Bókastaðir

An Old Norse Library

HADDA – heita

HADDA
Zoëga

f. pot-hook, pot-handle.

Cleasby-Vigfusson

u, f. (halda, Rd. 315, l. 14), [Ivar Aasen hodda, hadde, holle]:—a pot-hook or rather pot-links, for the hadda was a chain of rings rather than a mere handle, as is seen from Hým. 34—en á hælum hringar skullu—compared with, heyrði til höddu þá er Þórr bar hverinn, Skálda 168; hann kastaði katlinum svá at haddan skall við (rattled), Fms. vi. 364; hann dró á hönd sér höddu er ifir var bollanum, Ó. H. 135; ketill var upp yfir rekkjuna ok reist upp haddan yfir katlinum, ok vóru þar á festir hringar, … þá féll haldan á katlinum því at hann hafði komit við festina, Rd. 314, 315; hann krækti undir hödduna hinum minsta fingri ok fleytti honum (the kettle) jafnhátt ökla, Fb. i. 524; at konungr mundi gína yfir ketil-hödduna, … ok var haddan orðin feit, … konungr brá líndúk um hödduna ok gein yfir, Fms. i. 36.

HADDR
Zoëga

(-s, -ar), m. a lady’s hair.

Cleasby-Vigfusson

m. [Goth. hazds; A. S. prob. heard, v. infra], hair, only in poetry a lady’s hair; haddr Sifjar, the gold-hair of the goddess Sif., Edda 69, 70; hár heitir lá, haddr þat er konur hafa, 109; bleikja hadda, to bleach, dress the hair, 75, Korm. 26, Gkv. 1. 15; bleikir haddar, Fas. i. 478; grass is called haddr jarðar, Bm.; hadds höll is the head, Eb. (in a verse). haddaðr, part. hairy, Lat. crinitus; barr-h., barley-haired, an epithet of the earth; bjart-h., bright-haired; bleik-h., blond-haired; hvít-h., white-haired, Lex. Poët. hadd-bjartr, adj. bright-haired, blond, Hornklofi. hadd-blik, n. bleaching the hair, Edda 77. Haddingr, m. a pr. name of a mythical hero, = comatus, cp. A. S. hearding, Goth. hazdiggs, Engl. Harding, Lex. Poët., Munch i. 217. Haddingja-skati, a, m. a nickname, Sæm.

Haðar
Zoëga

from ‘Höðr’.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the inhabitants of Haða-land, a Norse county, Fms. xii.

HAÐNA
Zoëga

f. a young she-goat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. (not hauðna, for the pl. is hoðnor, Grág. i. 503), [cp. Lat. hoedus], a young she-goat (one year old), Grág. i. 503, Bk. 20.

COMPDS: höðnukið, höðnuleif.

HAF
Zoëga

I)

n. the sea, esp. the high sea, ocean; sigla (láta) í ~, sigla á ~ út, to put to sea; hann dó í hafi, he died at sea.

II)

n. lifting (úlíkligr til hafs).

Cleasby-Vigfusson

n. [Swed. haf; Dan. hav; formed from hefja, to lift; a Scandin. word, which seems not to occur in Saxon or Germ.]:—the sea, Hdl. 38; esp. the high sea, the ocean; sigla í (á) haf, láta í haf, to put to sea, Eg. 69, Nj. 4; fimm (sex) dægra haf, five (six) days’ sail, Landn. 26; koma af hafi, to come off the sea, i. e. to land, Eg. 392; en haf svá mikit millum landanna, at eigi er fært langskipum, Hkr. i. 229; harm sigldi norðr í haf um haustið, ok fengu ofviðri mikit í hafi, Ó. H. 26; sigldi Þórarinn þá á haf út, 125; sigldu síðan á haf út þegar byr gaf, Eg. 125; en byrr bar þá í haf út, id.; en er sóttisk hafit, 126; liggja til hafs, to lie to and wait for a wind, Bs. i. 16; hann dó í hafi, he died at sea, Landn. 264; þeir vissusk jafnan til í hafinu, 56; veita e-m far um hafit, Eb. 196; tyrir austan mitt haf, beyond the sea (i. e. between Iceland and Scandinavia); en er inn sækir í fjörðinn þá er þar svá vítt sem mikit haf, Fms. vi. 296 (for the explanation of this passage see Aarböger for Nord. Oldk. 1868); útí fjarðar-kjapta þar til er haf tekr við, Bs. i. 482: in plur., ganga höf stór ór útsjánum inn í jörðina, Hkr. …

Shortened here. Read the full article →

HAFA
Zoëga

(hefi; hafða, höfðum; hafðr), v.

1) to have (þeir höfðu sjau skip ok flest stór);

~ elda, to keep up a five;

2) to hold, celebrate (~ vinaboð, blót, þing);

3) to keep, retain (rifu þær vefinn í sundr, ok hafði hverr þat er hélt á);

4) to use (tvau net eru rý, ok ~ eigi höfð verit);

orð þau sem hann hafði um haft, which he had made use of;

~ fagrmæli við e-n, to flatter one;

~ hljóðmæli við e-n, to speak secretly to one;

~ tvimæli á e-u, to speak doubtfully of a thing;

~ viðrmæli um e-t, to use mocking words;

hann var mjök hafðr við mál manna, much used to, versed in, lawsuits;

5) to have, hold, maintain;

~ vináttu við e-n, to maintain friendship with one;

~ hættumikit, to run a great risk;

~ heilindi, to have good health;

6) to bring, carry;

~ e-n heim með sér, to bring one home;

hann hafði lög, út hingat ór Noregi, he brought laws hither from Norway;

~ sik (to betake oneself) til annara landa;

7) to take, carry off;

troll hafi þik, the trolls take thee;

8) to get, gain, win;

hann hafði eigi svefn, he got no sleep;

hefir sá jafnan, er hættir, he wins that ventures; …

Cleasby-Vigfusson

pret. hafði; subj. hefði; pres. sing. hefi (less correctly hefir), hefir, hefir; plur. höfum, hafit, hafa: the mod. pres. sing. is monosyllabic hefr or hefur, and is used so in rhymes—andvara engan hefur | … við glys heims gálaus sefur, Pass. 15. 6, but in print the true old form hefir is still retained; the monosyllabic present is used even by old writers in the 1st pers. before the personal or negative suffix, e. g. hef-k and hef-k-a ek for hefi-g and hefig-a ek, see e. g. Grág. (Kb.) 79, 82, in the old oath formula, hef-k eigi, Hallfred; hef ek, Fms. iii. 10 (in a verse); but not so in 3rd pers., e. g. hefir-a or hefir-at, Grág. l. c.: imperat. haf, hafðu: part. pass. hafðr, neut. haft;—hafat is an απ. λεγ., Vsp. 16, and is prob. qs. hafit from hefja, to heave, lift: [Ulf. haban; A. S. habban; Engl. have; Hel. hebben; Germ. haben; Dutch hebben; Dan. have, Swed. hafva: it is curious the Lat. form habere retains the consonant unchanged, cp. the Romance forms, Ital. avere, Fr. avoir, Span. haber, etc. ☞ Hafa is a weak verb, and thus distinguished from hefja (to lift, begin), which is a strong verb, answering to Lat. …

Shortened here. Read the full article →

hafald

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. (qs. hafhald), the perpendicular thrums that hold the weft.

Hafgerðinga-drápa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the name of a poem (a votive poem composed during a tornado), Landn. 320.

hafli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. name of a giant, Edda (Gl.)

HAFNA
Zoëga

(að), v. to forsake, abandon, with dat. (~ fornum sið, blótum ok heiðnum góðum);

kýr ~ði átinu, the cow left off eating.

Cleasby-Vigfusson

að, to forsake, abandon, with dat.; hafna blótum ok heiðnum goðum, Fms. i. 33; h. fornum sið, Eb. 12; h. fornum átrúnaði, Anal. 141; h. fjándanum, K. Á. 74; h. líkamligum lystingum, 671. 4; h. boðum e-s, to disobey one’s orders, Andr. 65; h. ráði e-s, Al. 166; kýr hafnaði átinu, the cow left off eating, Bs. i. 194; ef hann hafnaði sínum úkynnum, Fms. v. 218; opt hafnar mær manni fyrir litla sök, MS. 4. 6; áðr ek þér hafna, lest I forsake thee, Korm. 50 (in a verse); h. hungri, poët. to feast, Fms. xi. 138 (in a verse); h. fjörvi, to die, Hkr. i. (in a verse); h. nafni e-s, to disown one, Hallfred; hafnið Nefju nafna, ye forsake (disgrace) the namesake of Nefja, Hkr. i. (in a verse); fyrir-litinn eða hafnaðr, Stj. 157, 173: part. hafnandi forsaking, Sks. 3.

II. reflex. of cows and ewes, to conceive, to calve, lamb.

III. hafna, að, to come to anchor; or hafna sig, id.

hafnan
Zoëga

f. abandonment, forsaking (~ heimsins, veraldar).

Cleasby-Vigfusson

and höfnun, f. forsaking, abandonment, Hom. 2, Sks. 3, 612, Barl. 148; h. veraldar, Fms. v. 239; höfnun heims, Greg. 28; til hafnanar (disgrace) ok háðungar, K. Á. 208.

hafnar-
Zoëga

from höfn, haven.

Cleasby-Vigfusson

vide höfn, a haven.

hafnar-austr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pumping in harbour, Jb. 407.

hafnar-búi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a law term, a harbour-neighbour, i. e. the member of a kind of naval court composed of persons summoned from a harbour, Grág. ii. 401.

hafnar-dyrr
Zoëga

f. pl. entrance of a haven (höfn).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. doors, entrance of a haven, Fms. xi. 88.

hafnar-kross

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a cross-shaped hafnarmark, q. v.

hafnar-lykill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘haven-key,’ a nickname, Landn.

hafnar-mark
Zoëga

n. harbour mark.

Cleasby-Vigfusson

(and -merki, Fas. ii. 336), n. a harbour mark, a kind of beacon, being a pyramid of stone or timber, or often a carved figure in the shape of a man, Bjarn. 33, Hkv. Hjörv., Bs. i. 563, Rb. 468; or in the shape of a cross, Bs. i. 607, ii. 80.

hafnar-rán

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law term, thronging or annoying one in harbour, defined in Jb. 396.

hafnar-tollr
Zoëga

m. harbour toll.

Cleasby-Vigfusson

m. a harbour toll, Grág. ii. 401, Fs. (Flóam. S.) 157.

hafnar-vágr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a creek, Str. 4.

hafning

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a heaving up, elevation, lifting, of christening (cp. the phrase, hefja ór heiðnum dómi = to christen), N. G. L. i. 339, 340.

hafn-bit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pasture, grazing, N. G. L. i. 25; cp. Dan. havne-gang.

hafn-borg
Zoëga

f. sea borough, sea-port.

Cleasby-Vigfusson

f. a sea borough, Þjal. 29.

hafn-leysa
Zoëga

f. harbourless coast.

Cleasby-Vigfusson

u, f. (hafn-leysi, n., Hkr. iii. 266), a harbourless coast, Sks. 223, N. G. L. i. 10, Eg. 161, Fs. 150.

hafn-ligr
Zoëga

a. harbour-like.

Cleasby-Vigfusson

adj. harbour-like, Eg. 99.

hafn-skipti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. division of land (pasture), N. G. L. i. 249.

hafn-taka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘haven-taking,’ getting into harbour, N. G. L. ii. 280.

HAFR
Zoëga

(-rs, -rar), m. he-goat, buck.

Cleasby-Vigfusson

1. m., gen. hafrs, pl. hafrar; hafrir, Haustl. 15, is scarcely correct: [A. S. hæfer, cp. Engl. heifer; Lat. caper]:—a buck, he-goat, Edda, of the he-goats of Thor, Hdl. 46, Þkv. 21, Lv. 47, 52, Hrafn. 3, Nj. 62, Grág. i. 427, 503, Eb. 94; hafra hár, goats’ hair, Magn. (pref.), Andr. 70.

COMPDS: hafrsbelgr, hafrsliki, hafrsþjó, hafrkytti, hafrstaka, Hafra-fell, Hafra-gil, Hafra-nes, Hafra-tindr, Hafra-tunga, Hafrs-á, Landn.; Hafrs-fjörðr (in Norway), Fms. xii, Fb. iii.

2. m., only in pl. hafrar, [Germ. haber; North. E. haver], oats; it seems not to occur in old writers.

hafrs-belgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hafrstaka, Fb. iii. 400.

hafrs-liki

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the shape of a goat, Eb. 94.

hafrs-þjó

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. buck’s thigh, a nickname, Landn.

hafr-kytti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of whale, Sks. 128.

hafr-staka
Zoëga

f. goat’s skin.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a goat’s skin, Edda 28, Fms. vi. 96, Bs. 4. 551, Gísl. 7: in local names,

hafsiglingar-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a seaman, mariner, Landn. 28.

hafs-afl

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the main, Sks. 606, v. l.

hafs-auga

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., see p. 33, col. 2 (ζ).

hafs-botn
Zoëga

m. gulf (firðir ok ~ar).

Cleasby-Vigfusson

m. a gulf; firðir ok hafs-botnar, Sks. 199: of the Polar Sea, as the ancients supposed a continuity of land between Greenland and Europe, Fms. xi. 411; hafsbotn er heitir Svarta-haf, Hkr. i. 5.

hafs-brún

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the ‘sea-brow,’ the sea-line on the horizon, cp. lands-brún, s. v. brún, p. 84.

hafs-flóð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a deluge, Rb. 444.

hafs-geil
Zoëga

f. sea-lane.

Cleasby-Vigfusson

f. a sea lane, i. e. a narrow strait, Stj. 287. Exod. xiv. 22, 23.

hafs-geimr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hafsmegin.

hafs-megin
Zoëga

n. the main, high sea.

Cleasby-Vigfusson

n. the main, the high sea; sakir hafsmegins, storma ok strauma, Fms. i. 153; þótti þeim íllt at eiga lengr við hafsmegin, i. e. they longed for land, Eb. 120; allmikill harmr er þat, er vér eigum svá langt hingað at sækja, fyrst hafs-megin mikit, etc. (i. e. between Iceland and Sweden), Ó. H. 57.

haft
Zoëga

n.

1) bond, chain; esp. pl., höft, fetters;

sitja í höftum, to be in fetters;

halda e-n í höftum, to keep one in bonds;

2) pl., höft, gods.

Cleasby-Vigfusson

and hapt, n. [hafa], properly a handcuff; sprettr mér af fótum fjöturr, en af höndum haft, Hm. 150, 149: then generally a bond, chain, harðgör höft ór þörmum, Vsp. (Hb.); sitja í höftum, to be in fetters as a prisoner, Mar. 11; fætr hans váru í höptum, Mork. 205; leysa e-n ór höftum, Ls. 37; halda e-n í höftum, to keep one in bonds, Fb. i. 378; at hann er óðr ok hann má koma höftum á hann ef hann vill, Gþl. 149: the hobbles or tether fastened to a horse’s leg, taka af, leggja á haft; ef haft er áfast hrossi, Grág. i. 436, freq. in mod. usage, cp. hefta: so in the phrase, verða e-m at hafti, to be a hindrance or stumbling-block to one, Nj. (in a verse). haft-bönd, n. pl. fetter-bonds, Fas. iii. 17.

II. metaph., pl. gods (as band II. 3), Edda 96.

COMPDS: haftaguð, haftasnytrir, haftsœni.

hafta
Zoëga

f. female prisoner, bondwoman (~ ok hernuma).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a female prisoner, a bondwoman; hafta ok hernuma, Gkv. 1. 9, Hkv. 2. 3; oft finnr ambátt höftu, Edda ii. 491 (in a verse).

hafta-guð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the god of gods, the supreme god, of Odin, Edda 14.

hafta-snytrir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the friend of the gods, Haustl.

haftr
Zoëga

m. male prisoner, bondman.

Cleasby-Vigfusson

m. a male prisoner, a bondman; haftr ok hernuminn, Fm. 7, 8, Vsp. 39, Akv. 28.

haft-sœni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the atonement (Germ. sühne) of the gods, i. e. poetry, Korm.; cp. the tale in Edda 47.

haf-alda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a roller, wave.

haf-att

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = hafgola.

haf-bára
Zoëga

f. wave.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a wave, Stj. 26.

haf-bylgja

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. id., Bs. ii. 50.

haf-fugl
Zoëga

m. sea-bird.

Cleasby-Vigfusson

m. a sea-bird, Stj. 78.

haf-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and haf-færandi, part. sea-going, sea-worthy, of a ship, Eg. 364, Hkr. ii. 183, Krók. 42.

haf-för

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a sea voyage, Landn. 174.

haf-gall

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. sea-amber, Björn.

haf-gerðingar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. ‘sea-fens,’ portentous waves mentioned by old sailors in the main between Iceland and America, described in Sks. 171, Bs. i. 483; hann fór til Grænalands ok hom í hafgerðingar, Landn. 319 (10th century), whence

haf-gjálfr
Zoëga

n. roar of the sea.

Cleasby-Vigfusson

n. the roar of the sea, Bs. i. 119, ii. 50, Róm. 369.

haf-gola
Zoëga

f. sea-breeze.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sea breeze, Eb. 8, Eg. 370, 373, Sturl. iii. 70.

haf-gúfa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, m. a mermaid, Sks. 138, Fas. ii. 249, Edda (Gl.)

haf-hallt
Zoëga

adv. standing seawards.

Cleasby-Vigfusson

adj. standing seaward, Fms. i. 62, 63.

haf-hrútr
Zoëga

m. sea-ram.

Cleasby-Vigfusson

m. a sea ram, Fms. viii. 373.

haf-íss
Zoëga

m. drift ice.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘sea-ice,’ i. e. drift ice, Landn. 30, Bs. ii. 5, Eb. 292, Ann. 1233, 1261, 1275, 1306, 1319, 1375.

haf-kaldr
Zoëga

a. cold as the sea.

Cleasby-Vigfusson

adj., poët. cold as the sea, Lex. Poët.

haf-kóngr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of shell, Eggert Itin.

haf-lauðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., poët. sea foam, Lex. Poët.

haf-leið
Zoëga

f. standing seawards;

stefna ~, to stand seawards.

Cleasby-Vigfusson

f. standing seawards, Fms. i. 59.

haf-leiði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a sea-way, Post. (Unger) 4.

haf-leiðis
Zoëga

adv. seawards.

Cleasby-Vigfusson

adv. seawards, Hkr. i. 181.

Haf-liði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ‘Sea-slider,’ a pr. name, Landn.

haf-ligr
Zoëga

a. marine.

Cleasby-Vigfusson

adj. marine, Sks. 605.

haf-nest
Zoëga

n. provisions for a voyage.

Cleasby-Vigfusson

n. provisions for a voyage, Grett. 94 A, Eb.

haf-nýra

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., poët. a ‘sea-kidney,’ a pearl, Hd.

haf-reið

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., poët. a ship.

haf-rek
Zoëga

m. wreck, jetsam.

Cleasby-Vigfusson

n. a wreck, Gþl. 519.

haf-reka
Zoëga

a. tossed or driven about on the sea.

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl. wrecked, tossed about, Ann. 1347.

haf-rekinn
Zoëga

pp. tossed or driven about on the sea.

