in killing sharks.

hnappa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to huddle together (e. g. of sheep).

Hnappa-fell

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., Landn.:

hnappa-gat

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a button-hole.

Hnappfellingar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. men from H., id.

HNAPPR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. Engl. nape; A. S. cnæp; Germ. knopf], a button; the older form is knappr, q. v.

COMPDS: hnappagat, hnapprass.

II. a bevy, cluster, esp. of birds, sheep, as fjár-hnappr.

COMPDS: hnappsitja, Hnappafell, Hnappfellingar.

hnapp-rass

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname.

hnapp-sitja

No entry

Cleasby-Vigfusson

sat, to keep the sheep huddled together instead of being spread over the pasture, of a bad shepherd; þú skalt ekki h. það, því þá dettr úr því nytin, Piltr og Stúlka 9: a local name,

hnarr-reistr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. rising high, as the stem of a ship (knörr, q. v.)

hnaskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [cp. A. S. hnæsc], brisk, alert; hann er hnaskr (convers.)

hnauk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. turmoil; bú-hnauk, household bustle, Bb. 2. 5.

hnauka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to bustle, (slang.)

HNAUSS

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sod, a flag of turf, Lat. cespes; torf-hnauss, klumbu-h., snið-h.; the old true form is knauss, whence Dan. knös.

hnefa
Zoëga

(að), v. to clasp with the fist.

Cleasby-Vigfusson

að, to clasp with the fist, Eb. 90 new Ed., Karl. 356.

hnefa-högg
Zoëga

n. a blow with the fist.

Cleasby-Vigfusson

n. a blow with the fist, Fms. iii. 78, Fas. i. 446, N. G. L. ii. 223.

hnefa-spjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a writing-tablet, πινακίδιον, Luke i. 63.

hnefa-tafla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. or

hnefi
Zoëga

m.

1) closed hand, fist;

2) the king in hnefa-tafl.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the king in a kind of chess played by the ancients, Fas. ii. 68: the game was called hnefa-tafl, n., which is variously spelt—nettafl, Gullþ. 20, and hnettafl, Grett. 144 A (which are contracted or assimilated forms); hneftafl, Mork. 186, Fms. vi. 29, Fas. i. 284; hnottafl (a bad form), Fas. i. 476 in a spurious verse, and in Krók. ch. 10; hnefa-tafl (the true form), Fas. i. 67. The game is best described in Friðþ. S. ch. 3, and in one of the riddles in Hervar. S. (where however the rhymed replies are not genuine): ‘Who are the maids that fight about their unarmed lord, the dark all day defending, but the fair slaying?’ The players were two, as in chess; there was only one king (hnefi), here called the ‘unarmed lord;’ the pieces (töflur) were white and red, the white attacking, the red defending the hnefi; þat er hneftafl, enar dökkri verja hnefann, en hinar hvítari sækja, Fas. i. 474; þat er húninn í hneftafli, 476: pieces made of silver are recorded in Gullþ. S., of walrus-bone in Krók. l. c. For the general use of this game, cp. the dialogue between the two brother kings, Mork. …

Shortened here. Read the full article →

HNEFI
Zoëga

m.

1) closed hand, fist;

2) the king in hnefa-tafl.

Cleasby-Vigfusson

a, m., nefi, N. G. L. ii. 223; [Scot. neif or nieve; Dan. næve; Swed. näfve; but the word is not found in A. S. or Germ.]:—the fist, Grág. ii. 14, 133, Stj. 597; reiða hnefann, to clench the fist, Edda 36; láta hnefa skjalla e-m, 54 (in a verse); þá setti Ófeigr hnefann á borðit ok mælti, hversu mikill þykki þér hnefi sjá, Guðmundr? Lv. 67; geta til launa í hnefa e-m, Sturl. iii. 151:—a nieveful.

COMPDS: hnefahögg, hnefaspjald.

hnef-töfl

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. or

hneggja

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to neigh; see gneggja.

hneiging

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a bowing, bending, Rb. 474: gramm. inflection.

HNEIGJA
Zoëga

(-ða, -ðr), v.

1) to bow, bow down, bend, incline; h. sik, to make a bow; h. sik til við e-n, to bow down, pay homage to one; h. e-m, to bow down to one; h. eptir e-m, to be biassed towards one;

2) refl., ~st, to lean; h. af villu, to forsake heresy; h. til e-s, to lean towards a person; h. fyrir fortölur e-s, to be swayed by another’s persuasions.

Cleasby-Vigfusson

ð, [Goth. hnaivjan; A. S. hnægan; Germ. neigen; Dan. neje]:—causal from hníga, to bow, bow down, bend, incline; h. höfuð, Ísl. ii. 274; h. sik, to make a bow; h. sik fyrir e-m, to bow oneself before a person (in greeting), 625. 86, Stj. 185; h. eyru sín, to incline one’s ear, Sks. 275, Ps. xl. 1; h. sik til við e-n, to bow down, pay homage to one, Fms. vii. 17; h. sik ok sveigja, to bow oneself and sway, Stj. 61: h. hugi sínum, to incline one’s mind, Hom. 53; víkja eðr h. hendi né fæti, Stj. 204; h. e-m (sik understood), to bow down to one, Fms. ii. 133, Sks. 291: with prepp., h. af, to decline from, swerve from, Stj. 332; h. eptir e-m, to be biassed towards, Orkn. 134.

II. reflex. to lean; konungr hneigðisk at hásætinu, Fms. ii. 139; h. frá e-m, to go away from, Stj. 497; h. undan, to escape, 625. 68; h. til e-s, to lean towards a person, side with him, Fms. vii. 18; h. frá réttum dómi, to deviate from, Hom. 135; h. af villu, to forsake heresy, Fms. x. 301; h. fyrir fortölur e-s, to be swayed by another’s persuasions, Sturl. …

Shortened here. Read the full article →

hneigjanlegr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. declinable.

hneisa
Zoëga

I)

f. disgrace, shame (gera, vinna, e-m hneisu). Cf. neisa.

II)

(-ta, -tr), v. to disgrace (h. e-n). Cf. neisa.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f., but better neisa (q. v.), see Hm. [Swed. nesa]:—shame, disgrace, Fms. viii. 20, x. 223, 346, 394, xi. 86, Ó. H. 107.

COMPDS: hneisu-liga (neisuliga), adv. disgracefully, Ísl. ii. 367, Fms. vii. 20, x. 222. hneisu-ligr, adj. disgraceful, Ísl. ii. 384.

2. t, to disgrace one; niðra ok neisa e-n, Stj. 67, 248, 512, Fms. x. 256, Bs. i. 392; but hneist, 106.

hneisi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hneisa, Mork. 58.

hneita
Zoëga

(-tta, -ttr), v. to cut (rare).

Cleasby-Vigfusson

u, f. the white saline dust covering a kind of seaweed (söl) when dried.

HNEITA
Zoëga

(-tta, -ttr), v. to cut (rare).

Cleasby-Vigfusson

t, causal from hníta, q. v., to cut or wound (?); síðan kallaði Ólafr sverðit Hneiti, þvíat honum þótti þat hneita önnur sverð fyrir hvassleika sakir, i. e. it was keener than other swords, Fms. iv. 58: the same word is prob. the true reading in Fas. ii. 131 (viz. hneittir for kveittir).

Hneitir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [hneita, the verb], Cutter, name of the sword of St. Olave, Lex. Poët. passim, but only after St. Olave’s time; neither can the verse in Gísl. 65 have been composed before that time: a vanquisher, Þd.

hnekking
Zoëga

f. check, rebuff (hafa ~).

Cleasby-Vigfusson

f. a check, rebuff, Am. 56, Glúm. 337, Greg. 19, Bret. 62, Sturl. i. 217.

hnekkir
Zoëga

m. check, rebuff (hafa hnekking).

Cleasby-Vigfusson

m. one who checks another, Lex. Poët.

hnekki-stikill
Zoëga

m. bump on the head.

Cleasby-Vigfusson

m. a bump on the head, in a pun, Glúm. 383, Fas. ii. 407.

HNEKKJA
Zoëga

(-ta, -tr), v.

1) to drive back, with dat. (síðan lét Egill ~ nautunum út á mýrar);

~ e-m frá, to repel, repulse;

2) to check, thwart, prevent;

~ för sinni, to halt and go back again;

~ vándu ráði, to prevent an evil deed;

3) to fall back, withdraw (~ Írar nú frá).

Cleasby-Vigfusson

t or ð, [hnakki], to throw back, check; síðan lét Egill hnekkja nautunum út á mýrar, he had the neat-cattle driven back, Eg. 711, 712, Grág. i. 293, Landn. 281, Sturl. ii. 176, Gþl. 460, N. G. L. i. 59; h. för sinni, to halt and go back again, Sturl. i. 167; hnekðumk heiðnir rekkar, the heathen rogues turned me out, Sighvat.

2. to thwart, prevent; Andreas bað lýðinn at þeir hnekki eigi písl hans, 656 B. 1; h. vándu ráði, to prevent an evil deed, Fms. v. 198, viii. 60 (thwarted it); mun þat eigi hér h., iv. 194; ok hnekði þat, 15.

3. with prep.; h. e-m frá, to repel a person, Fms. x. 100, Ld. 186 (of a wooer).

II. to fall back, hobble back; hann féll eigi við höggit ok hnekti þá í mot þeim, Gullþ. 29, Landn. 153 (of one maimed in battle); hnekkja Írar nú frá, Ld. 78, Sturl. iii. 205: part. hnektr, abashed, checked; h. ok lútr, 656 B. 1.

hnellinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [hnallr], brawny.

hneppa
Zoëga

(-ta, tr), v.

1) to curtail;

hneppt em ek at brœðrum, I am bereft of brothers;

2) to thrust, force (Hrólfr hneppti hann undir sik, ok setti kné fyrir brjóst honum);

~ fólk í þrælkan, to keep a people bound in thraldom.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a being bent or bowed down. hneppu-sótt, f. a kind of disease, Fél. xiv. 100.

HNEPPA
Zoëga

(-ta, tr), v.

1) to curtail;

hneppt em ek at brœðrum, I am bereft of brothers;

2) to thrust, force (Hrólfr hneppti hann undir sik, ok setti kné fyrir brjóst honum);

~ fólk í þrælkan, to keep a people bound in thraldom.

Cleasby-Vigfusson

1. t, [Engl. to nip, knap], to cut short, curtail; vilja heldr hneppa við sik þann eina búninginn, to curtail oneself in dress, Hom. (St.): also, hneppa e-n undir sik, to keep one under, a wrestler’s term, Fas. iii. 353; h. í þrældóm, to keep bound in thraldom, Sks. 465:—slóðu upp og hnepptu hann út af borginni, thrust him head-foremost out, Luke iv. 29: metric. a monosyllabic end syllable is called hneppt, Edda (Ht.): part. hnepptr, crippled.

2. t, different from the last word, to button; see kneppa.

hneppiliga
Zoëga

adv. scarcely, scantily.

Cleasby-Vigfusson

adv. too sparingly, Stj. 25, Ld. 106.

hneppr
Zoëga

a. scant; ætla hneppt til jólanna, to make scant provision for Christmas.

Cleasby-Vigfusson

adj. [Dan. knap], scant, Hkr. i. 154, Grett. 169; ætla hneppt til Jólanna, to make scant provisions for Yule, Fb. ii. 185, Fms. iv. 235.

hnepta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, = hnippa; h. höfðum, and stinga saman nefjum, Sighvat.

hnerra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to sneeze.

HNERRI

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. (older form hnöri or hneri, with a single r, Edda. ii. 430; hneyri, Thom. 308), a sneeze, Orkn. 448. A plague is said to have set in once upon a time with sneezing, therefore when a person sneezes an Icel. says, Guð hjálpi þér! cp. Germ. helf Gott! Engl. Bless you ! see Ísl. Þjóðs. i.

hnettafla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the piece of the hnefi. ☞ See the remarks s. v. halatafl, p. 234, and húnn, p. 293, but the whole passage in Grett. is obscure.

hnettöfl

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., Fas. i. 463, v. l., or

hneyking
Zoëga

f. shame, disgrace.

Cleasby-Vigfusson

f. shame, rebuff, disgrace; h. eðr svívirðing, Stj. 67, 68 (v. l.); hneyking ok niðran, 25; göra e-m h., Fms. iv. 243; hneykingar staðr, as a rendering of the word Babylon, Mar. 10.

hneyki-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), shameful, Mar.

hneykja
Zoëga

(-ta, -tr), v. to put to shame, confound, with acc. (h. grimmleik heiðinna þjóða).

Cleasby-Vigfusson

u, f. shame. hneykju-för, f. a journey of disgrace, defeat, Hrafn.

HNEYKJA
Zoëga

(-ta, -tr), v. to put to shame, confound, with acc. (h. grimmleik heiðinna þjóða).

Cleasby-Vigfusson

ð or t, to put to shame, defeat, confound, with acc.; at berjask við þá er yðr hafa hneykt, Fms. x. 231; þá er hann hafði herjað ok hneykt grimmleik heiðinna þjóða, iv. 66; andskotann hneykðir þú, 623. 35; eigi munu vér þá hneykðir, we shall not then be confounded, 34; hneykjask ok svívirðask, to be confounded, Stj. 241; hverr vætti urn aldr í þinni miskun ok hneykðisk síðan, Th. 25.

2. with prep.; hneykja at e-u, to scoff at a thing; sá er hneykir at því er allir leyfa mun göra sik at fífli (= lastar það sem allir lofa), he who scoffs at what all folk praise is a fool, a saying, Sighvat.

hneyxla

No entry

Cleasby-Vigfusson

often spelt hneixla, að, to offend, eccl., the rendering of Gr. σκανδαλίζω in the N. T.; en ef þitt hægra auga hneyxlar þig, Matth. v. 29, 30, xviii. 6, 8; h. sik, xi. 6, Luke xvii. 2: pass. to be offended, xiii. 21, xv. 12, xxiv. 10, John vi. 61, xvi. 1; hneyxlast á e-m, Matth. xiii. 57, xxvi. 31, 33. ☞ The spirited etymology given by Vídalin in his Michaelmas Sermon, comparing the metaphors of the Greek and Icel. words, is true in sense but not to the letter: þetta á vel saman á vora tungu, því ‘hneixli’ drögum vér af því orði að ‘hníga’ eðr ‘hneigja,’ því sá sem hneixli af sér gefr, hann kemr öðrum til að hníga eðr rasa, og hneigir hann til vondra verka, Vídal. ii. 153, 154.

hneyxlan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an offence, = Gr. σκάνδαλον, Matth. viii. 7, xvii. 27, Luke xvii. 1, Rom. ix. 33, 1 Cor. i. 23, Gal. v. 11.

hneyxlan-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), offensive, Matth. xvi. 23.

hneyxlari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an offender, Matth. xiii. 41.

hneyxli

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hneyxl (qs. hneyksli), n. disgrace, dishonour; metnaðr snýsk í hneyxl, 677. 7; af sekðinni getask hneyxlin, 656 B. 7; mál hvert er maðr mælir við annan mann svá at honum horfir til hneyksla, defamation, Gþl. 197 (Jb. 108 A); h. (nœyxl) ok niðran, Barl. 20:—in mod. usage = Gr. σκάνδαλον, Rom. xi. 9.

hneyxli-yrði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. calumny, foul language; glott ok h., Ó. H. 151.

hnezla

No entry

Cleasby-Vigfusson

better nezla, u, f. a button-loop.

hniðra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, = niðra (q. v.), to disparage, pull down.

Hniflungar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. a mythical pr. name, = Niflungar, Germ. Niebelungen, with an aspirate in alliteration, Hkv. 1. 47, Stor., Gh. 11, Am. 45, 86.

hnigna
Zoëga

(að), v. to begin to sink, decline (e-rr er, gerist, ~ndi).

Cleasby-Vigfusson

að, [hníga], to begin to sink, decline: impers., e-m hnignar, or e-m fer hnignandi, to be in a decline, Grett. 151; þóat honum væri nokkut hnignandi, though he was somewhat stricken in years, Ísl. ii. 29.

hnignan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a declining, decline.

Hnikarr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and Hnikaðr, m. a name of Odin, Edda 38, Gm.

hnipin

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of barley, Edda (Gl.)

hnipinn
Zoëga

a. drooping, downcast.

Cleasby-Vigfusson

adj. drooping, desponding; see hnípa.

hniplingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of bird, a pelican, Björn.

HNIPNA
Zoëga

(að), v. to become downcast, to droop (~ði þá Grani).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. ga-nipnan, Mark x. 22; A. S. hnipian], to droop, despond, Gkv. 2. 5, 7, Skv. 3. 13: in Shetl. neebin is nodding drowsily.

hnippa
Zoëga

(-ta, -t, or að), v. to poke; ~dði kolli hverr at öðrum, they laid their heads together, nodded significantly;

refl., ~st, to quarrel (= h. við); h. orðum við e-n, to bandy words with one.

Cleasby-Vigfusson

t, to poke one in the side: in the phrase, hnippa kolli hver at öðrum, to nod with the head one to another, nod significantly, Grett. 147; hnippa í e-n, to poke a person in the side, so as to wake him from a doze, hnippask, to elbow one another, Gullþ. 61, Fs. 152, 153; h. við e-n, id., Fms. vii. 243; lengi hafa vórir frændr við hnippsk, Valla L. 210.

hnipping

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. puny quarrels, Fas. i. 92; orða-h., a bandying of words.

hnipr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a crouching position; í hnipri.

hnipra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, h. sig, to crouch.

hnissa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [cp. Gr. κνισα], steam or smell from cooking, esp. an ill flavour. hnissu-bragð, n. disflavour.

hnit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. forging: poët. the clash of battle, Höfuðl.

hnita
Zoëga

(að), v. to weld together.

Cleasby-Vigfusson

1. að, [cp. Dan. nitte sammen; akin to hníta], to clasp or weld together with a hammer, Gísl. 14, Fas. i. 316.

2. að, [see neit], to gleam white like flour, Pál Vídal. (in a ditty).

hnitan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the act of welding.

hnitlast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to quarrel, kick one another, Rb. 360.

hnittinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hitting, facetious: hnittni, f. a hit, piece of wit, (mod.)

Hnit-björg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the ‘clinched crags,’ the mythol. name of the crags where the poetical mead was kept, Edda.

hnit-bróðir
Zoëga

m. ‘near brother’.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘clasp-brother,’ an adversary, Hým. 23, (poët.)

hnit-miða

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to take near aim at.

HNÍGA
Zoëga

(hníg; hné and hneig, hnigum; hniginn), v.

1) to fall gently, sink down (hné Guðrún höll við bólstri); h. at armi e-m, to sink into one’s arms;

2) to flow (hnigu heilög vötn af himinfjöllum);

3) to sink down, fall dead (= h. at velli); h. at grasi, í gras, to bite the grass;

4) to incline, turn; eigi mátti sjá hvernig h. mundi, which way the scale would turn (in a battle);

5) h. til e-s, to turn towards (var jafnan þeirra hlutr betri, er til hans hnigu); h. til liðs, hjálpar við e-n, to side with one pp., hniginn, advanced (stricken) in years, = h. á aldr, h. at aldri; of a door, shut; var hurð hnigin, the door was down; hurð hnigin á hálfa gátt, á miðjan klofa, half shut, half down.

Cleasby-Vigfusson

pres. hníg; pret. hné, hnétt, hné, pl. hnigu; sing. hneig is very rare in old vellum, e. g. Sks. 112, Fms. vi. 280, viii. 21, Mork. 60, Fb. i. 106, Ó. H. 89, else always hné, as also in mod. poets—Jesú blóð hér til jarða hné | jörðin aptur svo blessuð sé, Pass. 3. 10; part. hniginn: with neg. suff., pret. hnék-at, Og. 11; pres. hnígr-a, Hm. 159, Eg. (in a verse); [Ulf. hneivan = κλίνειν, Luke ix. 12; A. S. hnîgan, pret. hnâh; O. H. G. hnîgan; cp. hneig-ja]:—to bow down, sink, fall gently; of a stream, the sun, a felled tree, a dying man, etc., heilög vötn hnigu af fjöllum, Hkv. 1. 1; fóru þar til er vötn hnigu til vestr-ættar af fjöllum, Orkn. 4; tré tekr at hníga ef höggr tág undan, Am. 56: to sink, fall dead, h. at velli, Hkv. 2. 8; Baldr er hné við bana-þúfu, Hdl.; Hamðir hné at húsbaki, Hðm. 32; hnígra sá halr fyrir hjörum, Hm. 159, Skm. 25, Hkm., Nj. 191; hniginn fyrir oddum, Darr.; hniginn í hadd jarðar, Bm.; hné hans um dólgr til hluta tveggja, hendr ok höfuð hné á annan veg, Skv. 3. 23; ok kvað annan-hvárn verða at h. fyrir öðrum, Ísl. ii. 263; sinn veg hné hvárr þeirra af húsmæninum, 195; síðan hné hann aptr ok var þá dauðr, Ó. …

Shortened here. Read the full article →

HNÍPA
Zoëga

(-ta, -t), v. to be downcast, droop (hann hnípti í jörðma).

Cleasby-Vigfusson

t, [in Ulf. ganipnan = στυγνάζειν, Mark x. 22; A. S. hnipian = to bow]:—to be downcast, droop; hnípði drótt ok drúpði, people were downcast and drooping, Ód. 25: haukar þínir hnípa, Fas. i. 175; hann (the horse) hnípti í jörðina, 205; hnipaði, pret., 197, (better hnipnaði or hnípandi, part.)

II. the part. hnipinn (sitja or vera hnipinn, to sit drooping and downcast; döpr ok h., Ísl. ii. 195, Edda 22, Fms. vi. 236 in a verse, Sól. 43) refers to a lost strong inflexion (hnípa, hneip, hnipu).

HNÍSA
Zoëga

f. porpoise.

Cleasby-Vigfusson

u, f., gen. pl. hnísna, Pm. 69:—a dolphin, delphinus phocaena, Grág. ii. 337, 358, Gþl. 456, Sks. 121, Hkr. iii. 279, Fms. vii. 161.

II. a kind of weathercock on a ship; en þat hefir at gengit um daginn á skipi Odds at hnísa hefir gengit af (v. l. to húsa-snotra), Fas. ii. 210.

HNÍTA
Zoëga

(hneit, hnitu), v. to strike, wound; hjörr hneit við hjarta, steel touched the heart.

Cleasby-Vigfusson

pres. hnít, pret. hneit, pl. hnitu, a defect. verb: [akin to hnita; A. S. hnîtan = tundere; Dan. nitte]:—to strike, wound to the death; lér (the scythe) hneit við Hrungnis fóta-stalli (his shield), Kormak; but chiefly used in emphatic phrases, of a heart-wound, hneit þar! við hneit þarna! Gísl. 22, 106; en er hón þreifaði um síðuna þá mælti hón, þar hneit viðna! Fms. iii. 73; hón kvað hvergi stórum við hníta, Korm. 6; hvergi þykki mér við hníta, Ísl. ii. 343; the last three passages refer to a superstition that the touch of a wise woman made one’s body ‘wound-proof;’ in Rd. ch. 5 (at end) the words ‘ok þótti henni þar við hníta,’ or the like, have been dropped by the transcriber: in poetry the allit. phrase, hjörr hneit við hjarta, the steel touched the heart, Korm. ch. 17 (in a verse); or, egg hneit við fjör seggja, Fms. vii. 71; hneit mér við hjarta hjörr Angantýs, Fas. i. 427; hvast hneit (beit MS.) hjarta ið næsta hættligt járn, Fbr. (fine); þar hneit við, sem …, it cut him to the quick, that …, Thom. 397; hnitu reyr saman, the weapons clashed together, Ísl. ii. 353 (in a verse), Fms. ii. 318 (in a verse).

HNJÓÐA
Zoëga

(hnýð; hnauð; hnoðinn), v. to rivet, clinch (Helgi hnauð hjalt á sverð).

Cleasby-Vigfusson

pres. hnýð, pret. hnauð, pl. hnuðu, part. hnoðinn; [cp. Ulf. hnuþo = σκόλοψ, 2 Cor. xii. 7]:—to rivet, clinch; Helgi hnauð hjalt á sverð, Nj. 66; hann þrífr upp nefsteðja einn mikinn, þar hafði Vigfúss áðr hnoðit við sverðs-hjölt sín, Fms. xi. 133; hnjóða rauða, to forge iron, Fs. 177 (in a verse), cp. Fms. i. 177; spjót ok tveir geirnaglar í, eða sá einn er í gegnum stendr, ok hnoðit (noðin, v. l.) at báða vega, N. G. L. ii. 42; ási hnauð hjarta (acc.) við síðu, the yard has clinched ribs and heart together, Fs. 113 (in a-verse); marr hnauð mínum (munar?) knerri, id.

hnjóðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., prop. rivetting: metaph. blame, censure.

hnjóð-hamarr
Zoëga

m. rivetting, hammer; also as a nickname.

Cleasby-Vigfusson

(mod. hnoð-h.), m. a rivetting hammer, Fb. iii. 446.

hnjósa
Zoëga

(hnýs, hnaus), v. to sneeze.

Cleasby-Vigfusson

a different word, to stumble, of a horse against a ‘hnauss’ (q. v.); hann hnýs um hverja þúfu, Snót 157; perh. akin to A. S. hnossian = tundere.

HNJÓSA
Zoëga

(hnýs, hnaus), v. to sneeze.

Cleasby-Vigfusson

hnýs, hnaus; the noun hnöri or hneri (q. v.) refers to a lost pret. hnöri, analogous to fröri from frjósa, köri from kjósa; [Germ. niesen; Dan. nyse; Swed. nysa]:—to sneeze, Orkn. 448, Hbl. 26: now obsolete in Icel., see hnerra.

hnjóskr
Zoëga

m. touchwood, = fnjóskr.

Cleasby-Vigfusson

m. [akin to A. S. hnysc or hnesc, Old and North. E. nesh, = soft, tender; whence prob. Engl. nice]:—touchwood, = fnjóskr (q. v.), Fms. vii. 225, v. l.; hnjósk-þurr = fnjósk-þurr: in local names, Hnjóska-dalr, m., Landn.; Hnjósk-dælir, m. pl. the men from H.; Hnjósk-dælskr, adj., Rd. 259.

hnjósku-lindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a. m., dub. a belt worn by a wise woman, Þorf. Karl. 374.

hnjóta

No entry

Cleasby-Vigfusson

hnaut, to stumble; hestrinn hnaut þá á fram, Bs. ii. 449 (16th century); no doubt corrupt for hnjósa.

hnjótr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a knob in turf or a field, það sér ekki á hæstu hnjóta, when the ground is covered all over with snow.

hnjúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hnúkr, m. a knoll, peak.

HNOÐA
Zoëga

n. clew.

Cleasby-Vigfusson

n. [hnjóða], a clew, Ó. H. 152, Pr. 422.

hnoðri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a fleece or flock of wool; ullar-h., freq.: metaph., ský-h., a fleecy cloud, boding a rising gale: botan., hellu-h., see hella.

hnoð-saumr
Zoëga

m. clincher nails.

Cleasby-Vigfusson

m. a clinching nail, rivet, Sks. 30.

hnokki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the small metal hooks holding the thread in a distaff: metaph., strák-hnokki, an urchin.

hnokkinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. [hnúka], bowed, curved.

HNOSS
Zoëga

(pl. -ir), f. costly thing, ornament (hverr vildi mér ~ir velja).

Cleasby-Vigfusson

f. [prob. from A. S. hnossian = to hammer, as smíð from smíða], a costly thing, esp. in plur. of a lady’s ornaments, Hkr. i. 16, Edda 21, Fms. xi. 428 (hnossa-smíði), Am. 53, Gh. 6, 18, Gkv. 2. 20, Harms. 40, Líknarb. 13, Orkn. 154 (in a verse): mythol. the goddess Hnoss, a daughter of Freyja and sister to Gersemi, Edda 21.

II. freq. in mod. usage, but usually neuter, and used in sing. as well as in plur.; himneskt miskunar hnoss, Pass. 36. 3; = N. T. βραβειον, einn er sá sem hnossið meðtekr, 1 Cor. ix. 24; eg skunda … eptir því hnossi, Phil. iii. 14; dýrðar-h., the prize of glory.

COMPDS: hnossfjöld, hnossgæti, hnossgætr.

hnoss-fjöld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a number of costly things, Sighvat.

hnoss-gæti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a dainty.

hnoss-gætr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. dainty.

HNOT
Zoëga

(gen. -ar, pl. hnetr), f. nut.

Cleasby-Vigfusson

f., pl. hnetr, or better hnötr, mod. hnotir; [A. S. hnyt; Engl. nut; O. H. G. hnuz; Germ. nuss; Dan. nöd; Swed. nöt; Lat. nux]:—a nut, Str. 20, Fms. v. 175, Edda 46. hnotar-skurn, f. a nut-shell, 625. 1.

hnot-skógr
Zoëga

m. nutwood, hazelwood.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘nut-shaw,’ nut-wood; in the phrase, á hnotskóg, to go a-nutting, Nj. 129, Fas. ii. 59, Sams. 8.

hnot-tafl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a corrupt form for hneftafl, p. 275.

hnósi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [nosi, p. 457]; en á meðan önnur var að koma í lag hnósanum sem þær ætluðu að láta í vögguna, of an ungainly changeling swathed and put into the cradle, Ísl. Þjóðs. i. 48.

hnuðla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to squeeze, (slang.)

hnugginn
Zoëga

pp. from ‘hnöggva’;

bereft (miklu ~).