Cleasby-Vigfusson

part. shipwrecked, Bs. i. 819.

part. sea-tossed, Mar. 1054.

haf-rekr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. sea-drifted. Heine havreki or Heine the sea-drifted is the name of the hero of a Faroe legend, told by Schlyter in Antiqu. Tidskrift, 1849–1851. The legend makes him the father of the arch-pirate Magnus Heineson, a historical person, whose exploits are told in Debes’ book; this Magnus, we may presume, served as a model to Scott’s Pirate (that Scott knew of Debes is scon from note K to the Pirate). The Faroe legend bears a striking likeness to the Anglo-Norman Haveloc the Dane; both name and story may have a common origin, ‘Haveloc’ being a corrupted French form, with r changed into l for the sake of euphony, haf-rót, n. a violent swell of the sea.

haf-rekstr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. wreck, jetsum; með öllum gögnum ok gæðum, með flutningum ok hafrekstri, Dipl. iii. 10.

haf-ræðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sea-worthy, able-bodied, of a sailor, B. K. 20.

haf-rœna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sea breeze.

haf-rœnn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. blowing from the sea.

haf-sigling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a voyage.

haf-skip
Zoëga

n. a sea-going ship.

Cleasby-Vigfusson

n. a sea-going ship, Landn. 47, Grág. ii. 397, Eg. 130, Fms. ii. 219.

haf-skíð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., poët. a ship.

haf-skrimsl
Zoëga

n. sea-monster.

Cleasby-Vigfusson

n. a sea-monster, Sks. 86.

haf-sleipnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sea-horse, poët. a ship.

haf-stormr
Zoëga

m. storm at sea.

Cleasby-Vigfusson

m. a storm at sea, Bret. 98, Sks. 227.

haf-strambr
Zoëga

m. fabulous sea-monster.

Cleasby-Vigfusson

m. a fabulous sea-monster, Sks. 166, Ann. 1305.

haf-straumr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a sea current, Lex. Poët.

haf-súla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a kind of bird, bassanus.

haf-tyrðill
Zoëga

m. little auk.

Cleasby-Vigfusson

m. uria alla, a sea-bird, Edda (Gl.)

haf-velktr
Zoëga

pp. sea-tossed.

Cleasby-Vigfusson

part. sea-tossed, Krók. 75.

haf-viðri
Zoëga

sea-breeze.

Cleasby-Vigfusson

n. a sea breeze, Landn. 225, Eg. 373, Bárð. 6 new Ed.

haf-villr
Zoëga

a. having lost one’s course at sea.

Cleasby-Vigfusson

adj. having lost one’s course at sea, Nj. 267, v. l.

haf-villur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. loss of one’s course at sea, Finnb. 242; rak þá víða um hafit, vóru þeir flestir innanborðs at á kom hafvilla, Ld. 74; koma nú á fyrir þeim myrkr ok hafvillur, Fms. iii. 181, Þorf. Karl. 372.

haf-þrunginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. sea-swoln, Mar.

HAGA
Zoëga

(að), v.

1) to manage, arrange, with dat. (svá skulu vér ~ inngöngu vorri);

fénu var ~t til gæzlu, the money was taken into keeping;

with adv., hvernig skulum vér þá til ~, how shall we arrange it;

~ svá til, at, to arrange or contrive it so that;

~ e-m til e-s, to turn out so and so for one (þat ~ði Ólafi til mikils harms);

2) to suit, be suitable (skip með þeim farmi, sem ek veit vel ~r til Íslands).

Cleasby-Vigfusson

að, [Hel. bihagan; Germ. behagen], to manage, arrange, with dat.; hversu hann skyldi haga verks-háttum sínum, Eb. 150; svá skulu vér haga inngöngu várri, at …, Fms. i. 16; en nú var oss því hægra at haga kostum þeirra eptir várri vild, vi. 261; at haga svá formælinu, at …, to put the words so, that …, 655 xi. 2; haga sér til sess, to take one’s seat, Ó. H. (in a verse); haga hálft yrkjum, to take the middle course, Am. 57; en fénu var hagat til gæzlu, the money was taken into keeping, Fms. iv. 31; þeim er sólina gerði, ok heiminum hagaði ok hann gerði, Fagrsk. 11.

β. with adv., skal erkibiskup haga svá, at hann hafi lög, N. G. L. i. 145; hvernig skulum vér þá til haga, Fms. vi. 201;.

γ. to conduct oneself, behave; þér hagit yðr verr en annarr lýðr, Stj. 430; ef vegandi hefir sér til óhelgi hagat, Grág. ii. 106; ef hann hagar annan veg (does otherwise), ok verðr hann útlagr um þrem mörkum, K. Þ. K. 84.

δ. with prep. til, to contrive; svarði hann eiða, at hann skyldi svá til haga, at …, Edda 26; bað Þórir svá til haga, at Egill sé ekki langvistum í mínu ríki, Eg. 237; hagaðu svá til, at þú vitir víst at Hrærekr komi aldregi síðan lífs til Noregs, Ó. …

Shortened here. Read the full article →

Hagall

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a mythical pr. name: the name of the Rune h, whence Hagals-ætt, f. the second part of the Runic alphabet, vide introd. p. 227.

hagan

No entry

Cleasby-Vigfusson

högun, f. management; til-högun, arrangement.

haganligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fit, meet, comfortable, (mod.)

haga-beit
Zoëga

f. grazing.

Cleasby-Vigfusson

f. grazing, Eg. 718, Grág. ii. 224.

haga-ganga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. grazing.

haga-garðr
Zoëga

m. fence round a pasture-field.

Cleasby-Vigfusson

m. a field fence, Pm. 88, Eb. 132, Fs. 47: Hagi is freq. the name of a farm, Landn.

Haga-land

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the estate of the farm Hagi, Sturl. ii. 171.

haga-spakr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hagfastr.

HAGGA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to put out of order, derange, with dat.; e-t stendr ó-haggað, to remain unmoved: reflex. to be put out of joint.

hagi
Zoëga

m. pasture, field for grazing;

var hestum ~ fenginn, the horses were put out to grass.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [hagr], only in compds, þjóð-hagi, a great artist.

HAGI
Zoëga

m. pasture, field for grazing;

var hestum ~ fenginn, the horses were put out to grass.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. haga = a fence; Dan. have = a garden; Swed. hage; North. E. hag; Engl. hedge; cp. Old Engl. hay, Hayes as local names; the word still remains as an appellative in haw-thorn = hedge-thorn; haw-haw = a sunk fence]:—a pasture, prop. a ‘hedged field,’ Grág. ii. 227, Nj. 33, Fms. vii. 54, Ísl. ii. 330, Karl. 133; var hestum hagi fenginn, the horses were put out to grass, Fb. ii. 340; fjár-hagi, sauð-hagi, sheep pasture; fjall-hagar, fell pastures; heima-hagar, home pastures; út-hagi, out pasture (far from the farm); Icel. distinguish between tún and engjar for haymaking, and hagar for grazing.

COMPDS: hagabeit, hagaganga, hagagarðr, Hagaland, hagaspakr.

hagindi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. comfort, advantage, B. K. 110, H. E. ii. 165; vide hægindi.

HAGL
Zoëga

n. hail.

Cleasby-Vigfusson

n. [A. S. hagal; Engl. hail; Gerrn. hagel; Dan. hagel; Swed. hagel]:—hail, Fms. i. 175, Nj. 232, Ann. 1275, Glúm. 342, Bs. i. 698, passim.

COMPDS: hagldropi, haglhríð, haglkorn, haglsteinn, haglvindr.

II. in plur. grapes, (mod.)

hagla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to hail.

hagl-dropi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hail-stone, Stj. 274.

hagl-hríð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hail-storm, Stj. 274, 275, Fms. iii. 180.

hagl-korn
Zoëga

n. hailstone.

Cleasby-Vigfusson

n. a hail-stone, Fms. i. 175, xi. 142.

hagl-steinn
Zoëga

m. hailstone.

Cleasby-Vigfusson

m. a hail-stone, Ann. 1275.

hagl-vindr
Zoëga

m. hail-storm.

Cleasby-Vigfusson

m. a hail-storm, Pröv. 454.

hagna
Zoëga

(að), v. to be meet for one; hvárum ykkrum hefir betr ~t, which of you has had the best luck?.

Cleasby-Vigfusson

að, e-m hagnar, to be meet for one; hvárum ykkrum hefir betr hagnað, which of you has had the best luck? Fms. v. 193, xi. 212 (in a verse).

hagnaðr
Zoëga

(gen. -ar), m. advantage.

Cleasby-Vigfusson

m. advantage, Hkr. ii. 85.

HAGR
Zoëga

I)

a. handy, skilful (~ maðr á tré ok járn).

II)

(-s, -ir), m.

1) state, condition, affairs (hvat er nú um hagi þína?);

2) means (ef hann hefir eigi hag til at fœra þau fram);

3) favour, advantage; í hag e-m, to one’s advantage at högum, suitably.

Cleasby-Vigfusson

1. adj. handy, skilful, opp. to bagr, q. v.; hagr á tré, Bs. ii. 146; hagr á járn, Gísl. 18; hagr maðr á tré ok járn, Eg. 4, Ölk. 34; hann var hagr maðr, Ísl. ii. 325; hann húsar upp bæinn, því at hann var allra manna hagastr, 171; því at þú ert umsýslu-maðr mikill ok hagr vel, Fms. i. 290; Hreiðarr bað Eyvind fá sér silfr nokkut og gull, Eyvindr spurði ef hann væri hagr, vi. 214; þann mann er hagastr var á öllu Íslandi á tré, Bs. i. 132; hann valdi þann mann til kirkju-görðar, er þá þótti einn hverr hagastr vera, sá hét Þóroddr Gamlason, 163, 235; Völundr var hagastr maðr svá at menn viti í fornum sögum, Sæm. 89: of a lady, hón var svá hög (so handy at needlework) at fár konur vóru jafnhagar henni, Nj. 147; hón var væn kona ok hög á hendr, Ísl. ii. 4; Margrét hin haga, Bs. i. 143: of dwarfs, hagir dvergar, Hdl. 7; whence dverg-hagr, skilful as a dwarf.

2. = hagligr, of work; sem ek hagast kunna, as handily as I could, Vkv. 17: skurð-hagr, skilled in carving; orð-hagr = hagorðr; þjóð-hagr, a great artist.

2. m., gen. hags, pl. hagir, [as to the root vide haga, cp. also the preceding word]:—state, condition; …

Shortened here. Read the full article →

Hag-barðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. name of a Danish mythical hero, ‘with the fine beard,’ Saxo, Grett. (in a verse): a name of Odin (cp. Harbarðr, Síð-grani, Síð-skeggr), Edda.

hag-beit

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pasturage, Jm. 26.

hag-faldin

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. hooded with hedges, poët. of the earth, Fms. vi. 140.

hag-fastr
Zoëga

a. grazing constantly on the same pasture.

Cleasby-Vigfusson

adj. of cattle, grazing constantly, Rb.

hag-fátt
Zoëga

a. n. short of grazing (málnytu verðr hag-fátt).

Cleasby-Vigfusson

n. adj. short of grazing, Fms. vi. 103.

hag-feldr
Zoëga

a. meet, fit, suitable (ek mun þér ~; hagfelt erindi).

Cleasby-Vigfusson

adj. fit, meet, suited for; ek mun þér h., því at ek em verkmaðr góðr, en þú ert iðju-maðr sjálfr, Njarð. 366; h. eyrendi, a meet errand, Ísl. ii. 458; allir hlutir hagfeldir ok farsælligir, Ó. H. 195.

hag-fella

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a field, hagfellu-garðr, m. a field fence, Gþl. 381.

hag-fræði

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. agricultural statistics, (mod.)

hag-genginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. grass-fed, fattened in the pastures, of cattle, Stj. 560. 1 Kings iv. 23.

hag-jörð
Zoëga

f. pasture land.

Cleasby-Vigfusson

f. pasture land, Stj. 168, Sd. 167.

hag-keypi
Zoëga

n. good bargain.

Cleasby-Vigfusson

n. a good bargain, Fb. ii. 75, iii. 450.

hag-kvæmr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hag-kvæmiligr), adj. meet, useful.

hag-laust

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hag-leysa, u, f.), n. adj. barren, without grass.

hag-leikr
Zoëga

m. skill in handicraft.

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), m. skill in handicraft, Bs. i. 138, 681, Sks. 443, 633, Stj. 519, Al. 93, Barl. 167, Fb. ii. 296, passim. hagleiks-görð, f. fine workmanship, Bs. i. 681. hagleiks-maðr, m. a handicrafts-man, an artist, Fas. ii. 463, Barl. 167.

hag-lendi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. [hagi], pasture land.

hag-liga
Zoëga

adv. skilfully, handily, neatly.

Cleasby-Vigfusson

adv. skilfully, handily, Fms. vi. 217: conveniently, suitably, meetly, v. 43, Sl. 72, Þkv. 16, 19 (neatly).

hag-ligr
Zoëga

a.

1) skilful, handy, neat;

2) fit, proper, convenient.

Cleasby-Vigfusson

adj. fine, handy, skilful, Mar.: fit, meet, proper, convenient, h. ráð, Fms. vii. (in a verse), K. Þ. K. 100; furðu h. geit, a very proper goat, Edda 24; ú-hagligr, troublesome, Bs. ii. 115.

hag-mýrr
Zoëga

f. pasture, marsh.

Cleasby-Vigfusson

f. [hagi], a pasture marsh, Sd. 167.

hag-mæltr
Zoëga

a. well-spoken.

Cleasby-Vigfusson

part. well-spoken, Fms. iv. 374: a kind of metre, Edda 138: in mod. usage only of one who has skill in verse-making, hann er lagmæltr, a happy verse-maker, but not yet a skáld, poet.

hag-nýta
Zoëga

(-tta, -ttr), v. to make use of, have profit of.

Cleasby-Vigfusson

tt, to make use of, Rb. 42, D. N., freq. in mod. usage.

hag-orðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. well-spoken, Fms. iii. 152.

hag-ráð
Zoëga

n. opportunity.

Cleasby-Vigfusson

n. an opportunity, O. H. L. 33.

hag-ráðr
Zoëga

a. giving wise counsel.

Cleasby-Vigfusson

adj. giving wise counsel, Nj. 2.

hag-ræða
Zoëga

(-rædda, -rætt), v. to put right (fyrir sér).

Cleasby-Vigfusson

dd, to put right, put in order, with dat., Fas. iii. 10.

hag-ræði
Zoëga

n. service (gera e-m ~).

Cleasby-Vigfusson

n. comfort, Hom. 19: service, Band. 4; en föður sínum görði hann aldri hagræði, 6; leggja til hagræðis með e-m, to do service to one, Bs. ii. 179.

hag-ræðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hagráðr, N. G. L. ii.

hag-skeytr
Zoëga

a. a good shot.

Cleasby-Vigfusson

adj. a good shot, Edda (Ub.) 270.

hag-skipti
Zoëga

n. fair bargain.

Cleasby-Vigfusson

n. fairness, a fair bargain, Þórð. 21.

hag-smiðliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. handily, Jb. 218.

hag-smiðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an artist, adept, Edda 96 (in a verse).

hag-spakligr
Zoëga

a. practical, wise.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), practically wise, Sks. 627.

hag-spakr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sensible, practical, Ver. 17.

hag-speki
Zoëga

f. forethought, good sense.

Cleasby-Vigfusson

f. forethought, good sense, Fas. iii. 7, Sks. 50.

hag-stæðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fair, favourable, of wind and weather; h. byrr, a fair wind, Eb. 332; veðr hagstætt, Eg. 390; stór veðr ok hagstæð, Fms. ii. 64, Þorf. Karl. 372.

hag-sýni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a practised eye, (mod.)

hag-sæld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. wealth, well-being, (mod.)

hag-tækr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. practical, Fb. i. 433.

hag-virki

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. master-work, Ísl. ii. 253 (in a verse), Od. xix. 227 (δαίδαλον).

hag-virkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. workmanlike.

hag-virk-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. in a workmanlike manner, to the purpose, Grág. ii. 338.

hag-þorn
Zoëga

m. hawthorn.

Cleasby-Vigfusson

m. [hagi], the hawthorn, ‘hedge-thorn,’ Edda (Gl.), Stj. 395.

hai

No entry

Cleasby-Vigfusson

interj. alas! Stj. 649, the rendering of heu heu! in the Vulgate, cp. ai, Sæm. 118.

hak

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a little hook, such as the barb of a hook.

HAKA
Zoëga

(gen. höku), f. chin.

Cleasby-Vigfusson

u, f. [Swed. haka; Dan. hage], the chin, Eg. 305; skeggit við hökuna, 564; höku ok kjálka, Fms. ii. 59, xi. 139, N. G. L. i. 339, Edda; undir-haka, a double chin.

COMPDS: hökubein, hökulangr, hökumikill, hökuskarð, hökuskegg.

haki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. hage; Swed. hake; Germ. haken; Engl. hook], a hook, (rare): a mythical pr. name, Edda, Fas.

hakka

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to devour, eat ravenously, as a beast, (cant word.)

hak-langr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hökulangr, a nickname, Hkr. i.

hala

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to haul, Mar. 1054 (Dan. hale).

hala-ferð
Zoëga

f. the rear.

Cleasby-Vigfusson

f. the rear, Sturl. iii. 23.

hala-rófa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘tail-row,’ i. e. a string one after another, like geese; ganga í halarófu, to walk in h.; cp. Dan. gaasegang, Fr. en queue.

hala-stjarna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘tail-star,’ comet, (mod.)

hala-tafl
Zoëga

n. a kind of game.

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of game, used synonymous to hnef-tafl, q. v., prob. similar to the Engl. ‘fox and goose;’ hann tefldi hnet-tafl, þat var stórt hala-tafl (having a fox with a big tail), hann greip þá upp töfluna ok setti halann á kinnbein Þorbirni (prob. of the brick representing the fox), Grett. 144 A; vide Skýrsla um Forngripa-safn Íslands by Sigurd Gudmundsson, Reykjavík 1868, pp. 38, 39; cp. also hali á hnefa-töflu in Vilmundar S. Viðutan, ch. 8.

HALD
Zoëga

n.

1) hold, fastening;

2) keeping in repair (fyrir ~ kirkju);

3) support, backing (hann hefir nú ~ mikit af konungi);

~ ok traust, help and support in need;

koma e-m at ~i, í ~, to be of use or help to one;

hér kemr illa í ~, it does little good;

4) custody (Ólafr konungr tók þá við ~i Hræreks konungs);

5) esteem (vera með e-m í góðu ~i);

6) keeping, observance (cf. jóla~, drottinsdaga ~).

Cleasby-Vigfusson

n. (vide halda), hold:

1. a hold, fastening; nýtr bóndi afls ok kippir vaðnum, þvíat hann hugði haldit annan veg eigi bila, Fms. xi. 442.

2. a law phrase, withholding; gagna-hald, Grág. ii. 273; þá á hann kost hvárt er hann vill at hætta til haldsins eðr eigi, … en ef hón er login, þá verðr eigi rétt haldit, i. 312; stefna um tíundar hald, ok telja hinn sekjan um, K. Þ. K. 46.

II. upholding, maintenance:

1. reparation; fyrir hald á kirkju, Vm. 12; segja til halds kirkjunni (to defray the repairs of the kirk) þann jarðar-teig, Dipl. iii. 12.

2. a law term, possession; sögðum vér með fullum laga-órskurði Guðmundi til halds sagða jörð, Dipl. iii. 5; hafa vald eðr hald e-s hlutar, Bs. i. 720; hón á tveggja króka hald í vatnið, she (the church) has the hold (right) of two hooks in the lake, Pm. 41.

β. þessum fénaði beit ok hald (bite and occupation) fyrir sunnan á, Dipl. v. 10.