Cleasby-Vigfusson

part., see hnöggva.

hnugg-hent

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. a kind of apocopate metre, Edda (Ht.) v. 75.

hnupla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to pilfer; hnupl, n. pilfering. hnupl-samr, adj.

HNÚÐR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [akin to hnyðja; Ulf. hnuþo = σκόλοψ], a knob, ball; borgarmenn veltu á þá steinum ok hnúðum, Róm. 277; ‘saxa et sudes’ of Sallust, B. J. ch. 57: staf-hnúðr, a knob at the end of a stick, a hump, whence hnúðr-bakaðr, adj. hump-backed.

hnúfa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a law term, used of a female slave who, having committed theft thrice, was to have both ears and nose cut off, and was henceforth called stúfa or hnúfa (spelt nufa), N. G. L. i. 85,—en ef hón stelr hit þriðja sinn þá skal skera af henni nef, þá heitir hón stufa ok nuva ok steli æ sem hón vill.

II. a nickname, Ölver h., one of the poets of king Harold Fairhair; cp. Lat. Naso, Silus, Silius, Eg., Landn.

HNÚFA

No entry

Cleasby-Vigfusson

a defect. strong verb, to chop off; áðr ek hnauf (MS. wrongly hnof) höfuð af Hniflungum, Gh. 12; a απ. λεγ. In old writers and in mod. usage this verb is obsolete, but it still survives in provincial Norse, where it belongs to the 3rd class of strong verbs, nuva, nauv, see Ivar Aasen’s Grammar (1864), p. 203, l. 2; cp. also the following word.

hnúka
Zoëga

(-ta, -t), v. to sit cowering.

Cleasby-Vigfusson

ð, to sit cowering, Ls.

hnúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hnjúkr: a local name.

hnúska

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, = knúska, q. v.

hnúskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a knot, e. g. in a bed.

hnúta
Zoëga

f. = knúta.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = knúta.

hnútr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a knot, = knútr, Bs. i. 829.

hnybbast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to elbow one another; see hnippast.

HNYÐJA
Zoëga

f. club, rammer.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hnjóða], a club, rammer used for beating and smoothing turf or stones in building.

HNYKILL
Zoëga

(gen. -s, dat. hnykli; pl. hnyklar), m. knot, tumor.

Cleasby-Vigfusson

m., dat. hnykli, [Dan. nögle; Swed. nyckel; prob. a dimin. derived from hnoða]:—a clew of yarn: metaph. a clew-like thing; þoku-hnyklar, ský-h., wreaths of fog and clouds: of a tumor, Fas. ii. 453.

hnykka-stafr
Zoëga

m. a kind of peg (?).

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of peg, = hnakkr, Ld. 116.

hnykking
Zoëga

f. pulling.

Cleasby-Vigfusson

f. pulling, Fas. iii. 502.

hnykkja
Zoëga

(-ta, -tr), v. to pull violenty, with dat. (h. e-m til sin); h. e-u upp, to pull up a thing; absol., þykkist sveinninn hafa vel hnykkt, he thought he had made a good pull.

Cleasby-Vigfusson

t, to pull violently by the hair or the like, with dat., Eg. 560; h. e-m til sín, Grág. i. 132; h. e-n af e-m, to snatch at a thing, Nj. 32, Orkn. 182; h. e-u upp, to pull up a thing. Glúm. 338.

2. absol. to pull or tug; sveinninn tók upp í kanp konunginum ok hnykði, Ó. H. 63; en hestr Lögmanns hnykði svá fast at hællinn gékk upp, Hkr. iii. 139; þykkisk sveinninn vel hafa hnykt, he thought he had made a good pull, Ísl. ii. 348: reflex. to box, Grett. 107 A.

II. metaph. in mod. usage; e-m hnykkir við, one is amazed.

hnykkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a wrestler’s term, a certain bragð in the Icel. glíma; hence metaph. device.

hnysking

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = hnykking, Háv. 9 new Ed.

hnyssa

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [hnoss], to wrap up, prop. to board; vilda ek, at þú græfir mik þá er ek em dauðr ok hnysstir svá um mik … nógliga skal ek at þér hnyssa (= Lat. te induam), … þá er heilagr faðir hafði að honum hnysst öllum-megin, Vitae Patrum (Unger); in mod. usage Icel. say, hnyssa að e-m, to wrap a person up and make him snug, e. g. of a person in bed.

hnýðingr
Zoëga

(-s, -ar), m. dolphin.

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of dolphin, delphinus minimus, Edda (Gl.), Sks. 120.

hnýfil-drykkja
Zoëga

f. drinking-bout.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a carouse, drinking bout (?); vóru fyrst drukknar sveitar-drykkjur, síðan slógusk í hnýfildrykkjur, Sturl. iii. 126.

hnýflll

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. (see knýfill), a short horn, Fb. i. 563; Hnýfill and Hnýfla, lambs with short horns.

2. the peak at the bow of a boat; stakst á hnýfil feigðar-far, Stef. Ól., freq.

hnýflóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. short-horned; see knýflóttr: metaph. pointed, sharp, in reply.

hnýsa

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to scrutinise; see nýsa.

hnöggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

1. adj., acc. hnoggvan, [A. S. hneaw, Engl. niggard], niggardly, stingy. Hnöggvan-baugi, a, m. niggard of rings, i. e. of money, a nickname, Fb. iii.

2. and hneggr, m. a flail, cudgel (= hnallr); ílla munu þeir kunna hnögginum (hnegginum, v. l.), er heiman hafa hlaupit frá kirnuaskinum, Fms. viii. 350; en Birkibeinar hljópu at þeim ok gáfu þeim hnegginn (v. l.) sem þeir vóru vanir, and gave them a sound thrashing, 405.

HNÖGGVA

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hnyggja, a defect. strong verb; pres. hnyggr; pret. hnögg (hnaugg), Thom. 503; part. hnugginn; [akin to hníga]:—to humble, bring down, with dat.; hnyggr þú andskotum, Fms. vi. 175 (in a verse); með hnöggvanda fæti, with staggering feet, Thom. 337; skip nyghðo (i. e. hnuggu, 3rd pers. pl. pret.), the ship lay adrift (?), Fagrsk. 44 (in a verse):—part. hnugginn, bereft; miklu h., bereft of much, Gm. 51; sigri h., Fms. vii. 58 (in a verse); h. hverjum leik, Lex. Poët.: sad, dismal, downcast, svip-h., a sad countenance, freq. in mod. usage.

hnöggvi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. niggardliness, stinginess, Lex. Poët.

hnökkóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. piebald (?); hesta tvá hnökkótta, Landn. 154.

hnökra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to touch or graze the bottom, in the phrase, það hnökrar, of a boat in shallow water, or of a horse crossing a stream.

hnöllóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. knobly, pebbly, of stones.

hnöllungr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [hnallr], a large round stone, a large pebble, boulder. hnöllungs-grjót, n. pl. round pebbles.

hnöri

No entry

Cleasby-Vigfusson

see hneri.

hnöttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., hnöttóttr, adj., see knöttr.

hnœfiligr
Zoëga

a. taunting (hnœfilig orð).

Cleasby-Vigfusson

adj. taunting; h. orð = hnœfilyrði, Hbl.

hnœfil-yrði
Zoëga

n. pl. taunts, gibes.

Cleasby-Vigfusson

n. pl., so spelt in Ölk. 36 C, Fms. iv. 334; but hnýfil-yrði in Sturl. i. 20:—sarcasms, taunts, gibes.

HODD
Zoëga

f. hoard, treasure (poet.).

Cleasby-Vigfusson

n. pl.,—the m. pl. hoddar, which occurs twice in verses of the 13th century (Sturl.), is a false and late form; [Ulf. huzd = θησαυρός; A. S. hord; Engl. hoard; O. H. G. hort]:—a hoard, treasure, only in poetry; hodd blóðrekin, Hkv. 1. 9; hodd Hniflunga, Germ. Niebelungen hort, Akv. 26; hodd (acc. pl.) ok rekna brodda, Fagrsk. (in a verse); góðum hoddum, Fas. ii. 312 (in a verse); granda hoddum, mæra e-n hoddum, Lex. Poët.; kveðja hodda (gen.), Eb. (in a verse); oddar roðnir hoddum, Arnór; halda hoddum fyrir e-m, Ísl. ii. 224 (in a verse).

2. poët. phrases, as hoddum haettr, hodda (gen.) brjótr, njótr, stökkvir, stríðir, þverrir, the breaker … of gold, a princely man: as also poët. cornpds, hodd-brjótr, -beiðandi, -finnandi, -geymir, -glötuðr, -lestir, -lógandi, -mildingr, -sendir, -skati, -spennir, -stiklandi, -stríðandi, -sveigir, -sviptir, -veitir, -vönuðr, all epithets of a lordly, princely man: so of women, hodd-gefn, -grund; the nouns, hodd-mildr, -örr, = liberal; hodd-dofi, a, m. stinginess; and the mythical pr. names Hodd-mímir, Hodd-dropnir, ‘gold-dripping,’ Sdm. …

Shortened here. Read the full article →

HOF
Zoëga

n. heathen temple.

Cleasby-Vigfusson

n. [in A. S., Hel., and O. H. G. hof means a hall, Lat. aedes, (whence mod. Germ. hof = a farm, answering to Icel. bær or Norse ból,) and spec. the court or king’s household, (in the old Scandin. languages this sense is unknown); Ulf renders ναός and ἱερόν by alhs; in Danish local names -vé prevails, but in Norse and Icel. Hof still survives in many local names, Hof, Hof-garðr, Hof-staðir, Hofs-fell, Hofs-teigr, Hofs-vágr, Landn., Munch’s Norg. Beskriv.; and as the temple formed the nucleus of the old political life (see goði and goðorð), all these names throw light on the old political geography; cp. Hofland near Appleby in Engl.]:—a temple; distinction is made between hof, a temple (a sanctuary with a roof), and hörgr, an altar, holy circle, or any roofless place of worship: passages referring to hof and worship are very numerous, e. g. for Norway, Hkr. Yngl. S. ch. 12, Hák. S. Aðalst. ch. 16, Ó. T. ch. 76 (by Odd Munk ch. 41), Ó. H. (1853) ch. 113–115, O. H. L. ch. 36, Fær. ch. 23, Nj. ch. 88, 89, Fas. i. 474 (Hervar. S.); for Iceland, Landn. 1. ch. 11, 21, 2. …

Shortened here. Read the full article →

hofera

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, for. word, [Germ. hofiren], to be proud, haughty.

hoferan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. haughtiness.

hogr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hugr (q. v.), mind, occurs in some compds, as hog-værð and hog-væri, f., hogvær-leikr, hogvær-ligr; see hóg.

hoka
Zoëga

(að), v. to crouch (h. eða skríða); h. undan, to slink away.

Cleasby-Vigfusson

að, = hvika (q. v.), to waver; við hokit þér enn, Glúm. 380.

hokinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. (of a lost strong verb), bowed, bent, Fas. iii. 501.

HOKRA
Zoëga

(að), v. to crouch (h. eða skríða); h. undan, to slink away.

Cleasby-Vigfusson

að, [North. E. to hocker], to go bent, crouch; h. eða skríða, to crouch or creep, Mirm.; hægt hokrar þú nú, Hornskeggi, sagði jötunn, Fas. iii. 386; h. at honum, Fbr. 12; þat verðr at hann hokrar undir klæðin hjá henni, Háv. 54; h. undan, to slink away, Fms. xi. 61; eigi stoðar at h. undan í hyrningar, Fbr. 168; h. at e-u, Ísl. ii. 405:—in mod. usage hokra also means to live as a small farmer; whence hokr, n., in bú-hokr, small farming.

HOL
Zoëga

n. hollow, cavity, esp. cavity of the body;

ganga (hlaupa) á ~, to pierce to the inwards (of weapons);

hit efra ~, the cavity of the chest;

neðra ~, the stomach.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hol; Engl. hole, hollow; Dan. hule; Swed. håla; Germ. höhle, etc.]:—a hollow, cavity; lýstr vindinum ofan í holit verplanna, Fms. xi. 34, Boll. 340 (of a shield), but esp. a cavity of the body, Bs. i. 385: á hol, (piercing) to the inwards, Nj. 60, Fb. i. 146; ef blóð má falla á hol ór sári, if it bleeds inwardly, Grág. ii. 11, Gullþ. 66, Band. 42 new Ed.; í hol, id., 91; inn í holit, of the chest, Edda 76, Fs. 65; hit efra, neðra hol, the upper and nether hollow (i. e. the chest and stomach), N. G. L. i. 172, Sturl. iii. 54: a hole, = hola, stór hol, Bs. i. 321, Rb. 440; grafinn með hol, Thom. 468.

hola
Zoëga

I)

f. hole, hollow.

II)

(að), v. to make hollow.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. a hole, Fms. viii. 39, Gullþ. 22, Bs. i. 329, Sks. 148; botn-hola, q. v.; jarð-hola, an earth-hole; moldar-hola, músar-hola.

2. að, to make hollow, Al. 168, Mar. freq.

HOLD
Zoëga

n.

1) flesh;

svörðr ok ~, skin and flesh;

bjarnar ~, bear’s flesh;

2) pl. fleshiness.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hold; Dan. huld; Swed. hull], flesh; Ýmis hold, Vþm. 21; svörðr ok hold, skin and flesh, Eg. 770; þá var allt hold hans fúit ok öll klæði, Fms. iv. 110; þrútnar hörund eðr stekkr undan hold, Grág. ii. 15; hold né bein, Ephes. v. 30, Luke xxiv. 39; hold ok bein, flesh and bone; hold af mínu holdi, Gen. ii. 23: phrases, hold ok hjarta, flesh and heart, Hm. 95; hold ok hams, q. v.

2. edible flesh, meat = kjöt; beru hold, bear’s flesh, Vkv. 9; bjarnar hold, Sks. 191; lambs hold, lamb’s flesh, Hom. 82; hnísu hold, Fms. vii. 161.

3. plur. fleshiness, stoutness, fatness, esp. of cattle, Fbr. 17 new Ed.; ala fé svá at úhætt sé fyrir holda sakir, Grág. i. 431; at þat standi eigi fyrir holdum, 140; vera í góðum holdum, to be in good condition, freq.; góðu holdi (sing.), Bs. i. 350; hann er mesta holda hnyðja, of a fat person.

II. eccl. the flesh, rendering of Gr. σάρξ (whereas κρέας is rendered by kjöt); og þau munu eitt hold vera, Matth. xix. 5, 6; holds breiskleiki, Rom. vi. 19; vera í holdinu, to be in the flesh, vii. 5, 18, 25, viii. 1, 3, 9, 12, 13: …

Shortened here. Read the full article →

holdgan
Zoëga

f. incarnation.

Cleasby-Vigfusson

f., eccl. incarnation, Fms. i. 107, Rb. 84, N. T., Pass., Vídal.

holdgask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep., eccl. to take flesh, be incarnate, Rb. 80, Mar., Stj., N. T., Vídal., Pass. passim: in a profane sense, ok holdguðumk ek svá með þessum hætti, Fms. x. 307.

holdigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fleshy, stout, Eb. 258.

holdr
Zoëga

a. fleshy; vel ~, well-fleshed.

Cleasby-Vigfusson

adj. fleshy; vel holdr, well-fleshed, fat, Grett. 125, Vm. 28.

holds-veiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. leprosy.

holds-veikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. leprous.

hold-bori

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a raven, Edda (Gl.)

hold-borinn
Zoëga

pp., ~ bróðir, one’s own brother.

Cleasby-Vigfusson

part.; h. bróðir, a natural brother, Flóv. 52.

hold-fúi
Zoëga

m. mortification.

Cleasby-Vigfusson

a, m., medic. mortification, Bs. i. 190.

hold-grannr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. lean.

hold-gróinn
Zoëga

pp. grown to the flesh.

Cleasby-Vigfusson

part. grown to the flesh, Hðm. 15, Edda 70, Fms. v. 344, Fas. i. 165: metaph. incarnate, inborn, Stj. 87.

hold-ligr
Zoëga

a. carnal (holdlig ást); ~ bróðir, one’s own brother.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), carnal, 677. 6, Barl. 142, 185, Bs. i. 850; in N. T. = Gr. σαρκικός.

hold-lítill
Zoëga

a. lean.

Cleasby-Vigfusson

adj. = holdgrannr, Bs. i. 312.

hold-mikill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fat, stout.

hold-mímir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘flesh-cutter,’ chopper, poët. a sword, Edda (Gl.)

hold-rosa
Zoëga

f. fieshy side of a hide.

Cleasby-Vigfusson

u, f. (hold-rosi, a, m.), the flesh side of a hide, Fas. i. 289.

hold-tekja
Zoëga

f. = holdgan.

Cleasby-Vigfusson

u, f., eccl. incarnation, Hom. 137, 141, Stj. 149.

holla

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, with dat., to help, Lat. favere, Eg. 480 (in a verse); a απ. λεγ., whence the participle pl. hollendr, helpers, followers, Grág. ii. 20, 21.

hollostu-eiðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an oath of fealty.

HOLLR
Zoëga

a.

1) faithful, loyal (~ e-m);

of the gods, gracious (holl regin);

2) wholesome, salutary (holl ráð).

Cleasby-Vigfusson

adj. [hollari, hollastr; Ulf. hulþs, Luke xviii. 13; A. S. hold; O. H. G. and Germ. hold; Dan.-Swed. huld]:—of kings and chiefs, gracious; hull regin, Ls. 4; hollar vettir, Og. 10, Lex. Poët. passim; holl frændsemi, Eb. 116; vingaðr ok hollr e-m, Fs. 123; of subjects and followers, faithful, loyal; þú ert hollari Agli en Eireki konungi, Eb. 424; e-m hollost, Al. 71; sé Guð hollr þeim er heldr griðum, Grág. ii. 166, in the oath formula, where opp. to gramr; vera e-m h. ok trúr, Bs. i. 817, Lex. Poët. passim; vin-h., vil-h., favouring one.

II. of things, wholesome; heil ok holl ráð, 4. 11; hafa skal holl ráð hvaðan sem þau koma, a saying, = fas est et ab hoste doceri; holl forsjá, Fms. vi. 343; holl hirting, Al. 129; sjálfs hönd er hollost, a saying, Hkr. ii. 259.

2. so in medic. sense, þat er ekki hollt; ó-hollr, unwholesome.

hollusta

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hollosta), u, f. faith, loyalty; vil ek hafa þar til hollostu þína í mót, Fms.: esp. loyalty to a liege lord, h. við konung, Fb. ii. 265, passim.

2. wholesomeness, a wholesome thing; vil ek at þú þiggir at mér litla gjöf, en h. fylgir, Korm. 68.

COMPDS: hollostueiðr, hollustumaðr.

hollustu-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a friend, partisan, Gþl. 61.

holl-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. faithfully, Sks. 371, Hom. 63.

holl-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sincere.

holl-ráðr
Zoëga

a. giving wholesome counsel.

Cleasby-Vigfusson

adj. giving wholesome counsel, Fms. ix. 462.

holl-ræði
Zoëga

n. wholesome counsel.

Cleasby-Vigfusson

n. wholesome counsel, Sks. 329 B.

HOLR
Zoëga

a. hollow;

~ innan, hollow within (þetta guð er holt innan).

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hol; O. H. G. holi; Engl. hollow; Dan. huul; Swed. hol; Gr. κοιλός]:—hollow; var leikit undan bökkunum svá at holt var með landinu, Grett. 131 A; holr steinn, Str. 32; holr innan, hollow within, Ó. H. 108, Njarð. 378; klappa eigi holan baug um e-t, not to hammer a hollow ring, i. e. to be quite in earnest, Fb. iii. 404; cp. hulda.

HOLT
Zoëga

n.

1) wood (opt er í holti heyrandi nær);

2) rough stony ridge.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. holt = sylva; Germ. holz = lignum; in E. Engl. and North. Engl. holt means copsewood, and the word often occurs in local names]

1. prop. wood, copsewood, a coppice; but this sense is almost obsolete, though it remains in the saying, opt er í holti heyrandi nær, in a holt a hearer is nigh, answering to the Engl. leaves have ears, in Germ. die blätter haben ohren, Grett. 133: as also in old poems, holt ok hrár viðr, Skm. 32; ösp í holti, Hðm. 4; Hoddmímis holt, Vþm.; fara ór holti, to go from the woods, Vkv. 15: whence holt-skriði, a, m. ‘holt-creeper,’ poët. for a snake, Edda: holta-þór, m. reynard the fox: in laws, yrkja holt né haga, Gþl. 315; h. eða haga eða veiði-staði, 362; but otherwise rare in common prose, holt eðr skógar, Eg.; smákjörr ok holt, Fms. vi. 334: in local names, Holtsetar (Holsetar), m. pl. ‘holt-sitters,’ the men of Holsten; Holtseta-land, n. the land of the Holtsetar (Holstenland), whence the mod. Germ. Holstein. In barren Icel. …

Shortened here. Read the full article →

holta-rót

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., botan. moss campion, silene acaulis, Hjalt.

holta-sóley

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., botan. mountain avens, dryas.

holta-þórr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a name of the fox, Maurer’s Volksagen.

holti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Bs.

holts-gata

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a path through a holt, Fms. iii. 22.

holts-hnjúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a crag.

holts-múli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a crag, Sturl. ii. 210.

holt-barð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the rim of a holt (hill).

holt-rið
Zoëga

n. wooded ridge.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘holt-ridge,’ Hým. 27.

hol-barki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hollow throat (= holgóma), a nickname, Landn.

hol-blóð
Zoëga

n. blood from the inwards.

Cleasby-Vigfusson

n. blood from the inwards, Eb. 242.

hol-fenni
Zoëga

n. hollow pile of snow.

Cleasby-Vigfusson

n. [fönn], hollow snow, such as has melted from beneath, Sturl. i. 85.

hol-geyfla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hollow wave, breaker, Hom. Il. xiii. 798.

hol-gómr
Zoëga

a. having a hollow palate.

Cleasby-Vigfusson

mod. holgóma, adj. with hollow gums, mumbling, Skálda 170.

hol-grafa

No entry

Cleasby-Vigfusson

gróf, to suppurate, of a boil.

hol-höggva

No entry

Cleasby-Vigfusson

hjó, to smite to the inwards, Fas. i. 506.

hol-muðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hole-mouth,’ = holgóma, a nickname, Nj.

hol-sár
Zoëga

n. wound in a vital part.

Cleasby-Vigfusson

n. a wound in a vital part. Fbr. 211, N. G. L. i. 67.

hol-und
Zoëga

f. a wound entering the cavity of the body; mortal wound.

Cleasby-Vigfusson

f. [cp. Ulf. hulundi = σπήλαιον], a wound reaching to the hollow of the body, a mortal wound, = holsár, Grág. ii. 11, Nj. 217. holundar-sár, n. = holsár, Nj. 110.

hol-undi

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hol-unda), adj. wounded to the hollow of the body, Grág. ii. 91, N. G. L. i. 172.

HOPA
Zoëga

(að), v.

1) to move backwards; h. hestinum undan, to back the horse;

2) to draw back, retreat (= h. aptr, á hæl, undan).

Cleasby-Vigfusson

að, spelt opa, Korm. 60, Ísl. ii. 253 (see v. l.), Bs. i. 551, Gullþ. 19:—to bound backwards, to draw back, recoil; þá hopuðu þeir, Fms. vii. 254; sumir hopuðu sumir flýðu, 324: with prepp., hopaði konungr þá upp á borgar-vegginn, i. 104; hopa aptr, to draw back, vi. 419, Eg. 296; hopa á hæl, id., Al. 5, Nj. 170, Fms. viii. 134: hopa til, to take a leap, = skopa skeið, ix. 56; hopa undan, Ísl. ii. 253, Fbr. 66 new Ed., Bs. i. 551; þeir stóðu upp en hann hopaði út undan, Nj. 130; hopar hann þá hestinum undan, he backed the horse, 205.

2. to bound, of a horse; hestr opaði undir Narfa, Korm. 60; konungr hopaði þá hestinum ok forðaði fótum sínum, Fb. ii. 27.

II. metaph. phrase, hopar mér til vánar, it bounds for me to a hope, i. e. I hope or believe, Fms. i. 140; whence prob. Engl. hope, Germ. hoffen, which word is otherwise strange to the old Scandin. tongue.

III. reflex. hopask, to hope, Swed. hoppas, D. N. iv. 493 (Norse); unknown in the Icel.

hopp

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a hopping, skipping, Mar. hopp-danz, m. ‘skipping-dance,’ Bláus S.

HOPPA
Zoëga

(að), v. to hop, skip.

Cleasby-Vigfusson

að, [Engl. hop], to hop, skip, bound, Stj. 249, Þiðr. 151 (of a dance), passim in mod. usage; h. yfir, to skip over, Alg. 368.

hopp-fögr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fair-skipping, springy, epithet of a girl, Eb. (in a verse).

horaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. pinched, starved; grind-h., skin-h., skin and bone.

horast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to become lean and pinched.

horf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a naut. term, direction, course; halda í horfinu, to keep the ship’s head to the wind, etc., opp. to letting her drive.

HORFA
Zoëga

I)

(-ða, -t), v.

1) to turn (be turned) in a certain direction;

horfði upp eggin, the edge turned upwards;

suðr horfðu dyrr, the door looked south;

h. baki við e-m, to turn the back against one;

h. við e-m, to face one; fig. to set oneself against one (þeir er heldr höfðu við honum horft í sínum huga);

2) to look in a certain way, to have a certain appearance;

h. úvænt, to look unpromising (úvænt horfir um sættir);

hvárum horfir vænna, who is more likely to get the betler;

h. fastliga, erfiðliga, to look difficult;

horfir mjök í móti oss, matters look bad for us;

horfir til gamans mikils, there is a prospect of much entertainment;

3) refl., Hjalta þótti þá úvænt á ~st, H. thought that matters looked unpromising;

horfðust þeir Gizurr höfðum at, he and Gizurr lay with their heads together.

II)

(að), v. = hörfa.

Cleasby-Vigfusson

ð, subj. hyrfði, Rb. 470, Skáld. H. 4. 21, Fms. xi. 76, [akin to hverfa, q. v.]:—to turn in a certain direction, Lat. vergere; horfði upp eggin, kjölrinn, the edge, keel, turned uppermost, Nj. 136, Ld. 142; h. frá landi, the ship turns towards the sea, Fms. xi. 101; er eigi veit hvárt söðull skal fram h. á hrossi eðr aptr, eða hvárt hann skal h., Grág. ii. 175; horfa bökum við e-m, to stand back to back, Hkr. iii. 384; horfa höfði til jarðar en fótum til himins, Post. 656 C. 37; hann hljóp æ sem horfði, he ran ever headlong on, Bret. 90; suðr horfðu dyrr, the doors looked south, Vsp., Fb. ii. 138; horfði botninn inn at höfðanum, Landn. 34; þótti honum ílla af sér h. fótrinn, i. e. the leg was awry, Sturl. ii. 63; hann horfði í lopt upp, Fs. 7.

II. to turn so as to look on, behold; hann horfði út ór hringinum, Ld. 276: with prepp. to look on, hón horfði þar á löngum, Ísl. ii. 274, passim; h. við e-m, to face one, Eg. 293; þeir bleyðask skjótt ef vel er við horft, Fms. vi. 312; h. öndurðr við, Ó. H. 183: metaph. to set oneself against a person, þeir er heldr höfðu við honum horft í sínum huga, Bs. …

Shortened here. Read the full article →

horfin-heilla
Zoëga

a. indecl. luckless; ~ er mér, luck has left me.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. loss of luck; h. er mér, luck has left me, Fs. 98; kvaðsk þeim h. at þykkja, Fms. vii. 272.

2. perh. better n., cp. Eirsp. 141 (Ed. 1870), where horfin-heilla occurs as acc.

horfna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to disappear, O. H. L. 11, (spelt hormna.)

HORN
Zoëga

n.

1) horn (of cattle); vera harðr í h. at taka, to be hard to take by the horns, hard to deal with;

2) drinking-horn;

3) horn, trumpet (blása í h.);

4) corner, angle; skýtr í tvau h. um e-t, there is a great difference between; skýtr í tvau h. með okkr, we are at variance;

5) nook, corner (in a house).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S., Engl., O. H. G., Germ., Dan., and Swed. horn; Lat. cornu; Gr. κέρας]:—a horn (of cattle), antler (of deer), Gm. 26, Hkv. 2. 36, Sól. 55, Barl. 135, Ld. 120, Fas. ii. 506, Grág. ii. 122, N. G. L. i. 41, passim: metaph. phrases, vera harðr í horn at taka, to be hard to take by the horns, hard to deal with, Fær. 159, Fms. viii. 435, xi. 221, Hkr. ii. 91, Fb. i. 411; hlaupa um horn e-m, to leap round or by one’s horns, i. e. to evade, metaph. from a bull-fight, Sturl. iii. 256, Boll. 346; setja (hafa) horn í síðu e-m, to put one’s horn into a person’s side, i. e. to treat him spitefully, Gd. 49, passim: the phrase, gefa þræli frelsi frá horni ok knappi, to release a thrall from horn and clasp, i. e. to set him free, N. G. L. i. 228, prob. from the thrall’s neck-collar being of horn: horna-brækla, u. f. = brák, q. v., Finnb. ch. 29; horna-fláttr, m. flaying a hide with the horns, Fb. iii. 400; horna-tog, n. tow round the horns, Fb. i. 320.