3. support, backing; við tókum okkr hald þar er Guð var, Hom. 154; hann hefir nú hald mikit af konungi, he has much support from the king, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

halda
Zoëga

(held; hélt, héldum; haldinn), v.

I. with dat.

1) to hold fast (Gunnarr var kyrr svá at honum hélt einn maðr);

to keep back, restrain (Hrafn fekk eigi haldit henni heima);

2) to withhold (héldu bœndrgjaldinu);

3) to keep, retain (þú skalt jafhan þessu sæti ~);

to preserve (~ virðingu sinni, lífi ok limum);

~ vöku sinni, to keep oneself awake;

4) to hold, keep one’s stock;

also ellipt. (vetr var illr ok héldu menn illa);

5) phrases, ~ njósnum, to keep watch, to spy (= ~ njósnum til um e-t);

~ (hendi) fyrir auga, to hold (the hand) before the eyes, shade the eyes;

~ hendi yfir e-m, to protect one;

6) to hold, stand, steer, ellipt., þeir héldu aptr (held back again) um haustit;

þeir héldu út eptir fírði, they stood out the firth;

~ heim, to steer homewards;

7) to graze, put in the field (~ fé til haga);

8) impers. to continue, last (hélt því lengi um vetrinn);

II. with acc.

1) to hold in possession, a fief, land, estate (þeir héldu alla hina beztu staði með sjónum);

2) to hold, keep, observe, a feast, holiday (í hvers minning heldr þú þenna. dag?);

3) to keep (~ orð sín, eið, sættir, frið); …

Cleasby-Vigfusson

u, f. = hadda, q. v.

HALDA
Zoëga

(held; hélt, héldum; haldinn), v.

I. with dat.

1) to hold fast (Gunnarr var kyrr svá at honum hélt einn maðr);

to keep back, restrain (Hrafn fekk eigi haldit henni heima);

2) to withhold (héldu bœndrgjaldinu);

3) to keep, retain (þú skalt jafhan þessu sæti ~);

to preserve (~ virðingu sinni, lífi ok limum);

~ vöku sinni, to keep oneself awake;

4) to hold, keep one’s stock;

also ellipt. (vetr var illr ok héldu menn illa);

5) phrases, ~ njósnum, to keep watch, to spy (= ~ njósnum til um e-t);

~ (hendi) fyrir auga, to hold (the hand) before the eyes, shade the eyes;

~ hendi yfir e-m, to protect one;

6) to hold, stand, steer, ellipt., þeir héldu aptr (held back again) um haustit;

þeir héldu út eptir fírði, they stood out the firth;

~ heim, to steer homewards;

7) to graze, put in the field (~ fé til haga);

8) impers. to continue, last (hélt því lengi um vetrinn);

II. with acc.

1) to hold in possession, a fief, land, estate (þeir héldu alla hina beztu staði með sjónum);

2) to hold, keep, observe, a feast, holiday (í hvers minning heldr þú þenna. dag?);

3) to keep (~ orð sín, eið, sættir, frið); …

Cleasby-Vigfusson

pret. hélt (= Goth. haihald), 2nd pérs. hélt, mod. hélzt, pl. héldum; pres. held, pl. höldum; pret. subj. héldi; part. haldinn; imperat. hald and haltú: [Ulf. haldan = βόσκειν, ποιμαίνειν, whereas he renders to keep, hold by other words; Hel. haldan = alere, fovere, colere, which thus seems to be the primitive sense of the word, and to be akin to Lat. cŏlo; again, A. S. healdan, Engl. hold, O. H. G. haltan, Germ. halten, Swed. hålla, halda, Dan. holde, are all of them used in a more general sense]:—to hold.

A. WITH DAT. to hold to:

I. to hold fast by; with the notion of restraint or force, tók Gizurr förunaut Ögmundar ok hélt honum, Sturl. i. 150; Gunnarr var kyrr svá at honum hélt einn maðr, Nj. 92; ef maðr heldr manni …, varðar fjörbaugs-garð, Grág. ii. 110; h. e-m undir drep, 17; h. skipum (to grapple the ships) með stafnljám, Fms. ii. 315: to keep back, Hrafn fékk eigi haldit henni heima þar, Ísl. ii. 249; ok halda þeim veðr í enni sömu höfn, Grág. i. 92; h. (sér) í e-t, to hold oneself fast by, grasp, þú skalt h. í hurðar-hringinn, Dropl. …

Shortened here. Read the full article →

haldin-

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. pass. in the compds, haldin-orðr, adj. discreet, close, Fms. ii. 18, x. 326, Eg. 51; haldin-yrði, n. keeping close, Sks. 361, Sd. 169: in mod. usage these words mean the keeping one’s word.

hald-góðr
Zoëga

a. lasting, durable.

Cleasby-Vigfusson

adj. of good hold, durable, of clothes, etc., Sks. 403.

hald-kvæmask

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hall-), d, dep. to avail, suit; nægjask eðr h., Stj. 149.

hald-kvæmd
Zoëga

f. convenience, comfort.

Cleasby-Vigfusson

f. convenience, comfort, Sturl. i. 212.

hald-kvæmligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), convenient, comfortable, Sks. 377.

hald-kvæmr
Zoëga

a. convenient, useful.

Cleasby-Vigfusson

and assimilated hall-kvæmr, Nj. 265, Fas. ii. 240, Sks. 505; or hall-kœmr, 380, 505 B, [cp. koma at haldi], adj. fit, meet, convenient, Hom. 141, Sturl. i. 45, Fms. ii. 261, Grett. 106 A.

hald-samr
Zoëga

a. holding close;

vera ~ á e-u, to keep it close.

Cleasby-Vigfusson

adj. holding close, Stj. 635; vera h. á e-u, to keep it close, Fms. vi. 440, x. 170; e-m verðr ekki haldsamt á e-u, it slips out of one’s hands.

hald-semi
Zoëga

f.

1) fast holding;

2) closeness, stinginess.

Cleasby-Vigfusson

f. closeness, Greg. 24.

HALI
Zoëga

m. tail; leika (veifast um) lausum hala, to play with a loose tail, to be unrestrained; bera brattan halann, to cock up the tail, to be proud; draga eptir sér halann, to drag the tail, to play the coward.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. hale, cp. Lat. cauda], a tail; kýr-hali, a cow’s tail; nauts-h., ljóns-h., etc.; skauf-hali, reynard, a fox, whence Skaufhala-bálkr, the name of an old poem, an Icel. Reineke Fuchs. Icel. use hali properly of cattle, and lions, wolves, bears; tagl of horses (of the hair, but stertr of a caudal vertebra); rófa of cats, dogs; skott of a fox; sporðr of a fish; stél or véli of birds; dyndill of seals. The old writers do not make these nice distinctions, and use hali of a horse and tagl of a cow, which a mod. Icel. would not do; hylr öll kykvendi hár eðr hali, Sks. 504: in Gþl. 398 of cattle, cp. N. G. L. i. 24; ef maðr höggr hala af hrossi svá at af rófu fylgir, Gþl. 399; ef maðr höggr hala af hrossi fyrir neðan rófu, id.; nú skerr maðr tagl af nautum, id.; eru þeir í málum mestir sem refr í halanum, Fms. viii. 350; ef maðr skerr af hrossi manns tögl, þá gjaldi aura þrjá; en ef hala höggr af, þá skal meta hross, N. G. L. i. 228; ok svá ef hann höggr hala af hrossi svá at rófa fylgir, id.: of a lion’s tail, Stj. 71.

2. phrases, nú er úlfs hali einn á króki, a wolf’s tail is all that is left, Band. (in a verse),—a proverb from the notion that wild beasts devour one another so that only the tail is left, cp. …

Shortened here. Read the full article →

hall

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hall; vide höll.

HALLA
Zoëga

(að), v.

1) to incline or turn sideways, with dat. (~ keri, skipi);

2) to sway to the wrong side (= ~ til um. e-t);

~ sögu, to give an unfair report;

~ nökkurum orðum til, to let fall a few words;

~ eptir e-m, to be biassed in one’s favour;

~ sér, to lean with one’s body;

impers. to lie over, with dat. (~ði honum svá, at sjór féll inn á annat borð);

sólu ~r, the sun sinks;

vetri ~r, the winter is declining;

tafli ~r á e-n, the game turns against one;

3) to slope (hann skildi eigi fyrr við þá en ~ði af norðr);

4) refl., ~st, to lean with the body;

to lie over (þá tók mjök at ~st Ormrinn);

á þá ~ðist bardaginn, the battle turned against them;

~st eptir e-u, to sway towards a thing.

Cleasby-Vigfusson

að, [Dan. hælde; Swed. hälla], to lean or turn sideways, with dat., esp. of a vessel, ship, or the like; halla keri, fötu, staupi, skipi; but also of anything else, h. borði, stóli; Icel. distinguish between halla and the derivative hella, to pour out; hann hallar skipinu á ymsa vega, Fbr. 100 new Ed.

II. metaph. to sway to the wrong side, in words or acts; halla dómi, to give an unfair judgment, Gþl. 174, Fs. 121, Sks. 662; h. sögu, to give an unfair report, Fms. vi. 261; ok um allar sagnir hallaði hann mjök til, id., Nj. 270; h. orðum til, to impute, Fms. ix. 332; h. eptir e-m, to be swayed, biased in one’s favour, 59; mér þykir þér hafa hallat til—hallat hefi ek víst (no doubt have I swerved) segir konungr, ok þó í hag þér, ii. 272; halla sæmd e-s, to let one’s honour swerve, do it injury, Orkn. 240; h. undan e-u, to avoid, shun one, Al. 83; h. sér, to lean with one’s body, seig at honum svefn, ok hallaði hann sér í kné henni, Fb. i. 280: with acc., h. sik (less correct), Karl. 292.

III. impers. to swerve, with dat.; taka stór tré ok fella á Orminn, svá at honum halli til, so that she (the ship) swerved on one side, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

hallan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a swerving, Stj. 65.

hallandi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hall-lendi.

hallarr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. Fr. hallier; Swed. and Norse hyll; Dan. hyld], a kind of tree, Edda (Gl.)

halli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Ivar Aasen hall; cp. the Norse Fredriks-’hald’], a sloping, brink, declivity, Hem.; freq. in mod. usage: metaph. a drawback, loss of right.

Hallin-skíði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., poët. a ram, Edda (Gl.): name of the god Heimdal, Edda, vide Lex. Poët.

HALLR
Zoëga

I)

a.

1) leaning to one side, lying over, sloping (vóru jakarnir hallir mjök út af skerinu); bera hallt höfuðit, to carry the head on one side; standa höllum fœti, to stand unevenly; verðr hallt á e-n, one is worsted;

2) biassed, partial; inclined or attached to one (~ til e-s or undir e-n); ~ til illsku, prone, inclined, to evil.

II)

m.

1) slope, hill;

2) big stone (enn harði ~).

Cleasby-Vigfusson

1. adj., fem. höll, leaning to one side, swerving, sloping; jakarnir vóru hallir út af skerinu, Eb. 238; jakarnir vóru bæði hálir ok hallir, 240; hann (the ship) ferr jafnan hallr, it heeled over, Fb. i. 520, Fms. x. 368; h. í göngu, limping, Vápn. 6; bera hallt höfuðit, to bear the head on one side, Fms. ii. 70; hallt ker, a half-filled cup, Hm. 51; standa höllum fæti, to stand slanting, Nj. 97; bar hallan skjöldinn, the shield came aslant, Eg. 378; láta verða hallt á e-n, to overmatch one, metaph. from rowing or from the balance, Fbr. 122:—hann lætr ekki á sik hallt, ok höggr í móti, he allowed no inequality, but cut in return, i. e. he paid blow for blow, O. H. L. 92; nú leikr mér þat eigi í hug, at á yðr verði hallt um vár skipti, Þorf. Karl. 404: so in the phrases, aka höllu fyrir e-m (halloki) or aka höllum fæti (MS.), to be upset, to stoop or crouch before one, metaph. from driving, Ld. 206; fara höllum fæti, to he worsted, Bs. i. 907; aka undan höllum (öllum MS.) fæti, Lv. 76.

II. metaph. swerving, biased; alþýðan er höll til ílsku ok synda, Ver. …

Shortened here. Read the full article →

hall-kvæmr

No entry

Cleasby-Vigfusson

etc., vide hald-.

hall-lendi
Zoëga

n. slope, declivity.

Cleasby-Vigfusson

n. a slope, declivity, Orkn. 244.

hall-lendr
Zoëga

a. sloping.

Cleasby-Vigfusson

adj. sloping, Sturl. i. 85.

hall-mæla
Zoëga

(-ta, -t), v. to speak ill of one (~ e-m).

Cleasby-Vigfusson

t, to speak ill of one, with dat., Nj. 53, Fms. iv. 81, xi. 260, Magn. 442, passim.

hall-mæli
Zoëga

n. pl. blame, reproof.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. blame, reproof, Fas. i. 106, Str. 71, Fs. 15, Edda 8.

hall-oki
Zoëga

a., fara, verða ~ fyrir e-m, to be overcome, defeated.

Cleasby-Vigfusson

(-oka), adj. indecl. [aka höllu], suffering defeat, worsted, overcome; in the phrase, vera, fara, h. fyrir e-m, Ld. 146, Fær. 229, Bárð. 174, Karl. 91 (v. l.), Hsm. 18. 3.

hall-sperra

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. stiffness in the limbs, = harðsperra.

hall-æri
Zoëga

n. bad season, famine.

Cleasby-Vigfusson

n. [ár], a bad season, a famine, dearth, Nj. 73, Fms. ix. 48, Bs. i. 200, Ísl. ii. 58, Ó. H. 102, Hkr. i. 21, 56.

halmr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., vide hálmr.

HALR
Zoëga

(-s, -ir), m. poet. man.

Cleasby-Vigfusson

m., pl. halir, [no doubt an apocopated form, akin to A. S. hæled, Germ. held = hero, as also to hölðr or höldr, q. v.]:—a man, only used in poetry; halr er heima hverr, a saying, Hm. 36; gráðigr halr, 19; hnígra sá halr fyrir hjörum, 159; halr hugfullr, Hðm. 19; halr enn hugblauði, Hbl. 49; úkristinn halr, Sighvat: in plur. men, troða halir helveg, Vsp. 52, 56: used of the dead inmates of Hel, Alm. 29, cp. Vþm. 43, which seems to be a pun, as the word itself is not akin to Hel.

hals

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. neck; vide háls.

HALTR
Zoëga

a. limping, lame, halting; ~ eptra fœti, lame of the hind leg.

Cleasby-Vigfusson

or halltr, adj. [A. S. healt; Engl. halt; O. H. G. halz; Dan.-Swed. halt; cp. Lat. claudus; prob. akin to hallr]:—halt, lame, limping, Hm. 70, 89, Fms. vi. 322, Nj. 209, Landn. 100, Ísl. ii. 219, Edda 28; haltir ganga, Matth. xi. 5, xv. 31, xxi. 14, Luke vii. 22, xiv. 13, Acts iii. 2, viii. 7: haltr at máli, halting in speech, stammering, Barl. 15, (whence mál-haltr): as a nickname, Eyjólfr Halti, Lv.; Hrómundr H., Vd., Fs. 39, 48: metaph., h. í trúnni, halting, unsound in faith, Karl. 279; hand-haltr, q. v.

haltra
Zoëga

(að), v. to halt, limp.

Cleasby-Vigfusson

að, to halt, limp, Grett. 151, Fbr. 179, Bs. i. 321, Stj. 592, Hebr. xii. 13.

halzi
Zoëga

a. indecl. holding (with gen.).

Cleasby-Vigfusson

qs. haldsi, adj. indecl. holding, Fms. x. 396: with dat., haldzi e-u, Þiðr. 172.

hal-dreki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘tail-dragon,’ scorpion, Stj. 578, Hb. 732. 18, Ant. 7.

HAMA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, [cp. höm = shanks in animals, whence Engl. ham], of cattle or horses in a storm, to stand and turn tail to wind, leaving off grazing.

hamall

No entry

Cleasby-Vigfusson

1. m. a pr. name, Landn., Hkv.; see the following word.

2. a nickname, and then a pr. name, Landn.; cp. A. S. homola = a fool, one whose head is close-shaven.

HAMALT
Zoëga

a. n., only in the phrase, fylkja ~, to draw up in a wedge shaped column (= svínfylkja).

Cleasby-Vigfusson

n. adj., only in the old phrase, fylkja hamalt, synonymous with svínfylkja, to draw up a wedge-shaped column in the form of a hog’s snout; thus defined, hann hefir svínfylkt her sínum—Hverr man Hringi hafa kennt hamalt at fylkja? (who has taught king Ring to draw up the phalanx of hamalt?) … Hringr hafði svínfylkt öllu liði sínu, þá þótti þó svá þykk fylkingin yfir at sjá, at rani var í brjósti, Ring had drawn all his troops up in a hog-shaped column, so that the ranks looked all the deeper for the snout-formed shape of the front, Fas. i. 380; hildingr fylkti hamalt, a paraphrase from hann fylkti liði sínu svá, at rani var framan á fylkingar-brjóstinu, Fms. xi. 304: used of a column of ships in a sea-fight, vi. 314 (in a verse), cp. also Skv. 2. 23, Fas. ii. 40 (in a verse); a description of the cuneiform column is given in Sks. 384; in Skjöld. S. its invention is attributed to Odin himself, and it was a favourite battle array with the men of old.

hamal-kyrni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a kind of seed, N. G. L. i. 385, 401.

HAMARR
Zoëga

(gen. -s, dat. hamri, pl. hamrar), m.

1) hammer; hann gerði hamar yfir, he made the sign of the hammer over it;

2) back of an axe;

3) crag, precipice (þar stendr ~ mikill fyrir þeim); þrítugur ~, a crag thirty fathoms high.

Cleasby-Vigfusson

m., dat. hamri, pl. hamrar, [A. S. hamor; Engl. hammer; O. H. G. hamar; Germ. and Dan. hammer; Swed. hammare]:—a hammer; h. töng, steði, Edda 9, Vkv. 18, Landn. 212 (in a verse); the thunderbolt was in the northern mythology represented as a hammer,—the hammer Mjölnir, Edda (Sksm.) 15, 26, 28–30, 58, 70, passim, Þkv. passim, Hbl. 47; hann (the idol) var merkðr eptir Þór ok hefir hamar í hendi, Ó. H. 108, O. T. 44; Þrúð-hamarr, the mighty hammer, Ls. 57, 59, 61, 63: the hammer was the holy sign with the heathens, answering to the cross of the Christians, hann görði hamar yfir, he made the sign of the hammer over it, Fms. i. 35; Þórr tók hamarinn Mjölni ok brá upp ok vígði hafr-stökurnar, Edda 28, cp. also Þkv. 30, where the bride and bridegroom were to be marked with the holy sign; hence Þórs-hamarr = the character RUNE which occurs on a few of the earliest heathen Runic stones (e. g. Thorsen, pp. 17, 329), cp. also Ísl. Þjóðs. i. 446; this RUNE is evidently an imitation of the thunderbolt.

β. the back of an axe, Eg. 769.

COMPDS: hamargangr, hamarshögg, hamarsmuðr, hamarskalli, hamarskapt, hamarspor.

II. …

Shortened here. Read the full article →

hamars-högg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a hammer stroke, Stj. 563.

hamars-muðr
Zoëga

m. the thin end of a hammer.

Cleasby-Vigfusson

(-munnr, -munni), m. the ‘mouth’ or thin end of a hammer, Edda 30.

hamar-gangr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. hammer-clash, Stj. 45.

hamar-skalli
Zoëga

m. head of a hammer.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the thick end of a hammer, Fms. viii. 138.

hamar-skapt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the shaft or handle of a hammer, Edda 28.

hamar-spor
Zoëga

n. a hammers print.

Cleasby-Vigfusson

n. a hammer’s print, Edda 34.

hamask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to rage, to be taken by a fit of fury in a fight, synonymous to ganga berserks-gang (see p. 6l): the word is derived from hamr, prob. owing to a belief that such persons were possessed by a strange spirit or demon; cp. hamr, hamstoli, hamramr, all of them words referring to a change of shape:—svá er sagt, at þá hamaðisk hann, ok fleiri vóru þeir föru-nautar hans er þá hömuðusk, Eg. 122; hamask þú nú, Skallagrímr, at syni þínum, 192; Þórir hljóp þá af baki, ok er svá sagt, at hann hamaðisk þá it fyrsta sinn, Gullþ. 30, Fas. iii. 343, Landn. 119; Fránmarr jarl hafði hamask í arnar líki, Sæm. 95: the word is still used, to work as hard as a giant.

Hamðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name, qs. Ham-þér, cp. A. S. Hama-þeow.

hamingja
Zoëga

f.

1) guardian spirit;

2) luck, good fortune.

Cleasby-Vigfusson

u, f. luck, fortune; prop. in a personal sense, a guardian spirit, answering to the guardian angel of Christians; derived from hamr, for the guardian spirits of men—and every man had his hamingja—were believed to take the shape sometimes of animals, sometimes and more commonly of human beings, esp. that of women; but they were themselves supernatural beings; that the hamingjur were giant-females proceeding from the great Norns—who were the hamingjur of the world—is borne out by the passage in Vþm. 48, 49. Hamingja and fylgja or fylgju-kona (Hallfred S. ch. 11) seem to be nearly synonymous, as also gæfa, gipta, auðna, heill; but hamingja is the most personal word, and was almost symbolical of family relationship. At the hour of death the hamingja left the dying person and passed into a dear son, daughter, or beloved kinsman; cp. Hallfr. S. ch. 11, and esp. the charming tale in Glúm. ch. 9. One might also impart one’s own good luck to another, hence the phrase leggja sína hamingju með e-m, almost answering to the Christian, ‘to give one’s blessing to another.’ Examples: sögðusk mundu leggja til með honum hamingju sína, Ld. 74; h. ok gæfa, Fms. vi. 165; þú en ústöðuga h., Al. …

Shortened here. Read the full article →

hamingju-drjúgr
Zoëga

a. lucky.

Cleasby-Vigfusson

adj. lucky, Fs. 34.

hamingju-hjól
Zoëga

n. wheel of fortune.

Cleasby-Vigfusson

n. the wheel of fortune, Fas. iii. 470.

hamingju-hlutr
Zoëga

m. lucky chance.

Cleasby-Vigfusson

m. a lucky chance, Fms. x. 180.

hamingju-lauss
Zoëga

a. luckless.

Cleasby-Vigfusson

adj. luckless, hapless, Stj. 464, Fms. viii. 93.

hamingju-leysi
Zoëga

n. want of luck.

Cleasby-Vigfusson

n. want of luck, Fms. i. 286.

hamingju-maðr
Zoëga

m. lucky man.

Cleasby-Vigfusson

m. a lucky man, Fms. xi. 205, Fs. 21.

hamingju-mikill
Zoëga

a. very lucky.

Cleasby-Vigfusson

adj. mighty lucky, Fms. ii. 31, Ld. 170, Eg. 46: compar. hamingju-meiri, Fb. i. 301.

hamingju-mót
Zoëga

n. lucky appearance (~ er á þér).

Cleasby-Vigfusson

n. lucky appearance; h. er á pér, Fs. 11.

hamingju-raun
Zoëga

f. trial of fortune.

Cleasby-Vigfusson

f. a trial of fortune, Fms. xi. 244, Ó. H. 195.

hamingju-samligr
Zoëga

a. lucky-looking.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), lucky-looking, Fms. i. 96.

hamingju-skipti
Zoëga

n. turn (vicissitude) of fortune.

Cleasby-Vigfusson

n. a shift or turn of fortune, Sturl. iii. 73.

hamingju-skortr
Zoëga

m. lack of good luck.

Cleasby-Vigfusson

m. lack of luck, Fms. xi. 260.

hamingju-tjón
Zoëga

n. bad luck.

Cleasby-Vigfusson

n. bad luck, Al. 56.

hamla
Zoëga

I)

f. oar-thong, grummet;

láta síga á hömlu, to pull backwards (stern foremost);

ganga e-m í hömlu (um e-t), to take one’s place, be a substitute for one (in a thing).

II)

(að), v.

1) to pull backwards;

2) to stop, hinder (~ e-m);

3) to maim, mutilate (sumir vóru ~ðir at höndum eða fótum).

Cleasby-Vigfusson

að, to pull backwards, stern foremost (= láta síga á hömlu); Hákon jarl lét ok h. at landi, Fms. i. 93; höfðu menn hans þá undan hamlat, 174; gátu þeir eigi svá skjótt vikit þó at þeir hamlaði á annat borð en reri á annat, viii. 386; hömluðu þeir skipunum at Norðnesi, Fagrsk. 254; vér skulum sýna þeim sem mestan undanróðr, en vér skulum þó raunar hamla, O. H. L. 69, cp. Þiðr. 61: in mod. usage to paddle with a short oar, turning the face towards the stem.

2. metaph. to stop, hinder one, with dat.; nú búask þeir bræðr í burt ok stoðar ekki at h. þeim, Fas. i. 42; hamlaði þat mjök afla Þorgríms, at frændr hans kómu eigi, Eb. 48.

II. [A. S. hamelan, cp. Engl. to hamstring, O. H. G. hamal-stat = locus supplicii, and Germ. hammel = vervex], to maim, mutilate: with dat. and acc., sumir vóru hamlaðir at höndum eða fótum, Eg. 14; sá er manni hamlaði á hendi eðr á fæti eðr veitti önnur meiðsl, Fms. xi. 226, 298; hann drap suma, suma lét hann hamla, Hkr. i. 258; lét hann suma drepa, suma hamla, en suma rak hann ór landi, Ó. H. 105.

HAMLA
Zoëga

I)

f. oar-thong, grummet;

láta síga á hömlu, to pull backwards (stern foremost);

ganga e-m í hömlu (um e-t), to take one’s place, be a substitute for one (in a thing).

II)

(að), v.

1) to pull backwards;

2) to stop, hinder (~ e-m);

3) to maim, mutilate (sumir vóru ~ðir at höndum eða fótum).

Cleasby-Vigfusson

u, f. an oar-loop made of a strap or withe fastened to the thole-pin (hár), into which the oar was put, the oarsman pulling the oar against the thole, as is still done in the fjords of Norway; hence is called láta síga á hömlu, to pull slowly towards the hamla, i. e. stern foremost, Fms. i. 172, vii. 213; láta skip síga á hömlum, Hkr. iii. 336; á hömlo, Mork. l. c.; lét hann leggja fimm skipum fram í sundit svá at mátti þegar síga á hömlu, Grett. 83 A; hömlur slitnuðu, háir brotnuðu, the h. were torn, the tholes broken, Am. 35; leggja árar í hömlur, they put the oars in the loops, Fms. iii. 57. In Norway the levy or conscription was counted by the hömlur, cp. Ó. H. 227, where one hamla (i. e. man) was to be levied from every seven males over five years old, and so ‘til hömlu’ means naut. = per man, per oar, Gþl. 99, N. G. L. i. 98; thus, gera mat í hömlu, to contribute provisions by the head, 201, cp. D. N. passim and Fritzner’s remarks s. v.: the metaph. phrase, ganga e-m í hömlu um e-t, to go into one’s hamla, take one’s place, to be one’s match; sem Sigvalda myni fæst til skorta, at ganga mér í hömlu um ráða-gerðir ok dæma hér um mál manna, bæði fyrir vizku sakir ok ráðspeki, Fms. …

Shortened here. Read the full article →

hamn-

No entry

Cleasby-Vigfusson

vide hafn, from höfn, a haven.

hamótt

No entry

Cleasby-Vigfusson

hömótt, f., mod. humótt; [from höm, a haunch (?), it is therefore not derived from húm]:—only in the phrase, fara í humótt eptir e-m, to follow in one’s wake; hleypr hann fram í veginn þar sem vagna-menninir fóru undan, ok hér eptir í hamóttina (haumóttina, v. l.), Clar. (vellum): mod., ganga í humótt á eptir, to slink behind.

hampa

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to toss one in the arms, with dat.

HAMPR
Zoëga

m. hemp.

Cleasby-Vigfusson

m. [this word, like all words in mp (np), is of for. origin; cp. Gr. κάνναβις, whence Lat. cannabis; Germ. hanf; Engl. hemp; Dan. hamp: it scarcely occurs before the middle of the 13th century; hörr, q. v., is the genuine northern word]:—hemp, Sks. 287, H. E. i. 395, N. G. L. ii. 355.

HAMR
Zoëga

(-s, -ir), m.

1) skin, slough; hleypa hömum, to cast the slough (of snakes);

2) shape, form; skipta hömum, to change one’s shape.

Cleasby-Vigfusson

m., pl. hamir, dat. hami, Vsp. 36, but ham, Höfuðl. (where ham, gram, and fram form a rhyme), as also Haustl. 2, Hkr. i. 228, all of them poems of the 10th century; [A. S. hama, homa; Hel. hamo; O. H. G. hemedi, whence mod. Germ. hemd; Dan. ham; akin to hamr is Ital. camisa, Fr. chemise, with a final s answering to hams below]:—a skin, esp. the skin of birds flayed off with feathers and wings; álptar-hamr, a swan’s skin; fugls-hamr, a bird’s skin; arnar-hamr, an eagle’s skin; gásar-hamr, a goose’s skin, etc.; hams, q. v., of snakes: ham bera svanir hvítfjaðraðan (of a swan’s skin), Fas. i. 471 (in a verse); hleypa hömum (of snakes), to cast the slough, Konr. 34; hlátra hamr, poët. laughter’s cover, the breast, Höfuðl. 19.

II. shape, esp. in a mythol. sense, connected with the phrase, skipta hömum, to change the shape, described in Yngl. S. ch. 7, Völs. S. ch. 7, 8, and passim; cp. also the deriv. ein-hamr, ham-farir, ham-ramr, ham-stola, hamingja, hamask, etc.,—an old and widespread superstition found in the popular lore and fairy tales of almost every country; …

Shortened here. Read the full article →

hams
Zoëga

m.

1) snake’s slough (ormar skriða or hamsi á vár);

2) husk.

Cleasby-Vigfusson

m. (= hamr), a snake’s slough; ormar skríða ór hamsi á vár, Mkv.; kalla sverðit orm, en fetlana ok umgörð hams hans, Edda (Ht.) 123: metaph., góðr (íllr) hams er á e-m, one is in a good (bad) frame of mind; hams er góðr á fljóðum, Hallfred: Icel. say, vera í góðum, vondum hamsi, id.: allit. phrases as, hafa hold og hams, ‘to keep up flesh and skin,’ i. e. to be hale and hearty, to be in a good state.

II. in plur. hamsar means particles of suet. In Norway hams means the husks of beans and grains: in Dan. a kind of beetle is called gjedehams. ☞ The s in hams is curious; it is kept throughout all cases; it is either a remnant of the old masc. mark s for r as in Gothic, or perhaps the s answers to the inflex. d as in O. H. G. hamedi, Germ. hemd; but still more closely to the inflex. final s in Ital. camisa, Fr. chemise.

ham-dökkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. dark-skinned, of dark hue, Edda (Ht.), of the raven.

ham-fagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fair of hue, bright, Ad. 7.

ham-farir
Zoëga

f. pl. travelling in the shape of an animal (fara hamfari, í hamförum).

Cleasby-Vigfusson

f. pl. a mythical word, the ‘faring’ or travelling in the assumed shape of an animal, fowl or deer, fish or serpent, with magical speed over land and sea, the wizard’s own body meantime lying lifeless and motionless; graphically depicted in Yngl. S. ch. 7, Vd. ch. 12, Hkr. (O. T.) ch. 37; hann sendi Finna tvá í hamförum til Íslands, Landn. 174; Haraldr konungr bauð kunngum manni at fara í hamförum til Íslands, sá fór í hvals-líki, etc., Hkr. i. 228.

ham-frær

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl., from hamfrú (?), witches, an απ. λεγ.; leirblót gört í manns-líki af leiri eðr deigi, eðr hamfrær, N. G. L. i. 383, v. l.

ham-föng
Zoëga

n. pl. fury, frenzy.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. frenzy, fury, Sturl. ii. 137.

ham-hleypa
Zoëga

f. a human being who travels in the shape of an animal; a witch that goes in ham-farir.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘ham-leaper,’ a witch that travels in hamfarir, Eg. 421, Fas. ii. 80, 390, Gullþ. 64: in mod. usage Icel. say, hann er mesta hamhleypa, he is a great h., works like a giant, of one who does great work in little time; hann er hamhleypa að skrifa, hamhleypa að vinna, etc.

ham-leðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the shank leather of a hide; cp. höm.

ham-ljótr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. scraggy, ugly, Haustl.

ham-ramaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. = hamramr, Fas. iii. 424, (bad.)

ham-ramr
Zoëga

a.

1) able to change one’s shape;

2) seized with warlike fury (berserks-gangr).

Cleasby-Vigfusson

adj. a mythical term, able to change one’s shape; in the Sagas it is esp. used of berserkers,—men gifted with supernatural strength or seized with fits of warlike fury (berserks-gangr), vide hamask; but also, though less frequently, referring to hamfarir; hann var h. mjök, he was a great wizard who changed his shape, Landn. 87, 289; hann var h. mjök svá at hann gékk heiman ór Hraunhöfn um kveldit en kom um morgininn eptir í Þjórsár-dal, Landn. 236, 285, 306, Gullþ. 30; þat var mál manna at hann væri mjök h., Eg. 3; allir hinir sterkustu menn ok margir hamramir, 109; þeim mönnum er hamramir vóru eðr þeim er berserks-gangr er á, 125; eigi var þat einmælt at hann væri eigi h., 514:—as a nickname, Vékell hinn hamrami, Landn. 191; Vigi hinn h., Korm. 58; Tanni er kallaðr var hinn hamrami, Ísl. ii. 360,—the MS. has handrami, which is no doubt wrong, as also in the name of the mythical king Hávarðr handrami, Fb. i. 26; cp. hinn Rammi and ramaukinn, Landn. 107, 249, 277, Hdl. 34.

ham-remi
Zoëga

f. the state of being hamramr 2.

Cleasby-Vigfusson

f. the state of being hamramr, Eg. 125.

ham-skarpr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. [höm], thin in the flank, of a horse: the name of a horse, Edda (Gl.)

ham-skiptask

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, dep. = skipta hömum, Str. 30.

ham-stoli
Zoëga

a. deprived of one’s wits, frantic, furious.

Cleasby-Vigfusson

mod. ham-stola, adj. ‘ham-stolen,’ prop. a wizard whose skin has been stolen, and hence metaph. frantic, furious, Eg. 565, Fms. vi. 198, Barl. 56, Karl. passim, cp. Völs. S. Fas. i. 130.

ham-stolinn
Zoëga

a. deprived of one’s wits, frantic, furious.

Cleasby-Vigfusson

part. = hamstoli, Karl. 243, 352, El.

ham-vátr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. skin-wet, i. e. drowned, Landn. (in a verse): freq. in foreign, Saxon, and Germ. pr. names and local names;

hana

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hana-nú, interj. see here! vide Gramm. p. xxviii, col. 2.

hana-gal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. or

hana-galan
Zoëga

f. cock-crew.

Cleasby-Vigfusson

f. cock-crow, gallicinium, Fms. viii. 56.

hana-ótta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. cock-crow, N. G. L. i. 9.

HAND

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hand; vide hönd.

handa
Zoëga

(= til ~), prep. with dat. to, for (~ Oddi).

Cleasby-Vigfusson

adv. with dat. for one, to one, prop. a gen. pl. from hönd, q. v.

handan
Zoëga

adv. from beyond; heðan ok ~, hither and thither; fyrir ~, with acc. beyond, on the other side of.

Cleasby-Vigfusson

adv., 1. denoting from the place, from beyond, beyond; handan um, and in mod. usage handan yfir, á, fjörð, sund, fjall, from beyond a river, firth, sound, fell, or the like; hann sá mann ríða handan um Vaðla, Ld. 148; skip reri handan um fjörðinn, Eb. 292; handan ór, af, frá, from the side beyond, the land being in dat.; kom þar Ingimundr ór Dölum handan, Sturl. i. 88; er þeir koma handan ór Tungunni, ii. 216; þeir sá at þrír menn hleyptu handan frá Akri, i. 83; handan af Nesinu, i. e. from Caithness to the Orkneys, Orkn. 410.

2. absol., vindar gnýja héðan ok handan, henceforth and thenceforth, Edda 8; Þórðr andar nú handan, from the opposite bench, Sturl. i. 21, Fms. v. 176 (in a verse); vestan Vatnsskarð ok handan, from the west of the fell W. and beyond, Sturl.; Íslands Húnalands sem Danmarkar handan, i. e. Iceland as well as Húnaland and Denmark beyond the sea, Korm.

II. fyrir handan, denoting in the place, with acc.; þar vórum vér allir fyrir handan á upp frá Akri, Sturl. ii. 210; hér fyrir handan ána, Ísl. ii. 260; fyrir handan ver, beyond the sea, Gkv. 2. 7; fyrir handan sundit, Hbl. …

Shortened here. Read the full article →

handa-
Zoëga

(= til ~), prep. with dat. to, for (~ Oddi).

Cleasby-Vigfusson

and handar- in compds, vide s. v. hönd.

handlan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. working, MS. 4. 10.

handligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. manual, K. Á. 120.

handsala
Zoëga

(að), v. to make over (confirm) by shaking hands.

Cleasby-Vigfusson

að, to make over by hansel, cp. Lat. mancipare; tak nú í hönd mér ok handsala, Nj. 21; rétt fram höndina ok h. mér nú landit, Eb. 38; h. sekð, sátt, Nj. 111, Grág. i. 118, 119; h. niðrfall at sökum, Nj. 21; h. e-m fé sitt, Glúm. 364, Eb. 156; h. sjálfdæmi, Bs. i. 286; h. löggrið, Grág. i. 19; fé handsalat, 399; h. kaup, to strike a bargain, N. G. L. i. 24; þá skal hann krefja harm verka slíkra, sem hann handsalaði honum, as he stipulated with him, 35: recipr., handsalask e-t, to stipulate with one another, Grág. i. 116; takask þeir í hendr ok handsalask við sættina, Sturl. ii. 252: part., handseld sök, etc., a suit conducted by proxy, Nj. passim.

handsals-band

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a bond of handsal, N. G. L. i. 223.

handsals-maðr
Zoëga

m. bail, surety.

Cleasby-Vigfusson

or handsala-maðr, m. a bail, surety, Grág. i. 295, 363, 655 iii. 1, Sturl. iii. 43.

handsals-rof

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a breach of h., N. G. L. i. 365.

handsals-slit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a breach of h., Grág. i. 384, 385, Gþl. 517.

hand-afl
Zoëga

n. strength of hand; lesa sik upp (to haul oneself up) með ~i.