II. the back-fin of a whale, Sks. 128; skera hval frá horni ok aptr í síðu, N. …

Shortened here. Read the full article →

horna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female hornungr (q. v.), N. G. L. i. 206.

hornauga

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a wry look; líta h. til e-s.

hornóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. horned, Stj. 132, passim; hornótt tungl (moon), id.

hornum-skali

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a ram, Edda (Gl.)

hornungr
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) bastard son;

2) scamp, outcast (vera h. e-s).

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hornung = bastard; Lex Romana ornongo; cp. Germ. winkel-kind and winkel-ehe = concubinatus; cp. bæsingr and Engl. bastard:—all of them with the notion of a corner for the illegitimate and outcast son, see Grimm R. A. 476]:—an old law term, a bastard son; in the Norse law the son of a freeborn wife, whose mundr has not been paid, and who is therefore illegitimate, N. G. L. i. 48, 228, cp. Hðm. 12; h. ok þýjar-barn, Fas. i. 495.

β. in Icel. law the son of a freeborn woman and a bondman, Grág. i. 178.

2. metaph. a scamp, outcast; vera hornungr e-s, Fms. xi. 7; munu margir verða þess hornungar er eigu, hann var görr h. bróður síns, i. 255; nú emk h. hylli hennar, I am her outcast, Kormak (in a verse).

horn-blástr
Zoëga

m. sound of trumpets.

Cleasby-Vigfusson

m. a sound of trumpets, Fms. vii. 202, Rb. 376, 380.

horn-bogi
Zoëga

m. horn-bow.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a horn bow, Sks. 408, Karl. 352, Þiðr. 283, Fas. i. 502.

horn-fiskr
Zoëga

m. garfish or green bone.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. hornfisk], a garfish or green-bone: a nickname, Sturl.

horn-glói

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a ram, Edda (Gl.)

horn-gæla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a kind of fish, esox belone, Dan. horngjæle, Edda (Gl.)

horn-göfigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. proud of his horns, epithet of a he-goat, Hým. 7.

horn-hagldir

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. horn buckles.

horn-ístöð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. horn stirrups.

horn-ker

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a horn cup, Dipl. iii. 4.

horn-kerling
Zoëga

f. old woman in the corner.

Cleasby-Vigfusson

(horn-kona, horn-oka, horn-reka, u, f. all various readings), f. an old woman in the corner, a term of contempt, Nj. 52: mod. horna-skella, u, f. a term of contempt, one who is pushed about from one corner to another.

horn-klofi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a raven, Edda (Gl.): as the name of a poet, Hkr.

horn-síl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of fish, the stickle-back, Ld. 76.

horn-skafa
Zoëga

f. a scraper made of horn.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a scraper made of horn, used in the game called sköfuleikr (q. v.), Ísl. ii. 71.

horn-spensl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a horn buckle, Gþl. 359.

horn-spónn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a horn spoon, Fms. vi. 364 (in a verse), Hungrv. (pref.); mod. Icel., like the ancients, use horn spoons, and the handle is often ornamented with carved work.

horn-stafr
Zoëga

m. corner pillar in a building.

Cleasby-Vigfusson

m. a corner pillar in a building, Sturl. iii. 279, Landn. 42, Ld. 326, Hom. 95.

horn-steinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a corner stone, Post. 645. 69, N. G. L. i. 345.

horn-ván

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., Sturl. iii. 279; see horn above.

HORR
Zoëga

m.

1) starvation; detta, niðr í hor, to starve to death;

2) mucus from the nose.

Cleasby-Vigfusson

m.

I. starvation; detta niðr í hor, to starve to death, Bs. i. 875; deyja úr hor, id. hor-dauðr, adj. starved to death, hor-ket, n. meat of a starved beast.

II. [A. S. horu = sordes], mucus from the nose, N. G. L. i. 351, Fas. iii. 653: in the saying, aptr sækir horr í nef.

hors

No entry

Cleasby-Vigfusson

see hross.

HORSKR
Zoëga

a. wise (h. ok þögull).

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. horsc], wise; thus in the old Hm., horskr and heimskr, wise and foolish, good and wicked, are opposed, 19, 92, 93; horskr is opp. to ósviðr, Fm. 35, 36, cp. 37; h. ok þögull, the wise and silent, Hm. 6 (cp. σοφός και σιγων of Pythagoras); sá er vill heitinn h., Hm. 61; horskir hugir, wise minds, 90; en horska mær, the wise maiden, 95; it horska man, id., 101; horskar konur, Hbl. 17; h. halr, Skv. 3; heill ok h., Akv. 12, see Lex. Poët.; hvít ok horsk, of a maid, Rm. 36. This word is almost obsolete in prose, Sks. 207, Str. 31.

horsk-leikr
Zoëga

m. knowledge, wisdom.

Cleasby-Vigfusson

m. an accomplishment, Hom. 144, Fms. xi. 439.

horsk-ligr
Zoëga

a. wise, noble.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), brave, wise, noble; h. orð, Hom. 143.

horti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ruffian, a nickname, Fms. xii.

hortugr
Zoëga

a. pert, impertinent.

Cleasby-Vigfusson

adj. impertinent, saucy, Fas. ii. 333: esp. used of boys who give rude replies, þú ert hortugr, strákr!

hor-blaka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., botan. menyanthes, buck-bean, Hjalt.

hor-dingull

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., see dígull, Fas. ii. 149.

hor-lopi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. dropsy caused by scanty food.

hor-tittr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a stop-gap, Germ. lücken büsser, Dan. fyldekalk, Fél. x. 286.

HOSA
Zoëga

f. hose, legging.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. hosa; Engl. hose; Germ. hosen; Dan. hose]:—prop. the hose or stocking covering the leg between the knee and ankle, serving as a kind of legging or gaiter; the hose were often of fine stuff, hosna-reim, f. and hosna-sterta, u, f. a garter, Grett. 101, Nj. 214, Orkn. 404, Al. 44, O. H. L. 45, Eg. 602, Sks. 286, 405, Fms. vi. 381, viii. 265, Þiðr. 358, Fb. ii. 34: compds, skinn-hosa, dramb-hosa, leðr-hosa.

hosaðr
Zoëga

pp. wearing hose.

Cleasby-Vigfusson

part. wearing hose, Sks. 286.

hoson

No entry

Cleasby-Vigfusson

interj. oho! 623. 16, MS. 4. 1.

hossa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to toss in one’s arms or on one’s knees, e. g. a child, with dat.; hossa barni, freq.

hott

No entry

Cleasby-Vigfusson

an interj. used in driving horses, hotta, að, to say ‘hott.’

hoza

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, = mod. hossa, q. v. [Fr. hausser?]:—to exalt; þeir veita oss niðran … en hinir er oss hoza, veita oss aptrkast, but those who exalt us give us a check, Vitae Patrum (Unger).

hozan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [cp. hossa], exaltation, vanity; hníga til hozanar eða hégóma-dýrðar, … til hozsanar (hozanar, v. l.) eða hégómligrar hræsni, Vitae Patrum (Unger).

HÓ
Zoëga

interj. hoh! ah! oh!.

Cleasby-Vigfusson

interj. ho! Fms. x. 338, Stj.; also a shepherd’s call.

hóa
Zoëga

(að), v. to shout ‘hoh’ (~ á féit).

Cleasby-Vigfusson

að, to shout ‘ho’ or ‘hoy,’ of a shepherd, Grett. 111, Glúm. 311, Snót 221 (1866): also with dat. to call to the sheep, to gather them, þegar forsælan er komin ofan í slakkann þarna, þá er tími til fyrir þig að fara að hóa því (fénu) saman, Piltr og Stúlka 10.

HÓF
Zoëga

I)

m.

1) moderation, measure;

kunna ~, to show (observe) moderation;

þá er ~ á (or at), then it is all right;

at ~i, tolerably, moderately (jarl svarar þessu at ~i vel);

e-t gegnir ~i, it is fair;

vel er þessu til ~s mikils, this affair is well settled;

ór ~i, beyond measure;

2) proportion, equal degree (hefði hann lið at því ~i, sem hann er sjálfr frœkn ok djarfr);

3) judgement (vil ek, at þú hafir þar engis manns ~ nema þitt).

II)

n. feast, banquet.

III)

from hefja.

Cleasby-Vigfusson

n. [from a lost strong verb, hafa, hóf], moderation, measure; hóf ok stilling, Fms. ii. 38; kunna hóf, to shew moderation; allt kann sá er hófit kann, a saying, Gísl. 27; görit þeim þá ina fyrstu hríð, at þeir kunni hóf sín, i. e. give them a good lesson! Fms. xi. 94; Klaufi, kunn þú hóf þitt, K., be not so mad! Sd. 147; ætla hóf fyrir sér, Eg. 21; þeir eru ofsamenn svá at þeir hafa ekki hóf við, 175:—proportion, at því hófi, in the same proportion, equal degree, Grág. ii. 177, Al. 131, Fms. vi. 225; slíkt víti … á sitt hóf, in his turn, Ld. 136; vel er þessu í hóf stillt, ‘tis fairly done, fair and just, Nj. 54; e-t gegnir hófi, it is fair, Fms. vii. 132; þá er hóf at, then it is all right, Fs. 25; nú er nær hófi, 15; at hófi, tolerably, Fms. vi. 102; vel at hófi, pretty well, xi. 11, 48; við hóf, reasonable, Edda 48:—a rule, standard, at þú hafir þar einskis manns hóf við nema þitt, Eg. 714; ó-hóf, excess, intemperance, hófs-maðr, m. a temperate, just man, Hkr. i. 309, Eg. 50, Ísl. ii. 190.

II. a feast, banquet; hóf eðr hátíð, Stj. …

Shortened here. Read the full article →

hófa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to feast, fare sumptuously, Skíða R. 112.

hófr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = húfr (q. v.), a trunk; whence hóf-reginn, Haustl.

HÓFR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hôf; Engl. hoof; O. H. G. huof; Germ. huf; Swed. hof; Dan. hov]:—a hoof, of a horse, opp. to klaufir = cloven hoof, Fms. xi. 280, Grett. 91, N. G. L. i. 41; hófs gangr, a clash of hoofs, 341.

hóf-hvarf
Zoëga

n. pastern of a horse.

Cleasby-Vigfusson

n. the fetlock or pastern of a horse.

hóf-klæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a festive dress, Stj.

hóf-langr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. pretty long, Sturl. iii. 44.

hóf-lauss
Zoëga

a. immoderate.

Cleasby-Vigfusson

adj. immoderate, boundless, Sks. 467, 733, Al. 156.

hóf-látr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. moderate, Edda i. 116, v. l.

hóf-leysa
Zoëga

f. immoderation, excess.

Cleasby-Vigfusson

u, f. excess, intemperance, licence, Stj. 626, Bs. ii. 98, 115.

hóf-liga
Zoëga

adv.

1) with moderation;

2) fitly;

3) fairly (munu þeir nú vera ~ hræddir).

Cleasby-Vigfusson

adv. with moderation, fitly, justly, Fms. viii. 373: fairly, tolerably, Nj. 105, Sturl. iii. 169, Róm. 353 (cautiously).

hóf-ligr
Zoëga

a. moderate.

Cleasby-Vigfusson

adj. moderate, Fms. x. 295, Barl. 9, Róm. 302.

hóf-regin

No entry

Cleasby-Vigfusson

i. e. húf-regin, m. and húf-stjóri, a, m. the guider or steerer of the hull = Thor the Thunderer driving through the air, Haustl., Þd.

hóf-samliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. = hófliga, Orkn. 274 (cautiously), Gþl. ix.

hóf-samligr
Zoëga

a. moderate temperate.

Cleasby-Vigfusson

adj. = hófsamr, Mar. passim, Barl. 161.

hóf-samr
Zoëga

a. moderate temperate.

Cleasby-Vigfusson

adj. moderate, temperate, Sks. 355, 454, Sturl. i. 107 (v. l.), Orkn. 252, Barl. 142: thrifty (mod.); ó-hófsamr, intemperate.

hóf-semd
Zoëga

f. moderation, temperance.

Cleasby-Vigfusson

f. moderation, temperance, Hkr. iii. 179, Th. 77, Grág. lxvii, Barl. 85.

hóf-semi
Zoëga

f. moderation, temperance.

Cleasby-Vigfusson

f. temperance, Fms. ii. 238, Hom. 27; ó-hófsemi, intemperance.

hóf-skegg
Zoëga

n. fetlock.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hoof-tuft,’ the tuft on a horse’s pastern, Karl. 426, Landn. 94.

hóf-stilling
Zoëga

f. moderation.

Cleasby-Vigfusson

f. moderation, Fms. iii. 45.

hóf-tunga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘hoof-tongue,’ the frog of a horse’s hoof.

hóf-tölt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hoof-tilt,’ a slow trot.

Hóf-varpnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. name of a mythical horse, Edda.

HÓG-

No entry

Cleasby-Vigfusson

[akin to hagr and hœgr, easy; from a lost strong verb, haga, hóg], only found in COMPDS, denoting easy, gentle, soft: hóg-bærr, adj. easy to bear, Bs. i. 94. hóg-drægr, adj. easy to carry, Stor. 1. hóg-dýr, n. gentle deer, poët. name of a ship, Lex. Poët. hóg-látr, adj. of easy temper, Sks. 355. hóg-leiki, m. meekness, Stj. 71. hóg-liga, adv. calmly, meekly, gently; taka h. á, to touch gently, Fb. i. 467, Hkr. ii. 63, Fms. vii. 158, Nj. 219; hóg-ligar, more fitly, Fms. vii. 258; ríða h., to ride gently, Korm. 60; fara h. með, Fms. vi. 353. hóg-ligr, adj. easy, Gísl. 143: gentle, Fs. 32, Fms. vi. 274: meet, hóglig bið, 623. 60. hóg-lífl, n. an easy, quiet life, Ó. H. 214, Fb. i. 37. hóg-lyndi, n., fem. in Mar. 351, 914; an easy temper, gentleness, Mar. hóg-lyndr, adj. easy-tempered, peaceable, Eb. 258, 656 B. 6, Fms. iv. 214. hóg-læti, n. gentleness, Hkr. iii. 169. hóg-reið, f. …

Shortened here. Read the full article →

HÓL
Zoëga

n. praise, flattery.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hôl], praise, flattery, Hkr. ii. 88, Edda ii. 544, Pr. 110: boasting, vaunting, Nj. 237. hól-beri, a, m. a flatterer, Greg. 23, Fms. v. 194, v. l.

hólf

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hválf (q. v.), a vault, Thom. 472: a compartment in a drawer.

hólfa
Zoëga

(-di, -t), v. to capsize (þar hólfir skip á sjónum).

Cleasby-Vigfusson

ð, = hválfa, q. v.

hólfinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [hválf], hollow, Stj.

HÓLKR
Zoëga

(-s, -ar), m. ring or tube (of metal) on a staff, knife-handle, etc.

Cleasby-Vigfusson

m. [prop. holkr, cp. Engl. hulk], a ring or tube of metal, Dipl. iii. 4, Fas. ii. 259; kníf-h., the ring on a knife’s handle; skúf-h., járn-h., an iron tube.

HÓLL
Zoëga

(-s, -ar), m. = hváll.

Cleasby-Vigfusson

m. contracted for hváll (q. v.), and the usual form in old MSS.:—a hill, hillock, Eg. 744, Fms. ii. 197, vii. 71, Orkn. 300, Nj. 67, Ld. 154 (see dalr), Gullþ. 28, Al. 28, Karl. 211, Fb. i. 421, Róm. 315, Fs. 27: the phrases, dal og hól, dale and hill; hólar og hæðir; álf-hóll, an elf-hill, fairy mount; orrostu-hóll, víg-hóll, a battle-hill; sjávar-hólar, sand-hills (dunes or denes) on the shore; grjót-hóll, a stone heap, passim: freq. in local names, Hóll and Hólar; Hóla-biskup, Hóla-staðr, etc., the bishop, see of Holar, Sturl.; Reykja-hólar, Staðar-hóll, Landn. passim. The older form remains in a few instances, see that word.

hólmgöngu-boð
Zoëga

n. challenging to hólmganga.

Cleasby-Vigfusson

n. challenging to h., Valla L. 214, Fas. ii. 475.

hólmgöngu-lög
Zoëga

n. pl. the law, rules of hólmganga.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the law, rules of h., Korm. 86, Valla L. 213.

hólmgöngu-maðr
Zoëga

m. duellist.

Cleasby-Vigfusson

m. a champion of h., Korm. 54, Fms. i. 149.

hólmgöngu-staðr
Zoëga

m. a place where a hólmganga is fought.

Cleasby-Vigfusson

m. a place where h. is fought, Fms. i. 150.

hólmgöngu-sverð
Zoëga

n. a sword used in hólmganga.

Cleasby-Vigfusson

n. a sword used in h., Fas. i. 515.

HÓLMR
Zoëga

(-s, -ar), m. holm, islet; falla á hólmi, to fall in a duel; skora e-m á min, to challenge one; leysa sik af hólmi, to redeem oneself after a duel.

Cleasby-Vigfusson

prop. holmr, also hólmi, a, m. [A. S. holm; North. E. holm and houm]:—a holm, islet, esp. in a bay, creek, lake, or river; even meadows on the shore with ditches behind them are in Icel. called holms, Haustl. 18, Hkv. Hjörv. 8, Vkv. 38, Fms. vi. 217, Hkr. i. 254, Sd. 181; í vatninu er einn hólmi reyri vaxinn, Fms. i. 71; undir einn hólma, Fas. ii. 535; uppi á hólmanum, Orkn. 402.

β. referring to the hólmganga (q. v.), Dropl. 36; falla á hólmi, to fall in a duel, Landn. 80; skora e-m á hólm, to challenge one, Nj. 15, passim; ganga á hólm, to fight a wager of battle; skulu vit berjask í hólma þeim er hér er í Öxará, Nj. 36; leysa sik af hólmi, to release oneself off the holm, viz. the vanquished party had to pay the ransom stipulated in the hólmgöngu-lög, Glúm. passim.

II. freq. in local names, Borgundar-hólmr, Hólmr, Hólmar, Landn.; Hólm-garðr, the county of Russia bordering on the lakes Ladoga, etc.: Hólm-rygir, m. pl. a people in western Norway: pr. names of men, Hólm-kell, Hólm-fastr, Hólm-steinn; of women, Hólm-fríðr, etc. …

Shortened here. Read the full article →

Hólm-búar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men from Bornholm.

Hólm-dælir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men from Holm, Sturl.

hólm-fjöturr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘holm-fetter,’ and the rocks

hólm-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. able to fight in a duel, Gþl. 269, v. l. APPELL.

hólm-ganga
Zoëga

f. ‘holm-going’, a duel or wager of battle fought on an islet (hólmr).

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘holm-gang, holm-going,’ a duel or wager of battle fought on an islet or ‘holm,’ which with the ancients was a kind of last appeal or ordeal; and wherever a Thing (parliament) was held, a place was appointed for the wager of battle, as the holm in the Axe River in the alþingi. The hólmganga differed from the plain einvígi or duel, as being accompanied by rites and governed by rules, whilst the latter was not,—þvíat á hólmgöngu er vandhæfi en alls eigi á einvígi, Korm. 84. The ancient Icel. Sagas abound in wagers of battle, chiefly the Korm. S. ch. 10 and passim: some champions were nicknamed from the custom, e. g. Hólmgöngu-Bersi (Korm. S.), Hólmgöngu-Starri, Hólmgöngu-Máni, Hólmgöngu-Hrafn, Landn. About A. D. 1006 (see Tímatal), the hólmganga was abolished by law in the parliament, on account of the unhappy feud between Gunnlaug Snake-tongue and Skald-Hrafn, Gunnl. S. ch. 11, cp. Valla L. ch. 5 (þá vóru af tekin hólmgöngu-lög öll ok hólmgöngur), referring to about A. D. 1010; a single instance however of a challenge in the north of Icel. is recorded after this date (about the year 1030–1040), but it was not accepted (Lv. S. ch. 30); the wager in Lv. ch. 17 was previous (though only by a few years) to the fight between Gunnlaug and Rafn. …

Shortened here. Read the full article →

hólm-hringr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the circle marked for a duel, Eg. 492.

hólm-lausn
Zoëga

f. releasing oneself by paying the ransom after a duel.

Cleasby-Vigfusson

f. releasing oneself by paying the ransom after a duel, Dropl. 36, Korm. 88.

hólm-leggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the leg of the holm, i. e. rocks, Lex. Poët.: the sea is

hólm-negldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. studded with holms, id.

hólm-staðr
Zoëga

m. = hólmgöngu-staðr.

Cleasby-Vigfusson

m. = hólmgöngustaðr, Eg. 486.

hólm-stefna
Zoëga

f. meeting (duel) on a holm (koma, riða til hólmstefnu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a meeting (duel) on a holm, Eg. 485, 490, Fas. i. 419.

hólm-sverð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hólmgöngusverð, Fas. i. 416.

hólm-sök

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = hólmgöngusök, Bjarn. 66. In poetry the sea is called

HÓP
Zoëga

n. a small land-locked bay or inlet (connected with the sea).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hop; Scot. hope = haven; perhaps connected with A. S. hôp, Engl. hoop, with reference to a curved or circular form]:—a small landlocked bay or inlet, connected with the sea so as to be salt at flood tide and fresh at ebb, Þorf. Karl. 420, freq. in mod. usage.

II. a local name, Hóp, Hóps-ós, Vestr-hóp, Landn., Ísl. ii. 387: in Engl. local names as Stanhope, Easthope, Kemble’s Dipl.; Elleshoop in Holstein (Grein); Kirkhope, St. Margaret’s hope, etc., in Orkney.

HÓPR
Zoëga

(-s, -ar), m. troop, flock, crowd.

Cleasby-Vigfusson

m. [Dan. hob; Swed. hop; the Engl. heap, Germ. haufen, would answer to Icel. haupr, which does not exist]:—a troop, flock, bevy; mann-hópr, a host of men, Bjarn. 52, Skáld H. 6. 47, Pass. 21. 10: freq. in mod. usage, e. g. í sinn hóp, among one’s own equals; fjár-hópr, a flock of sheep; fugla-hópr, a bevy of birds. hópa-kaup, n. a purchasing in lots.

HÓR
Zoëga

(gen. hós), m. pot-hook.

Cleasby-Vigfusson

1. m., acc. hó, gen. hós, [the same word as Goth. hoha = a plough-share; Engl. hoe, though different in sense]:—a pot-hook (= hadda, q. v.), in a nursery rhyme bidding one who has sore lips go into the kitchen, kiss the pot-hook thrice (kyssa hóinn þrysvar), and say these words: Heill og sæll hór minn, | eg skal kyssa snös þína, ef þú græðir vör mína, Ísl. Þjóðs. ii. 553, which throw a light ou the passage in Hbl. 48 (Sif á hó heima), insinuating that Thor busied himself with cooking and dairy-work. The hós in Ls. 33 seems to be a gen. = hvers, cujus, answering to the dat. hveim, abl. hví.

COMPDS: hóband, hónef.

2. n. [Goth. horinassus = μοιχεία; Engl. whoredom], adultery, Jb. 448, N. G. L. i. 70, Sks. 693, v. l.

hóra
Zoëga

I)

(að), v. to commit adultery (h. or hórast undir bónda sinn).

II)

f. whore, harlot.

Cleasby-Vigfusson

1. að, to commit adultery, Stj. 197, Gþl. 136; hóra undir bónda sinn, Jb. 448 B, D. I. i. 262: with acc., K. Á. 122, Sks. 455, 575: reflex., Stj. 398. Jb. 124, Grett. 204 new Ed.

2. u, f. [Germ. hure; Engl. whore, harlot], Fas. i. 99, N. G. L. i. 70.

hóran
Zoëga

f. adultery.

Cleasby-Vigfusson

f. adultery, K. Á. 28, Stj. 517, Sks. 702.

HÓRR
Zoëga

(gen. hórs), m. adulterer.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. hórs, [Ulf. hôrs = μοιχός; A. S. horing; Engl. whoremonger, etc.], an adulterer, Ls. 30.

hór-barn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a child begotten in adultery, Gþl. 171, Al. 1, Grág. ch. xviii.

hór-dómr
Zoëga

m. adultery.

Cleasby-Vigfusson

m. [whoredom], adultery, Stj. 301, K. Á. 132, 218, Barl. 134, Jb. 131, Hom. 86, 154. hórdóms-maðr, m. an adulterer, 625. 15.

hór-getinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. begotten in adultery.

hór-karl
Zoëga

m. adulterer.

Cleasby-Vigfusson

m. an adulterer, H. E. i. 54.

hór-kerling
Zoëga

f. harlot.

Cleasby-Vigfusson

f. a strumpet, Stj. 405, Barl. 137.

hór-kona
Zoëga

f. adulteress.

Cleasby-Vigfusson

u, f. an adulteress, Jb. 161, Bs. i. 283.

hór-vetna

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. = hvarvetna, everywhere.

hósta
Zoëga

(að), v. to cough.

Cleasby-Vigfusson

að, [Germ. husten; Dan. hoste; North. E. and Scot. hoast], to cough, Bs. i. 347, 382.

hósti
Zoëga

m. cough, coughing.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a cough, Eluc. 19, Nj. 201, Fms. i. 282, x. 279, Pr. 474, Thom. 308.

HÓSTR
Zoëga

m.; see óstr.

Cleasby-Vigfusson

m., usually spelt óstr, without aspiration, Fms. vi. 419, viii. 433, ix. 311, Sturl. iii. 251: in mod. usage óst, f.; but the aspirated initial is borne out by the kindred words hósta, hósti:—the throat, the upper part of the chest and the lower part of the throat, Bs. i. 382, Fms. ix. 311, v. l.; var Haraldr konungr lostinn öru í óstinn svá at þegar stóð blóðbogi út um munninn, vi. 419; í hálsstemnit frammi fyrir hóstinn, Finnb. 214; hafðu ekki bera óstina! (fem.)

hót
Zoëga

I)

n. whit, bit; hóti heldr, a bit more, a good deal more; with superl., hóti líkast, most likely; þat er hóti úmakligast, that is least undeserved.

II)

n. pl. threats; hafa í hótum við e-n, to threaten one.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [Ulf. hwota], threats, Fms. ii. 32, Sks. 525, Fs. 31, Bs. i. 100, Fb. i. 297.

II. in the compds, ílsku-hót, wickedness; ástar-hót, marks, expressions of love; vinar-hót, marks of friendship.

HÓT
Zoëga

I)

n. whit, bit; hóti heldr, a bit more, a good deal more; with superl., hóti líkast, most likely; þat er hóti úmakligast, that is least undeserved.

II)

n. pl. threats; hafa í hótum við e-n, to threaten one.

Cleasby-Vigfusson

n., contr. from hvat (q. v.), a whit, bit; hóti heldr, a bit more, i. e. a good deal more, Fms. vii. 141; hóti ráðhollari, a good deal better, Ísl. ii. 347; hóti neðar, Hrafn. 18: hóti mun, a whit, a grain, a hair’s breadth; hóti mun skjótara, a bit swifter, Rb. 106, Fms. vii. 170, cp. Rb. 1812. 66: with superl., hóti helzt, a whit better, Ísl. ii. 134; hóti líkast, most likely, Fms. vi. 351; þat er hóti úmaklegast, i. e. that is least undeserved! iii. 25; endisk því þetta hóti helzt, þótt ekki væri með fullu, Gísl. 136, denoting a slight difference: gen. plur., er nú lítilla hóta ávant, Karl. 96: dat. plur., hótum framar, Clar.: gen., hóts annan veg, quite the other way, Nj. (in a verse).

2. the phrase, ekki hót, not a whit.

HÓTA
Zoëga

(að), v. to threaten, = hœta (h. e-m).

Cleasby-Vigfusson

að, older form hœta (q. v.), to hoot, threaten, with dat., Hkr. ii. 260, Fms. viii. 359, passim.

II. hóta e-u fram, to hold forth (a weapon or the like) with threatening gestures, Rétt. 71; cp. ota and hvata.

hótan
Zoëga

f. threatening.

Cleasby-Vigfusson

f. a threatening, Fas. iii. 445, Stj. 150.

hót-findinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n, adj. ‘whit-finding,’ i. e. hair-splitting, captious: hót-findni, f.

hót-samr
Zoëga

a. menacing.

Cleasby-Vigfusson

adj. menacing, Karl. 490.

hót-vitna

No entry

Cleasby-Vigfusson

gen. pl. = hvatvetna, every wight; see hverr, hvat.

hó-band

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a pot-hook string, Björn.

hó-nef

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘nose’ or loop into which the hór is hooked, Björn.

hraða
Zoëga

(að), v. to hasten, with dat.

Cleasby-Vigfusson

að, to hasten, speed, with dat., Þórð. 77, Fms. xi. 438.

hraði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. fleetness, swiftness, freq. in mod. usage.