Cleasby-Vigfusson

n. hand-strength; lesa sik upp með handafli, to haul oneself up by strength of hand, Fas. iii. 283.

hand-afli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the produce of one’s hands; lifa á handafla sínum, to live by one’s hands.

hand-bani
Zoëga

m. actual slayer, opp. to ráðbani.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a law term, an actual slayer, homicide; opp. to ráð-bani, hald-bani, Hdl. 28, (αυτόχειρ.)

hand-bjalla
Zoëga

f. hand-bell.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hand-bell, Pm. 90.

hand-björg
Zoëga

f. ‘hand-supply’; lifa við ~ sina, to earn one’s own living; fœra e-n fram með ~ sinni, to support a person by one’s labour.

Cleasby-Vigfusson

f. ‘hand-supply;’ esp. in phrases, lifa við h. sína, to live from hand to mouth, Fas. iii. 538; eiga allt undir h. sinni, id., Róm. 290; færa e-n fram með h. sinni, to support a person by one’s labour, Jb. 267; whence handbjargar-úmagi, a, m. (-maðr, m.), a person supported by another’s labour, id.

hand-bogi
Zoëga

m. hand-bow, opp. to lásbogi.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hand-bow, Landn. 288, Sks. 390, 626, Orkn. 148, Fms. vii. 45, Fb. i. 486; opp. to lásbogi, a cross-bow.

hand-bók

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a handbook, Vm. 52, Hom. 29.

hand-bragð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. handicraft, manner of work, gott, íllt h.: of needlework, það er handbragðið hennar á því, and the like.

hand-byndi
Zoëga

n. encumbrance (e-m verðr ~ at e-u).

Cleasby-Vigfusson

mod. hand-bendi, n., prop. a handcuff: metaph. a hindrance, bother, e-m er (verðr) h. at e-u, to be bothered with a thing, Karl. 234; það er h. að honum; hann ekki nema til handbendis.

hand-bærr
Zoëga

a. ready at hand.

Cleasby-Vigfusson

adj. ready at hand, Greg. 7, Hornklofi.

hand-draga

No entry

Cleasby-Vigfusson

dróg, to pull, Thom.

hand-fagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having fair hands, Korm.

hand-fang
Zoëga

n. span.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hand-grip,’ a span, Gísl. 23.

hand-fara

No entry

Cleasby-Vigfusson

fór, to touch with the hands, Bs. i. 460.

hand-fátt
Zoëga

a. n. lack of hands (~ varð upp at bera).

Cleasby-Vigfusson

n. adj. lack of hands, having too few hands, Fb. i. 521.

hand-festa
Zoëga

I)

(-sta, -str), v. to strike a bargain by shaking hands, to pledge (~ heit sitt); biskup handfesti (betrothed) jungfrú Ingiborg.

II)

f. striking a bargain by joining hands.

Cleasby-Vigfusson

1. t, a law term, to strike a bargain by shaking hands, to pledge; h. heit sitt, Fms. vi. 145; Ásgrímr handfesti at greiða þriggja vetra skatta, Bs. i. 740; handfestir eiðar, Dipl. ii. 19; biskup handfesti (betrothed) jungfrú Ingilborg, Fms. x. 103, H. E. i. 248; handfest mér upp á trú þína, at …, Stj. 629. 2 Kings x. 15.

2. u, f. (hand-festning, f., H. E. i. 251), = handfestr, Dipl. iv. ii, Fb. i. 366, Bs. ii. 61.

hand-festr
Zoëga

f. striking a bargain by joining hands.

Cleasby-Vigfusson

f. striking a bargain, the joining hands; þá ferr handfestr um allt skipit þeirra í millum at þessu heiti, Bs. i. 421; áttu þeir at handfesti ok vápna-tak at þessu heiti, Fms. viii. 55; tóku þeir heit sitt með h., v. 138; sira Oddr tók þá ok þetta skilorð með h., Bs. i. 746; við vitni ok h., Fb. i. 366: it answers to the signing one’s name in mod. law. ☞ In the early Dan. and Swed. laws the stipulation to be given by the king at his coronation was called haand-fæstning. In Scotland marriage used often to be preceded by a preliminary union called hand-fasting, see Jamieson s. v.

II. a rope by which to haul oneself up, Jm. 1.

hand-fjatla

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, = handvætta.

hand-fyllr
Zoëga

f. handful.

Cleasby-Vigfusson

f. a handful, Ó. H. 211.

hand-færi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an angling line.

hand-ganga
Zoëga

f. surrender, submission.

Cleasby-Vigfusson

u, f. surrender (cp. ganga á hönd e-m), also submission to one as liege-lord; veita e-m handgöngu, Ó. H. 97; þá varð ekki af handgöngu við konunga, 163, Róm. 124, 134.

hand-genginn
Zoëga

pp. that has become a retainer to the king (gørast ~ e-m).

Cleasby-Vigfusson

part. [Dan. haandgangen], a king’s officer, belonging to the king’s household; görask h. e-m, Eg. 29, 197, Sks. 249, Eb. 110, Fs. 70; synonymous to hirðmaðr, Fms. iv. 122, Al. 27, N. G. L., Jb. passim.

hand-góðr
Zoëga

a. handy, adroit.

Cleasby-Vigfusson

adj. handy, adroit, Valla L. 223.

hand-grannr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having a thin hand.

hand-grip

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = handrán, Bs. ii. 45.

hand-hafa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to have in hand, possess, Gþl. 313.

hand-hafl
Zoëga

m. having in hand (vera ~ at e-u).

Cleasby-Vigfusson

a, m. having in hand, Fb. 329; vera h. at e-u, to get into one’s hands, clutch a thing (as a law term less than to own); vera h. at jörðu at úleyfi konungs, Gþl. 452; ef sá kallask keypt hafa er h. er at, N. G. L. i. 249, Sturl. i. 56 (of unlawful seizure).

hand-haltr
Zoëga

a. having a lame hand.

Cleasby-Vigfusson

adj. having a lame, bad hand, Sturl. i. 189.

hand-heitr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having a warm hand.

hand-hæfi
Zoëga

n. hand-instrument.

Cleasby-Vigfusson

n. and hand-höfn, f. a hand instrument, Þjal. 8.

hand-högg
Zoëga

n. hacking off one’s hand.

Cleasby-Vigfusson

n. a hacking off one’s hand, Sturl. iii. 116.

hand-höggva
Zoëga

(see höggva), v. to hack one’s hand off.

Cleasby-Vigfusson

hjó, to hack one’s hand off, Eb. 58, Fms. viii. 167.

hand-iðjan
Zoëga

f. hand-work.

Cleasby-Vigfusson

f. = hannyrð, Bs. i. 619.

hand-kaldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having (usually) a cold hand.

hand-kista

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hand-box, D. N.

hand-klukka
Zoëga

f. hand-bell.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hand-bell, Vm. 114, 117, B. K. 83.

hand-klæði
Zoëga

n. hand-towel.

Cleasby-Vigfusson

n. a hand-towel, N. G. L. ii. 443, Nj. 176, Fms. iii. 194: for use in church, Vm. 15, 104, 117, Dipl. iii. 4, B. K. 83.

hand-knakkar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. a kind of crutches, Mar. 69, 70.

hand-kriki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. an arm-pit.

hand-krókr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a game, ‘hand-crook,’ pulling with crooked hands.

hand-krækjask

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, recipr. to try the strength by pulling with crooked hands, Fms. vi. 203, Fs. 78 (where it is used of hooking hands together and standing in a circle as in a dance).

hand-kvern
Zoëga

f. quern, hand-mill.

Cleasby-Vigfusson

f. a quern, hand-mill, B. K. 81.

hand-lag
Zoëga

n. joining hands.

Cleasby-Vigfusson

or hand-lög, n. [cp. mid. Lat. andilago, andilangus, per festucam et per andilangum tradere, Du Cange]:—joining hands, a pledging, = handfestr, Eb. 128, Sturl. iii. 233, D. N. i. 134: in sing., Dipl. i. 11.

hand-laginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. adroit; hand-lagni, f. adroitness.

hand-lami
Zoëga

a. with a lame hand.

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl. with a lame, bad hand, Bs. ii. 29, Karl. 547.

hand-latr
Zoëga

a. lazy to use one’s hands.

Cleasby-Vigfusson

adj. lazy, Sturl. iii. 200.

hand-laugar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. washing the bands, a custom with the men of old after as well as before meals; gefa e-m h., Fms. vi. 321, Stj. 153; taka h., Fms. vii. 85; ganga til handlauga, v. 317; bera inn h., Nj. 220 (after dinner); Bergþóra gékk at borðinu með handlaugar, Nj. 52, cp. Nj. ch. 117, Lv. ch. 13, Har. S. Harðr. ch. 79: in sing. of the basin = mundlaug, Fms. vi. 199, Fb. iii. 467.

hand-lauss
Zoëga

a. handless.

Cleasby-Vigfusson

adj. without hands, Gísl. (in a verse).

hand-leggja

No entry

Cleasby-Vigfusson

lagði, = handfesta; h. e-m e-t, to pledge, confirm by handlög, Dipl. ii. 5; h. e-m land, til eignar, to sell an estate by handlög, Dipl. ii. 8, Thom. 298; handlagði Sophia kirkjunni til eignar þrjá tigi hundraða, Pm. 9: to seize, Post. (Fr.)

hand-leggr
Zoëga

m. arm, fore-arm.

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘hand-leg,’ the arm, Landn. 119 (v. l.), Bjarn. 65, Grett. 140, Nj. 19, 116, Ld. 220, Sturl. i. 85, ii. 104, Bs. i. 640, ii. 29, Fms. i. 16, ii. 264, vii. 226, Bárð. 169; cp. fótleggr: Icel. distinguish between upp-h., the upper-arm, and fram-h., the fore-arm; in mod. speech this compd word has almost superseded the old armr, q. v.

hand-leiðsla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. guidance.

hand-leika

No entry

Cleasby-Vigfusson

lék, to wield in one’s hand, have in the hand.

hand-leikinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. nimble-handed.

hand-lektari
Zoëga

m. hand-lectern.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hand lectern or reading-desk, Vm. 110.

hand-léttir
Zoëga

m. lending a hand.

Cleasby-Vigfusson

m. lending a hand, Fbr. 93.

hand-lín
Zoëga

n. sleeves.

Cleasby-Vigfusson

n., eccl. sleeves, 625. 184, Fms. iii. 168, viii. 308, Vm. 30, Dipl. v. 18, B. K. 83, D. I. i. passim.

hand-ljótr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having a loutish, clownish hand.

hand-megin
Zoëga

n. strength of hand, working power.

Cleasby-Vigfusson

and hand-megn, n. strength of hand, clasp, = handafl, Rb. 378; af handmagni, with the clasp of the hand, 625. 26: strength to work, working power, Grág. i. 237, 240: work = handbjörg, færa e-n fram á fé sínu eðr handmagni, 292. handmegins-úmagi, a, m. = handbjargar-úmagi, Grág. i. 289.

hand-meiddr
Zoëga

pp. with maimed hands.

Cleasby-Vigfusson

part. with maimed hands, Sturl. i. 189 C.

hand-mjúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having a soft hand.

hand-numinn
Zoëga

pp. seized, caught.

Cleasby-Vigfusson

part. seized, caught, Grág. ii. 136, 195, N. G. L. i. 61.

hand-óðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fumbling about and touching everything with the hands, esp. of children.

hand-pundari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hand steel-yard, Gþl. 523, Jb. 373.

hand-raði

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a drawer in a chest, 677. 9; freq. in mod. usage, kistu-handraði, kistils-handraði, etc.

hand-ramr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj., vide hamramr.

hand-rán

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law term, ‘hand-robbery,’ wresting a thing out of another’s hand, a kind of frumhlaup (personal assault), defined in Grág. Vsl. ch. 3, liable to outlawry, Grág. ii. 191, N. G. L. i. 58, Gþl. 408, Jb. 426.

hand-reip

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a rope for hauling, Sks. 414.

hand-rið
Zoëga

n. hand-rail.

Cleasby-Vigfusson

n. a hand-rail, of a staircase or the like, Fms. viii. 375 (of a bridge), Sks. 414.

hand-rif
Zoëga

n. ‘reefing cord’, in the phrase, svipta af ~i, to reef a sail.

Cleasby-Vigfusson

n. [cp. handsyfte, Ivar Aasen], ‘hand-reefing,’ a naut. term, in the phrase, svipta h., to reef a sail; síga skyldi láta seglin, ok heldr seint, en svipta af handrifi, Ó. H. 182, (svipta af neðan handrifi, Fms. iii. 44.)

hand-rit

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hand-writ,’ manuscript, (mod.) handrita-safn, n. a collection of manuscripts.

hand-sal
Zoëga

n.

1) = handaband;

2) pledge, bargain; taka við handsölum á e-u, to undertake the trust or charge of a thing; eiga handsól við e-n, to make a bargain with one; bjóða handsól fyrir e-n, to offer bail for one.

Cleasby-Vigfusson

n. [Scot. hansel; Dan. handsel], a law term, usually in pl. handsöl, ‘hand-selling’ or hanselling, i. e. the transference of a right, bargain, duty to another by joining hands;—hand-shaking was with the men of old the sign of a transaction, and is still used among farmers and the like, so that to shake hands is the same as to conclude a bargain, cp. Lat. mandare = manu-dare, mancipium from manu capere; jafnt þykkja mér þín heit sem handsöl annarra manna, thy word is as good as the h. of other men, Lv. 65: a trust, charge, Grág. i. 190; þetta handsal líkaði ílla Þorbrands sonum, Eb. 156; er hjá vóru gjöfinni ok handsalinu, Anal. 293; biskups handsöl, Vm. 66; taka við handsölum á e-u, to undertake the trust, charge of a thing, Nj. 257; ek vil gjarna at þú takir handsölum á öllu fénu, Ld. 50; taka við fé með handsölum, Fs. 125; eiga handsöl við e-n, to make a bargain with one, Hrafn. 21, Rd. 243, Fb. i. 109; gefa e-m handsöl yfir e-u, Bs. ii. 64; bjóða h. fyrir e-n, to offer bail for one, Fs. 87; ganga til handsala fyrir e-n, Eb. 128, 148, Grág. and Sagas passim.

COMPDS: handsalsband, handsalsmaðr, handsalsrof, handsalsslit. …

Shortened here. Read the full article →

hand-sama

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to gather together, keep, catch.

hand-sax
Zoëga

n. short sword, dagger; leika at handsöxum, to play with daggers (by throwing them in the air and catching them by the hilt).

Cleasby-Vigfusson

n. a short sword, dirk, Fms. ii. 169, 268, 274, viii. 224. handsaxa-leikr, m. playing with dirks, by throwing them in the air and catching them by the hilt, Fb. i. 463.

hand-seinn
Zoëga

a. slow with the hand.

Cleasby-Vigfusson

adj. slow with the hand, Ísl. ii. 84.

hand-seld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. making over by handsal. handseldar-vitni, n. a witness to a handsal, Grág. ii. 203.

hand-selja
Zoëga

(see selja), v. to make over; handseld sök, a suit conducted by proxy.

Cleasby-Vigfusson

d, = handsala, Nj. 33; h. e-m e-t, Gþl. 513: to stipulate, make a bargain, h. sér konu, 229; h. e-m vitni, verk, D. N. i. 100, N. G. L. ii. 163.

hand-síðr
Zoëga

a. long-armed.

Cleasby-Vigfusson

adj. long-armed, Fb. iii. 416.

hand-skjálfti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., medic. a trembling of the hand.

hand-skot
Zoëga

n. throwing by hand, opp. to bogaskot.

Cleasby-Vigfusson

n. a throwing by hand, opp. to bogaskot (shooting from a bow), Eb. 308, Fas. ii. 513, Fms. vi. 84, Bs. i. 621, Fb. i. 485.

hand-sleggja
Zoëga

f. hand-sledge.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hand-sledge, Sks. 415.

hand-slöngva

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a hand-sling, Sks. 380.

hand-smár

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. small-handed.

hand-sterkr
Zoëga

a. strong-handed.

Cleasby-Vigfusson

adj. strong-handed, Eb. 166.

hand-stinnr
Zoëga

a. with brawny hands; róa handstinnan, to pull strongly.

Cleasby-Vigfusson

adj. with brawny hand; róa handstinnan, to pull briskly, Finnb. 250.

hand-stirðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. stiff-handed, awkward.

hand-stór

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. big-handed.

hand-stuttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. short-handed.

hand-styrkja
Zoëga

(t), v. ~ sik upp, to haul oneself up.

Cleasby-Vigfusson

t, in the phrase, h. sik upp, to haul oneself up, Grett. 96, 141.

hand-styrkr
Zoëga

a. = handsterkr.

Cleasby-Vigfusson

1. adj. = handsterkr, Fms. i. 305, x. 172.

2. m. strength of hand, Bær. 9.

hand-sök

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = handseld sök, Nj. 230 (MS.)

hand-tak
Zoëga

n. = handaband.

Cleasby-Vigfusson

n. = handlag, Nj. 113, Sturl. i. 118, Bs. i. 771, Vm. 76.

hand-taka
Zoëga

v.

1) to seize, lay hold of;

2) to stipulate.

Cleasby-Vigfusson

tók, to seize, capture, Nj. 136, Sæm. 33, Fb. i. 395, Fs. 102, Fbr. 54 new Ed. 2. hand-tekinn, part. stipulated, Fs. 15.

hand-tygill
Zoëga

m. an arm-strap.

Cleasby-Vigfusson

m. a lace-tag, Fms. vi. 140.

hand-únýtr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. quite worthless.

hand-válka

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-volka), að, to squeeze or crumple up with the hands.

hand-vega
Zoëga

(see vega), v. to weigh in the hand.

Cleasby-Vigfusson

vá, to weigh in the hand, Fb. i. 370.

hand-vegr
Zoëga

m. shoulder-seam.

Cleasby-Vigfusson

m. a shoulder-seam, Fms. ii. 70, Thom. 41, Flov. 31.

hand-verk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a handiwork, trade, profession, (mod.) handverks-maðr, m. a handicraftsman.

hand-verkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., medic. chiragra, gout in the hand.

hand-viss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in hand, quite certain, Karl. 175, 212, Thom. 5, 40, 63, 118.

hand-vætta
Zoëga

(-tta, -ttr), v. = handvega.

Cleasby-Vigfusson

tt, = handvega, Fms. ii. 129.

hand-vömm
Zoëga

f. maladroitness, blundering.

Cleasby-Vigfusson

f. ‘hand-slip,’ maladroitness, clownishness, blundering, Grág. i. 383, N. G. L. i. 22, 25, Gþl. 501, Js. 121.

hand-æði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. fidgetting with the hand, being handóðr.

hand-öx
Zoëga

f. hand-axe.

Cleasby-Vigfusson

f. a hand-axe, Nj. 27, Glúm. 329, Eg. 769: used as a missile, Ó. H. 217.

hang
Zoëga

n. coil (of a serpent); köttrinn beygði hangit (v. r. kenginn), the cat bent its back.

Cleasby-Vigfusson

n. the coil of a serpent; beygja hangit, of a cat, Edda 33.

HANGA
Zoëga

(hangi; hékk, héngum; hanginn), v.

1) to hang, be suspended (hvers manns alvæpni hékk yfir rúmi hans);

2) to cling to, hang fast to; weak pret. (hangdi naðran á lifrinni);

3) to be hanged (gengr þú at ~).