HRAÐR
Zoëga

(hröð, hratt), a. swift, fleet.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hræd, hrad; Engl. rathe, ready]:—swift, fleet; h. byrr, Symb. 15, Bs. ii. 82, Fms. vii. 340; hjálpar hraðr, swift to help, Pass. 15. 17.

2. neut. hratt, as adv. swiftly, Fas. ii. 87; sem hraðast, quickly, Háv. 48, El. Pass. 23. 3; fara hratt, Lv. 63; lífið matins hratt fram hleypr, Hallgr.; hratt úlíkligt, quite unlikely, Band. 25 new Ed.

hrað-berg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [hroði], medic. tartar on the teeth, Fél.

hrað-byri
Zoëga

n. a fresh fair wind.

Cleasby-Vigfusson

n. a fresh fair wind, Fms. i. 19, iv. 14, vii. 94, viii. 253.

hrað-byrja
Zoëga

a. indecl., sigla ~, to sail with a strong wind.

Cleasby-Vigfusson

adj. sailing with a strong wind, Eg. 94, Bs. i. 121.

hrað-fara

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hurrying, Sturl. i. 84.

hrað-feigr
Zoëga

a. doomed to instant death.

Cleasby-Vigfusson

adj. doomed to instant death, Nj. 60.

hrað-fleygr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. swift-flying.

hrað-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘quick-faring,’ fleet, Gh. 18.

hrað-geði
Zoëga

n. hasty temper.

Cleasby-Vigfusson

n. a hasty temper, Edda (Gl.)

hrað-kvæðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. swift-singing, Ad. 1.

hrað-liga
Zoëga

adv. swiftly.

Cleasby-Vigfusson

adv. swiftly, Sks. 629.

hrað-mæltr
Zoëga

a. quick of speech; hraðmælt tunga, a glib tongue.

Cleasby-Vigfusson

adj. quick of speech, Hm. 28, Fms. iv. 91. 374, v. l.

hrafla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to scrape together, (slang.)

HRAFN
Zoëga

(-s, -ar), m. raven.

Cleasby-Vigfusson

often spelt hramn, m. [A. S. hræfn; Engl. raven; Germ. rabe; Dan. ravn, etc.; cp. Lat. corvus, Gr. κόραξ]:—a raven, Nj. 119, Grág. ii. 346, Fms. i. 131, Hkr. iii. 11, Stj. 59, Orkn. 28, 38: allit., bíða hunds ok hrafns, Fms. viii. 210: in the sayings, sjaldsénir hvítir hrafnar, white ravens are not seen every day, of a strange appearance; þá er hart þegar einn hrafninn kroppar augun úr öðrum, it is too bad when one raven picks another’s eyes out; Guð borgar fyrir hrafninn, God pays for the raven, perhaps referring to 1 Kings xvii. and Job xxxviii. 41. The raven was a favourite with the Scandinavians, as a bird of augury and of sagacity, víða flýgr hrafn yfir grund, the raven is a far traveller; cp. the wise ravens Huginn and Muninn, the messengers of Odin, Gm., Edda; whence Odin is called hrafn-blætr, m. raven worshipper (Hallfred), and hrafn-áss, m. (Haustl.); hrafna-dróttinn or hrafna-goð, hrafn-stýrandi, a, m. lord or god of ravens; hrafn-freistaðr, m. raven friend, Húsd., Edda 126; cp. …

Shortened here. Read the full article →

hrafn-blár

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. raven-black, Bragi.

hrafn-hauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. raven-skull, a nickname, Sturl. iii. 176.

hrafn-hvalr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hran or hren = a whale], a kind of whale, Sks. 123, Edda (Gl.), N. G. L. i. 330.

hrafn-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. raven-like, Hom. 13.

hrafn-reyðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a kind of whale; also called hrefna, balaena (medio) ventre plicato, Edda (Gl.), Eggert Itin. 542.

hrafn-svartr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. raven-black.

hrafn-tinna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘raven-flint,’ a kind of obsidian or agate, Fas. i. 470; called gagates Islandicus, Eggert Itin.

hrafn-önd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a kind of duck.

hragla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, of the weather; það hraglar úr honum, it sleets; whence hraglandi, a, m. sleet, a drizzling shower.

hrakning
Zoëga

(pl, -ar), f. wretched treatment, injury, insult (ek hefi af þár heitingar ok ~).

Cleasby-Vigfusson

f. wretched treatment, insult, injury, Korm. 158, Nj. 136, Sturl. ii. 38, Sd. 167, Fms. viii. 78, 136, Grett. 203 new Ed., Hrafn. 20: in mod. usage, hrakningr, m. a being tossed or wrecked at sea; also sjó-hrakningr.

HRAK-
Zoëga

in compds., denoting wretched, vile.

Cleasby-Vigfusson

in COMPDS, denoting wretched, wicked, [for the etymology see hrekja]: hrak-auga, n. evil eye, a nickname, Sturl. hrak-bú, n. a wretched household, Band. 37 new Ed. hrak-dýri, n. a poor, hunted deer, Korm. 60. hrak-fall, n. a wreck, disaster. hrak-för, hrak-ferð, f. a journey ending in disgrace and disaster, Fær. 166, Grett. 153, Mag. hrak-liga, adv. wretchedly, disgracefully, Fs. 35. hrak-ligr, adj. wretched, disgraceful, Korm. 62, Sturl. i. 24, iii. 273, Glúm. 387. hrak-magr, adj. wretchedly thin, Bs. i. 389. krak-mannligr, adj. wretched, mean. hrak-menni, n. a wretched man, wretch. hrak-ólar, f. pl., in the phrase, vera á hrakólum, to be as on the rack. hrak-spá, f. evil prophecy, croaking, hrak-viðri, n. wretched weather. hrak-yrði, n. foul language, Gísl. 86. hrak-æfi, f. a wretched life, cp. Gísl. 63.

HRAMMR
Zoëga

(-s, -ar), m. bear’s paw.

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. Goth. hramjan = to nail to the cross], that with which one clutches, a bear’s paw, Finnb. 248, Grett. 101, Ld. 52, Am. 17, Ver. 80, Fb. ii. 289: the palm of the hand, Edda (Gl.); whence hramm-þviti, a, m., poët. for gold, Höfuðl. 17.

hramsa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to clutch.

hrana-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rude.

hrana-skapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. uncivil behaviour.

hrandlan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. tossing about, N. G. L. i. 157.

HRANG

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a noise, din, tumult, as of a crowd, Grág. i. 5; spelt hrong, Mork. 110 (in a verse).

hrani

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a blusterer; hann er mesti hrani.

COMPDS: hranalegr, hranaskapr.

II. a pr. name, Sturl.

hrap

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ruin, falling down, freq.; stjörnu-hrap, a shooting star.

HRAPA
Zoëga

(að), v.

1) to hurl, with dat. (h. e-m til helvítis);

2) to hurry on, hasten (h. ferð sinni);

3) to rush on, hurry (h. á fund e-s); h. til dauðans: banans, to rush headlong to destruction;

4) to fall, tumble down (~ði hann niðr í fjöruna).

Cleasby-Vigfusson

að, to fall, tumble down, Fs. 70, Ann. 1339, Th. 76, Al. 76: to fall into an abyss, down a precipice, hröpuðu þeir af hæðinni, Landn. 147; h. til helvítis, Hom. 87; eg sá Satan svo sem eldingu h. af himni, Luke x. 18; hann hrapar í pyttinn, Fs. 158; h. ofan, Al. 146; hrapaði hann niðr í fjöruna, Fms. viii. 75; hann er að h. klett af klett, a ditty: of a shooting star, stjörnur munu af himnum h., Matth. xxiv. 29, (stjörnu-hrap.)

β. to fall in ruin; hvort hús mun yfir annat h., Luke xi. 17, xiii. 4; but not usual, ‘hrynja’ being used of a house, wall, tower, rock which falls; hrapa of a man who falls from them.

II. to rush headlong, hurry; hrapa á fund e-s, Fms. i. 303; er þú hrapar svá til banans, vi. 115: h. í e-t, to rush into, H. E. i. 469; h. at e-u, to hurry on a thing, Fs. 41; ef maðr hrapar svá at grepti at kviðr berr at önd sé í brjósti, K. Þ. K. 26: with dat., eigi skulu þér h. því svá, Ölk. 36; hitt mundi mitt ráð at h. eigi ferðinni, Eg. 577, Fms. v. 43; ok hrapaðir þeim svá til helvítis, vii. 123.

hrapaðr
Zoëga

m. hurry; af hrapaði, hurriedly.

Cleasby-Vigfusson

m. hurry; at hrapaði, hurriedly, Fms. ix. 377, Sturl. i. 83, Ann. 1417.

hrapan
Zoëga

f. downfall.

Cleasby-Vigfusson

f. downfall, Fms. ii. 276, Al. 40.

hrapa-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), mod. hrapar-ligr, hurried, disastrous; mæla h., to bluster, Ísl. ii. 350, Sturl. i. 166 C; fara hrapalliga, to rush headlong like a fool, Hrafn. 15.

Hrappr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name; see hreppr.

hrap-orðr
Zoëga

a. hasty in one’s language (Sæmundr varð við h.).

Cleasby-Vigfusson

adj. using blustering language, Sturl. iii. 113, v. l.

HRASA

No entry

Cleasby-Vigfusson

but better rasa (q. v.), where the references will be given in full, see introduction to letter H:—to stumble; the aspirated form is only used in a few cases, og hrasaði bland ræningja, Gr. λησταις περιέπεσεν, Luke x. 30; hrasaðr, 36: eccl. to stumble in sin, Pass., Vídal. passim.

hrasan

No entry

Cleasby-Vigfusson

hrösun, f. stumbling, sinning, N. T., Pass., Vídal.

hrat

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Ivar Aasen rat], refuse: esp. the skins, stones, etc. of berries (berja-hrat) which one spits out: the droppings of birds, það er eins hrat úr hrafni.

HRATA
Zoëga

(að), v.

1) to reel, stagger (hann ~ði við, en féll eigi);

2) to tumble down, fall (~ði hann ofan af þekjunni).

Cleasby-Vigfusson

að, better and older rata (q. v.), vrata: [in mod. usage the aspirated form is used in the sense to stagger, stumble, but rata in the sense to find one’s way; but that in both senses rata is the true form is shewn by alliteration, as in Skv. 1. 36, cp. also Vsp. 51; also by the form rati, a headlong fool]:—to stagger, fall, tumble; ok hrataði hann ofan af þekjunni, Nj. 114; þau hrata í gil nokkut ofan, Bs. i. 442, Sturl. ii. 137; hann hrataði af ok kom niðr standandi, 138; þá reið at honum brúnássinn ok hrataði hann inn aptr, Nj. 202; nema menn rati (hrati?) á eðr hrindisk á, Grág. ii. 96: to stagger, Önundr rataði (hrataði, v. l.) við lagit, Eg. 379; hann hrataði við en féll eigi, Fms. vi. 66; hann var hrumr ok hrataði áfram, vii. 22, Fs. 38, 52.

hrati
Zoëga

m. rubbish, trash.

Cleasby-Vigfusson

a, m. rubbish, trash, Bs. i. 601.

HRAUKR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hreâc; Engl. rick], a small stack, torf-h.; cp. hroki.

hrauk-tjald
Zoëga

n. rick-formed tent.

Cleasby-Vigfusson

n. a rick-formed tent, Fas. ii. 273, Bárð. 178.

hraumi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. hreâm], a noisy fellow, Edda (Gl.)

HRAUN
Zoëga

n.

1) rugged ground, wilderness;

2) lava field, lava.

Cleasby-Vigfusson

n. [akin to hruni, hrjóna, and hrynja (q. v.), and thus from a lost strong verb jó, au, u; hrjúfr, hrúðr, hreysi, hrjóstr (q. v.) seem all to be akin]:—prop. a rough place, a wilderness, and is used so esp. by Norse writers and in the oldest poems: in Norse local names, Raunen, bare rocks in the sea, as opp. to hólmr, a grassy islet, Fritzner s. v.: a giant is in poetry called hraun-búi, -drengr, -hvalr, -skjöldungr, = the dweller, hero, whale, king of the wilderness, Hým., Hkv. Hjörv., Haustl., Fas. ii. 306.

B. In volcanic Iceland the word came to mean a lava field when cold, a burnt place (not the fresh glowing lava), freq. in the Sagas as well as in mod. usage, Bjarn. 36, 52, Nj. 248, Grág. ii. 282, Landn. 280, Hrafn. 26, Eb. 132–138, Bs. i. 540; um hvat reiddusk goðin, er hér brann hraunit er nú stöndum vér á (Bs. i. 22), the famous words of Snorri in the parliament of A. D. 1000; the place of the alþingi being a burnt out lava field.

II. in Icel. local names freq., Hraun, Hraun-dalr, -fjörðr, -gerði, -holt, -höfn, etc., Landn.: esp. in relation to fields of lava, Borgar-hraun, id. …

Shortened here. Read the full article →

hraung

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = hrang, q. v.

hraunóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rugged, Orkn. 208 (in a Norse landscape).

Hrauns-verjar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men from Hraun, Bs. i. 643.

Hraun-dælir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men from Hraundalr.

Hraun-firðingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a man from Hraunfjörðr, Landn.

Hraun-gerðingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a man from Hraungerði, id.

HRAUSTR
Zoëga

a.

1) valiant, doughty;

2) strong, hearty (gamall, en þó ~).

Cleasby-Vigfusson

adj. [Germ. rüstig], strong, valiant, doughty, of a warrior, Ísl. ii. 264, 366, Fms. i. 52, iv. 122, vi. 3, vii. 4, Ld. 46, Ó. H. 218, Anal. 169, Eb. 148, and passim.

2. strong, hearty; hann var þá hniginn nokkut ok þó hinn hraustasti ok vel hress, Ld. 56; gamall ok þó h., Fs. 156; heill ok h., hale and hearty, Grág. i. 163, Fb. ii. 383; var hón þá enn hraust kona, Ísl. ii. 453; mun þá eigi hraust kona íllum manni gefin, Sd. 150; ú-hraustr, weak, invalid.

hraust-leikr
Zoëga

m. prowess, valour.

Cleasby-Vigfusson

m. and hraust-leiki, a, m. prowess, gallantry, Bær. 20, Fms. iii. 3, xi. 375; frægða, frama-verka ok hraustleika (gen.), Fb. ii. 136, passim.

hraust-liga
Zoëga

adv. valiantly.

Cleasby-Vigfusson

adv. valiantly, doughtily, Fms. i. 88, v. 318, Post. 645. 87.

hraust-ligr
Zoëga

a. bold, valiant.

Cleasby-Vigfusson

adj. bold, valiant, manly, 655 ii. 1, Nj. 204: medic. strong-looking.

hraust-mannligr
Zoëga

a. = hraustligr.

Cleasby-Vigfusson

adj. = hraustligr, Hkr. iii. 427, v. l.

hraust-menni
Zoëga

n. a strong, stout man.

Cleasby-Vigfusson

n. a stout, strong man, Fs. 128, Finnb. 326.

hrái

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. crudeness.

HRÁKI
Zoëga

m. spit, spittle.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [cp. A. S. hraca = throat; Germ. rachen; also A. S. hræcan, Engl. to retch in vomiting, hawk in spitting]:—spittle, Edda 19, 47 (mythical), Sks. 540, N. G. L. i. 339, K. Á. 6, Stj. 37, Mar. passim. hráka-skírn, f. baptism with spittle in lieu of water, 671. 16.

HRÁR
Zoëga

(hrá, hrátt), a.

1) raw, of meat or food (hrár fiskr, hrátt kjöt);

2) raw, fresh, sappy (h. viðr).

Cleasby-Vigfusson

hrá, hrátt, adj. [A. S. hreow = crudus, whence Engl. rough and raw; Germ. rauh; Dan. raa]:—raw, only of meat or food; eta hrátt, Hkv. 2. 6, Hom. 84, Fbr. 97, Karl. 426; hrán fisk, Al. 171.

2. raw, fresh, sappy; góð jörð ok hrá, Edda 150 (pref.); hrár viðr, a sapling, young plant, Grág. ii. 298, Fb. i. 342, Skm. 32.

hrá-blautr
Zoëga

a. moist, raw, of hides (nautshúð hráblaut).

Cleasby-Vigfusson

adj. raw, of hides or the like, Fms. iii. 18, Stj. 416.

hrá-fiskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a raw fish, Rb. 348.

hrá-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. rawness, 677. 15.

hrá-skinn
Zoëga

n. shelter, refuge.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘raw-skin:’—but used (it is hard to say why) in the sense of a shelter, refuge; höfðu þeir hráskinn hjá feðrum sínum (v. l. hald ok traust), Fbr. 8; Guð, drottinn er minn styrkr ok stuðning, ok mitt ráskinn ok frjálsari, Stj. 51. hráskinns-leikr, m. a kind of game, ‘hide and seek (?),’ Bárð. 174.

hrá-slagi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. dampness in houses.

hrá-viði
Zoëga

n. saplings, young plants.

Cleasby-Vigfusson

n. saplings, young plants; höggva sem h., Fas. i. 451, Þorf. Karl. (A. A.) 198; allt eins og kvistir af hretviðri hristir, á hráviðar-lauki, Hallgr.

hrá-þefr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the smell of a carcase, Barl. 151.

hrá-æti
Zoëga

n. raw flesh used asfood.

Cleasby-Vigfusson

n. raw food, Fbr. 72.

HREÐA
Zoëga

f., see hrœða.

Cleasby-Vigfusson

u, f., mod. form hræða, a bugbear, bogle; at jafnan myndi vera nokkurar hreður í Miðfirði … hefir þar jafnan verit deilu-gjarnara en í öðrum héruðum, Þórð. 59 new Ed.; svá segir mér hugr um, at sjaldan muni hreðu-laust í þessu héraði, 22.

2. in mod. usage in western Icel. hræða or hreða means a scarecrow, whence metaph. hræða, a poor, harmless creature; as also, það sást eingin hræða, not a soul was to be seen.

II. a nickname, Þórð.

hreði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., mod. hroði, offal, rubbish, refuse, Eluc. 41 (spelt hröði).

II. [A. S. hryðer = a heifer], poët. a bull, Edda (Gl.): in local names, Hreða-vatn, Landn.

HREÐJAR

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hreðr, f. pl. [A. S. hreder = viscera], the scrotum, N. G. L. i. 81, Edda 46, Grett. (in a verse); hest-reðr, Fms. vi. 194 (in a verse).

hrefna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hrafn], prop. a she-raven.

2. a whale, = hrafnreiðr, q. v.

3. a part of a ship, Edda (Gl.)

II. a pr. name, Landn.

hrefni

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hremni, n. a plank in a ship, viz. the fifth from the keel, Edda (Gl.); ef (skip) brotnar fyrir ofan hrefnis-skor (spelt refnis skor and v. l. ræfsing, renni skor), N. G. L. i. 283: in poetry a ship is hrefnis goti, hrefnis stóð, the steed of the h. The h is warranted by alliteration.

HREGG
Zoëga

n. storm, blast (var bæði h. ok regn).

Cleasby-Vigfusson

n. storm and rain, Edda 99, Am. 18, Fs. 129; var bæði hregg ok regn, Eb. 266, Fms. vii. 195; h. ok sjádrif, ii. 177; kastaði þá enn hreggi á móti þeim, Fas. ii. 80; h. eða rota, Bs. i. 339, N. G. L. i. 388; hríð með hreggi, Eb. 206, Lex. Poët.; kulda-h., a chilly, rainy wind; kafalds-h., snow and wind: in poetry the battle is the hregg of weapons, Valkyriur, Odin, etc., see the compds in Lex. Poët.

COMPDS: hreggblásinn, hreggmímir, hreggnasi, hreggrann, hreggskár, hreggskúr, hreggtjald, Hreggviðr, hreggviðri, hreggvindr, hreggþjálmi.

hregg-blásinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. blown by the gale, Hallfred.

hregg-mímir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., mythol. name of one of the heavens, Edda (Gl.)

hregg-nasi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Eb.

hregg-rann

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., hregg-salr, m., poët. ‘gale-house,’ i. e. the sky, Leiðarv. 17, 25, Geisli 61.

hregg-skár

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stormy, Merl. 1. 65.

hregg-skúr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a tempestuous shower, Sks. 227.

hregg-tjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘gale-tent,’ i. e. the heaven, Lex. Poët.

Hregg-viðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name, Fas.

hregg-viðri
Zoëga

n. tempest.

Cleasby-Vigfusson

n. a tempest, Fms. ii. 177.

hregg-vindr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a tempestuous gale, Grett. (in a verse).

hregg-þjálmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ‘wind-trap,’ i. e. the heaven, poët., Leiðarv. 4.

HREIÐR
Zoëga

n. bird’s nest.

Cleasby-Vigfusson

n. [Dan. rede, prob. akin to Ulf. vriþus = ἀγέμη; A. S. vræd; Engl. wreath; Swed. vrad; Dan. vraad;—all meaning a wreath, from vríða, to wreath]:—a bird’s nest, Grág. ii. 346, Gþl. 542, Greg. 55, Fms. vi. 153, Merl. 1. 26, Stj. passim; ara h., an eagle’s nest, Fagrsk. 146: the saying, sá er fuglinn vestr er í sitt h. drítr: hreiðr-böllr, m. a ‘nest-ball,’ an egg, Krók. 64 (in a pun), and hreiðr-balla, að, = eggja = to egg on, id. (a pun).

hreiðrask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to nestle, Stj. 81, Fms. vi. 153: mod. hreiðra sig.

HREIFI
Zoëga

m.

1) wrist, = úlfliðr;

2) the hand and fingers;

3) seal’s fin, flipper.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the wrist, Edda 110, Fms. i. 167, Sturl. ii. 104, Bs. i. 658:—sels-hreifi, a seal’s fin, Eb. 272; and so in mod. usage.

hreifingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. good cheer, high spirits; better reifingr.

HREIFR

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., old form reifr (q. v.), merry, gladsome.

HREIMR
Zoëga

m. scream, cry.

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. A. S. hreâm = noise, hrêmig = noisy, hrêman = to cry; Hel. hrôm, to cry out; ream or reem is still used in Lancashire; cp. Engl. sc-ream]:—a scream, cry; óp né (h)reimr, Hom. 29; íllr h. armra sálna, 31; íllr h., Fms. vii. 84 (in a verse); orða h., Lil. 72: a nickname, Sturl. hreim-samr, adj. noisy, peevish, Fas. iii. 156.

hreina
Zoëga

(-da, -dr), v. to make (swine) squeal (ef svín eru hreind).

Cleasby-Vigfusson

d, causal from hrína: to make to squeal, of swine, Al. 171; ef svín eru hreind, made to squeal, Konr.

hreinask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to be cleaned.

hreinlífis-kona

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a nun, Mar.

hreinlífis-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a friar, Sks. 96, Fms. x. 408, Hom. 93.

HREINN
Zoëga

I)

a.

1) clean (hrein klæði);

2) bright (hreinir kyndlar, hrein vápn);

3) clear (hrein rödd);

4) pure, sincere.

II)

(-s, -ar), m. reindeer.

Cleasby-Vigfusson

1. adj. [Ulf. hrains = καθαρός; A. S. hrân; lost in Engl., except in the verb to rinse; O. H. G. hreini; Germ. rein; Dan.-Swed. ren]:—clean; h. líndúkr, Hom. 138, Fs. 1; hrein klæði, Fms. vi. 207; gott korn ok hreint, Sks. 326; hreint vatn, Gd. 22; h. lögr, Alm. 35; hrein munnlaug, H. E. i. 489; h. mjöll, fresh snow, Rm. 26.

β. bright; hreinir kyndlar, bright candles, Sól. 69; hreint bál, a bright flame, Lex. Poët.; h. sól, the bright sun, id.; h. ok gagnsær, Hom. (St.) 15. 13; hreint sverð, hrein vápn, Fms. x. 360, Rétt. 120; h. rönd, a bright shield, Lex. Poët.

γ. eccl., hrein kvikendi, clean beasts, Hom. 29.

II. metaph. clean, pure, sincere; hreint hjarta, h. hugr, hrein iðran, hreint líf, Bs. i. 270, Sól. 7, Barl. 93, N. T., Vídal., Pass. passim.

β. = Gr. καθαρός in the N. T. of the cleansed leper; ú-hreinn, unclean; tá-hreinn, quite clean.

2. m. [the word is prob. of Finnish origin. From the words of king Alfred, (þa deor he hâtað hrânas, Orosius i. 1, § 15, Bosworth’s Ed. …

Shortened here. Read the full article →

hreinsa
Zoëga

(að), v.

1) to make clean, cleanse;

2) to purge, clear (h. land af víkingum).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. hrainsjan; Engl. rinse; Dan. rense], to make clean, cleanse, Sks. 583, 605, Fms. ii. 261, Nj. 270, passim: to purge, clear, h. land af víkingum, Fms. i. 93, vii. 18, Anal. 249; h. líkþrá, to cleanse (heal) leprosy, Post., N. T.; líkþráir hreinsast, Matth. xi. 5, Johann. 95, Fms. xi. 309: metaph. to purify, Post. 645. 77, 94, Hom. 97, N. T., Vídal., Pass.

hreinsan
Zoëga

f. cleansing.

Cleasby-Vigfusson

f. cleansing, purification, K. Á. 20, Hom. 64, 65, passim. hreinsunar-eldr, m. the cleansing fire, purgatory, Fms. vii. 38; land-h., clearing the land of miscreants.

hrein-bjálbi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a reindeer’s skin, Fær. 42, Ó. H. 198, 218.

hrein-braut

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the reindeer’s track, Egil; see hreinn, m., sub init.

f., hrein-vastir, f. pl., hrein-ver, n. a wilderness, Edda (in a verse).

hrein-drif

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a snow-drift, Sks. 230, v. l.

hrein-dýri
Zoëga

n. reindeer.

Cleasby-Vigfusson

n. a reindeer, Fær. 42, Sks. 62 new Ed.

hrein-ferðugr
Zoëga

a. pure, chaste.

Cleasby-Vigfusson

adj. pure and chaste, Bs. i. 241, ii. 43, Karl. 553, Lil. 33, 68.

hrein-gálkn
Zoëga

n. poet. wolf (?).

Cleasby-Vigfusson

n. a απ. λεγ., Hým. 24; no doubt falsely for hraun-gálkn = a monster of the wilderness: hraun and hölkn are twin words used alliteratively.

hrein-getning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the immaculate conception, Magn. 468.

hrein-görr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. made bright, of a shield, Bragi.

hrein-hjartaðr
Zoëga

a. pure of heart.

Cleasby-Vigfusson

adj. pure of heart, Sks. 90, Bs. ii. 61, Matth. v. 8.

hrein-látr
Zoëga

a. clean, chaste.

Cleasby-Vigfusson

adj. cleanly, clean: metaph. pure, Sks. 435, Barl. 18.

hrein-leikr
Zoëga

m.

1) cleanliness;

2) chastity.

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), m. cleanliness: metaph. purity; h. hjartans, Hom. 11, Mar.: chastity, Al. 58, K. Á. 74.

hrein-liga
Zoëga

adv.

1) cleanly;

2) with purity.

Cleasby-Vigfusson

adv. cleanly, Bs. i. 711, Sks. 134, 436: metaph. with purity, sincerity, Fms. v. 241, Hom. 86, Best. 48: with chastity, 671. 6.

hrein-ligr
Zoëga

a.

1) clean, cleanly;

2) pure.

Cleasby-Vigfusson

adj. cleanly, clean, Bárð. 171, Dipl. v. 10, passim: metaph. pure, chaste, Mar.

hrein-lífi
Zoëga

n. pure life, chastity.

Cleasby-Vigfusson

n. a clean, pure life, chastity, Hom. 67, Lil. 27, N. T., Vídal., Pass, passim.

2. in Roman Catholic times esp. of monastic life, Hom. 93, Bs. i. 269, passim.

COMPDS: hreinlífiskona, hreinlífismaðr.

hrein-lífr
Zoëga

a. pure of life.

Cleasby-Vigfusson

adj. clean-living, pure of life, Bs. i. 275, Hom. (St.) 3, Nikd. 34, passim; opp. to saurlífi and saurlífr.

hrein-lyndr
Zoëga

a. pure of heart, upright.

Cleasby-Vigfusson

adj. (hrein-lyndi, n.), upright, Leiðar. 4.

hrein-læti
Zoëga

n. cleanness, chastity.

Cleasby-Vigfusson

n. cleanliness, Edda ii. 246, freq.

hrein-mannligr
Zoëga

a. of noble or manly bearing.

Cleasby-Vigfusson

adj. clean and manly, of noble bearing, stout-looking; h. á hesti, Karl. 234:—mod. hrefmannlegr, adj., in the same sense.

hrein-skilinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sincere: hrein-skilni, f. sincerity, uprightness.

hrein-staka
Zoëga

f. reindeer skin.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a reindeer cloak, Hkr. ii. 250.

hrein-viðri

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. bright, clear weather.

HREISTR
Zoëga

n. scales (of fish).

Cleasby-Vigfusson

n. scales, of fish, 656 C. 13, Sks. 168, Anecd. 6, passim. hreistr-kambr, m. a scaly comb, Stj. 98.

hreistra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to cover with scales: hreistraðr, part. scaly.

HREKJA
Zoëga

(hrek; hrakta, hröktum; hrakiðr, hraktr), v.

1) to drive away, chase off (h. e-n af máli);

2) to annoy, vex, ill-treat (Sigmundr sagðist heldr vilja h. þá sem mest); h. e-n í orðum, to scold and abuse one;

3) to damage, spoil (h. mál fyrir e-m); absol., h. fyrir e-m, to do damage to one;

4) to abuse (= h. e-n í orðum).

Cleasby-Vigfusson

pret. hrakti; part. hrakiðr, Orkn. 424, mod. hrakinn, neut. hrakt, Sturl. ii. 169: [akin to Goth. vrikan, A. S. wrecan, Engl. wreak, wreck, see introduction to letter H]:—to worry, vex; h. e-n í orðum, to scold and abuse one, Fms. vii. 319, Fs. 173; þau bityrði er Skarphéðinn hrakti yðr Ljósvetninga, Nj. 223; ámæla þær honum í hverju orði ok hrekja, Finnb. 228: to confound, mér þaetti bezt við þann at eiga, er allir hrekjask fyrir áðr, by whom all people are confounded, Hrafn. 16; Sigmundr sagðisk heldr vilja h. þá sem mest, Fær. 165, Fs. 33, 129, Sturl. ii. 169, Bs. ii. 143; hann eyðir málit fyrir Erni ok hrekr hann sem mest af málinu, Fs. 125: víghestrinn hafði hrakit hrossin, Eb. 36 new Ed.

β. a naut. term, of ships driven out of their course, freq. in mod. usage; either impers., e-n hrekr, one is driven and wrecked; or reflex., þeir hröktust fimm vikur sjávar, they were driven for five miles on the sea: also of a ship, skipið (acc.) hrekr, the ship has drifted, cp. Bs. i. 817; of sheep in a snow storm.

hrekkja

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to tease or play tricks on one.

hrekkjóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. tricky, mischievous, e. g. of a bad boy; hann er h. bæði við menn og skepnur.

HREKKR
Zoëga

(pl. -ir), m. trick, piece of mischief (hrekkir ok slœgðir).

Cleasby-Vigfusson

m., pl. ir, gen. pl. ja, [Dan. rænke], a trick, piece of mischief, Mag. 9, Fas. ii. 372, Nikd. 40; hrekkir ok slægðir, Stat. 273.

hrekkvíss
Zoëga

a. tricky, mischievous.

Cleasby-Vigfusson

adj. tricky, mischievous, Eluc. 28, Fs. 46, Róm. 293, 299 (= factiosus of Sallust).

hrekkvís-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hrekkvíss.

hrekk-vísi
Zoëga

f. trickiness.

Cleasby-Vigfusson

f. trickiness, mischievousness, Róm. 254, 347.

hrella
Zoëga

(-da, -dr), v. to distress, annoy, trouble (h. e-n).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a nickname, Rd.

HRELLA
Zoëga

(-da, -dr), v. to distress, annoy, trouble (h. e-n).

Cleasby-Vigfusson

d, [cp. slang Engl. to rile], to distress, with acc., Bs. i. 438, Stj. 364: pass. to be distressed, grieved, 625. 75, Stj. 325.

hrelling
Zoëga

f. anguish, affliction.

Cleasby-Vigfusson

f. anguish, affliction, Hrafn. 17, Bs. i. 184, Ísl. ii. 417, Rom. ii. 9, N. T., Vídal.

HREMMA
Zoëga

(-da, -dr), v. to clutch.

Cleasby-Vigfusson

d, [hrammr; Ulf. hramjan = σταυρουν, i. e. to nail to the cross; cp. O. H. G. ramen; Dan. ramme = to hit]:—to clutch, Bjarn. 12, Sturl. ii. 203, Fas. ii. 231, Or. 35: part. hremmdr, Sturl. iii. 90, 103.

hremsa
Zoëga

I)

(að), v. = hremma.

II)

f.

1) clutch;

2) poet. shaft.

Cleasby-Vigfusson

1. að, = hremma, Fs. 45.

2. u, f. a clutch, Konr. 25: poët. a shaft, Edda (Gl.), Lex. Poët.

hreppa
Zoëga

(-ta, -tr), v. to catch, obtain; en er hann hreppti áverkann, when he received the wound.

Cleasby-Vigfusson

t, [A. S. hreppan = tangere], to catch, obtain; nú fæ ek eigi þat af þér tekit er þú hefir hreppt, Grett. 114 A; þá hét hann á hinn sæla Þorlák biskup at hann skyldi skipit hreppa, that he might catch up the lost boat, Bs. i. 338; en er hann hreppti áverkann, when he caught the blow, was hit, Gullþ. 51; margr veit hverju hann sleppir en ekki hvað hann hreppir, a saying.

hreppa-dómr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a Rape court, Grág. i. 245, 448.

hreppa-lög

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the laws and rules of a Rape, Grág. i. 443.

Hreppa-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a man from the district Hreppar, Sturl. ii. 248.

hreppa-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. Rape affairs, Grág. ii. 178 new Ed.

hreppa-mót

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the march or border of two Rapes, Grág. i. 444.

hreppa-skil
Zoëga

n. pl. poor-law matters.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. Rape business, Lv. 17; in mod. usage, the autumn meeting held in every Rape.

hreppa-tal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the census of a Rape, Grág. i. 443.

HREPPR
Zoëga

(-s, -ar), m. poor-law district (in Iceland).

Cleasby-Vigfusson

m.:—this word remains in ‘the Rape of Bramber’ in Sussex, and is undoubtedly Scandinavian, being probably derived, as Pal Vídalín suggested, from hreppa, and thus originally meaning a share, allodium; it may be that the proper name Hrappr (Landn.) is akin (= a yeoman, master of a Rape?); for the bad sense of that name (= a traitor) is a metonyme, borrowed from the person of that name in the Njála. After the introduction of Christianity, all Icel. was, for the maintenance of the poor, divided into poor-law districts called hreppar, which still exist, being in most cases, though not always, identical with the sókn or parish; and it is remarkable that the district round the Bishop’s seat at Skalholt bears the local name Hreppar, indicating that this division had the Bishop’s house as its nucleus. The occurrence therefore of this name in the Landn. is an anachronism; as probably are also the few instances in which hreppr is used as an appellative in records of the heathen age, e. g. Lv. l. c. It is not known when the division into Rapes took place; perhaps it took place gradually during the 11th century; vera á hrepp, koma á hreppinn, to be or become a pauper. …

Shortened here. Read the full article →

hreppsóknar-menn

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the members of the five Rape councils, Grág. i. 295, 455, passim.

hrepps-fundr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a Rape meeting, Grág. i. 296, 446, 448.

hrepps-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a franklin of a certain Rape, Grág. i. 248, 256, 262, 295, 445.

hrepps-sókn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the management of a Rape, the office of the Rape councils, = mod. hreppstjórn, Grág. i. 445.

hrepps-stjóri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hreppstjóri, Grág. i. 262.

hrepps-úmagi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a pauper.

hrepp-stefna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = hreppsfundr, Sturl. i. 185.

hrepp-stjóri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘Rape-steerer,’ overseer, Jb. 186, Vm. 116: in each Rape in Icel. the best yeoman is chosen as hreppstjóri by the sheriff (amtmaðr) or, as in former days, by the parishioners, but he is not paid; he has, jointly with the parish priest, to manage the business of the Rape, esp. to see to the maintenance of the poor, fix the poor-rate of each franklin, and, as there are no poor-houses, to arrange the distribution of the poor (úmagar) among the parishioners. In the days of the Commonwealth there was a committee of five members, called hreppstjórnarmenn (q. v.), which discharged the duties of the present hreppstjóri; með ráði heima-prests ok hreppstjóra, Vm. 116. This word does not occur in the Grágás, but only after A. D. 1281; for the reading hreppstjóri in the D. I. i. 199 (in a deed supposed to be of A. D. 1150) is only found in a mod. transcript, and the original prob. had hreppstjórnarmenn (pl.)

hrepp-stjórn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the office of a hreppstjóri, Jb. 184: the management of a Rape, K. Á. 96, Jb. 178. hreppstjórnar-þing, n. = hreppa-skil or hreppsfundr, Jb. 182.

HRESS
Zoëga

a. hale, hearty, in good spirits.

Cleasby-Vigfusson

adj. [cp. A. S. and Hel. hrôr, and prob. akin to hraustr, qs. ‘hrers;’ cp. Germ. rührig, rüstig]:—hale, hearty, in good spirits; hann var af æsku-aldri ok þó maðr inn hressasti, Eg. 202; en þó var Kveldúlfr hress maðr ok vel færr, 84; hraustr ok vel hress, Ld. 56; en er allr herrinn hafði drukkit, þá vórum vér hressir, Al. 167; hann var hinn hressasti, he was quite well (after a sickness), Sturl. ii. 182; ú-hress, low, sickly, Stj. 374.

hressa
Zoëga

(-ta, -tr), v.

1) to refresh, cheer;

hann bað hann ~ sik, he bade him cheer up;

refl., ~st, to recover strength, be refreshed;

2) to restore (~ staðinn).

Cleasby-Vigfusson

t, to refresh, cheer; hressa kararmenn, 655 xiii. B. 3; h. halta, Mar.; hón lét gera honum laugar ok h. hann, Bret. 164; tökum nú til fæðu ok hressum oss, 656 C. 22; hann bað hann hressa sik, he bade him be of good cheer, bade him cheer up, Eg. 102: with prepp., h. upp, to restore a building, 623. 14; at hann skyldi ráðask norðr til Múnka-þverár ok h. staðinn, Sturl. i. 223.

II. reflex. to recover one’s strength or spirits, be refreshed, Fms. ii. 59, 270, vi. 303, Finnb. 234, Bs. i. 319, Fas. ii. 356, Eg. 645.

hressing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. recovery of strength, refreshment.

hress-leiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. good health, heartiness, Fms. iv. 13.

HRET
Zoëga

n. storm, = hregg.

Cleasby-Vigfusson

n. a tempest, storm, Edda 99, Hkr. i. 282: freq. in mod. usage, esp. of a lasting storm and tempest, viku-hret, hálfs-mánaðar-hret, a tempest lasting a week or fortnight; Þorra-hret, Jónsmessu-hret, a tempest in the month of Thorri, on St. John Baptist’s day; kafalds-hret, a snow storm.

hret-viðri

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a tempest, Þd., Sturl. (in a verse).

HREYFA
Zoëga

(-ða, -ðr), v. to move, stir, with acc.;

refl., ~st, to put oneself in motion, stir.

Cleasby-Vigfusson

ð, [Ivar Aasen royva], to stir, with acc., (but in mod. usage, with acc. of a person, and dat. of a thing); nú varðar eigi þótt sá seyðr rjúki er þeir hafa hreyft, Fms. vi. 105; engi knút fékk hann leyst ok engi álar-endann hreyft, Edda 28.

II. reflex. to put oneself into motion, stir, Mag. 93: of a bird (= beina flug), rœyfðisk inn hösfjaðri, Fagrsk. (Hornklofi), of the raven, to shake his feathers, cp. Fms. x. 130 (in a verse); hann hreyfðisk at fljúga, Konr.; feldr nokkurr liggr þar—mér þykkir sem hræfisk (i. e. hrœyfisk) stundum er ek lít til, Fas. ii. 167.

2. metaph., hefsk upp ok hreyfisk í farsælligum hlutum, Stj. 376.

III. this word, which in old writers is of rare occurrence and limited in sense, has in mod. usage become one of the general terms for to move, stir, and is usually, though erroneously, spelt with ei, hreifa; hreifa við e-u, to touch on a thing; hreifa sig, to stir the limbs; hann hreifir sig ekki, he does not stir:—also with dat., h. e-u máli, to move, bring forward a case; hann hreifði því ekki, he did not even mention it; hvar sem ófriðr hreifir sér, Pass. …

Shortened here. Read the full article →

hreyfing

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. motion, movement, (mod. and spelt hreifing.)

hreykja

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [hraukr], to puff up; h. sér, þeir sem hreykjast heldr hátt hrapa fyrri vonum, Grönd.

hreyrar

No entry

Cleasby-Vigfusson

see heyrar.

HREYSI
Zoëga

n.

1) = hreysar;

2) cave, den (skríða í ~).

Cleasby-Vigfusson

n. and hreysar, f. pl., Fms. v. 70, Jb. 211, N. G. L. i. 14, 431; [Ivar Aasen rös; cp. Dunmail Raise (i. e. Dunmail’s Cairn) in Westmoreland]:—a heap of stones (= Icel. urð), where wild beasts abide, Hým. 35; holt ok hreysar, Fms. v. 70; hölkn eða hreysar, Jb. 211; hangar eðr hreysar, N. G. L. i. 14, 431; þeir drógu í burt líkama hans ok reyrðu í hreysi nokkuru, Fms. vii. 227; skríða í hreysi, to slink into a den, Hkv. 1. 33, Lv. 61; í hreysum eðr holum, Bárð. 168; liggja í hreysum, Fms. vi. 425; þú liggr þá í hreysum eðr fylgsnum, viii. 157, Konr. 22.

2. in mod. usage = a poor wretched cottage, a hovel.

COMPDS: hreysiköttr, hreysivísla.

hreysingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. in íll-hreysingr, a savage ruffian.

hreysi-köttr
Zoëga

m. ermine, weasel.

Cleasby-Vigfusson

m. a wild cat, Stj. 93.

hreysi-vísla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a weasel, Rb. 356.

hreysta
Zoëga

(-sta, -str), v. to encourage make valiant;

~ sik, to cheer up, take heart or courage.

Cleasby-Vigfusson

t, to make valiant, Finnb. 332; h. sik, to comfort oneself, cheer oneself up, Grett. 138.

HREYSTI
Zoëga

f. valour, prowess.

Cleasby-Vigfusson

f. [hraustr], valour, prowess, Eg. 16, Nj. 266, Fs. 55, Gullþ. 65, Fms. i. 34, vi. 58, vii. 326, Eb. 116, Fas. iii. 144, passim.

COMPDS: hreystibragð, hreystimaðr, hreystimannliga, hreystimannligr, hreystiorð, hreystiraun, hreystiverk.

hreysti-bragð
Zoëga

n. feat of prowess.

Cleasby-Vigfusson

n. a feat of prowess, Karl. 417, 451.

hreysti-liga
Zoëga

adv. stoutly, boldly.

Cleasby-Vigfusson

adv. stoutly, boldly, Fms. i. 42, Ísl. ii. 369.

hreysti-ligr
Zoëga

a, stout, bold.

Cleasby-Vigfusson

adj. stout, bold, Nj. 200.

hreysti-maðr
Zoëga

m. valiant man.

Cleasby-Vigfusson

m. a valiant man, Eg. 73, Edda 16, Fb. ii. 72.

hreysti-mannliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. gallantly, Fms. vii. 289.

hreysti-mannligr
Zoëga

a. gallant, bold.

Cleasby-Vigfusson

adj. gallant, bold, Fms. ii. 120.

hreysti-orð
Zoëga

n. word of prowess.

Cleasby-Vigfusson

n. a word of prowess, Fms. i. 180.

hreysti-raun
Zoëga

f. trial of valour.

Cleasby-Vigfusson

f. a trial of valour, Fms. vi. 260.

hreysti-verk
Zoëga

n. deed of prowess.

Cleasby-Vigfusson

n. a deed of prowess, a deed of derring-do, Fms. ii. 105, Finnb. 330.

HREYTA
Zoëga

(-tta, -tt), v. to cast, scatter, throw about, with dat. (h. mold-inni, hringum).

Cleasby-Vigfusson

t, [hrjóta], to spread, scatter, throw about, with dat., Rm. 35, Am. 43, Sks. 226, 229, Eb. 200 new Ed.

hreyting
Zoëga

f. spreading, scattering.

Cleasby-Vigfusson

f. a spreading, Lv. 75.

hreytir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sprinkler, Lat. sparsor, Lex. Poët.

hreyti-speldi
Zoëga

n. top (a child’s toy).

Cleasby-Vigfusson

n. a top, as a child’s toy, Fms. iii. 227.

hriflingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of shoes or stockings (?), Parc. (thrice), a part of Percival’s dress when he left his mother. hriflinga-björg, f. a hand to mouth life, Fas. iii. 538.

hrifs
Zoëga

n. robbery, pillaging.

Cleasby-Vigfusson

n. robbery; rifs ok rán, Stj. 236, Fms. xi. 252, Fb. i. 363.

hrifsa
Zoëga

(að), v. to rob, pillage.

Cleasby-Vigfusson

að, or older rifsa, [cp. A. S. reafian; Engl. to rob, rifle; Scot. reif, reff = plunder, reiver = robber; Germ. rauben, etc.]:—to rob, pillage; rifsa ok grápa, Stj. 78, 154; rænt ok rifsat, 236; hripsa ok ræna, Thom. 534.

hrifsan
Zoëga

f., = hrifs.

Cleasby-Vigfusson

f. a robbing, pillaging, Fb. ii. 412.

hrifsing
Zoëga

f., = hrifs.

Cleasby-Vigfusson

f. = hrifsan, Fas. i. 92.

hrika-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-lega, adv.), huge.

hrika-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a game of giants, Bjarni 34.

HRIKI
Zoëga

m., huge fellow.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a huge fellow, Fas. ii. 378, freq. in mod. usage: a giant, Edda (Gl.)

COMPDS: hrikalegr, hrikaleikr.

hrikta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to creak, Am. 36 (of door hinges), where spelt hricþo, as if from hrika, which seems the true old form; but the mod. form is hrikta.

hrina
Zoëga

(hrín; hrein, hrinum; hrinit), v.

1) to squeal (of swine); h. við, to neigh to a horse (of a mare in heat);

2) h. á (or á e-m), to take effect, esp. of imprecations.

Cleasby-Vigfusson

see hrinur.

HRINDA
Zoëga

(hrind; hratt, hrandum; hrundinn), v.

1) to push, thrust, with dat. (hann hratt hestinum í vök eina); var þá hrundit hátnum, the ship’s boat was put out; h. hurð (upp), to push the door open; h. e-m í myrkvastofu, to cast into prison; h. á braut, to drive away; h. skipi fram or út, to launch a ship; impers., hratt stundum fyrir, en stundum frá, the clouds were drifting on and off (the moon);

2) to cast (throw) off (h. harmi, ótta); h. máli, to make a case void, clear oneself of it; h. e-u af e-m, to free one from, rid one of a thing.

Cleasby-Vigfusson

pres. hrind; pret. hratt, 2nd pers. hratt, mod. hrazt, hraztu, Ó. H. (in a verse); pl. hrundu; subj. hryndi; imperat. hrind, hritt’, and hrittú, Fsm. 43; part. hrundinn; in mod. usage pres. weak hrindi, and even a pret. hrinti is in use: [A. S. hrindan]:—to push, kick, throw, with dat.; ef hann hrindr manni í eld, Grág. ii. 129; Þorkell hratt Knúti af baki, Fb. ii. 23; hann hratt hestinum í vök eina, Fms. i. 211, Nj. 91; skaut hann við honum hendi ok hratt honum, Fms. vi. 6; þá höfðu þeir út hrundit skipunum, Hkr. i. 153; h. skipi fram or í vatn, to launch a ship, Eg. 142, Nj. 18, Fms. i. 58, Ó. H. 109, Fas. iii. 40; var þá hrundit bátnum, the ship’s boat was put out or off, Grett. 95; h. e-m í eld, to kick him into the fire, Akv. 20; h. hurð, to push the door open, Eg. 560; h. á hurð, Fsm. 43; h. í myrkva-stofu, to cast into prison, Post. 656 C. 33; h. á braut, to drive away, Fms. ix. 380; brot hrundinn or sæti, Sks. 623; hratt (threw) á völl brynju, Hkm. 4; að þeir hryndi honum þar af fram, Luke iv. 29.

II. metaph., er hann fékk öndinni frá sér hrundit, when he could draw his breath, Eg. 553; …

Shortened here. Read the full article →

hrindlan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a pushing, kicking, N. G. L. i. 157.

hringa
Zoëga

(að), v. to furnish with a ring.

Cleasby-Vigfusson

að, to furnish with a ring, to hook, Stj. 644 (2 Kings xix. 28, of Sennacherib): to coil into rings, h. sik, of a serpent.

hringing
Zoëga

(pl. -ar), f. bell-ringing.

Cleasby-Vigfusson

f. a bell-ringing, Fms. iii. 60, Hkr. ii. 111, N. G. L. i. 381, Eluc. 147.

hringja
Zoëga

I)

(-da, -t), v. to ring bells.

II)

(-da, -dr), v. to encircle, surround; h. e-u um e-n, to encircle with (cf. kringja um, urnkringja).

III)

f. buckle.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. a buckle, Fas. i. 319, 331, Landn. 87, Fb. i. 354.

2. d, [hringr], to encircle, surround; also kringja (q. v.), Fms. v. 53; hrinctu mik, imperat. surround me! a dub. reading, Gkv. 3. 5.

HRINGJA
Zoëga

I)

(-da, -t), v. to ring bells.

II)

(-da, -dr), v. to encircle, surround; h. e-u um e-n, to encircle with (cf. kringja um, urnkringja).

III)

f. buckle.

Cleasby-Vigfusson

d, [A. S. hringan; Engl. ring; Dan. ringe]:—to ring bells, Nj. 189, Grág. i. 27, Fms. iii. 60: act. with dat., K. Þ. K. 48: reflex., hringdisk klukka sjálf, Bs. i. 443.

hringla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to clatter, rattle.

HRINGR
Zoëga

(-s, ar), m.

1) ring, circle; slá hring um e-n, to make a ring around one; í hring, in a circle; hann fór í hring um skipit, he swam in a circle round the ship; með hringum, all around, altogether (brendu upp bœinn Með hringum);

2) ring (on the finger or arm, at the end of a chest, in a door, at the end of the hilt); link (in a chain).

Cleasby-Vigfusson

m., pl. hringar, in mod. usage sometimes hringir: [A. S., Hel., and O. H. G. hring; Engl., Germ., Dan., and Swed. ring, ringlet]:

I. a ring, circle; tungl hvert gengr sinn hring, Rb. 53 (1812); h. jarðar, the earth’s circumference, Hom. 20; slá hring um e-n, to make a ring around one, Stj. 312, Fms. viii. 67; hann hefir lykkju af ái en hringinn af ói, of the circle or bight of the letter , Skálda 161; hann þóttisk sjá þangat hring ok elds-lit á, Nj. 194.

2. í hring, adv. in a ring or circle; þeir lögðu þann sjá í hring utan um hana, Edda; sól gengr umhverfis í hring, Rb. 66 (1812); standa umhverfis í hring, to stand round in a ring, Fms. iv. 160, (mann-hringr, a ring of men); hann sveiflaði sverðinu í hring um sik, he swept with his sword all round him, Sturl. iii. 220; hann fór í hring um (swam in a circle around) skipit, Ld. 56; lagðir steinar í hring utan um, Eg. 486; nú snúask þessi merki í hring um heiminn á hverjum tveim dægrum, Rb. 104; hann gékk þá í hring hjá konungi, Fms. vi. 206.

3. as an adverb. phrase, með (at) hringum, all around, altogether, taka allt með hringum, Arnór; …

Shortened here. Read the full article →

hring-danz

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hringleikr.

hring-eygr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wall-eyed, of a horse.

Hring-horni

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a mythol. ship, Edda.

hring-iða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a whirling eddy.

hring-leikr
Zoëga

m. ring-dance.

Cleasby-Vigfusson

m. a game in which the players stood in a ring, a ring-dance; um kveldit eptir náttverð mælti Sturla við Guðnýju húsfreyju, at slá skyldi hringleik, ok fara til alþýða heimamanna ok gestir, Sturl. i. 82; slá hringleik, Stj. 400, 466; gera h., id., Karl. 470.

hring-læginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. coiled up, of a serpent, Hm. 85.

hring-ofinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. woven with rings, of a coat of mail, Lex. Poët.: woven with rings, of a stuff, Vm. 22, Am. 33.

hring-snúa

No entry

Cleasby-Vigfusson

sneri, to twirl or turn round.

hrinur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. [hrína], a howling, Sturl. iii. 176, Fas. iii. 149, Konr. 29.

HRIP
Zoëga

m. box of laths, basket.

Cleasby-Vigfusson

n. a box of laths or a basket to carry peat and the like on horseback, with a drop at the bottom, Lv. 65, (mó-hrip, torf-hrip.) hrips-grind, f. the frame of a h., id. Hence the phrase, það er eins og að ausa vatni í hrip, ‘it is like pouring water into a sieve,’ (cp. Lat. ‘Danaidum dolia implere’), of useless efforts: hurried work, e. g. hurried writing, as if dropped out of the quill.

HRIPA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to leak much; þá hripar allt, or það hrip-lekr, it leaks fast: metaph. to write hurriedly, h. bréf; það er hripað í mesta flýtri.

hrips

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. and hrípsa, að, see hrifsa.

hripuðr
Zoëga

m. fire (poet.).

Cleasby-Vigfusson

m., poët. a fire, Edda (Gl.), Gm. 1.

HRISTA
Zoëga

(-Sta, -str), v. to shake (h. höfuðit); h. e-t af sér, to shake it off; marir hristust, the horses shook their manes; þeim hristust tennr í höfði, the teeth chattered in their head.

Cleasby-Vigfusson

t, [Ulf. hrisjan = to shake; A. S. hreosan; Hel. hrisjan; Dan. ryste]:—to shake, Ld. 148, Hým. 1; h. höfuðit, to shake one’s head, Fms. iii. 192; h. skegg, to shake the beard, Þkv. 1; h. e-t af sér, to shake it off, Sd. 158, Fms. vii. 186; hann hristi at honum stúfinn, v. 184; hann hristi bótann af fæti sér, vii. 186; h. vönd yfir e-m, Sks. 700; h. teninga í hendi sér, Fb. ii. 174; hrista sik, to shake himself, of a dog, lion; þeim hristusk tennr í höfði, the teeth chattered in their mouth, Fas. i. 78; marir hristusk, the horses shook their manes, Hkv. Hjörv. 28; darraðr hristisk, the shafts shook, Hkm. 2; björg hristusk, of an earthquake, Haustl.: also freq. in mod. usage, hið græna tréð var hrakið ok hrist, Pass. 32. 13.

hristir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a shaker; h. hjálms, helm-shaker, κορυθαίολος, Lex. Poët.

hristi-sif

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., poët.; h. háls-hringa, the shaker of the necklace, epithet of a lady, Bragi.

HRÍÐ
Zoëga

(pl. -ir), f.

1) storm, esp. snowstorm; h. mikla gerði at þeim, laust á fyrir þeim h. mikilli, they were caught by a violent snow-storm;

2) attack, onset, in a battle (hörð, snörp h.);

3) a while; nökkura h., for a while; langa (litla) h., a long (little) while; þessar hríðir allar, all this while; um h., for a while (hann dvaldist þar um h.); um hríðir sakir = um ~; í hríðinni, immediately, at once (hann fór í hríðinni upp til Hofs); hríðum, frequently (stundum í Hvammi, en hríðum at Stað);

4) space, distance (var þó h. löng í millum).

Cleasby-Vigfusson

f. [A. S. hrîð a απ. λεγ. in the poem Widsith; Scot. and North. E. snow-wreath]:—a tempest, storm, in old writers only of a snow storm, as also in present use, except in western Icel., where rain and sleet are also called hríð; hríðir ok íllviðri, Rb. 102; hríð mikla görði at þeim, Nj. 263; hríð veðrs, 282; önnur hríð kom þá menn riðu til alþingis (A. D. 1118) ok drap fé manna fyrir norðan land, Bs. i. 74; í ógurligum hríðum, 656 B. 12; þá görði á harða veðráttu ok hríðir á fjallinu, ok hinn sjötta dag Jóla höfðu þeir hríð, Sturl. iii. 215; þá gerði at þeim hríð svá mikla, at hríðin drap til dauðs son hans frumvaxta, Fms. vi. 31; þá létti hríðinni, a violent snow storm, Bjarn. 55; síðan létti upp hríðinni, Fb. ii. 194; laust á fyrir þeim hríð mikilli, Dropl. 10; en hríðin hélzt hálfan mánuð ok þótti mönnum þat langt mjök, 11; þá kom hríð sú á Dymbildögum at menn máttu eigi veita tíðir í kirkjum, Bs. i. 30; hríð með frosti, Fas. iii. 318.

2. metaph. a shock, attack, in a battle; hörð, snörp, hríð, Fms. ii. 323, viii. 139, Hkr. iii. 158, Nj. 115, Eg. 492, passim; þá lét jarlinn binda postulann ok berja svipum, en er gengnar vóru sjau hríðir (rounds) bardagans, 656 B. …

Shortened here. Read the full article →

hríða

No entry

Cleasby-Vigfusson

d, to excite, Th. 3.

hríðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. a sword, Edda (Gl.)

hríð-blásinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. storm-blown, Hallfr. (epithet of the waves).

hríð-drepa
Zoëga

a. indecl. killed by a snow-storm.

Cleasby-Vigfusson

adj. killed by a snow storm, 656 B. 12.

hríð-fastr
Zoëga

a. detained by a snow-storm.