Cleasby-Vigfusson

pret. hékk, 2nd pers. hékkt, mod. hékst, pl. héngu; pret. subj. héngja, mod. héngi; part. hanginn; pres. indic. irreg. hangi; a provincial weak pret. hangði also occurs a few times in old writers, e. g. Edda 76, which form is still heard in southern Icel. (in and about Reykjavík): [Ulf. hahan; A. S. hæn; Engl. hang; O. H. G. hahan; Germ. hangen; Dan. hænge; Swed. hänge]:—to hang, Lat. pendere:

α. to hang, be suspended; hvers manns alvæpni hékk yfir rúmi hans, Eg. 88; vápn sín, er þar héngu hjá þeim, 377; þetta it stóra sverð er uppi hangir, Fas. iii. 120; hann hefir nú tvá daga á krossi hangit, 625. 79.

β. to cleave to; svá hanga þykt á þeim skotin, Al. 138; ok hangði hón á lifrinni þar til er hann dó, Edda 76; en ef við hangir, if it hangs fast to, N. G. L. i. 66.

γ. to hang up, for smoking; eða tvau laer héngi, Hm. 66; whence hanginn, hung, smoked; hangið kjöt (proncd. hangi-kjöt), hung, smoked meat.

2. to be hanged, executed; annarr skyldi hanga, en öðrum steypa í forsinn Sarp, Fms. vii. 181; at eigi væri hverr yðvarr maklegri at hanga, 13; …

Shortened here. Read the full article →

hangi
Zoëga

m. a body ~ng on a gallows (hann settist undir hanga).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a law term, a body hanging on a gallows, Fms. v. 212: the mythol. phrase, sitja, setjask undir hanga, to sit under a gallows, of Odin, in order to acquire wisdom or knowledge of the future;—for this superstition see Yngl. S. ch. 7;—whence Odin is called hanga-guð, hanga-dróttinn, hanga-týr, the god or lord of the hanged, Edda 14, 49, Lex. Poët.; varðat ek fróðr und forsum | fór ek aldregi at göldrum | … nam ek eigi Yggjar feng und hanga, I became not wise under waterfalls, I never dealt in witchcraft, I did not get the share of Odin (i. e. the poetical gift) under the gallows, i. e. I am no adept in poetry, Jd. 3 (MS., left out in the printed edition). According to another and, as it seems, a truer and older myth, Odin himself was represented as hangi, hanging on the tree Ygg-drasil, and from the depths beneath taking up the hidden mystery of wisdom, Hm. 139; so it is possible that his nicknames refer to that; cp. also the curious tale of the blind tailor in Grimm’s Märchen, No. 107, which recalls to mind the heathen tale of the one-eyed Odin sitting under the gallows.

hangin-lukla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. epithet of a housewife whose keys hang at her belt, Rm.

hangi-kjöt

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. hung, smoked meat.

hangr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hank, coil; það er hangr á því, there is a coil (difficulty) in the matter.

HANI
Zoëga

m. cock.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Ulf. hana; A. S. hana; Engl. hen; Hel. hano; Germ. hahn; Dan. and Swed. hane; cp. Lat. cano]:—a cock, Fms. v. 193, 194, Vsp. 34, 35, passim; veðr-hani or vind-hani, a weathercock; Oðins-hani, a kind of sandpiper, tringa minima; Þórs-hani; Óðinshani and Þórshani are distinguished, Þjóðólfr, May 15, 1869, p. 124.

2. as a nickname, Fms. xii, Fb. iii, Landn.; whence in local names, Hana-tún, Hana-fótr, etc., Landn.

COMPDS: hanagal, hanagalan, hanaótta.

hankask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to be coiled up, Fms. vi. 312; vide áhankast, p. 41.

HANKI
Zoëga

m. hasp or clasp (of a chest).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [Dan. hanke; Engl. hank], the hasp or clasp of a chest, Fs. 132; naut. pullies or blocks for brailing up a sail, N. G. L. i. 101; whence hanka-gjald, n., 199.

HANN
Zoëga

pers. pron. he.

Cleasby-Vigfusson

pers. pron. masc. he; fem. HÓN or HÚN, she; for the pronunciation of this word see introduction to letter H; as to the inflexion see Gramm. p. xxi; in the MSS. the word is usually abbreviated = hann; hº or hō = hón; m = hánum; ar = hennar; i or e = henni: the old dat. masc. was hánum, as shewn by rhymes, mána vegr und hánum, Haustl.; but in Icel. it was no doubt sounded h́num, by way of umlaut; it was then sounded hónum with a long vowel, and lastly honum with a short vowel, which also is the mod. form; the old MSS. often spell hánum in full; the spelling hönum in old printed books recalls the old form h́num; from Pass. 9. 7 it may be seen that in the middle of the 17th century the dative was sounded precisely as at present.

2. sing. fem. hón (ho in mod. Norse, hoo in Lancashire) seems to be the older form; the MSS. use both forms hón and hún, but the former is the usual one; it was prob. sounded h́n, which again points to a long root vowel, hánn, hána? [Cp. Ulf. is; Germ. er; A. S., Engl., and Hel. he; old Fris. hi; in the Scandin. idioms with a suffixed demonstrative particle, vide Gramm. …

Shortened here. Read the full article →

Hannarr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the Skilful, the Artist, name of a dwarf, Vsp.

hannar-mæli

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘skilful speech,’ eloquence, Róm. 301.

HANNR

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. skilled; sú var mar hanarst (i. e. hönnust) á Haþalandi, she was the most skilled maid in Hadaland, on a Norse Runic stone, cited by Bugge in Tidskr. for Philol. vol. vi. p. 90; hence sjón-hannr or sjón-hannarr, ‘skill-sighted,’ one whose eyes are cultivated, having the eyes of an artist, Ó. H. 16.

hannörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hannyrð, f., esp. used in pl. and sounded hannyrðir; [this word is formed from hannr or hannar in the same way as einörð or einurð from einarðr]:—handiness, skill, fine work, esp. used of ladies’ needlework, embroidery, or the like, and freq. in mod. usage; enda er hannorð (skill, beauty) á hvívetna því er þú tekr þínum höndum til at göra, Clem. 24; hannörðir (pl.), 25; svá skyldi hans kona bera af öllum konum hannyrðir sem hón var hverri þeirra fríðari, Vígl. 48 new Ed.; kyrtill gullofinn ok gerr hannyrðum, hannyrð vefnaðar, Konr. (MS.); hón saumaði ok tefldi eða vann aðrar hannyrðir, Bs. i. 241; kenna konu við hannyrðir, Edda ii. 513; merkit var gert af miklum hannyrðum ok ágætum hagleik, Orkn. 28; hafa á skriptum ok hannyrðum, Gkv. 2. 15; hón hafði heima verit ok numit hannorðe (i. e. hannörð), Völs. S. 135 new Ed.; hón vandisk við borða ok hannyrðir, Fas. i. 523. hannyrða-kona, u, f. a woman skilled in needlework. ☞ This word is to be distinguished from hönd as it is spelt and sounded nn not nd, cp. Bugge’s interesting remarks in Hist. Tidskrift.

hanzki
Zoëga

m. glove.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [O. H. G. hant-scuoh = hand-shoe, Germ. hand-schuh; Dan. handske]:—a glove, Ls. 60, Hbl. 26, Edda 39.

HAPP
Zoëga

n. good luck.

Cleasby-Vigfusson

n. [cp. Engl. hap, happy], good luck, but with the notion of hap, chance, as is well said in the ditty, hamingjan býr í hjarta manns | höpp eru ytri gæði, Núm. 2. 87; þá varð minna happit en ek vilda, Fms. i. 182; happa fullting, ‘hap-help,’ Deus ex machina, vi. 165; happ sótti þik nú en brátt mun annat, gættu at þér verði þat eigi at úhappi, Landn. 146; til happs ok heilla sátta (allit.), for good hap and health, Grág. ii. 21: in the saying, sá skal hafa happ er hlotið hefir, Eb. 24; úhapp, mishap.

COMPDS: happadrjúgr, happamikill, happaráð, happaverk, happauðigr, happfróðr, happlauss, happsamr, happskeytr, happmildr, happsnauðr.

happa-drjúgr
Zoëga

a. lucky.

Cleasby-Vigfusson

adj. lucky, Fas. iii. 619.

happa-mikill
Zoëga

a. having great luck.

Cleasby-Vigfusson

adj. having great luck, Hkr. iii. 422.

happa-ráð
Zoëga

n. happy counsel.

Cleasby-Vigfusson

n. happy counsel, Ísl. ii. 159, Hkr. ii. 88.

happa-verk
Zoëga

n. happy deed.

Cleasby-Vigfusson

n. a happy deed, Fms. vii. 293.

happ-auðigr
Zoëga

a. lucky.

Cleasby-Vigfusson

adj. wealthy, happy, Þorf. Karl. 378.

happ-fróðr
Zoëga

a. wise in season.

Cleasby-Vigfusson

adj. wise in season, Þorf. Karl. 378.

happ-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hapless, Eg. (in a verse).

happ-mildr

No entry

Cleasby-Vigfusson

-kunnigr, -reynir, -vinnandi, -víss, adj. happy, fortunate.

happ-samr
Zoëga

a. lucky.

Cleasby-Vigfusson

adj. happy, lucky, Fas. iii. 427.

happ-skeytr
Zoëga

a. a good shot.

Cleasby-Vigfusson

adj. a happy shot, Edda 17. In poetry,

happ-snauðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hapless, Lex. Poët.

hapr-task

No entry

Cleasby-Vigfusson

(hafr-task), n. a haversack, Snót 163.

hapt
Zoëga

n. bond; see haft.

Cleasby-Vigfusson

n. a bond; vide haft.

HARA
Zoëga

v. to stare, grin (?).

Cleasby-Vigfusson

ð (?), [cp. Germ. harren], to wait upon (?), an απ. λεγ., Skm. 28; or perhaps the same word as the mod. hjara (q. v.), vitam degere.

Haraldr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name (from herr, q. v.), Fms.

COMPDS: Haraldsslátta, Haraldsstikki.

Haralds-slátta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the coinage of king Harold Harðráði, Fms. vi.

Haralds-stikki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. name of a poem, Fms.

harða
Zoëga

adv. very (= harðla).

Cleasby-Vigfusson

adv. = harðla, chiefly used in poetry, Al. 84, Fms. x. 101, Stj. 8, 452, Pr. 97, Lex. Poët.

harða-fang

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law term, an execution for payment, Grág. i. 384, 398, 438.

Harðengir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the inhabitants of H., Hkr., Fms. xii.

harðindi
Zoëga

n. pl.

1) hardness;

2) hardship, severity.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. hardness; harðindi hafða ek þar í hendi því at bein er hart, Bs. i. 874.

II. metaph. hardship, severity, K. Á. 54, Sks. 351, Fms. i. 220, vi. 110: esp. in mod. usage, a hard season, bad weather, harðinda-ár, -vetr, -sumar, vetrar-harðindi: harðindis-maðr, m. a stern man, Sks. 803.

harðla
Zoëga

adv. very (~ mikill, lítill).

Cleasby-Vigfusson

and assimil. harla, adv. very, greatly, Fms. v. 257. vi. 217, Bs. i. 189, ii. 45, Stj. 58, Al. 156, Sturl. i. 159, Finnb. 232, passim.

harðliga
Zoëga

adv.

1) forcibly, sternly;

2) fast (riða ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. forcibly, sternly, Fms. i. 71, vi. 44, Nj. 123, Gþl. 54: swiftly, fast, ríða harðliga, Karl. 58, Bær. 16; stíga h., Sks. 629.

harðligr
Zoëga

a. hard, severe.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard, metaph. hard, severe, Nj. 181, Fms. ix. 291, v. l.

harðna
Zoëga

(að), v.

1) to harden;

2) to become severe (of weather); to grow worse; ~ði matlífi þeirra, they ran short of provisions.

Cleasby-Vigfusson

að, to harden.

II. metaph. to be hardened, Stj. 261. Exod. vi. sqq., K. Á. 54, Fms. vi. 37, 153, vii. 30: to become severe, ii. 30, Sturl. ii. 255: of weather, Grett. 152, Fms. ix. 502, v. l.: of scarcity, harðnaði matlífi þeirra, they ran short of provisions, viii. 435: to be hard tried, tók þá at harðna í skapi sveins, the lad began to feel unhappy, Bs. i. 350: part. harðnaðr, hardened, i. e. grown up, Sturl. iii. 11; opp. to blautr; Grettir var lítt settr at klæðum, en maðr lítt harðnaðr, tók hann nú at kala, Grett. 91; ú-harðnaðr. unhardened, still a tender boy.

HARÐR
Zoëga

a.

1) hard (~ steinn, skafl);

2) hard, stern, severe (~ í skapi, í hjarta);

3) hardy; fólk hart ok illit at sœkja, hardy and difficult to assail; ~ í horn at taka, hard to take by the horns, stubborn; ~ bardagi, hard-fought battle; leika e-n bart, to treat one harshly; ríða hart, to ride fast.

Cleasby-Vigfusson

adj., fem. hörð, neut. hart, [Ulf. hardus = σκληρός, αὐστηρος; A. S. heard; Engl. hard; Germ. hart; Dan. haard; Swed. hard]:

I. hard to the touch; eptir hörðum velli, Ísl. ii. 333; harðr skafl, Fb. ii. 103; harðar götur, hard, stony paths, Fms. x. 85; stokka eðr steina eðr hvargi þess er hart er fyrir, Grág. ii. 132; sjóða egg hart (harð-soðinn), Lækn. 472; af harðasta járni, Stj. 461: tempered, of steel, Gpl.

II. metaph.,

1. hard, stern, severe; hörð í skapi, Nj. 17 (skap-harðr); hörð orð, hard words, Fms. v. 106; harðr í hjarta, hard of heart, Flov. 38: with dat., harðr e-m, hard on one, Fb. i. 71.

β. hardy; fólk hart ok íllt at sækja, hardy and ill to fight against, Fms. i. 85; eiga harðan son, vi. 105; hinn vaskasti drengr ok hinn harðasti karlmaðr, Ísl. ii. 264; þeir eru harðir ok hinir mestu bardaga-menn, Karl. 282; harðr í horn at taka (metaph. from a bull), hard to take by the horns, Fms. xi. 221: hard, gloomy, í hörðu skapi, Bs. i. 351, Fas. iii. 522; með harðri hendi, with high hand.

γ. …

Shortened here. Read the full article →

harðsteina-grjót

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a quarry of h., Fms. viii. 224.

Harð-angr
Zoëga

m. hard times, distress.

Cleasby-Vigfusson

m. name of a firth in Norway; whence

harð-beinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-foot, a nickname, Ld.

harð-brjóstaðr
Zoëga

a. hard-hearted.

Cleasby-Vigfusson

(harð-brystr, adj., Greg. 41, Stj. 484), part. hard-hearted, Flov. 36.

harð-brysti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. hard-heartedness, Thom. 486.

harð-býll
Zoëga

a. a hard householder.

Cleasby-Vigfusson

adj. a hard householder.

harð-dregi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. being h., Hkr. iii. 185.

harð-dreginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. hard to draw, difficult, Nj. 100, v. l.

harð-drægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard to draw, hard to manage, Nj. 90, 192.

harð-eggjaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. sharp-edged, Grett. (in a verse).

harð-eygr
Zoëga

a. hard-eyed.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-eyed, Njarð. 364.

harð-fang

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hard wrestling,’ force, Sks. 782, v. l.

harð-fari
Zoëga

m. ‘fast-goer’.

Cleasby-Vigfusson

a, m. one who travels hard, a quick traveller, Sturl. iii. 122: as a nickname, Eg. 72.

harð-farliga
Zoëga

adv. harshly, vehemently.

Cleasby-Vigfusson

adv. harshly, Eb. 93 new Ed.

harð-fengi
Zoëga

f. hardihood, valour.

Cleasby-Vigfusson

f. hardihood, valour, Nj. 98, Fms. ii. 28, Fs. 13, Anal. 169.

harð-fenginn
Zoëga

a. = harðfengr.

Cleasby-Vigfusson

adj. = harðfengr, Fas. i. 260, Ann. 1362 (in a verse).

harð-fengliga
Zoëga

adv. hardily, valiantly.

Cleasby-Vigfusson

(-fengiliga, Fms. iii. 143), adv. hardily, valiantly, Bær. 8, Fms. xi. 131, x. 355.

harð-fengr
Zoëga

a. hardy, valiant.

Cleasby-Vigfusson

adj. hardy, valiant, Eg. 710, Nj. 192, Fas. ii. 525.

harð-fenni
Zoëga

n. hard snow.

Cleasby-Vigfusson

n. hard snow, Fbr. 39.

harð-fótr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. ‘hard-leg,’ a tempered bar, poët. of a sword, Hkm.

harð-færi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. stubbornness, Ld. 176.

harð-færr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard to overcome, Edda 27.

harð-geðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-geðjaðr), adj. hard-minded.

harð-gengr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-going, rough, of a horse, opp. to góðgengr.

harð-greipr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-clutched, Lex. Poët.

harð-görr
Zoëga

a.

1) hardy, stout;

2) strong built (harðgört skip).

Cleasby-Vigfusson

adj. hardy, stout, Nj. 30: of things strong-built, Fms. x. 355 (a ship), Fas. i. 273 (a tower).

harð-hendliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. with hard hand, Eg. 720.

harð-hendr
Zoëga

a. hard handed.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-handed, strong-handed, Stj. 553, Sks. 753.

harð-hugaðr
Zoëga

a. hard-hearted.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-hearted, Hom. 101, 108, Gh. 1.

harð-jaxl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a grinder (tooth), a nickname, Rd.

harð-kljáðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. hard-stretched, of a weft, Darr.

harð-leikinn
Zoëga

a. playing a hard, rough game; verða e-m ~, to play roughly with one; fá harðleikit, to be roughly treated.

Cleasby-Vigfusson

part. playing a hard, rough game, Sturl. i. 23; verða e-m h., to play roughly with one, Fms. ii. 182, Stj. 463; fá harðleikit, to be roughly treated, Fms. vi. 210, ix. 449; göra e-m harðleikit, Grett. 127.

harð-leikni
Zoëga

f. rough game.

Cleasby-Vigfusson

f. a rough game, Fms. vi. 37, Karl. 456.

harð-leikr
Zoëga

m. hardness, harshness.

Cleasby-Vigfusson

m. hardness; hjartans h., Stj. 87: harshness, Fms. ii. 161, ix. 449.

harð-leitr
Zoëga

a. hard-looking.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-looking, Eg. 305, Fms. x. 173.

harð-lífi
Zoëga

n. hard life, chastisement.

Cleasby-Vigfusson

n. a hard life, chastisement, Bs. i. passim, Barl. 210: medic. hardness of bowels, constipation, Fél.

harð-lundaðr
Zoëga

a. hard-tempered.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-tempered, 655 B. xiii.

harð-lyndi
Zoëga

n. hard temper.

Cleasby-Vigfusson

n. a hard temper, Fms. vi. 45.

harð-lyndr
Zoëga

a. = harðlundaðr.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-tempered, Nj. 16, Sturl. ii. 185.

harð-magi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. ‘hard-maw,’ a nickname, Fms. vii. 217. harð-mannligr, adj. hardy, manly, Fb. i. 168, Krók. 68.

harð-menni
Zoëga

n. hardy man.

Cleasby-Vigfusson

n. a hardy man, Edda (Gl.)

harð-móðigr
Zoëga

a. hard of mood.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard of mood, Lex. Poët.

harð-mynntr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(Grett. in a verse) and harð-múlaðr, part. hard-mouthed, Germ. hartmäulig, Sturl. (in a verse).

harð-mæli
Zoëga

n. hard language.

Cleasby-Vigfusson

n. hard language, Sturl. iii. 201, Bs. i. 766.

harð-mæltr
Zoëga

a. = harðorðr.