Cleasby-Vigfusson

adj. held fast by a storm, Sturl. ii. 235, Fms. ii. 239.

hríð-feldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stormy, epithet of the clouds, Gm. 40, v. l. (Edda).

hríð-lyndr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. distressed, agitated, Vígl. (in a verse).

hríð-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the nick of time, Edda i. 332 (Ob.), where Kb. hrimdal (wrongly); cp. the words, en jöfnuðr var milli prestanna samt annarra góðra bænda þar í Fljótum, sem gáfu ánum hey allan vetrinn, ok mín á Okrum í miðsveitinni, sem ekki gaf hey nema at taka úr hríðmál, Fél. iv. 198, where hríðmál and allan vetrinn are opposed to each other.

hríð-tjald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., poët. the heaven, Harms. 28.

hríð-viðri
Zoëga

n. storm, tempest.

Cleasby-Vigfusson

n. a tempest, Eb. 204, Sturl. iii. 215.

hrífa
Zoëga

(hríf; hreif, hrifum; hrifinn), v.

1) to catch, snatch (~ til e-s);

~ við, to take hold, to grip (kasta akkerum, ok ~ þau við, um síðir);

impers., hríft við, it takes effect, it turns out well;

2) to scratch (hann lét ~ sér með kömbum).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a rake, Eb. 258, Fms. iii. 207, Háv. 47.

COMPDS: hrífutindr, hrífuskapt.

HRÍFA
Zoëga

(hríf; hreif, hrifum; hrifinn), v.

1) to catch, snatch (~ til e-s);

~ við, to take hold, to grip (kasta akkerum, ok ~ þau við, um síðir);

impers., hríft við, it takes effect, it turns out well;

2) to scratch (hann lét ~ sér með kömbum).

Cleasby-Vigfusson

hreif, hrifu, hrifinn, [prob, from the same root as hrifsa, cp. Engl. to rive]:—to catch, grapple; kasta akkerum, ok hrífa þau við um síðir, Bs. i. 423; en nokkuð bægði allstaðar svá at hvergi hreif við, Gísl. 125; þá hét hann á heilagan Jón biskup … ok hreif þegar við, Bs. i. 197; hann reist þeim seiðvillur með þeim atkvæðum, at þeim hrifi sjálfum seiðmönnum, Fas. iii. 319; hann hrífr þá til hlustanna, Fs. 146: rare in old writers, but freq. in mod. usage: also in a metaph. sense, to affect, to move, touch, stir into a passion, hrifinn, part. moved, enthusiastic, etc.

hrífu-skapt

No entry

Cleasby-Vigfusson

-höfuð, n. a rake-handle, head of a rake, freq. in mod. usage.

hrífu-tindr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the teeth of a rake.

HRÍM
Zoëga

n.

1) rime, hoar frost;

2) the black soot on a kettle (ketil~).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hrîm; Engl. rime; Dan. rim-frost; cp. Germ. reif]:—rime, hoar frost, Edda 4, Vþm. 31, Korm. (in a verse), Fms. vi. 23 (in a verse), Merl. 1. 51, freq. in mod. usage.

COMPDS: hrímdrif, Hrímfaxi, hrímfextr, hrímfrosinn, hrímsteinar, Hrímþursar.

II. the black soot on a kettle, ketil-hrím.

COMPDS: Hrímgerðr, hrímkaldr, hrímkalkr.

hrímandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

see hrynjandi.

hrími

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hrím, Lex. Poët.

Hrímnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the name of a giant, Edda.

hrímugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sooty, black, Korm. (in a verse).

hrím-aldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a lazy lout, who lies on the hearth black with soot, cp. kolbítr, Fas. iii. 18.

hrím-drif
Zoëga

n. rime-drift.

Cleasby-Vigfusson

n. a drift of rime, Sks. 230.

Hrím-faxi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. Rime-mane, a mythol. horse, Edda 56, Vþm. 14.

hrím-fextr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. rime-maned, of the waves, Fas. ii. (in a verse).

hrím-frosinn
Zoëga

pp. rimy.

Cleasby-Vigfusson

part. rimy, Sks. 230.

Hrím-gerðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. name of a giantess, Hkv. Hjörv.

hrím-kaldr
Zoëga

a. rime-cold.

Cleasby-Vigfusson

adj. rime cold, Vþm. 21, Ls. 49, Fm. 38.

hrím-kalkr
Zoëga

m. foaming cup.

Cleasby-Vigfusson

m. a rimy cup, from the froth on the mead, Ls. 53, Skm. 37.

hrím-steinar
Zoëga

m. pl. rime-covered stones.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. rime stones, Edda 38, 48.

Hrím-þursar
Zoëga

m. pl. frost-giants.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. ‘Rime-giants;’ the Titans of the Scandin. mythology were so called, as opposed to and older than the common Jötnar (Giants), Vþm. 33, Hm. 109, Gm. 31, Skm. 34; hrímþursar ok bergrisar, Edda 10, 15, 25, 38.

HRÍNA
Zoëga

(hrín; hrein, hrinum; hrinit), v.

1) to squeal (of swine); h. við, to neigh to a horse (of a mare in heat);

2) h. á (or á e-m), to take effect, esp. of imprecations.

Cleasby-Vigfusson

pres. hrín; pret. hrein, pl. hrinu; part. hrinið:—

A. To squeal like swine; stundum jarmaði hann sem geit eðr hrein sem svín, Greg. 50, Fas. iii. 148; hani, krummi, hundr, svín … | galar, krunkar, geltir, hrín, a ditty, passim.

β. of an animal in heat; þá hljóp merr at hestinum ok hrein við, Edda 26; hrein hænan við hananum, Fs. 156.

B. [A. S. hrînan = tangere], to cleave to, stick; það hrín ekki á, it will not stick, e. g. of throwing water on a duck’s back; það hrín ekki á svörtu, i. e. black (spots) on black will not be seen.

2. metaph. to take effect, hurt, esp. of curses or imprecations; mjök þykir þetta atkvæði á hafa hrinit, Ld. 154; ella mun ek mæla þat orð er alla æfi mun uppi vera í knérunni yðrum, ok mun á hrína, Anal. 186; ellegar hríni þat allt á þér sem ek hefi þér verst beðit, Fas. iii. 206, 390; þótti þat mjök hafa hrinit á er Ósvífr hafði spáð, Ld. 230; cp. áhrins-orð, curses that take effect.

HRÍS
Zoëga

n.

1) brushwood;

2) faggots.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hrîs; Old Engl. ris or rys (Chaucer); Dan. riis; Swed. ris; Germ. reis]:—a collective noun, shrubs, brushwood; hrís ok hátt gras, Hm. 120; smá hris ok þá enn holt, Fms. vi. 334 (v. l.), vii. 31, Eg. 220; hann fannsk í hrísum nokkurum, Fms. vii. 31, 68, Fs. 155; hörfuðu þeir þannig um hrísin, Sturl. i. 150: fagots, Ld. 214, 216, Rm. 9; til hrísa ok haga, Jm. 7; brjóta hrís, to break fagots, D. N. i. 215: so in the phrase, brjóta hrís í hæla e-m, to break fagots on another’s heels, give him a thrashing, Fms. vi. 339 (in a verse): rífa hrís, to make fagots: the saying, þjökkva skal hræsinn við (nið?) með hrísi, Sighvat, is dubious, perh. við = nið, i. e. a proud son wants the rod, cp. Prov. xiii. 24.

II. local names, Hrísar, Hrís-hóll, etc., Landn.

COMPDS: hrísbítr, hrísbrot, hrísbyrðr, hrísfleki, hríshögg, hrískjörr, hrísmagi, hrísrif, hrísrunnr.

hrísa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female hrísungr (q. v.), N. G. L. i. 206.

hrísi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hrísungr (?), a nickname, Landn.

hrísla
Zoëga

f. sprig of a branch, twig.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a dimin. a twig or sprig of a branch, Ísl. ii. 356, Rd. 240, Ld. 52, N. G. L. i. 270, Fb. iii. 453, Barl. 56.

hrísungr
Zoëga

m. a kind of bastard.

Cleasby-Vigfusson

m. a law term, a kind of bastard, one begotten in the woods, but of a free mother, N. G. L. i. 48, 228: in the Grágás, a son born of a free woman, but begotten whilst she was a bondwoman; he could not inherit, and, though called free born, had to be declared free personally (pro formâ), Grág. i. 178; cp. rishöfde in the old Swed. law. The heipt hrísungs = stones, Ýt. 19, refers to the tale of the Sons of Jormunrek, of which one (Erp) is in Hðm. called hornungr.

hrís-bítr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. twig-biter, a nickname, Fms. ix.

hrís-brot

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. breaking wood for fagots, D. N.

hrís-byrðr
Zoëga

f. load of faggots.

Cleasby-Vigfusson

f. a load of fagots, Fbr. 47, Pm. 423.

hrís-fleki
Zoëga

m. hurdle of brushwood.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hurdle of brush-wood, Rd. 240.

hrís-högg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hrísbrot, Vm. 96.

hrís-kjörr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. brushwood, Ld. 204, Landn. 68, Fms. vii. 31, 123, Þiðr. 67.

hrís-magi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a nickname, Ld. 216.

hrís-óttr
Zoëga

a. grown with shrubs.

Cleasby-Vigfusson

adj. grown with shrubs, Eg. 219, Fb. iii. 453.

hrís-rif

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hrísbrot, Grág. ii. 263, 264, Dipl. v. 10.

hrís-runnr
Zoëga

m. bush.

Cleasby-Vigfusson

m. a bush, Eb. 200, Rd. 250, Fms. vii. 250, Thom. 473.

hrjá
Zoëga

(hrjái, hrjáða, hrjáðr), v. to vex, harass (a person).

Cleasby-Vigfusson

f. a rout, (cp. slang Engl. row), struggle, Fms. vi. 212, Fas. ii. 505.

HRJÁ
Zoëga

(hrjái, hrjáða, hrjáðr), v. to vex, harass (a person).

Cleasby-Vigfusson

ð, to vex, distress, harass a person, Fms. vi. 204 (v. l.), viii. 78, Th. 77: neut. to struggle, wrestle, hann kvaðsk af hafa lagt at rjá (sic), Grett. 146 A: freq. in mod. usage and with the h, Pass. 9. 9; hrjáð er holdið líka, Stef. Ól.

HRJÓÐA
Zoëga

(hrýð; hrauð, hruðum; hroðinn), v.

1) to unload (h. skip sín);

2) to strip, disable, esp. a ship in a sea-fight (hann hrauð öll víkingaskipin);

3) impers., hrýðr e-u, it clears away; mun hroðit myrkvanum, the fog will have cleared away; hrauð upp ór honum miklu vatni, he brought up much water;

4) refl., hrauðsk ór skikkju, she threw off her mantle.

Cleasby-Vigfusson

pret. hrauð, pl. hruðu, part. hroðinn:—to strip, disable, esp. a ship in a sea-fight; hann hrauð öll víkinga-skipin, Fms. i. 27; var þá hroðit þat skip stafna á meðal, 178; þau skip er þeir sjálfir ynni ok hryði af Ólafi konungi, ii. 303; hruðu þeir öll Dana skip þau er þeir fengu haldit, 314; hrauð Magnús konungr þat skip ok síðan hvárt at öðru, vi. 78, 84; þeir hruðu sum skipin Birkibeina, viii. 290; léttu þeir feðgar eigi fyrr en hroðit var skipit, Eg. 122.

2. of ships, to unload; þeir hrjóða skip sín ok setja landfestar, Al. 13; ok er rétt at h. skip ok bera farm af þótt Drottins-dagr sé, af …, K. Þ. K. 82; skip skal eigi h. um helgi nema skips-háski sé, N. G. L. i. 142.

3. to be cleared; var þá enn hroðinn valrinn, the battle-field was cleared of the slain, Fms. v. 97; mun hroðit myrkvanum (the fog has cleared away) þar sem þeir eru, Hkr. iii. 94.

II. impers. to belch or vomit forth, of steam, fire, expectoration, or the like; kongrinn hjó með Hneiti þá svo hrauð af eggjum báðum, so that both edges struck fire, Ór. 48; eldi hrauð ór hlunni, Lex. Poët.; kvað hann þat vera svelg ok hrauð stundum svá hátt upp ór sem fjall væri, Bret. …

Shortened here. Read the full article →

hrjóðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

1. m. [A. S. hroder], poët. one of the heavens, Edda (Gl.); whence hrjóðr-leika, u, f. the sun, id.

2. m. a destroyer, Lex. Poët.

hrjóna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Old Engl. royne = a scab; roynous, roynish = scabby (Chaucer and Shaksp.); cp. also ronyon]:—roughness, Edda (Lauf.), and hrjónungr, m. id., esp. from flaws in ice. The word, which is old, although not recorded in ancient writers, is interesting on account of its being akin to hraun, q. v.

hrjónn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rough; h. íshrufa, Edda.

HRJÓSA
Zoëga

(hrýss, hraus, hrosit), v., only in the phrase, hrýss mér hugr við, I shudder with horror (ávalt hrýss mér hugr við, er ek sé þik).

Cleasby-Vigfusson

hraus, hrusu. subj. hrysi, a defect. strong verb: [A. S. hreosan = to shake; Ivar Aasen rysja; Swed. rysa; akin to hrista, q. v.]:—to shudder; ok hraus þeim mjök hugr við hánum, Grett. 78 new Ed.; ávallt hrýs mér hugr við er ek sé þik, Krók. 7 new Ed. (1866).

hrjóstr
Zoëga

n. barren, rocky place.

Cleasby-Vigfusson

m. a rough place, barren rocky place, Grág. ii. 282, Jb. 242.

hrjóstugr
Zoëga

a. rough, barren.

Cleasby-Vigfusson

adj., mod. hrjóstrugr, rough, barren, Bs. i. 674.

HRJÓTA
Zoëga

(hrýt; hraut, hrutum; hrotinn), v.

1) to fall, fly, be flung (øxin hraut ór hendi honum); hraut upp hurðin, the door was flung open; eldr hraut ór hlunnunum, fire sprang from the rollers; ~ spœnirnir upp í móti honum, the chips flew up into his face; h. í sundr, to be snapped asunder (í sundur hrutu baugar);

2) to snore (hann svaf ok hraut sterkliga).

Cleasby-Vigfusson

pres. hrýt, pl. hrjóta; pret. hraut, 2nd pers. hrauzt, pl. hrutu; subj. hryti; part. hrotinn:—to rebound, fall, fly, be flung, with the notion of shaking or violence; öxin hraut ór hendi honum, Nj. 28, Fs. 101; björg hrutu ór stað, Rb. 318; hrutu fyrir borð höfuð ok limir, Fms. i. 171; hraut upp hurðin, vi. 121; annarr hraut í sundr, rent asunder, Hkr. ii. 143; barrarnar hrutu í sundr, were crushed, Sturl. ii. 49; hamrar sprungu en hrutu steinar, Krosskv. 13; vápnin hrutu af upp af skallanum, the swords rebounded from his skull, without hurting him, Fms. xi. 132; förunautar hans hrutu frá, they started back, Fbr. 40; hann blæss í nafars-raufina ok hrjóta spænirnir upp móti honum, Edda 49; en þó hraut þat upp fyrir Þorgrími, at …, that (word) broke forth from Th., he was heard to say, that …, Grett. 120 A.

2. metaph., eldr hraut ór törgunni, fire started from the target, Korm. 88; eldr hraut ór hlunnunum ok lönd öll skulfu, Edda 38, Gullþ. 9; hryti hár logi hús mín í gögnum, Am. 15; svá sýndist sem dust hryti ór hreinbjálfanum, the dust flew out of the cloak, Fb. ii. 356; hrýtr (sparkled) ór skallanum við höggin, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

HRJÚFR
Zoëga

a.

1) rough to the touch (h. háls);

2) scurvy.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hreof = scabby; Engl. rough], rough, rugged to the touch; hrjúfr háls, Fas. iii. 37 (in a verse).

2. scabby, scurvy; líkþráir ok hrjúfir, 655 xi; þeir eru sem hrjúfir sé, er orðmargir eru, id.; hendr hans höfðu hryfar (i. e. hrjúfar) verit ok fætr ok vall hvárt-tveggja vági, Greg. 75, Ld. 232, v. l.

hroða

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to huddle up; h. e-u af.

hroða-lega

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. coarsely, badly (done).

hroða-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. coarse, bad (workmanship): brutal.

hroða-menni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a brutal person.

hroða-skapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. brutality.

hroði
Zoëga

m.

1) trash, rubbish;

2) disturbance, riot (h. ok stornir).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [hrjóða II], refuse, offal, Fær. 186; dún-h., refuse of eiderdown; medic. excretion.

2. = hrjá, a rout, riot, Fbr. 8; cp. also hryðja. hroða-vænligr, adj. likely to cause a row, Njarð. 366.

II. metaph. a rough, brutal man.

COMPDS: hroðalega, hroðalegr, hroðamenni, hroðaskapr.

hroðinn
Zoëga

from hrjóða.

Cleasby-Vigfusson

hroðit, part. of a lost verb [= A. S. hreôdan, to paint], painted, stained, only found once, hroðit sigli, Skv. 3. 47; and in the compd gull-roðinn, q. v.

hroð-virkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. doing hurried and bungling work, (hroðvirkni, f.)

HROGN
Zoëga

n. roe, spawn.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [Engl. roe; Dan. rogn; Swed. row], roe, spawn, Sks. 48, Landn. 117 (as a nickname), freq.

hrogn-kelsi
Zoëga

n. lumpfish.

Cleasby-Vigfusson

n., proncd. hrokkelsi, the cyclopterus, lump-sucker, collectively; but the male fish is called rauðmagi, the female grámagi or grásleppa, Bjarn. (in a verse), freq. hrokkelsa-fjara, u, f. catching lump-suckers on the beach.

HROKA
Zoëga

(að), v. to fill above the brim.

Cleasby-Vigfusson

að, (see hraukr), to fill a vessel above the brim; cistera hrokuð af gulli, Hkr. iii. 245; hrokaðr (brimful) af úlyfjan, Th. 19: metaph., h. sig upp, to puff oneself up with pride: also hroka-fylla, t, to fill over the brim.

hroka-fullr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. full of insolence.

hroka-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-lega, adv.), overbearing.

hroka-yrði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. swelling words, Jude 16.

hroki
Zoëga

m. a heap above the brim.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the heap above the brim of a full vessel; með hroka færdæmingar, covered with disgrace, H. E. i. 514.

II. metaph. insolence, overbearing manners, freq.

COMPDS: hrokafullr, hrokalegr, hrokayrði.

hrokkinn
Zoëga

pp. curly (hrokkit hár); wrinkled (hrokkit skinn).

Cleasby-Vigfusson

part. (see hrökkva), curled: hrokkin-hárr, -hærðr, adj. curly-haired, Fms. vii. 101, Fbr. 5, 176, Bs. i. 127, Þiðr. 176: hrokkin-skinna, u, f. ‘wrinkle-skin,’ term of abuse for an old woman, Fms. ii. 130: name of a MS. given to it by Torfeus, cp. Fagr-skinna, Grá-skinna, Gullin-skinna, Morkin-skinna, = Fair-skin, Gray-skin, Golden-skin, Rotten-skin, all names of Icel. vellum MSS.

hrokk-áll

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of eel, old form hrökkvi-áll, Bragi.

hrolla
Zoëga

(-di), v. to shiver, shudder (hrollir hugr minn).

Cleasby-Vigfusson

d, to shiver, and metaph. to shudder; hrollir hugr minn, Fb. i. (in a verse); hroldi hotvetna, Am. 95; hrolla á hríslu, Fas. i. (in a verse), cp. Sól. 38.

HROLLR
Zoëga

m. shivering (from cold).

Cleasby-Vigfusson

m. a shivering, from cold; hann hafði hroll mikinn í búknum, Fas. ii. 394; h. kom í hörund honum, Orkn. 184; h. og kuldi, Dropl. (Major); kulda-h., a shivering from cold: metaph. horror, Fas. i. 194.

hropti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a word of uncertain sense; Ögmundr sagðisk eigi þá mundu sigla lengra en um þveran hroptann, Sd. 151.

HROPTR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mythical name of Odin, perh. the crier, prophet (from hrópa), Gm. 8, Kormak, Vsp. 61, Ls. 45, Eb. 78 (in a verse), Hd. (Edda); prop. an appellative, as seen from the compds Rögna-hroptr, m. the crier of the gods, the prophet = Odin, Hm. 143; Hropta-týr, m. the crying god = Odin, Hm. 161, Gm. 54.

HROSS
Zoëga

n.

1) horse;

2) mare.

Cleasby-Vigfusson

m., spelt hors, Stj. 178: [A. S. hors; Engl. horse; O. H. G. hros; Germ. ross]:—a horse, Hm. 70, Grág. i. 194, 432, 433, 599, Nj. 69, Sturl. iii. 227, Gþl. 190, Eb. 106, Fb. ii. 184, 313; stóð-h., a stud-horse, steed; mer-h., a mare; áburðar-h., a hackney.

2. spec. a mare, opp. to hestr, a stallion; litföróttr hestr með ljósum hrossum, Gullþ. 14, Hrafn. 6; hestr eða h., N. G. L. ii. 68; ef maðr á hest (a stallion), þá skal hann annathvárt kaupa hross (a mare) til, eða fá at láni, 125.

COMPDS:

I. hrossa-bein, n. horse bone, horse flesh, Sturl. i. 184. hrossa-beit, f. bite or grazing for horses, Jm. 20, Pm. 38. hrossa-brestr, m. a rattle. hrossa-fellir, m. loss of horses, from hunger or disease, Ann. 1313. hrossa-fúlga, u, f. fodder or pay given to keep a horse, Grág. i. 432. hrossa-fætr, m. pl. horses’ hoofs, Rb. 348; troðin undir hrossa fótum, Fas. i. 227. hrossa-gaukr, see gaukr. …

Shortened here. Read the full article →

HROSTI
Zoëga

m. the mash (in brewing).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. roste; perh. the Engl. roast is akin; in Ivar Aasen roste—the mash]:—the mash in a brewer’s boiler, also the boiler and mash together; fánn h., the shining frothy mash, Stor. 18; whence hrosta-fen, hrosta-brim, n. the hot boiling fluid, Kormak, Arnór; hrosta-búð, f. a beer-shop, D. N. v. 763; hrosta-lúðr, m. a ‘mash-box,’ = the boiler; the word only occurs in poetry.

hrota

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the barnacle-goose, = hrotgás: as a term of abuse, karl-hrota, an old man.

hrotta-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. coarse, crude,

hrotta-skapr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. coarseness.

hrotti
Zoëga

m.

1) sword (poet.);

2) a coarse, rude fellow.

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a sword, Edda (Gl.), Lex. Poët.: metaph. a coarse, rude fellow; sá inn heimski h., Fms. ii. 161; hinn gamli hrottinn, Grett. 118 A, Karl. 534.

COMPDS: hrottalegr, hrottaskapr.

hrotur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. snoring.

hrot-gás
Zoëga

f. barnacle-goose.

Cleasby-Vigfusson

f. [Dan. rodgaas; Norse rotgaas; Orkn. rood-goose]:—a barnacle-goose, Edda (Gl.)

hró

No entry

Cleasby-Vigfusson

see hræ.

HRÓÐR
Zoëga

(gen. -rs and -rar), m. praise.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. hróðrar and hróðrs: [A. S. hræð, hrôðer; O. H. G. hruodi; Goth. hrôþ is assumed as the subst. of hrôþeigs, 2 Cor. ii. 14]:—praise, prop. fame, reputation; heyra hróðr sinn, to hear one’s own praise, Fms. v. 174; bera hróðr e-s, 623. 36; hróðrs örverðr, unworthy of praise, Ad. 14, 15; njóta hróðrar, to enjoy one’s praise, Edda (in a verse); mun þinn hróðr (thy honour) ekki at meiri þó at ek mæla berara, Gísl. 16; hróðr varlega góðr, Fas. i. 267 (in a verse); ú-hróðr, disgrace.

2. esp. an encomium; göra hróðr of e-n, to compose a poem in one’s praise, Kormak; nemi hann háttu hróðrs míns, Edda (in a verse); hlýða hróðri sínum, to give ear to a song of praise, Sighvat. COMPDS (all from poems): hróðrar-gjarn, adj. willing to praise, of a poet, Rekst. 34. hróðr-auðigr, adj. rich in honour, famous, Sighvat. hróðr-barmr, m. the famous, fatal spray (the mistletoe), Vkv. 9. hróðr-barn, n. the glorious child, Lex. Poët. hróðr-deilir, m. a ‘praise-dealer,’ an encomiast, Gísl. …

Shortened here. Read the full article →

hróðugr
Zoëga

a. triumphant, glorious.

Cleasby-Vigfusson

adj. [Ulf. hrôþeigs; A. S. hréðig], triumphant, Vkv. 18, Ls. 45: glorious, Gm. 19, Ad. 9, Lex. Poët.: as also in poët. compds, vin-h., al-h.: freq. in mod. usage in the sense of boasting, triumphant.

hróð-mögr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the great, famous son, Hkr. i. 114 (in a verse).

HRÓF
Zoëga

n. shed (under which ships are built or kept).

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hrôf; Engl. roof; Dutch roef], a shed under which ships are built or kept, Ld. 34, 112, Grág. ii. 400, Landn. 30, Krók. 10 new Ed.; Þangbrands-hróf, Bs. i. 14; Stíganda-hróf, Fs. 28: in local names, Hróf-á, Hróf-berg (proncd. Hró-berg), Landn.

hrófl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. scrapings; það er ekki nema hrófl, hann hefir hróflað því saman, of loose uncritical compilation.

hrófla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to scrape together.

2. dep. to get out of order, Sks. 385.

hrófna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to be dilapidated.

HRÓKR
Zoëga

I)

(-s, -ar), m. rook (the bird).

II)

m. rook, castle (in chess).

Cleasby-Vigfusson

m. [Ulf. hruk = crowing; A. S. hrôc; Engl. rook; O. H. G. hruoh]:—a rook, Edda (Gl.), Ht., Lex. Poët. passim. hróka-ræða, u, f. long-winded foolish talk, croaking; in the popular Icel. phrase, setja upp hrókaræðu, to set up long-winded talk, begin a ‘long yarn,’ which reminds one of the Goth. sense; um hann mælti Sæmundr bróðir Páls, at hann væri hrókr alls fagnaðar hvargi er hann væri staddr, referring to his conversation and cheerfulness in company, Bs. (Páls S.) i. 137.

β. a term of abuse, a croaker, scurra garrulus, Kormak, Orkn. (in a verse); heimskr hrókr, Fbr. (in a verse). 2. a pr. name, Fas.

II. [from the Indian roch = elephant’s castle, through the Engl.], the rook or castle in chess; skáka í hróks-valdi, to check in the guard of the rook; eiga sér hrók í horni. hróks-mát, n. checkmate with the rook, Mag.

hróp
Zoëga

n. slander, foul words.

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. hrôps = κραυγή; North. E. and Scot. roup, a public auction, from the calling out of the articles]:—cavilling, scurrility, Korm. 162, Fms. iii. 154; hróp ok háðung, Band. 31 new Ed.; hróp ok róg, Ls. 4; þú ert allra manna hróp (a laughing-stock) ok reklingr, MS. 4. 26.

2. [Germ. ruf], crying, screaming, mod.

COMPDS: hróplaust, hrópstunga, hrópyrði.

HRÓPA
Zoëga

(að), v.

1) to slander, defame;

2) to shout (~ á e-n).

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. hrôpjan = κράζειν; A. S. hreôpan; Hel. hrôpan; Scot. roup or rope; O. H. G. hruofan; Germ. rufen; Dutch roepen; Dan. raabe]:—to slander, defame a person, Nj. 68, Eg. 62, Landn. 238, Stj. 192, Str. 15, Orkn. 120, Anal. 175, Ísl. ii. 238.

II. [Germ. rufen], to cry, call aloud, freq. in mod. usage.

hróps-tunga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘slander-tongue,’ foul mouth, Anal. 175.

hróp-laust

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. adj. without taunt, Str. 69.

hróp-yrði
Zoëga

n. pl. slander, calumny.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. scurrility, Fms. iii. 154, Gísl. 53.

hrós

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Swed., Dan., and Ormul. ros], praise, freq. in mod. usage.

HRÓSA
Zoëga

(að), v. to praise, with dat.;

~ sér, to boast;

~ sigri, to triumph.

Cleasby-Vigfusson

að, [Old Engl. and Scot. roose; Dan. rose; Swed. rosa; Ormul. rosen]:—to praise, often with the notion to vaunt, boast, with dat., Vkv. 24, Hbl. 4, Nj. 147, Fms. vi. 239, Hkr. ii. 299, Sks. 229, 743; h. sér, to boast, Karl. 291, Gísl. 37; h. sigri, to triumph, Ann. 1340; með hrósanda sigri, triumphant, Sks. 631; því herfangi er þeir áttu opt at h., to boast of, Fms. x. 253; Saul hrósaði (boasted), at hann hefði vel gört, Sks. 702.

hrósan
Zoëga

f. praise, boasting.

Cleasby-Vigfusson

f. praise, boasting, Str. 74. N. T.

hrósari
Zoëga

m. boaster.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a boaster, Karl. 165, 283.

hrós-verðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. praiseworthy.

HRÓT

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. hrôt = στέγη, Matth. viii. 8, etc., = δωμα, ib. x. 27, Luke v. 19, xvii. 31]:—a roof, only in poetry; hjarta hrót, poët. the ‘heart’s-roof,’ the breast, Landn. (in a verse); hreggs hrót, the ‘gale’s-roof,’ the sky; leiptra hrót, the ‘lightning-roof,’ the sky; heims hrót, the ‘world’s-roof,’ the heaven, Lex. Poët. hrót-gandr, m. ‘roof-wolf,’ fire; or hrót-garmr, m. id., Lex. Poët.

2. the roof near the outer door is in mod. usage called rót, f.

hruðning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a challenging of neighbours, judges, Grág. i. 39, 127, 178, ii. 85 (Kb.)

hrufa
Zoëga

f. rough surface, crust.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hrjúfr], a crust, the rough surface of a stone.

β. the crust or scab of a boil or the like; h. á sári, N. G. L. i. 162, 305, Stj. 345, Bs. ii. 23.

hrufla
Zoëga

(að), v. to scratch.

Cleasby-Vigfusson

að, to scratch, Karl. 202, Mar.: reflex. to be scratched, of the skin, þar hefði hann hruflast og beinbrotnað, … eins hrufluðust hans áræðnu hendr á klettunum, Od. v. 426, 435.

hrufóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rough, rugged to the touch, e. g. of a stone.

HRUKKA
Zoëga

f. wrinkle.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Engl. ruck, wrinkle; Dan. rynke; Swed. rynka; Lat. ruga]:—a wrinkle on the skin, but also of cloth, Barl. i. 174, Bs. i. 377, Thom. 518, Mar.: freq. in mod. usage, enga flekkan né hrukku, Ephes. v. 27.

hrukkast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to be wrinkled.

hrukkóttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. rugged, wrinkled, Lat. rugosus.

hruma
Zoëga

(að), v. to enfeeble, make infirm; ~ðr, infirm, worn by age.

Cleasby-Vigfusson

ð, to enfeeble, make infirm; Þorvarði hrumði sárit, Lv. 86.

II. reflex. to become old and infirm, Fas. iii. 204 (in a verse).

hrumaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. infirm, worn by age, Sturl. i. 57, Al. 55, Fms. vii. 12 (v. l.)

HRUMR
Zoëga

a. infirm, decrepit, staggering (h. í göngu).

Cleasby-Vigfusson

adj. infirm, staggering, esp. from age, Thom. 464; hrumr í göngu, Band. 28 new Ed.; stirðr ok h., Bs. i. 344; h. af vási, Fms. ii. 59; haltr ok h., Stj. 501; h. at fótum, Fms. vii. 12; h. af elli, Eg. 393, Pr. 194.

hrum-ligr
Zoëga

a. infirm.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), infirm, Mork. 92, Fb. iii. 376.

hrun

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [hrynja], ruin, collapse.

2. = hraun, Skáld H. 2. 32.

Hrund

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. name of a Norse island; freq. used in poetry of women, bauga h., hringa h., Lex. Poët.

hrundning
Zoëga

f. kicking, pushing.

Cleasby-Vigfusson

f. [hrinda], kicking, pushing, Eg. 765, Vígl. 19.

Hrungnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the name of a famous giant, Edda; prob. akin to A. S. hrung, Germ. runge, = pertica: a shield is called the pedestal of the giant H., from the tale told in Edda 56–59. Hrungnis-hjarta, n., see hjarta.

hrunki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [akin to Hrungnir?], a clown, brute; skal sjá við mik berjask hrunkinn, Glúm. 332.

hrunull

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (?); h. þefr, a bad smell, Sturl. i. 27 (in a verse).

hrun-henda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = hrynhenda.

hrun-sær

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a breaker, Haustl. 11.

HRÚÐR
Zoëga

m. crust, scab on a sore.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. hrúðrs, a crust, scab on a sore, Bs. i. 182, freq.: crusty, of moss on rocks.

COMPDS: hrúðrkarl, hrúðrurt.

hrúðra

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to become crusted, of sores.

hrúðr-karl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. crusted moss on rocks, Bb. 2. 13.

hrúðr-urt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., botan. scabiosa, the scabious, Hjalt.

hrúga
Zoëga

f. heap (liggja í hrúgu).

Cleasby-Vigfusson

að, to heap, pile up, with dat.

HRÚGA
Zoëga

f. heap (liggja í hrúgu).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Shetl. rudge], a heap, Fs. 42, Stj. 628, Nj. 190, Glúm. 327, Fms. viii. 206, Fb. ii. 8; beina-h., Fas. i. 66; peninga-h., Mar.; fata-h., Grett. 151.

II. a nickname, Glúm., Orkn.

hrúgald
Zoëga

n. heap, mass.

Cleasby-Vigfusson

n. a heap, mass, Fas. ii. 134.

hrúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a nickname, Landn.

hrútaberja-lyng

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the rubus ling.

hrúta-ber

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., botan. rubus saxatilis, the stone-bramble.

hrúta-höfn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pasture for rams, Vm. 7.

HRÚTR
Zoëga

(-s, -ar), m. ram.

Cleasby-Vigfusson

m. a ram, Grág. i. 427, 502, 503, Grett. 148, Rd. 260, Fs. 25. Stj. 580, Pr. 478, Fms. xi. 149: the zodiacal sign, Rb. 1812. 17: spec. phrases, svá sem börn göra hrúta með fingrum sér, as children make rams with their fingers, i. e. by twisting their fingers into the shape of rams’ horns, Fms. v. 348, a child’s game still well known in Icel.; skera hrúta, to snore aloud (cp. hrjóta B), Stef. Ól.; so, ic hrúti = sterto in king Alfred’s Gr.

II. as a pr. name Hrútr; in local names, Hrúts-staðir, Hrúta-fjörðr, Hrút-ey, Landn.

COMPDS: hrútaber, hrútaberjalyng, Hrútfirðingr, hrútlamb, hrútmál, hrútsfall, hrútsgæra, hrútshorn, hrútahöfn, hrútshöfuð, hrútsmark, hrútsreyfi, hrútssvið.

hrúts-fall
Zoëga

n. a ram’s carcase.

Cleasby-Vigfusson

n. a ram’s carcase, Stj. 483.

hrúts-gæra
Zoëga

f. the skin and fleece of a ram.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the skin and fleece of a ram, Stj. 306.

hrúts-horn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ram’s horn.

hrúts-höfuð
Zoëga

n. a ram’s head.

Cleasby-Vigfusson

n. a ram’s head, Rd. 260, 281.

hrúts-mark
Zoëga

n. the sign Aries.

Cleasby-Vigfusson

(-merki, -líki), n. the sign Aries, Rb.

hrúts-reyfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ram’s fleece, MS. 732.

hrúts-svið

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a roasted ram’s head, the Scot. ‘singed head.’

Hrút-firðingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a man from Hrútafjörðr.

hrút-lamb

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a ram lamb, Jb. 294.

hrút-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. and hrút-mánuðr, m. ‘ram months,’ the winter months, when sheep are at heat; frá vetrnóttum til hrútmáls, Vm. 7; in Edda 103 the ram month is the 3rd month of winter.

hrúzi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., dimin. from hrútr, a ramkin; hvað kemr til, hrússi minn, (κριε πέπον), að þú fer síðastr af fénu út úr hellinum, Od. ix. 447.

hryða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hroði], excretion, Edda ii. 430.

hryðja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hroði and hrjóða II], rough weather, sleet, tempest; mörg er hryðja mótlætis um aldr, Stef. Ól.: medic. fits of coughing with excretion, of a sick person: metaph. an outrage, foul deed, hryðju-verk, n. a foul, brutal deed, Fas. iii. 445.

HRYÐJA

No entry

Cleasby-Vigfusson

hruddi, = ryðja, [cp. hrjóða], to clear; hryðja dóm, h. kvið, a law phrase, to challenge, Grág. ii. 85, 237 new Ed.

hryfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [hrufa], a scab, Bs. i. 181, ii. 23.

hrygðar-búnaðr
Zoëga

m. mourning dress.

Cleasby-Vigfusson

and hrygðar-búningr, m. a mourning dress, Stj. 500, 642.

hrygðar-dagr
Zoëga

m. day of sorrow.

Cleasby-Vigfusson

m. a day of mourning and sorrow, Fms. vii. 157.

hrygðar-efni
Zoëga

n. cause of sorrow.

Cleasby-Vigfusson

n. matter, cause of sorrow, Bs. i. 301.

hrygðar-fullr
Zoëga

a. sorrowful, rueful.

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, rueful, Fms. ii. 162.

hrygðar-grátr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. wailing, lamentation, Mar.

hrygðar-klæðnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mourning dress, Stj. 173, 207.

hrygðar-lindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a mourning belt, Stj. 208.

hrygðar-mark
Zoëga

n. token of sorrow.

Cleasby-Vigfusson

n. a token of sorrow, Bs. i. 144.

hrygðar-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a sad case, Thom. 452.

hrygðar-raust

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a cry of sorrow, Pass. 41. 9.

hrygðar-samligr
Zoëga

a. mournful.

Cleasby-Vigfusson

adj. mournful, Mar.

hrygðar-svipr
Zoëga

m. mournful look.

Cleasby-Vigfusson

m. a mournful look, 625. 96.

hrygðar-söngr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a dirge, 625. 195.

HRYGGÐ

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hrygð, f. affliction, grief, sorrow, Fms. i. 135, vi. 61, 237, ix. 494 (v. l.), Johann. 97, N. T., Pass., Vídal. passim.

COMPDS: hrygðarbúnaðr, hrygðardagr, hrygðarefni, hrygðarfullr, hrygðargrátr, hrygðarklæðnaðr, hrygðarlindi, hrygðarmark, hrygðarmál, hrygðarraust, hrygðarsamligr, hrygðarsvipr, hrygðarsöngr.

hryggi-ligr
Zoëga

a. mournful, sad.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), mournful, sad, Fms. vi. 229, Sks. 227, Stj. 573, Róm. 239.

HRYGGJA
Zoëga

(-ða, -ðr), v.

1) to distress, grieve, with acc. (ekki ~ mik hót þín);

refl., ~st, to become sad or sorrowful;

2) to cause to look sad (h. andlit sitt).

Cleasby-Vigfusson

ð, older form hryggva, hryggvir, Harms. 60; hryggvask, Pd. 36; hrvggvisk, Fms. ii. 42: [A. S. hreowan; Engl. rue]:—to distress, grieve, with acc., Post. 645. 82, Karl. 481, Fas. i. 178, Ísl. ii. 238: impers., Fms. iii. 164, Band. 12 new Ed., Thom. 456, passim.

II. reflex. to become grieved, Pd. 36, Fms. ii. 42, Sks. 225, N. T., Vídal., Pass., and in hymns; Mitt hjarta hvað svo hryggist þú?(= Warum betrübst du dich, mein herz?), Hólabók 208.

hryggjar-liðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a vertebra.

hryggjar-stykki

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of duck (from a spot on the back), the sheldrake (?), Edda (Gl.): metaph. the name of an old Icel. historical work, Fms. vii. (Mork.)

HRYGGR
Zoëga

I)

(-jar, -ir), m.

1) backbone, spine;

2) ridge, mountain-ridge.

II)

(acc. -van), a. afflicted, grieved, sad; er þér hryggt í hug, art thou heavy of heart?.

Cleasby-Vigfusson

1. m., gen. hryggjar, pl. hryggir, [A. S. hrycg; Engl. rigg, ridge (but only in the metaph. sense); O. H. G. hrucki; Germ. rücken; Dan. ryg; Swed. rygg]:—the back, spine, vertebrae dorsi, in men and beasts, the spine of a fish being called dálkr, q. v.; and even used of serpents, orma-h., Vsp. 44, Fms. v. 157, vii. 208, Nj. 129, 155, Gþl. 459, Karl. 426, Bs. i. 354, ii. 167, Grett. 90, 112.

II. metaph. a ridge, Gísl. 34, Landn. 115; fjall-h., a mountain ridge; in local names, as Öldu-hryggr: the middle of a piece of stuff or cloth, opp. to jaðar (the edge); mæla (klæði) at hrygg eða jaðri, Grág. i. 498; hryggr bréfsins, the back of a letter, D. N. i. 593, v. 839: of an edge of a stud, Þiðr. 73.

COMPDS: hryggjarliðr, hryggjarstykki.

2. adj., old acc. hryggvan, with a characteristic v; compar. hryggri, Finnb. 224, and hryggvari; superl. hryggvastr: [A. S. hreowig; Engl. rueful]:—afflicted, grieved, distressed, Ls. 31, Gkv. 3. 1, Fms. ii. 290, v. 210, 239, ix. 500, Al. 56, Stj. 520, N. T., Pass., Vídal. passim.

hryggving

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = hryggð, Mar.

hrygg-afl
Zoëga

n. strength of the back.

Cleasby-Vigfusson

n. strength of the back, Fas. ii. 345, Greg. 22, MS. 655 xi. 2.

hrygg-bjúgr
Zoëga

a. crook-backed.

Cleasby-Vigfusson

adj. crook-backed, Mar. 1040.

hrygg-boginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. bowed, bent, Thom. 356.

hrygg-brjóta

No entry

Cleasby-Vigfusson

braut, to break the back.

hrygg-brotinn
Zoëga

pp. broken-backed.

Cleasby-Vigfusson

part. broken-backed, Fms. x. 240, Greg. 48: metaph. an unhappy wooer is said to be hryggbrotin.

hrygg-brotna
Zoëga

(að), v. to break one’s back.

Cleasby-Vigfusson

að, to break one’s back, Bárð. 177.

hrygg-dreginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. bowed, bent, Thom. 478.

hrygg-knýttr
Zoëga

pp. humpbacked.

Cleasby-Vigfusson

part. humpbacked, Karl. 547.

hrygg-leikr
Zoëga

m. = hrygð.

Cleasby-Vigfusson

m. (-leiki), affliction, grief, sorrow, 623. 57, Fms. x. 357, 368, Sks. 228, Bs. i. 78.

hrygg-lengja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the back of a hide.

hrygg-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hryggiligr, Al. 59, 60.

hrygg-lundir
Zoëga

f. pl. loins.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. the loins, Fms. ii. 82, Eb. 109 new Ed.; in the Sdm. 1. 1, ‘hrælundir’ is no doubt a false reading for hrygglundir, the loins.

hrygg-spenna
Zoëga

(-ta, -tr), v. to clasp the arms round another’s back.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a wrestling term, ‘back-spanning,’ clasping the arms round one another’s back, Fas. iii. 414.

hrygla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Dan. rallen], medic. a rattling in the throat or bronchial tubes; hósti og h., a cough and h.; dauða-h., the death-rattle.

hrygna
Zoëga

f. spawner.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [hrogn], a fish which has roe, Fas. ii. 112, Edda (Gl.)

HRYLLA

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [hrollr], to shudder; mig hryllir við því, I shudder at it.

hrylling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. horror.

hrylli-legr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-lega, adv.), ghastly, horrible.

HRYMASK

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, [hrumr], = hrumast, Pr. 409, Bs. ii. 155, Rb. 344, 346: hrymðr, part. infirm from age, Dropl. 15, Hrafn. 15.

hrymja

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, = hruma, Hb. 28.

Hrymr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. name of an old giant, Vsp., the old, infirm (?).

HRYNJA
Zoëga

(hryn, hrunda, hruninn), v.

1) to fall in, collapse, topple down (veggrinn hrynr, björgin ~);

2) to flow, stream (hrundu tárin á kinnr honum);

3) to fall loosely (klæðit hrundi ofan um hann); látum und hánum h. lukla, let the keys rattle down from his girdle;

4) h. á hæla e-m, to shut upon one’s heels.

Cleasby-Vigfusson

pres. hryn, pret. hrundi, part. hrunit:—to fall to ruin, tumble down; björgin hrynja, Edda 41; veggrinn var hruninn (dilapidated), Fær. 111; veggrinn hrundi fyrir eldinum, Orkn. 350; hversu múrar hafa niðr hrunit, Karl. 130; grjót eða björg eða jörð hrynr, Skálda 169; þá munu þeir taka at segja fjöllunum, hrynið yfir oss, Luke xxiii. 30; og stjörnur himins hrundu á jörðina (better hröpuðu), Rev. vi. 13, cp. Matth. vii. 25, 27, where hrundi would be the right word, although féll is here used in the Icel. version.

II. metaph. to stream, float; of garments, jafnskjótt sem klæðit hrundi ofan um hann, Orkn. 182; látum und hánum hrynja lukla, Vkv. 16, 19: of fluids, to stream, pour down, ok er þeir vóru í brjósti hennar (of a wave), þá hrundi hón öll, Bs. i. 484; hrynja hafbárur, Fas. ii. 75 (in a verse): of blood, tears, water, hrynr blóðit ofan á kápu-skautið, Háv. 45; hvat berr nú þat við, faðir minn, at þér hrynja tár? Ld. 132, cp. the verse in Gísl. 2; sem regn það hraðast hrundi, himins í dimmu skúr (of rain), Pass. 23. 3: of floating hair, Edda ii. 500 (in a verse): of a song, hrynjandi háttr, a streaming, flowing metre, = hrynhenda, Edda (Ht. …

Shortened here. Read the full article →

hrynjandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. (or f.?), a streamer fastened to a staff, Gísl. 103, 104, whereas the other Recension (20, 21) has hrímandi, which appears to be an error; see Mr. Dasent’s Gisli the Outlaw, p. 39.

hryn-henda
Zoëga

f. a kind of metre (having lines with four stresses).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a kind of metre, the dróttkvæði (q. v.), containing eight syllables in each line instead of the usual six, Edda (Ht.) 62–64: name of poems composed in this metre, Fms. vi. 26.

hryn-hendr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. composed in the metre hrynhenda, Edda (Ht.)

hryssa
Zoëga

f. mare (cf. merhryssi).

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. [hross], a mare; and hryssi, n., in compds, mer-hryssi, ung-hryssi.

2. u, f. a mare; the word occurs in the Vitae Patrum (Unger).

hryssingr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. coarseness, brutality; see hreysingr.

hrytr
Zoëga

m. snoring.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘rowting,’ snoring, Fas. i. 232, Bs. ii. 230.

hrýgja
Zoëga

(-ða, -ðr), v. to heap together (h. hverjum ofan á annan).

Cleasby-Vigfusson

ð, [hrúga], to heap together, Lat. cumulare, Karl. 259.

Hrýtlingar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. descendants of Hrútr (II), Landn.

HRÆ
Zoëga

(gen. pl. hræva), n.

1) dead body, carrion;

2) fragments (of a thing), scraps.

Cleasby-Vigfusson

n., old dat. hrævi or hræfi, (spelt hreifi, Hkv. 2. 23), gen. pl. hræva (hræfa), Lex. Poët. passim: [Ulf. hraiv in hraiva-dubo = τρύγων, Luke ii. 24; A. S. hreaw; O. H. G. hreô]:—a dead body, carrion, Grág. ii. 88, Nj. 27, Bret. 68, Stj. 201, Sturl. i. 28, Fms. iv. 244: carrion, of a beast, x. 308, passim.

II. the wreck, fragments of a thing; Austmenn brutu þar skip sitt, ok görðu ór hrænum (the wreck) skip þat er þeir kölluðu Trékylli, Landn. 157: scraps or chips of trees or timber, þá á hann at höggva til þess er hann þarf at bæta þat, ok láta eptir hræ, Grág. ii. 295; þá eigu þeir at taka við af fjöru manns, ok bæta farkost sinn, ok láta liggja eptir hræ, 356; en ef hann vill bæta bús-búhluti sína, þá á hann at hafa við til þess, hvárt sem hann vill ór skógi eðr ór fjöru, ok láta eptir liggja hræ, 339; cp. hráviði and hrár viðr. This sense still remains in the mod. hræið! hræið mitt, hræ-tetrið, poor wretch! poor fellow! as also in hró, n. a mere wreck, ruin, an old dilapidated thing; skips-hró, kistu-hró, etc.; and metaph. hróið, poor thing! hón hefir aldrei verið heima, hróið! það getr aldrei orðið maðr úr henni, hróinu, Piltr og Stúlka 26. …

Shortened here. Read the full article →

hræddr
Zoëga

a. afraid (við e-t, of), frightened (at); vera h. um, at, to fear, be afraid, that.

Cleasby-Vigfusson

adj. (prop. a participle, like Old Engl. adred), afraid, frightened, timid, Nj. 105, Sd. 144, Fms. vi. 118; manna hræddastr, i. 216; h. við e-t, frightened at a thing, Nj. 205; vera h. um e-t, to fear, be alarmed about a thing, Fms. vii. 156, x. 18: it seems to be used as a subst. in Al. 32, Fas. ii. 531; ú-hræddr, fearless.

HRÆÐA
Zoëga

(-dda, -ddr), v. to frighten;

refl., ~st e-t or við e-t, to be afraid of, to fear, dread.

Cleasby-Vigfusson

d, [Engl. dread], to frighten, with acc., Fms. iii. 48, vi. 147, Ó. H. 119, passim.

II. reflex. hræðask, to be afraid of, to dread, fear, with acc.; h. e-n, to fear one, Nj. 57, Fms. ix. 242; h. Guð, to fear God, Post. 656 C. 4; hræðumk ekki hót þín, Skv. 2. 9: with prep., h. við e-t, Fms. x. 358, Sæm. 131 (prose); hræðumk ek við reiði Óðins, Sighvat; h. fyrir e-m, Bær. 2: with infin. not to dare, hræðask at ljúga, 656 A. ii. 16; h. at gjalda, Fms. viii. 252.

hræðinn
Zoëga

a. timid.

Cleasby-Vigfusson

adj. timid, Fms. vi. 155.

hræði-liga
Zoëga

adv. dreadfully, fearfully.

Cleasby-Vigfusson

adv. dreadfully, fearfully, Fms. i. 202, Fb. i. 417.

hræði-ligr
Zoëga

a. dreadful, fearful.

Cleasby-Vigfusson

adj. dreadful, fearful, terrible, Fms. i. 138, ix. 489, Ísl. ii. 418, Stj. 22, 477, Al. 37.

hræðsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hræzla, u, f. dread, fear, Nj. 142, Eg. 41, Sturl. ii. 5, passim.

COMPDS: hræðslufullr, hræðslulauss.

hræðslu-fullr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in great fear, Sól.

hræðslu-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fearless.

hræfa
Zoëga

(-ða, -t), v., h. um e-t, to bear with, tolerate; má ekki um þat h. lengr, it is no longer tolerable.

Cleasby-Vigfusson

ð, (hreifa, Fas. i. 220, Fms. xi. 90), to tolerate, bear with; in the phrase, h. um e-t, menn þóttusk trautt mega um h. hans skaplyndi ok ofsa, Fms. xi. 90; ok mátti um h. meðan Högni lifði, Fas. i. 220, Am. 67; ok má ekki um þat hræfa lengr, it is no longer tolerable, Fs. 31.

hræigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. cadaverous, Ýt. 15.

hræking

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. spitting, Hom.

HRÆKJA
Zoëga

(-ta, -tr), v. to spit; h. e-u út, to spit out.

Cleasby-Vigfusson

t, [hráki], to hawk, spit, Bs. i. 347, Fb. i. 330, Stj. 325, Róm. 740, Laudn. 247; h. út, to spit out, N. G. L. i. 11, Mark vii. 33; h. á e-n, to spit on one, Matth. xxvii. 30.

hræla
Zoëga

(að), v. to beat the loom with a weaver’s rod (hræll).

Cleasby-Vigfusson

að, older ræla, to beat a loom with a weaver’s rod; hún hrælaði vefinn með gullhræl, Od. v. 62, hrælaðr örum, Darr.; h. dún, to shake eider-down on a frame to cleanse it.

HRÆLL
Zoëga

m. weaver’s rod, slay.

Cleasby-Vigfusson

m., but ræll seems the true form, the h being spurious, [cp. A. S. reol; Engl. reel, = Gr. κερκίς, Od. v. 62]:—a weaver’s rod or sley, Nj. 275; dún-hræll, a stick to clean eider-down.

hræmug-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), hideous, disgraceful.

hræpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, [hróp], to libel, defame, with acc., Niðrst. 6; h. Guð, to blaspheme, Mar. (655 xi. B. i); hrœpir hann Heimdl, Frump. (pref.)

HRÆRA

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, i. e. hrœra: [A. S. hrêran; Engl. rear; O. H. G. hruorian; Germ. rühren; Dan. röre; Swed. röra]:—to move:

I. with acc., Hým. 33; h. herbúðir sínar, Stj.; þeir fluttu burt þá er hrærandi vóru, Fms. v. 97; þær gátu öngan múga hrært, Fb. i. 522; ef vér hrærum hann, ii. 129; h. tungu, to move the tongue, Stor. 1; Guð hrærir alla stjórn hugar þeirra, Sks. 479.

II. to stir, so as to mix; hrærðu allt saman mold ok silfr, Fms. iv. 298 (Hkr. ii. 220): to stir with a ladle in cooking, hræra í katlinum, Eb. 70 new Ed.; h. í pottinum, h. í graut, súpu, to stir in the kettle, to stir the porridge, broth, etc.; vindr hrærir stór höf, Edda: metaph. to stir in a matter, Bs. ii. 115, Róm. 257; also, h. um e-t, Þorst. Síðu H. 6; h. e-t, id., Karl. 187, Bs. ii. 35; h. við e-u, to touch a thing, Þiðr. 165.

III. reflex. to stir, move oneself; þá hrærisk heinin í höfði Þór, Edda; því at ek ætla héðan hvergi at hrærask hvárt sem mér angrar reykr eðr bruni, Nj. 201; þau sjálf megu hvergi hrærask ór stað nema þau sé af öðrum borin eðr dregin, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

HRÆRAR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. [Ivar Aasen röyr; cp. Lat. crus], the groin, reins; hröra (acc.), Edda (Lauf.); hann hafði steinsótt, ok lá steinninn í hrærunum, sá er stemdi þurftina, Bs. i. 310; kom spjótið upp í hrærana, ok renndi ofan í lærit, Sturl. iii. 14.

hræring

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. motion, stir, Edda 52, Bs. ii. 159; h. líkamans, Greg. 72; h. hafsins, Rb. 438; sjóvar h., Sks. 51; h. tungls, 438; bíðandi eptir vatnsins hræringu, John v. 3 (= Gr. κίνησις).

II. metaph. emotion; girndir ok hræringar, Stj. 35; úleyfðar hræringar, Magn. 468; af sjálfra sinna hræringum, of their own impulse, H. E. ii. 75; geðs hræringar, emotions.

hræringr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘stirabout,’ cp. hrærigrautr.

hræri-grautr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mess of porridge, the Scot. ‘stirabout.’

hræri-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

mod. hræran-ligr, adj. movable; ú-hræriligr, immovable, Skálda 173, 204, Stj. 18.

hræsa

No entry

Cleasby-Vigfusson

= ræsa, Post. 288.

hræsinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. boasting, vaunting, Sighvat, Hm. 6.

hræsi-brekka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., in the phrase, færa e-t á hræsibrekku, to expose to scorn and ridicule; see rækibrekka.

hræsna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to feign; h. fyrir e-m, to act hypocritically before one.

hræsnari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hypocrite, Matth. vi. 2, 5, 16, vii. 5, etc., Pass., Vídal.

HRÆSNI

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [hrós], vanity, self-esteem, self-glorification, Stj. 644; sjálfhól ok h., Fms. ii. 267, Bs. ii. 16, Barl. 51, Róm. 267; göra e-t til hræsni, Fs. 88; fyrir tíma h., ‘pro vanâ humanae laudis jactantiâ,’ Hom. 22; always so in old writers, but at the time of the Reformation it assumed the sense of

II. hypocrisy (ὑπόκρισις of the N. T.), and is constantly with its compds used so in the N. T., Vídal., Pass., etc.

hrævar-eldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hrælog.

hrævar-lykt

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a smell as of carrion. In poetry blood is called

hræva-daunn
Zoëga

m. carrion-smell; stench of dead bodies.

Cleasby-Vigfusson

-þefr, m. a smell as of carrion, Fms. viii. 230, x. 213.

hræva-gautr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. a sword, Edda (Gl.)

hræva-kuldi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. deadly cold, Gg. 12.

hræ-barinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. [hræ II], crushed; hræbarnar hlimar, felled saplings, Stor. 2.

hræ-dreyrugr
Zoëga

a. gory.

Cleasby-Vigfusson

adj. bloody, Akv. 36.

hræ-dýri

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a carrion beast, N. G. L. i. 80.

hræ-fasti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hrælog, Mork. 142 (in a verse).

hræ-fugl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a carrion bird, fowl, bird of prey, Stj. 464, Bret. 68, (raven, vulture, etc.)

hræ-gífr
Zoëga

n. ‘carrion beast’, wolf.

Cleasby-Vigfusson

n. = hrædýri, Lex. Poët.

hræ-kló

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the claw of a hræfugl, K. Þ. K. 132.

hræ-kvikindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (hræ-kind, f.), a carrion beast, K. Þ. K. 132, Fas. iii. 265, Stj. 582.

hræ-köstr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pile of slain, Fms. vi. (in a verse).

hræ-ljómi
Zoëga

m. the light from decomposing matter.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hrælog, Bs. ii. 109.

hræ-ljós

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hrælog, Sturl. iii. 215.

hræ-log
Zoëga

n. the light from decomposing matter.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘carrion-lowe,’ the light which gleams round decomposing matter, hrælog brunnu af spjótum þeirra, svá at af lýsti, Sturl. ii. 50: mod. hrævar-eldr.