Cleasby-Vigfusson

part. hard-spoken, Sturl. ii. 143, v. l.: gramm. pronouncing hard, opp. to linmæltr.

harð-orðr
Zoëga

a. hard-spoken.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-spoken, Fms. iii. 152.

harð-raðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard in counsel, tyrannical, Nj. 2, Fms. vii. 280, xi. 18; ríkr maðr ok h., Ver. 42: nickname of king Harold given him in Fagrsk. 106.

harð-rétti
Zoëga

n. hardship.

Cleasby-Vigfusson

n. hardship, Rd. 249, Al. 82, Andr. 74: hard fare, sultr ok h., Stj. 257.

harð-ræði
Zoëga

n.

1) hardiness, hardihood, firmness;

2) hardness, harshness.

Cleasby-Vigfusson

n. hardiness, Fms. viii. 448, Nj. 258, 263: hard plight, Fms. i. 251: hardness, harshness, x. 401.

harð-skeyti
Zoëga

f. hard shooting.

Cleasby-Vigfusson

n. hard shooting, Fms. iii. 18.

harð-skeytr
Zoëga

a.

1) shooting hard;

2) hard, severe.

Cleasby-Vigfusson

adj. shooting hard, of an archer, Fms. ii. 320, Karl. 244: metaph. hard, severe.

harð-skipaðr
Zoëga

pp. manned with hardy men.

Cleasby-Vigfusson

part. manned with hardy men, Bs. ii. 30, Fms. ii. 183.

harð-sleginn
Zoëga

pp. hard-hammered.

Cleasby-Vigfusson

part. hard-hammered, of iron, Hým. 13.

harð-slægr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard to mow, Glúm. 383, Fms. v. 203.

harð-snúinn
Zoëga

pp. ‘hard-twisted’, staunch, stubborn.

Cleasby-Vigfusson

part. hard-twisted, metaph. staunch, stalwart, Nj. 178.

harð-sóttr
Zoëga

pp. hard to get, difficult.

Cleasby-Vigfusson

part. hard to get, difficult, Fms. v. 169.

harð-sperra

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hall-sperra, u, f. stiffness in the limbs.

harð-spori

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. hard-trodden snow.

harð-steinn
Zoëga

m. whetstone.

Cleasby-Vigfusson

m. a hard stone, a kind of whet-stone, Ísl. ii. 348, Glúm. 375, Fms. xi. 223.

harð-stjóri

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a tyrant: harð-stjórn, f. tyranny, (mod.)

harð-svíraðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-necked, stiff-necked.

harð-tenntr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. having hard teeth, Sks. 753.

harð-tækr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard, exacting, Háv. 40.

harð-úð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. hardness of heart.

harð-úðigr
Zoëga

a. hard-minded.

Cleasby-Vigfusson

adj. hard-minded, Fms. iii. 95, Fs. 23, Fas. i. 217, Lex. Poët.

harð-vaxinn
Zoëga

pp. strong-built, brawny.

Cleasby-Vigfusson

part. hardy of limb, brawny, Fms. vii. 321, viii. 238.

harð-velli

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a hard, dry field.

harð-verkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the name of a giant, Edda.

harð-vítugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hardy, (cant word.)

harð-yrði
Zoëga

n. pl. hard words.

Cleasby-Vigfusson

n. hard words, Sturl. iii. 238, Hom. 144.

harð-yrki
Zoëga

m. hard worker.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a hard worker, Fms. ix. 435.

harð-yrkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hard working.

harð-ýðgi
Zoëga

f. hardness of heart, severity.

Cleasby-Vigfusson

f. hardness of heart, severity, Fms. viii. 232, x. 217.

hark
Zoëga

n. noise, tumult.

Cleasby-Vigfusson

n. a tumult, Fs. 6, Fms. vii. 168, 321, ix. 288, 516 (harshness), Fb. ii. 191, Finnb. 144; hark ok háreysti, Ísl. ii. 344.

harka
Zoëga

I)

f. hardness, hardiness.

II)

(að), v.

1) to scrape together (~ e-u saman);

2) e-m ~r, ~r fyrir e-m, things go ill with one; ~r um e-t, it goes badly; ~st um, to be in a bad way;

3) refl., ~st, to make a tumult.

Cleasby-Vigfusson

1. (qs. harðka), u, f. hardness, and metaph. hardiness, Fb. i. 521; freq. in mod. usage: also of a hard frost, mesta harka: the phrase, með hörku-munum, with utmost difficulty. hörku-veðr, n. hard frosty weather; vetrar-hörkur, winter frost.

2. að, to scrape together, with dat., Fms, viii. 73; munu þeir hafa harkat saman liði sínu, Mork. 90: impers., e-m harkar, things go ill with one, Finnb. 338, Fas. ii. 239; það harkar um e-t, id., Bjarn. 62.

II. reflex. id., Fas. ii. 307: to make a tumult, Finnb. 224; Ljótr vaknaði ok spurði hverr harkaðist, Háv. 31 new Ed.

harka-börn

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. rabble of children, Þrymlur 1. 3, (not háska-börn.)

harka-geta
Zoëga

f. coarse, scanty food.

Cleasby-Vigfusson

u, f. coarse food, Sturl. i. 166.

harka-lið
Zoëga

n. rabble.

Cleasby-Vigfusson

n. rabble, Ísl. ii. 91.

harka-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a tramp, scamp, Sturl. i. 175.

harka-samliga
Zoëga

adv. coarsely.

Cleasby-Vigfusson

adv. coarsely, Sturl. ii. 163.

HARKI
Zoëga

m. rubbish, trash.

Cleasby-Vigfusson

a, m. rubbish, trash, (= mod. skran); kistur ok annar h., Karl. 554, Bs. i. 830, Fs. 44.

COMPDS: harkabörn, harkageta, harkalið, harkamaðr, harkasamliga.

harla

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv., vide harðla.

harma
Zoëga

(að), v. to bewail; ~ sik, to wail; impers., e-m or e-n ~r, it vexes one, one is vexed.

Cleasby-Vigfusson

að, to bewail, with acc., Nj. 20, Fms. i. 47, ii. 229, Hom. 20, Bs. i. 105, passim; h. sik, to wail, Fms. iii. 8: impers., e-m harmar, it vexes one, one is vexed, Blas. 41, Háv. 44.

harma-bylgja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a billow of sorrow, Pass. 41. 4.

harma-grátr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the Lamentations, of Jeremiah.

harma-raust

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-rödd), f. lamentation, Pass. 41. 7.

harma-tölur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. = harmtölur.

HARMR
Zoëga

(-s, -ar), m. sorrow, grief.

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hearm; Engl. harm; Dan. harme]

I. grief, sorrow; hann mátti ekki mæla fyrir harmi, Fms. vi. 228: in plur., með hörmum, x. 368; mikill harmr er at oss kveðinn, Nj. 201, passim.

COMPDS: harmabylgja, harmagrátr, harmaraust, harmatölur, harmsauki, harmsfullr, harmsléttir.

II. in old poetry harmr often conveys the notion of harm, hurt, Skv. 2. 10, 11, Sdm. 12, 36, Ýt. 19.

III. a kind of hawk, Edda (Gl.)

IV. name of a fjord in Norway, Fms.

harms-auki
Zoëga

m. addition to one’s grief.

Cleasby-Vigfusson

a, m. addition to one’s grief, Fms. vi. 237.

harms-fullr
Zoëga

a. sorrowful, distressed.

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, Fms. vi. 261, Edda 22, Fas. i. 456.

harms-léttir
Zoëga

m. relief.

Cleasby-Vigfusson

m. relief, Fms. iii. 5.

harm-brögð
Zoëga

n. pl. mournful deeds.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. mischief, Akv. 15.

harm-dauði
Zoëga

I)

m. sorrowful death.

II)

a. lamented (vera ~ e-m).

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl. (and harm-dauðr, adj., Fms. ix. 399), lamented, of one departed; vera harmdauði, Fms. vi. 232, ix. 421, x. 406, Orkn. 88, Fb. i. 28.

harm-dögg
Zoëga

f. sorrow-dew, tears (poet.).

Cleasby-Vigfusson

f., poët. sorrow-dew, i. e. tears, Hkv. 2. 43.

harm-fenginn
Zoëga

pp. affected by grief.

Cleasby-Vigfusson

adj. bowed by grief, O. H. L. 46.

harm-flaug
Zoëga

f. baneful shaft.

Cleasby-Vigfusson

f. a baneful shaft, of the mistletoe, Vsp. 37.

harm-fullr
Zoëga

a. = harmsfullr.

Cleasby-Vigfusson

adj. sorrowful, Fms. v. 214.

harm-kvæli
Zoëga

n. pl. torments.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. torments, 623. 35, Fms. iii. 217, Magn. 530, Bs. i. 325, ii. 107.

harm-kvæling

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = harmkvæli, Matth. xxiv. 8.

harm-saga
Zoëga

f. tidings of grief.

Cleasby-Vigfusson

u, f. tidings of grief, Stj. 522, Eb. 98, Lv. 64, Fms. xi. 17.

harm-sól

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. sun of grief, name of an old poem.

harm-sök
Zoëga

f. cause of grief, sad case.

Cleasby-Vigfusson

f. a sad case, Nj. 221, Eb. 34 new Ed., v. l. to harmsaga.

harm-söngr
Zoëga

m. dirge.

Cleasby-Vigfusson

m. a song of sorrow, dirge, Stj. 349, Bret. 68.

harm-tíðindi
Zoëga

n. pl. = harmsaga.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. = harmsaga, Gísl. 109.

harm-tölur
Zoëga

f. pl. lamentations.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. lamentations, Hkr. ii. 107, Bret. 70.

harm-vesall

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wretched, Lex. Poët.

harm-vitegr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = armvitegr, compassionate, Mart. 123, Bs. i. 332.

harm-þrunginn
Zoëga

pp. filled with grief.

Cleasby-Vigfusson

part. ‘grief-swoln,’ filled with sorrow, Stj. 520, Ld. 50, Fms. iii. 11, iv. 32, Pass. 2. 11.

harm-þrútinn
Zoëga

a. swollen with sorrow.

Cleasby-Vigfusson

part. = harmþrunginn, Fms. ii. 95.

harneskja
Zoëga

f. harness, armour.

Cleasby-Vigfusson

u, f. harness, armour, Bret. 60, Fms. x. 140: metaph. harshness.

harpa
Zoëga

f.

1) harp (leika, slá hörpu);

2) harp-seal (era hlums vant, kvað refr, dró hörpu at ísi).

Cleasby-Vigfusson

að (?), to play on a harp, Str., a απ. λεγ.

HARPA
Zoëga

f.

1) harp (leika, slá hörpu);

2) harp-seal (era hlums vant, kvað refr, dró hörpu at ísi).

Cleasby-Vigfusson

u, f. [A. S. hearpe; Engl. harp; O. H. G. harpha; Germ. harfe; Dan. harpe]

I. a harp, it occurs as early as Vsp. 34, Akv. 31, Am. 62, Og. 27, Bs. i. 155, Fms. vi. 203, vii. 97, Sks. 704.

COMPDS: hörpuleikr, hörpumaðr, hörpuslagi, hörpuslagr, hörpustokkr, hörpustrengr.

II. metaph. a shell; erat hlums vant kvað refr, dró hörpu at ísi, a saying, Fms. vii. 19: whence hörpu-diskr, m. a ‘harp-disk,’ a kind of shell: hörpu-skel, f. a harp-shell, Eg. 769, Eggert Itin.

III. the first month of the summer, from the middle of April to the middle of May, is called Harpa.

harpari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a harper, Str. 57.

harpeis

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. resin, (mod.)

harp-slagi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = hörpuslagi, Stj. 460, Bret. 10.

harp-sláttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = hörpusláttr, Eluc. 53, Bær. 4, Orkn. (in a verse).

HARRI

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [akin to the mod. herra, q. v.], a lord, king, only used in poetry, Edda 104, Gloss.; hann heimti þangat Valerianum harra sinn, Greg. 75: as a pr. name, Landn.; as also the name of an ox, Ld., whence local names such as Harra-staðir, m. pl., freq. in western Icel.

har-bjartr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. bright-haired, Fas. ii. 365.

har-kambr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hair comb.

HASA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, in ofhasa, e-n hasar á e-u, to be surfeited with a thing, of food.

HASL

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. hæsel; Engl. hasel; Germ. hessel], the hasel, Str. 66.

hasla
Zoëga

I)

(pl. höslur), f. pole of hazel wood.

II)

(að), v. to mark out by hazel-poles; ~ e-m völl, to challenge one to a pitched battle or duel.

Cleasby-Vigfusson

1. in pl. höslur, f. pegs or poles of hasel-wood, a technical term for the four square poles that marked out the ground for a pitched battle or a duel, described in Korm. 86, Eg. 277; undir jarðar höslu, poët. within the pale, on the face of the earth, Edda (in a verse by a poet of king Canute).

2. að, in the old phrase, hasla (e-m) völl, to ‘enhasel’ a battlefield, to challenge one’s enemy to a pitched battle (or duel) on a field marked out by hasel-poles, Korm. 46, Hkr. i. 150, Eg. 273, 275, 276 (of the battle of Brunanburgh).

HASTA

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, the mod. form of the old hersta (q. v.) in the phrase, hasta á e-n, to rebuke one to silence, command one to hold his peace, e. g. of children: used of Christ in the Gospel, þá reis hann upp og hastaði á vindinn og sjóinn, þá varð logn mikit, Matth. viii. 26.

hastar-liga
Zoëga

adv. suddenly.

Cleasby-Vigfusson

adv. hastily, suddenly.

hastar-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. hasty, sudden.

hastr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = herstr, harsh, esp. of speech; of a horse = harð-gengr.

hast-orðr
Zoëga

a. harsh-spoken.

Cleasby-Vigfusson

adj. = herstr, harsh-spoken, Ísl. ii. 158.

HATA
Zoëga

(að), v.

1) to hate (~ e-n);

2) to damage, destroy (poet.);

3) refl., hatast við e-n, to be full of hatred against one.

Cleasby-Vigfusson

að, [Ulf. hatan = μισειν; A. S. hatjan; Engl. hate; O. H. G. hazen; Germ. hassen; Dan. hade; Swed. hata]:—to hate, with acc., Stj. 168, Post. 656 C. 27, Hom. 159, Fms. vi. 5, passim.

2. reflex., hatask við e-n, or móti e-m, to breathe hatred against one, Fb. ii. 339, Fms. i. 37, vi. 9, 186, viii. 238, xi. 259, Fs. 31, Eg. 139: recipr. to hate one another:—part. hatendr, pl. haters.

II. the poets use hata with dat. in the sense to shun; eldr ok vatn hatar hvárt öðru, fire and water shun one another, Edda 126 (Ht. 17); hata gulli, to spend gold, Fas. i. 258; hata baugi, id., Fas. i. 259 (in a verse); sá er brott verðr hataðr, forsaken or driven away, Anecd. 26; this is prob. the original sense of the word, vide hati below. ☞ But hatta (double t, qs. hvata) seems a better reading; at least, Sturl. in a verse of A. D. 1207 makes trautt and hattar rhyme.

hati

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. one who shuns; baug-hati, gull-hati, a liberal man, Lex. Poët. passim.

2. the name of the mock sun (wolf) which is in front of the sun, Edda (Gl.), Gm. 39: the name of a giant, Hkv. Hjörv.

hatr
Zoëga

n. hatred, enmity.

Cleasby-Vigfusson

n. [Ulf. hatis = ὀργή; A. S. hete; Engl. hate; Germ. hass; Dan. had; Swed. hat]:—hatred, spite, aversion, Hm. 154, Post. 645. 64, Magn. 470, Stj. 192, Fms. viii. 26, xi. 437, passim; mann-hatr, misanthropy; trúar-hatr, religious fanaticism; þjóð-hatr, (mod.)

COMPDS: hatrsfullr, hatrssök.

hatrs-fullr
Zoëga

a. hateful hostile.

Cleasby-Vigfusson

adj. hateful, Skálda 199.

hatrs-sök

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. cause of hatred, Stj. 192.

hatr-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. spiteless, free from spite.

hatr-leysi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. freedom from spite, Mar.

hatr-liga
Zoëga

adv. hatefully.

Cleasby-Vigfusson

adv. hatefully, Fms. i. 270, Bs. i. 45.

hatr-ligr
Zoëga

a. hateful.

Cleasby-Vigfusson

adj. hateful, Bs. ii. 126.

hatr-samligr
Zoëga

a. hateful hostile (hatrsamr e-m).

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), hateful, rancorous, Mar.

hatr-samr
Zoëga

a. hateful hostile (hatrsamr e-m).

Cleasby-Vigfusson

adj. rancorous, H. E. i. 501, Karl. 127.

hatr-semd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. rancour, Fr.

HATTR
Zoëga

m. hat, = höttr.

Cleasby-Vigfusson

m. a hat, Nj. 32, Fms. i. 74, Eg. 407; vide höttr.

hatt-staup

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. poët. the head, Ad. 7.

hau

No entry

Cleasby-Vigfusson

interj. ho ho! of shouting, = hó, Karl. 321.

hauat-bær

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. calving in autumn, of a cow.

hauðna

No entry

Cleasby-Vigfusson

vide haðna.

HAUÐR
Zoëga

n. poet. earth.

Cleasby-Vigfusson

n. [the etymology of this word is not known], poët. earth, Edda 97, Hdl. 48, Lex. Poët. passim: allit., hauðr ok himin, Sól. 54.

COMPDS: hauðrgjörð, hauðrfjörnir.

hauðr-fjörnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., -tjald, n. the helmet, tent of the earth, i. e. the heaven, Lex. Poët.

hauðr-gjörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., -men, n. the earth-girdle, i. e. the sea, Lex. Poët.

hauga-brjótr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a cairn breaker, a nickname, Landn. 278.

hauga-eldr
Zoëga

m. cairn fire.

Cleasby-Vigfusson

m. a cairn fire, a kind of ignis fatuus, said to burn over hidden treasures in cairns, Eg. 767, Grett. l. c., Fas. i. 518. Hervar. S.

hauga-herr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the host of cairns, fiends, ghosts, demons, Sighvat.

hauga-öld
Zoëga

f. the age of cairn-burial, opp. to brunaöld, the age of burning the dead.

Cleasby-Vigfusson

f. the cairn age, opp. to

HAUGR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) mound;

2) sepulchral mound, cairn.

Cleasby-Vigfusson

m. [akin to hár, high; Dan. höj; Swed. hog; North. E. how]:—a how, mound; haugr eða hæð, Mar., Fms. ix. 382, Stj. 260; there was usually a how near the houses, from which the master could look over his estate, Þkv. 6, Skm. 11; hann gékk nú at bæ Þorleifs ok at haugi þeim er hann sat a., Fs. 98; Þorleifr var því vanr, sem mjök var fornmennis háttr, at sitja löngum úti á haugi einum ok eigi langt frá bænum, Fms. ii. 59; þar er h. nokkurr er hann er vanr at sitja, v. 160; hann sat á haugi sem konungar, Hkr. i. 136, Stjörn. Odd. ch. 5.

2. a dung-heap. midden; fjós-h., a byre-midden; ösku-h., an ash-heap; myki-h., a muck-heap; draga myki út ok færa í haug, K. Þ. K. 100, Al. 178.