Hræ-svelgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. carrion swallower, name of a giant, Edda, Vþm.

hröði

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. [from hraðr], a hurry, precipitation, Eluc.

hrökkva
Zoëga

I)

(hrøkk; hrökk, hrukkum; hrokkinn), v.

1) to fall back, recoil, be repelled;

~ frá, to shrink back;

~ fyrir e-m, to give way before one (gekk konungr svá hart fram, at allt hrökk fyrir honum);

~ undan, to give way, draw back, retreat (hrukku Baglar þá undan);

~ við, to stand at bay, make a stand (verðr Sigvaldi nú við at ~);

2) to curl, of hair (hann hafði gult hár, ok hrökk mjök);

3) to suffice.

II)

(-ta, -tr), v.

1) ~ e-u um e-t, to lash (switch) with a thing;

beit eigi heldr á en tálknskíði (a piece of whalebone) væri hrøkt um;

2) to spur or whip a horse (eptir þat hrøkti hann hestinn);

3) refl., ~st, to coil, wriggle, of a snake (undan honum hrøktist ein naðra at Oddi);

~st aptr, to turn back (G. reið síðastr ok skyldi geyma, at engir hrøktist aptr).

Cleasby-Vigfusson

ð and t, causal of the last verb, to drive back, beat, whip; ok beit eigi heldr á enn tálknskíði væri hrökt um, than if it had been beaten with a reed, Fas. ii. 534, 556: to spur or whip a horse, eptir þat hrökti hann hestinn, Sturl. iii. 50; þá hrökði Þórðr hestinn undir sér ok kvað þetta við raust, 317; Eldgrímr vill nú skilja ok hrökkr hestinn, Ld. 150; þeir hrökkva hann síðan brott, they whipped him off, Mar.

II. reflex. to fall back; hann skyldi geyma at engir hreykðisk aptr, that none should lag behind, Sturl. ii. 211; þeir hröktusk (staggered to and fro) þar í lengi dags, Grett. 147 new Ed.

2. esp. to coil, wriggle, of the movement of a snake; ormr hrökvisk (hrøquesc) ok es háll, Eluc. 28, Stj. 96; undan honum hrökðisk ein naðra at Oddi, Fas. ii. 300; ormrinn vildi eigi inn í munninn ok hrökðisk frá í brott, Fms. ii. 179; gengu menn eptir orminum þar til er hann hrökðisk í jörð niðr, vi. 297; þá skreið hann í munn honum ok hrækðiz þegar niðr í kviðinn, x. 325; hrökkvisk hann um hans fótleggi, Stj. 96, cp. hrökkvi-áll.

HRÖKKVA
Zoëga

I)

(hrøkk; hrökk, hrukkum; hrokkinn), v.

1) to fall back, recoil, be repelled;

~ frá, to shrink back;

~ fyrir e-m, to give way before one (gekk konungr svá hart fram, at allt hrökk fyrir honum);

~ undan, to give way, draw back, retreat (hrukku Baglar þá undan);

~ við, to stand at bay, make a stand (verðr Sigvaldi nú við at ~);

2) to curl, of hair (hann hafði gult hár, ok hrökk mjök);

3) to suffice.

II)

(-ta, -tr), v.

1) ~ e-u um e-t, to lash (switch) with a thing;

beit eigi heldr á en tálknskíði (a piece of whalebone) væri hrøkt um;

2) to spur or whip a horse (eptir þat hrøkti hann hestinn);

3) refl., ~st, to coil, wriggle, of a snake (undan honum hrøktist ein naðra at Oddi);

~st aptr, to turn back (G. reið síðastr ok skyldi geyma, at engir hrøktist aptr).

Cleasby-Vigfusson

(also spelt hreyqua), pret. hrökk, pl. hrukku; pres. hrekk or hrökk, pl. hrökkva; subj. hrykki or hreykki; part. hrokkinn; with neg. suff. hrökkvat, Km. 23:—to fall back, recoil, be repelled, with the notion of a shrinking or reeling motion; Jarl hrökk ofan á Barðann, Fms. ii. 324; Hallvarðr hafði hrokkit fram ór lyptingunni ok á mitt skipit, viii. 388: with prep., þá gerðu þeir hríð ena þriðju ok vóru við lengi, eptir þat hrukku þeir frá, Nj. 115; kappa tvá þá er flestir urðu frá at hrökkva, Fms. v. 162: h. fyrir, to give way to a shock; gékk konungr svá hart fram, at allt hrökk fyrir honum, i. 45; ok sýndisk þegar sú fylking h. fyrir, viii. 14; ok svá ryðjask þeir nú um at allt hrökkr liðit fyrir, xi. 132: h. til, to suffice, cp. Dan. slaa til, of means, money: h. undan (to draw back) hrukku Baglar þá undan, ix. 30: h. við, to face, stand at bay; þetta einvígi er engi hafði þort við að h., Art. 19; ok verðr Sigvaldi nú við at h., xi. 95; ok muntú ekki annat mega en h. við, Nj. 90: to start up, from fear: h. upp, to be thrown open, of a door; to start up from sleep, h. upp með andfælum.

2. metaph., nær þótti hvert tré h. …

Shortened here. Read the full article →

hrökkvir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a giant, Edda (Gl.)

hrökkvi-áll

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a wriggling eel, poët. for a snake, Bragi: hrökkvi-skafl, m., poët. = brák (q. v.), a tanner’s tool, Fms. vi. (in a verse): hrökkvi-vöndr, m. a whip, Lex. Poët.

hröklast

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to reel, Mag. 158, freq.: used also of a snake.

HRÖNN
Zoëga

(gen. hrannar, pl. hrannir), f. wave; dat. pl., ~um, in heaps (drepr hann hirðmenn konungs niðr ~um).

Cleasby-Vigfusson

f., gen. hrannar, pl. hrannir, a wave, esp. used in poetry, Stor. 6, Hkv. 1. 26, passim: a ship is called hrann-blakkr, -valr, the steed, hawk of the wave, (also hranna elgr, hranna hrafn, the elk, raven of the wave); gold is called hrann-blik, -eldr, wave-fire, Lex. Poët.: hrann-garðr, m. a wall of waves, id.

II. in prose, old and esp. mod., hrannir, f. pl. the heaps or swathes of seaweed and shells along the beach; hræs hrannir, heaps of slain, Edda (Ht.)

2. dat. pl. hrönnum, adverb. in heaps, Lat. catervatim, = unnvörpum, drepr hann hirðmenn konungs hrönnum niðr, Fas. i. 105.

III. one of the northern Nereids was called Hrönn, Edda.

HRÖR

No entry

Cleasby-Vigfusson

spelt hreyr and reyr, n. [A. S. hryre = ruina], a corpse, Lat. cadaver, Gkv. 1. 5, 11; köglar frænda hrörs, Stor. 4; sækja um hrör, Grág. ii. 141; ekki skulu þér taka á hrörum þeirra, því at þau kvikendi eru úhrein, Levit. xi. 8; alla fugla þá er fjóra fætr hafa, skal ekki eta, ok hvergi maðr er tekr á hrörum (not hræjum) þeirra, þá saurgask hann, Stj. 316. Levit. xi. 20.

II. metaph. an old decayed thing, a ruin, wreck, a fallen tomb, akin to hreysi (q. v.), the h being borne out by alliteration in Ýt. 19; Yngva hrör, 6; Dyggva hrör, 7; fylkis hrör, Ht. (Yngl. S. ch. 26); as also Ýt. 19, where the sense is that the king was buried in the avalanche of stones,—horfinn foldar beinum Högna hrörs: in local names, Tryggva-hreyr, Hkr. i. 178.

hrörask

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, = hrörna (?); fár er hvatr er hrraz tekr, ef í barnæsku er blauðr, Fm. 6, a saying.

hrörna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to fall into decay, of buildings or the like, K. Þ. K. 54, Fms. iii. 147, xi. 311, Eb. 6 new Ed.; heimr hrörnar, Hom.; þótt landit hrörni, Landn. 168, v. l.: to wither, tré hrörnar, Sks. 144, 665 6 A. ii. 11; hrörnar blóm, Eluc.; hrörnar þöll, Hm. 49; eigi losnuðu hans tennr né hrörnuðu, Stj. 348.

2. to become infirm, worn out by age; önd vár hrörnar, Stj. 332; mér gömlum karli, hrörnanda á hverjum degi, Sks. 730; mannsaldrar vóru þá meiri en nú, ok hrörnuðu menn seinna, Mag. 89.

hrörnan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. decay, dilapidation, Pm. 33.

hrör-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘corpse-like,’ ruinous, dilapidated, Fms. iv. 93 (of houses): of men, infirm, worn by age.

hu

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hú, interj. ho! Sks. 304, 365.

HUGA
Zoëga

(að), v.

1) to excogitate, think out (hugat hefi ek mér ráð);

2) h. e-m e-t, to think of, intend, for one (verk hefi ek hugat þér);

3) h. at e-u, to attend to, look after (þá var at hugat sárum Kormaks); h. um e-t, to be concerned about; h. fyrir e-u, to provide for.

Cleasby-Vigfusson

að, or better hugði, (as from hyggja, q. v.), to mind, Lat. excogitare, to make out, think out; ráðit er nú hugat, Fms. xi. 21; hugat hefi ek mér ráð, Gísl. 15; Fátt er of vandlega hugat, a saying.

2. huga e-m e-t, to keep in store for one; verk hefi ek hugat þér, Nj. 53, Róm. 211; hverjar föðurbætr hann hefir hugat Hákoni konungi, Fms. vii. 261.

3. with prepp.; e-m er umhugat um e-t, one is concerned about; mér mun mest um hugat, Ísl. ii. 150; allt skulda-lið hans þat er honum var mest um hugat, Al. 21; svá at eigi þurfi um at huga félát, Vápn. 30; huga at e-u (see athuga, athugi), to attend to, look after; þá var at hugat sárum Kormaks, Korm. 244, Fms. vi. 137; ef rétt er at hugt, if it is rightly considered, Al. 86; huga fyrir e-u, to provide for, Fms. vi. 127; í-huga, at-huga, to consider.

hugaðlát-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. amiably, lovingly, Bs. ii. 49.

hugaðr
Zoëga

a.

1) courageous, bold;

2) h. e-m vel (lítt), well (ill) disposed towards one;

3) e-m er mest um e-t hugat, one has most at heart (Hafliði kvað þat sýnt, at henni var mest um hann hugat).

Cleasby-Vigfusson

adj. minded, disposed, Stor. 14; vera e-m vel h., Fms. x. 267; görðisk þá fólkit honum lítt hugat, 264, Þiðr. 311.

2. bold, stout-hearted, Nj. 164; h. vel, Bs. i. 36, Lv. 38, freq.

hugað-látr
Zoëga

a. engaging, amiable.

Cleasby-Vigfusson

adj. engaging, amiable; h. ok veglátr, O. H. L. 22, Fms. vii. 321, x. 152, v. l.; h. ok þokkasæll, ix. 246, v. l.

hugað-liga
Zoëga

adv. amiably, lovingly.

Cleasby-Vigfusson

adv. attentively; heyra h., Hom. 86: boldly, Fms. vi. 141.

hugað-samliga
Zoëga

adv. carefully.

Cleasby-Vigfusson

adv. kindly, Stj. 6: carefully, Fas. i. 363.

hugað-samligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. devout; h. bæn, devout prayer, Greg. 49.

hugað-samr
Zoëga

a. gentle, engaging.

Cleasby-Vigfusson

adj. gentle, engaging, Fms. viii. 447.

hugall
Zoëga

a. mindful, thoughtful.

Cleasby-Vigfusson

adj. mindful, attentive, Hm. 14: kind, charitable, Skálda 163; and so in mod. usage, hugull = attentive to the wants and wishes of another; gör-h., Band. 4: neut. hugalt, carefully, Fas. i. 8.

COMPDS: hugulsamr, hugulsemi.

hugan
Zoëga

f. care, concern (konungr bar hér mikla ~ fyrir).

Cleasby-Vigfusson

f, a minding; hafa h. fyrir e-u, Fms. xi. 238: attention, Rd. 280.

hugar-angr
Zoëga

n. heart’s grief.

Cleasby-Vigfusson

n. heart’s grief, Þjal. 11.

hugar-beiskleikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. bitterness of mind, Stj. 290.

hugar-bót
Zoëga

f. comfort.

Cleasby-Vigfusson

f. comfort, Dropl. 11.

hugar-burðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. fancy,

hugar-ekki
Zoëga

m. heart-ache, distress of mind.

Cleasby-Vigfusson

a, m. distress of mind, Fas. i. 171, iii. 81.

hugar-far
Zoëga

n. disposition, frame of mind.

Cleasby-Vigfusson

n. state of mind, esp. in a moral sense, Bs. i. 317, 716, ii. 33, Thom. 40, N. T., Vídal.

hugar-fýst
Zoëga

f. desire.

Cleasby-Vigfusson

f. desire, Magn. 468.

hugar-glöggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. mean, narrow-minded, Fbr. (in a verse).

hugar-góðr
Zoëga

a. kind of heart.

Cleasby-Vigfusson

adj. good of heart, kind, Sks. 437.

hugar-hræring

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. emotions, Bs. i. 703.

hugar-hvarf
Zoëga

n. estrangement.

Cleasby-Vigfusson

n. frowardness of mind, Barl. 4.

hugar-kraptr
Zoëga

m. strength of mind.

Cleasby-Vigfusson

m. strength of mind, Stj. 173.

hugar-látliga
Zoëga

adv. amiably, gently.

Cleasby-Vigfusson

adv. = hugaðlátliga.

hugar-lund
Zoëga

f. disposition of mind, fancy.

Cleasby-Vigfusson

f. fancy, disposition of mind; eptir sinni h., after one’s own fancy, Sks. 339, Stj. 451, Barl. 25, Fms. vi. 109; göra sér e-t í hugarlund, to fancy, imagine, freq.

hugar-ótti
Zoëga

m. fright, anxiety.

Cleasby-Vigfusson

a, m. fright, terror, Fms. vi. 353.

hugar-reikan
Zoëga

f. wandering of mind.

Cleasby-Vigfusson

-ruglan, -ruplan, f. wandering of mind, insanity, Al. 55, Pr. 467, Stj. 121, 256.

hugar-speki

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. wisdom, Hsm. 33. 3.

hugar-styrkr
Zoëga

m. strength of mind.

Cleasby-Vigfusson

m., hugar-styrkt, f. strength of mind, Stj. 132.

hugar-válað
Zoëga

n. anguish of mind.

Cleasby-Vigfusson

n. hypochondria, despair, Bs. i. 366, 368, 644. See válað.

hugar-víl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hugarválaðr.

hugar-æði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. fury, Stj. 344.

hugð
Zoëga

f., only in compds., hugðar-.

Cleasby-Vigfusson

f. and hugða, u, f. [A. S. hyð and hygð; Engl. heed]:—love, interest, affection; leggja hugðu til e-s, to take interest in, feel love for one, Fms. vi. 280; at konungr leggr enga hugðu til hests síns, he heeded it not, Bs. i. 633; mæla, ræða af hugðu, to speak from one’s heart, Bjarn. 40, 58.

COMPDS: hugðarerendi, hugðarmál, hugðumaðr.

hugðar-erendi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hugðarmál, Skálda 173.

hugðar-mál
Zoëga

n. = hugðarerindi.

Cleasby-Vigfusson

n. matters which one has at heart, Ísl. ii. 98.

hugðu-maðr
Zoëga

m. = hugðar-maðr.

Cleasby-Vigfusson

m. (hugðar-maðr), an intimate friend, Bs. i. 175; frændr ok hugðar-menn, Fms. viii. 103, 231, ix. 525, Bs. ii. 156.

hugga
Zoëga

(að), v. to comfort, console;

refl., ~st, to be comforted.

Cleasby-Vigfusson

að, to comfort, with acc., Bs. i. 238, 318, ii. 149, Fms. v. 239, vi. 234, x. 367, Greg. 22: to soothe one crying or weeping, esp. hugga barnið; óhuggandi, crying bitterly: reflex. to be comforted, Fs. 38, Ld. 286, Fas. i. 205, Hom. 49, Hkv. 2. 27, N. T., Pass., Vídal. passim.

huggan
Zoëga

f. comfort, consolation.

Cleasby-Vigfusson

f. comfort, consolation, 623. 13, 52, Eb. 44 new Ed., Fms. iii. 173, v. 241, vi. 234, 371, Sks. 106, freq.

COMPDS: huggunarlauss, huggunarorð, huggunarsýn, huggunarván.

huggandi
Zoëga

m. comforter.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a comforter, Stj. 511.

huggari
Zoëga

m. comforter.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a comforter, 656 C. 42, Barl. 181, Th. 77, Stj. 30: eccl. = Παράκλητος, the Holy Ghost, Sks. 132, N. T., Pass., Hólabók, Vídal.

huggunar-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘comfort-less,’ 623. 56.

huggunar-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a word of comfort, Stj. 195, Greg. 39.

huggunar-sýn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a comforting sight, Post.

huggunar-ván

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. hope of comfort, Fms. vi. 234.

hugi
Zoëga

m. mind (= hugr); illum huga, with evil mind, ill, badly; hafa e-t í huga, to have in one’s mind, to think of; leiða e-t huga, to consider.

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hugr, Hbl. 21, Edda 24, Glúm. 323, Hkr. ii. 243, Stj. 5, and passim, the weak and strong forms being used almost indiscriminately both in old and mod. usage, as also in the compds, huga-góðr, huga-fullr, = hug-góðr, hug-fullr, q. v.; á-hugi, zeal; var-hugi, caution; at-hugi, attention.

II. a pr. name, Fms.; cp. mid. Lat. Hugo, Engl. Hugh.

Huginn
Zoëga

m. the wise raven of Odin.

Cleasby-Vigfusson

m. the wise raven of Odin, Gm., Edda.

hugna
Zoëga

(að), v. to please; e-m ~r e-t, one is pleased, satisfied with a thing; impers., mér ~r vel (illa) við e-n, I am pleased (displeased) with one;

refl., ~st = ~.

Cleasby-Vigfusson

að, to please; e-m hugnar e-t, something pleases one, one likes it, is pleased, satisfied with it; h. vel, ílla, Eg. 395, Lv. 34, Fs. 27, 138, 152, Fas. i. 220, Glúm. 355, 365, Orkn. 14, Korm. 154, Ld. 328, Band. 7 new Ed.: reflex., e-m hugnask e-t, id., Ld. 50, Ó. H. 43, Eg. 96 (v. l.), Sturl. i. 24, Str. 19.

hugnan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a pleasing, comforting, Háv. 57.

HUGR
Zoëga

(-ar, -ir), m.

1) mind;

í hug eða verki, in mind or act;

vera í hug e-m, to be in one’s mind;

koma e-m í hug, to come into one’s mind, occur to one;

leiða e-t hugum, to consider;

ganga (líða, hverfa) e-m ór hug, to pass out of one’s memory, to be forgotten;

snúa hug sínum eptir (at, frá) e-u, to turn one’s mind after (to, from);

mæla um hug sér, to feign, dissemble;

orka tveggja huga um e-t, to be of two minds about a thing;

orkast hugar á e-t, to resolve;

ef þér lér nökkut tveggja huga um þetta, if thou be of two minds about the matter;

2) mood, heart, temper, feeling;

góðr ~, kind heart;

illr ~, ill temper, spite;

heill ~, sincerity;

reynast hugi við, to make close acquaintance;

hugir þeirra fóru saman, they loved each other;

3) desire, wish;

leggja hug á e-t, to lay to heart, take interest in;

leggja lítinn hug á e-t, to mind little, neglect;

leggja hug á konu, to fall in love with a woman;

mér leikr ~ á e-u, I long (wish) for a thing;

e-m rennr ~ til e-s, to have affection for one;

mér er engi ~ á at selja hann, I have no mind to sell him; …

Cleasby-Vigfusson

m., gen. hugar, dat. hugi and hug, pl. hugir; an older form hogr occurs in very old MSS., e. g. hog-gði, 655 xxv. 2, and still remains in the compds hog-vrr etc., see p. 280: [Ulf. hugs = νους, but only once, in Ephes. iv. 17, whereas he usually renders νους etc. by other words, as fraþi, aha, muns; A. S. hyge; Hel. hugi; O. H. G. hugu; Dan. hu; Swed. håg; hyggja, hugga, hyggð, -úð (q. v.) are all kindred words and point to a double final]:—mind, with the notion of thought, answering to Germ. gedanke; hugr er býr hjarta nær, Hm. 94; engi hugr má hyggja, Fms. v. 241; enn er eptir efi í hug mínum, 623. 26; í hug eða verki, in mind or act, Fms. vi. 9; koma e-m í hug, to come into one’s mind, to bethink one, iv. 117, Fb. ii. 120, 325; vera í hug e-m, to be in one’s mind; þat mun þér ekki í hug, thou art not in earnest, Nj. 46, Fms. iv. 143; hafa e-t í hug, to have a thing in mind, intend; renna hug sínum, to run in one’s mind, consider, vii. 19; renna hug or hugum til e-s, Hom. 114; koma hug á e-t, to call to mind, remember, 623. 16; leiða e-t hugum, to consider, Sks. …

Shortened here. Read the full article →

HUGSA
Zoëga

(að), v. to think, think upon; ~t hefi ek kostinn, I have thought over the terms; ~ eptir um e-t, to consider; h. e-t fyrir sér, to ponder over, reflect upon; h. um e-t, to think about; h. sik um e-t, to take counsel with oneself about a thing, consider.

Cleasby-Vigfusson

að, [early Dan. hugse, mod. huske = to remember; for the mod. Dan. tænke and also Icel. þenkja were borrowed from the German, and do not occur until the time of the Reformation]:—to think:

I. absol. to think; því hefir oss þat gefit verit at hugsa, Dipl. ii. 14; þó at eigi megi auga sjá eðr eyra heyra né engi manns hugr hugsa, hversu …, Fms. i. 229; h. til Guðs, Stj. 138; þeir hugsuðu hví þat mundi gegna, Edda (pref.); ek vissa hvat Símon hugsaði, Post. 656 C. 28.

II. with acc. to think out, Lat. excogitare; ek mun hugsa yðr konung, Stj. 441; hugsaðu vandliga hvar hann liggr, 424; hugsat hefi ek kostinn, Nj. 3: to intend, þér hugsuðut mér íllt, Stj. 239; sagði at hann hafi þat helzt hugsat, Fms. i. 83: h. sik, to bethink oneself, ii. 133, Karl. 15, Bs. ii. 121.

2. with prepp.; h. sik um e-t, to take counsel with oneself (um-hugsan); h. sik fyrir, to have forethought, ponder over, Fms. xi. 442; h. fyrir sér, to ponder over, vii. 88, 289; h. um e-t, to think about a thing, Stj. 423, passim; h. eptir um e-t, Fms. x. 6.

III. reflex. …

Shortened here. Read the full article →

hugsan
Zoëga

f.

1) thought, thinking; bera h. fyrir e-u, to ponder over;

2) opinion (hér em ek í annari h.).

Cleasby-Vigfusson

f. thought, thinking, Sturl. iii. 242 (opinion), Fms. i. 185, Al. 163; bera h. fyrir e-u, Sturl. i. 206; h. ok ætlun, 656 A. i. 31, N. T., Pass., Vídal., very freq.

COMPDS: hugsunaraugu, hugsunarlauss, hugsunarleysi.

hugsandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. gerund, conceivable, possible; ú-hugsandi, impossible.

hugsanlegr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. attentive, Sks. 6: conceivable, Lat. cogitabilis, (mod.)

hugsi
Zoëga

a. indecl. thoughtful, meditative, absent-minded (hann fór jafnan sem h. væri).

Cleasby-Vigfusson

adj. ind. thoughtful, meditative; sem hann væri hugsi, Bjarn. 40; Gestr sitr nú hugsi um sitt mál, Ísl. ii. 294; fámálugr ok nokkut hugsi, 156; um slíkt liggr hann hugsi, Al. 15, 70; hann fór jafnan sem hugsi væri, as vacant, wandering, Bs. i. 170.

hugsunar-augu

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘eyes of thinking,’ intellect, Skálda 160; umhugsan, meditation.

hugsunar-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. thoughtless.

hugsunar-leysi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. thoughtlessness.

Hugsvinns-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the name of a didactic poem.

hugul-samr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. charitable in small things.

hugul-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. charitableness.

hugvits-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a man of genius, esp. of an artist, mechanic, or the like.

hug-ást
Zoëga

f. heartfelt affection; unna ~um, to love with all one’s heart.

Cleasby-Vigfusson

f., in the phrase, unna hugástum, to love with all one’s heart, Hkr. iii. 194, passim.

hug-blauðr
Zoëga

a. cowardly.

Cleasby-Vigfusson

adj. timid, Hbl. 49, Km.

hug-bleyði
Zoëga

f. cowardice.

Cleasby-Vigfusson

f. cowardice, Hbl. 26.

hug-blíðr
Zoëga

a. gentle of mind.

Cleasby-Vigfusson

adj. merciful, Bs. i. (in a verse).

hug-boð
Zoëga

n. foreboding, anticipation, fancy (þat er nær mínu ~i, at).

Cleasby-Vigfusson

n. foreboding, fancy, Fs. 18, 64, Eg. 82, Nj. 212, Fær. 202, Fms. viii. 118, Fb. ii. 38, passim.

hug-boðit
Zoëga

pp. n., hafa e-t ~, to intend.

Cleasby-Vigfusson

n. part. what bodes one, Rd. 308.

hug-borð
Zoëga

n. courage.

Cleasby-Vigfusson

n. courage, metaph. from a ship, Fms. vii. 143, Lex. Poët.

hug-borg
Zoëga

f. the breast (poet.).

Cleasby-Vigfusson

f., poët. the breast, Lex. Poët.

hug-bót
Zoëga

f. comfort.

Cleasby-Vigfusson

f. comfort, mind’s release, Hom. 104, Stj. 466.

hug-brigðr
Zoëga

a. fickle, false (við e-n).

Cleasby-Vigfusson

adj. fickle, Hm. 101.

hug-dirfð
Zoëga

f. courage.

Cleasby-Vigfusson

f. courage, Karl. 161.

hug-dirfl

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. id., Karl. 346.

hug-djarfr
Zoëga

a. courageous, stout-hearted.

Cleasby-Vigfusson

adj. stout-hearted, Bs. i. 38, Karl. 312.

hug-dyggr
Zoëga

a. steadfast.

Cleasby-Vigfusson

adj. steadfast, Mar.

hug-fallast

No entry

Cleasby-Vigfusson

féllsk, dep., láta h., to lose heart, despair.

hug-fastliga
Zoëga

adv. steadfastly.

Cleasby-Vigfusson

adv. steadfastly, Str. 20.

hug-fastr
Zoëga

a. steadfast, fixed in one’s mind; e-m er e-t hugfast, one is bent on.

Cleasby-Vigfusson

adj. steadfast, El. 24.

hug-fár

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. gloomy, Fms. v. 169.

hug-feldr
Zoëga

a. agreeable.

Cleasby-Vigfusson

adj. agreeable, Barl. 49, 95.

hug-festa
Zoëga

(-sta, -str), v.

1) to fix in one’s mind;

2) to make up one’s mind about.

Cleasby-Vigfusson

t, to fix in one’s mind, Ld. 88, Sks. 237, Orkn. 54, Fms. i. 133: reflex., Fb. ii. 88.

hug-fró

No entry

Cleasby-Vigfusson

hug-frói, a, m. the mind’s ease, relief.

hug-fróun

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the mind’s ease, relief.

hug-fullr
Zoëga

a. full of courage.

Cleasby-Vigfusson

adj. full of courage, Hým. 8, Fms. xi. 270, Mart. 107.

hug-góðr
Zoëga

a. kind-hearted, cheerful.

Cleasby-Vigfusson

adj. kind-hearted, merciful, O. H. L. 30, Fms. ii. 94, Bs. i. 166: cheerful, Sks. 446.

hug-gæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., fem. in Bs. i. 561, ii. 76; goodness of heart, mercy, 655 xxv. 2, Bs. i. 174, ii. 149, Stj. 155, Fms. v. 326, Þórð. 28 new Ed., Fagrsk. 29.

hug-hraustr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. strong of mind, of good cheer, N. T. freq.

hug-hreysta

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to comfort one, cheer one’s heart.

hug-hreysti
Zoëga

f. courage.

Cleasby-Vigfusson

f. a being of good comfort, Pr. 454, El. 5, Fas. i. 159.

hug-hryggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, Str. 42.

hug-hvarf
Zoëga

n. change of mind; telja e-m ~, to persuade one to change his mind.

Cleasby-Vigfusson

n. change of mind; telja e-m hughvörf, to persuade a person to change his conviction, Fas. i. 530, Ld. 306.

hug-hægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., e-m er hughægt, easing one’s mind, Glúm. 348, Bs. i. 358, Fas. ii. 91.

hug-kvæmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘coming to one’s mind,’ ingenuity, Hom. (St.)