II. a cairn, over one dead; the cairns belong to the burning age as well as to the later age, when the dead were placed in a ship and put in the how with a horse, hound, treasures, weapons, or the like, cp. Eg. 6, 7, 768. Hkr. (pref.), Landn. 62 (twice), 81, 82, 86, 125 (lagðr í skip), 169, Gísl. 23, 24, 31, 32, Ld. ch. 8, 24, Nj. ch. 79, Eb. ch. 9, 34, Hrafn. (fine), Hervar. 13 sqq. (1847), Fagrsk. ch. 4, 5, Hkr. …

Shortened here. Read the full article →

haugs-dyrr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the doors of a cairn, 655 xiv.

haugs-gólf
Zoëga

n. floor of a cairn.

Cleasby-Vigfusson

n. the floor of a cairn, Fms. x. 213.

haugs-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. cairn-making, Fms. x. 212, Fas. i. 429.

haug-brot
Zoëga

n. breaking of a cairn.

Cleasby-Vigfusson

n. the breaking of a cairn, Sturl. i. 23, Bárð. 180.

haug-búi
Zoëga

m. ‘cairn-dweller’, ghost.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘cairn-dweller,’ a ghost, Fb. i. 214, Grett. 38 new Ed.

haug-færa

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to bury in a cairn, Fms. x. 212.

haug-ganga
Zoëga

f. the breaking into a cairn.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the breaking into a cairn, Ísl. ii. 50, Fb. ii. 8.

haug-óðal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a Norse law term, the manorial right to treasures dug out of cairns, defined in Gþl. 310. haugóðals-maðr, m. an owner of haugóðal, id.

haug-staðr
Zoëga

m. heathen burial-place.

Cleasby-Vigfusson

m. a cairn-place, heathen burial-place, Hkr. i. 2.

haug-tekinn
Zoëga

pp. taken from a cairn.

Cleasby-Vigfusson

part. taken from a cairn (weapon), Ld. 78.

haug-þak

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the roof of a cairn, Edda 68.

HAUKR
Zoëga

(-s, -ar), m. hawk; fleygja hauki, to fly a hawk.

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. heafoc; Engl. hawk; O. H. G. habuch; Germ. habicht; Dan. hög; Swed. hök]:—a hawk, Fms. i. 119, xi. 21, Jb. 542: metaph. a hero, vera haukar görvir, Fms. vi. (in a verse); eiga sér hauk í horni, to have a hawk in the corner, to have one to back one; or perhaps the phrase is, hrók í horni, a rook in the corner, borrowed from chess. Hawks were in olden times carried on the wrist, whence in poetry the hand is called the seat, cliff, land of the hawk, hauk-borð, -klif, -land, -mærr, -storð, -strönd, -völlr; the adjectives hauk-fránn (of the eye, flashing as a hawk’s eye), hauk-ligr, -lyndr, -snarr, -snjallr are all of them epithets of a bold man, Lex. Poët.: hauka-veiði, n. hawking, Gþl. 429: hauk-nefr, m. hawk-bill, a nickname, Landn.; sparr-h., a sparrow-hawk.

II. as a pr. name, Landn.; and in local names, Hauka-gil, Hauka-dalr, whence Haukdælir, m. pl. name of a family, Sturl.; Haukdæla-ætt, f. id.; Hauk-dælskr, adj. …

Shortened here. Read the full article →

hauk-ey

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. hawk island, Sighvat; the old poët calls Norway the hawk island of the Danish king Harold, because he got a tribute of hawks from that land, Fms. vi. 44 (v. l.), cp. x. 341.

hauk-ligr
Zoëga

a. hawk-like (of the eyes).

Cleasby-Vigfusson

adj. hawk-like, of the eyes, appearance, Fms. x. 383, Lex. Poët. passim.

hauk-staldar

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hauk-stallar, is a corrupt form of the A. S. heage-steald = young man, Og. 7, Skv. 3. 31, Edda (in a verse by a poët of the time of king Canute).

haula

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl. ruptured; eins er gangr aula | og þeir vagi um haula, Hallgr.

HAULL
Zoëga

m. rupture, hernia.

Cleasby-Vigfusson

m., acc. haul, a rupture, hernia, Bs. i. 208, Fél. ix. 218, where a distinction is made between kviðar-haull, nafla-h., nára-h., etc.: the passage höll við hýrógi, Hm. 138, is no doubt corrupt for við haulvi hýrógr, or hýrógr við haul, i. e. spurred rye (ergot of rye) against hernia:—the sense is clear, though the exact wording is not; the whole verse is a rude old medic. receipt, and the explanation of this passage as given by translators and commentators is no doubt erroneous.

Hausaskelja-staðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., Matth. xxvii. 33; in poetry the heaven (vault of heaven) is called the skull of the giant Ymir, undir gömlum Ýmis hausi, under the old skull of Ymir, sub dio, Arnór, see Edda, Vþm., Gm. l. c.

hausa-kljúfr
Zoëga

m. skull-cleaver (nickname).

Cleasby-Vigfusson

m. skull-cleaver, a nickname, Orkn.

hausa-mót
Zoëga

n. pl. sutures of the skull.

Cleasby-Vigfusson

m. pl. sutures of the skull, Fas. iii. 214,

HAUSS
Zoëga

(pl. hausar), m. skull.

Cleasby-Vigfusson

m. [cp. Dan. isse], the skull, cranium, Vþm. 21, Gm. 40, Grág. ii. 11, Fb. i. 235, ii. 79, Eg. 769, 770, Nj. 253, Landn. 51, passim.

COMPDS: hausakljúfr, hausamót, hausbrot, hausfastr, hausfilla, hauskúpa, hausskel, Hausaskeljastaðr.

II. the head, of beasts, fishes, þorsk-hauss, hross-h., hunds-h., nauts-h.; of men only as in contempt = blockhead.

HAUST
Zoëga

n. harvest season, autumn.

Cleasby-Vigfusson

n.; that this word was originally masc. (as vetr, sumarr) is seen from the other Teut. idioms, as also the Norse form haustar- (for haust-), which occurs in haustar-tími, Stj. 14, and haustar-dagr, D. N. (Fr.), = haust-tími, haust-dagr; [A. S. hærfest; Engl. harvest; O. H. G. herbist; Germ. herbst; Dan. höst = harvest; Swed. höst: haust is in Icel. only used in a metaph. sense]:—autumn (harvest season), for the extension of that season see Edda 103, Nj. 9, 168, Fb. ii. 185, passim.

COMPDS: haustblót, haustboð, hauatbær, haustdagr, haustgríma, haustheimtur, hausthold, haustkveld, haustlag, haustlangr, haustleiðangr, Haustlöng, haustmánuðr, haustmyrkr, haustnott, haustskuld, haustsól, haustveðrátta, haustvíking, haustþing, haustöl.

hausta
Zoëga

(að), v. to draw near autumn.

Cleasby-Vigfusson

að, to draw near autumn, Eg. 18, 251, Fms. ii. 29, 127.

haust-blót
Zoëga

n. sacrificial feast in autumn.

Cleasby-Vigfusson

n. a sacrificial feast in autumn, Eg. 5.

haust-boð
Zoëga

n. autumn feast.

Cleasby-Vigfusson

n. an autumn feast, Gísl. 27, Fb. i. 302, Ld. 194, Þorf. Karl. 368.

haust-dagr
Zoëga

m. day in autumn; at or í haustdegi, in autumn.

Cleasby-Vigfusson

m. autumn days, Eg. 12, Fms. x. 188.

haust-gríma
Zoëga

f. autumn night.

Cleasby-Vigfusson

u, f. an autumn night, Hm. 73.

haust-heimtur
Zoëga

f. pl. getting in sheep in autumn.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. getting in lambs in autumn, Band. 11 new Ed.

haust-hold

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl., in the phrase, í haustholdum, a farmer’s term for cattle in a fat condition in autumn.

haust-kveld

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. an autumn evening.

haust-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n., in the phrase, at haustlagi, of paying debts in cattle in autumn.

haust-langr
Zoëga

a. lasting all the autumn.

Cleasby-Vigfusson

adj. lasting all the autumn, Eg.

haust-leiðangr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an autumn levy, D. N.

Haust-löng

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (viz. drápa), the name of an old poem (Edda), prob. from being composed in autumn.

haust-magi

No entry

Cleasby-Vigfusson

hauat-mögöttr, vide höss.

haust-mánuðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an autumn month, September, Edda 103.

haust-myrkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. autumn darkness, a nickname, Landn.

haust-nott

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an autumn night, Fms. vi. (in a verse), Konr. 22.

haust-skuld

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. in a pun, vide Sturl. iii. 216.

haust-sól

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an autumn sun.

haust-veðrátta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. autumn weather.

haust-víking
Zoëga

f. free-booting expedition in autumn.

Cleasby-Vigfusson

f. a freebooting expedition in autumn, Orkn. 462.

haust-þing
Zoëga

n. autumn assembly.

Cleasby-Vigfusson

n. the autumn assizes, Nj. 251.

haust-öl
Zoëga

n. autumn (drinking) festival.

Cleasby-Vigfusson

n. an autumn banquet, Fms. x. 393.

haus-brot
Zoëga

n. skull-fracture.

Cleasby-Vigfusson

n. skull-fracture, Bs. ii. 18.

haus-fastr
Zoëga

a. seated in the skull.

Cleasby-Vigfusson

adj. seated in the skull, Bs. i. 641.

haus-filla
Zoëga

f. the skin of the skull.

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘skull-film,’ scalp, Tristr. 3.

haus-kúpa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. ‘skull-basin,’ skull.

haus-skel

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. skull shell, (Germ. hirnschale); in the Icel. N. T. Golgotha is rendered

há
Zoëga

I)

interj. eh! what do you say?.

II)

f. after-grass, after-math.

III)

f. hide (hangir með hám).

Cleasby-Vigfusson

1. mod. ha, interj. eh? (what did you say?), Sks. 304, 365; in the last century the long vowel was still sounded in the east of Icel.

2. ð, in the phrase, e-m háir, one is pinched or worn by sickness, work, or the like; honum háir það, snarpr sultr hár (pinches) mannkyni, Merl. 2. 31; nú vill oss hvervetna há, everything vexes us, Fas. iii. 12, freq. in mod. usage. The part. háðr (háðr e-m, depending upon one, subservient to one, ó-háðr, independent) belongs either to há or to heyja.

HÁ
Zoëga

I)

interj. eh! what do you say?.

II)

f. after-grass, after-math.

III)

f. hide (hangir með hám).

Cleasby-Vigfusson

f, after-math, N. G. L. i. 40, cp. 289, freq. in mod. usage, whence há-bit, n. the after-math bite or grazing, Gþl. 407, 503.

II. the hide of a horse or cattle, Hm. 135; hross-há, a horse’s hide: nauts-há, a neat’s hide; but gæra of a sheep: þing-há, a ‘thing-circuit,’ district, from heyja (q. v.); or is the metaphor taken from an expanded hide?

III. in poetry há seems to occur twice in the sense of battle-field or battle, from the fact that duels were fought upon a hide: fara at há, to go to battle, Ó. H. (Sighvat); at há hverju (hverri), Hervar. (in a verse).

hábakka-flæðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘high-bank tide,’ very high tide.

hádegis-skeið
Zoëga

n. noon-tide.

Cleasby-Vigfusson

n. the midday time, Sturl. ii. 199: in many local names, hádegis-varða, -bunga, denoting the point in the horizon under the hádegi.

HÁÐ
Zoëga

n. scoffing, mocking.

Cleasby-Vigfusson

n. [cp. Ulf. hauns = ταπεινός; Engl. heinous; Germ. hohn; Dan. haan; old Dan. haad]:—scoffing, mocking, Nj. 66, Fms. vi. 21, 216, vii. 61, Hm. 133; háð ok spott, Ísl. ii. 265, passim.

háðskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. scoffing.

háðuliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. shamefully, Fms. viii. 171, Orkn. 120, Fas. i. 21.

háðuligr
Zoëga

a.

1) scornful, abusive (háðulig orð);

2) disgraceful (háðuligt verk).

Cleasby-Vigfusson

adj. scornful, Fms. iii. 148: contemptible, h. orð, abusive words, Stj. 107; h. verk, disgraceful deeds, 218, 623. 12.

háðung
Zoëga

f. shame, disgrace.

Cleasby-Vigfusson

f. shame, disgrace, Hm. 101, Nj. 80, Grág. ii. 121, Fms. vi. 417, xi. 152, Stj. 407, O. H. L. 45. háðungar-orð, n. pl. words of scorn, Sturl. iii. 163, Stj. 643.

háð-samr
Zoëga

a. scoffing.

Cleasby-Vigfusson

adj. scoffing, Fms. iii. 153: a nickname, Landn.

háð-semi
Zoëga

f. mockery (með hrópyrðum ok ~).

Cleasby-Vigfusson

f. mockery, Fms. iii. 154, Hom. 86.

háð-varr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. free from scoff, upright, Lex. Poët.

háfr
Zoëga

(-rs, -rar), m. he-goat, buck.

Cleasby-Vigfusson

m. a dog-fish, háfs-roð, n. shagreen; vide hár.

HÁFR
Zoëga

(-rs, -rar), m. he-goat, buck.

Cleasby-Vigfusson

m. [North. E. haaf], a pock-net for herring-fishing; reyk-háfr, a ‘reek-draft,’ a chimney.

háfur

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. riches, good things, Volks. 291, Hallgr. Pét.

HÁKR

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., the proper sense may have been some kind of fish, cp. Engl. hake; the word is seldom used but in compds; mat-hákr, a glutton; orð-hákr, foul mouth: a nickname, hann var fyrir því kallaðr Þorkell hákr at hann eirði öngu hvárki í orðum né verkum, Nj. 183.

HÁLFA
Zoëga

f.

1) region, part (veröldin var greind í þrjár hálfuir);

2) lineage, kin (frjálsborinn í allar hálfur);

3) af e-s hálfu, on one’s behalf; on one’s part; af guðs hálfu ok lands-laga, on behalf of God and the law of the land.

Cleasby-Vigfusson

u, f. often proncd. álfa, [akin to hálfr; Goth. halba = μέρος, 2 Cor. iii. 9; A. S. half; Hel. halba = latus]:—prop. a half, a part:

I. a region, quarter, of the world, Stj. 72; í fyrrnefndum fjallsins hálfum, 87; í öllum hálfum heimsins, 18; í álfum Orkneyjaríkis, Magn. 502; í várri byggilegri hálfu (zone), Rb. 478; veröldin var greind í þrjár hálfur, Edda 147; whence Austr-álfa, the East = Asia; Norðr-álfa, the North = Europe; Suðr-hálfa, Africa; vestr-álfa, America, (mod.); heims-álfa, one of the three (four) quarters; lands-álfa, region, Jesús gékk burt þaðan og fór í lands-álfur Tyri og Sidonis, Matth. xv. 21.

β. with the notion of lineage, kin; svá höfðu þeir grimmliga leikit alla þá hálfu, all people of that kin, Fms. viii. 23; þá skulu taka arf bræðrungar ok systrungar, en fleiri menn ór annari hálfu (lineage), Grág. i. 17; seint er satt at spyrja, mér hefir kennt verit, at móðir mín væri frjálsborin í allar hálfur, Ó. H. 114; konungborin í allar ættir ok hálfur, Fb. ii. 171, cp. Ó. H. 87, l. c.

γ. …

Shortened here. Read the full article →

hálfna

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to have half done with a thing; er þeir höfðu hálfnað sundit, Fær. 173: to be half gone or past, Fms. iii. 81, Bret. ch. 13, Sd. ch. 22 (slain the half of it); dagr, nótt, vegr er hálfnaðr, the day, night, way is half past.

HÁLFR
Zoëga

a.

1) half; ~ mánaðr, half a month, fortnight; til hálfs by a half; ~ annar, þriði, fjórði, &c., one, two, three and a half; hálft annat hundrað, one hundred and a half; ~ þriði tøgr manna, twenty-five men;

2) neut. ‘hálfu’, by half, with a comparative in an intensive sense, much, far; hálfu verri, far worse; hálfu meira, far more; hálfu siðr, far less.

Cleasby-Vigfusson

adj., hálf (hlf), hálft, freq. spelt halbr, halb er öld hvar, Hm. 52; [Goth. halbs; A. S. healf; Engl. half; Hel. halba; Germ. halb; Dan. halv; Swed. half]:—half; hálfr mánuðr, half a month, a fortnight, Nj. 4; þar átti hann kyn hálft, Eg. 288; hálf stika, half a yard, Grág. i. 498; hálf Jól, the half of Yule, Fs. 151, passim: adverb. phrases, til hálfs, by a half, Eg. 258, 304; aukinn hálfu, increased by half, doubled, Grág. i. 157, Gþl. 24.

2. with the notion of brief, scant, little; sjá hálf hýnótt, that little night, Skm. 42; hálf stund, a little while; eg skal ekki vera hálfa stund að því, i. e. I shall have done presently, in a moment; cp. hálb er öld hvar, only half, Hm. 52; með hálfum hleif, with half a loaf, a little loaf of bread, 51: an Icel. says to his guest, má eg bjóða þér í hálfum bolla, í hálfu staupi, hálfan munnbita, and the like.

II. in counting Icel. say, hálfr annarr, half another, i. e. one and a half; h. þriði, half a third, i. e. two and a half; h. fjórði, three and a half; …

Shortened here. Read the full article →

hálf-skák

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a triangular kerchief, a square one cut in two, Ísl. i. 7.

HÁLL
Zoëga

a. slippery (var hált á ísinum).

Cleasby-Vigfusson

adj., fem. hál, neut. hált, [different from hallr, q. v.; O. H. G. hâli; mid. H. G. hæli]:—slippery, of ice, glass, or the like, Eb. 120, 238, Fms. viii. 405, Nj. 144, Fb. ii. 327, Fs. 38, passim.

HÁLMR
Zoëga

(gen. -s), m. straw, haulm (þeir lögðust þar niðr í hálm).

Cleasby-Vigfusson

m. [A. S. healm; Engl. haulm; Germ. and Dan. halm; Gr. κάλαμος; Lat. calamus]:—straw, Stj. 201, 390, 560, N. G. L. i. 38, Eg. 205, 213, 560, Fms. ii. 3, 208, vi. 153, ix. 44; mar-hálmr, seaweed.

hálm-strá
Zoëga

n. haulm-straw.

Cleasby-Vigfusson

n. haulm-straw, Fas. iii. 412.

hálm-visk
Zoëga

n. wisp of straw.

Cleasby-Vigfusson

f. a wisp of straw, Fms. ii. 208, vi. 212.

hálm-þúst
Zoëga

n. flail.

Cleasby-Vigfusson

f. a flail, Þorf. Karl. 422.

HÁLS
Zoëga

(gen. háls, pl. hálsar), m.

1) neck; taka höndum um ~ e-m, to embrace one; beygja ~ fyrir e-m, to bend the neck to one; liggja e-m á hálsi fyrir e-t, to reprove, blame one for; standa á hálsi e-m to put the foot on one’s neck;

2) bow of a ship or boat (Hýmir reri í hálsinum fram);

3) the front-sheet (tack) of a sail;

4) the end of a rope;

5) the tip of a bow (hann dregr svá bogann, at saman þótti bera hálsana);

6) ridge, hill;

7) pl., góðir hálsar, good men! fine fellows!.

Cleasby-Vigfusson

m., prop. hals, [Goth., A. S., etc. hals; North. E. hause; cp. Lat. collum]:—the neck; dúkr á hálsi, Rm. 16; bjartr háls, 26, Fms. viii. 77; falla um háls e-m, to fall on one’s neck, embrace one, Luke xv. 20; leggja hendr um háls e-m, or taka höndum um háls e-m, id., Nj. 10, passim: phrases, beygja háls fyrir e-m, to bend the neck to one, Fms. ix. 446; liggja e-m á hálsi, to hang upon one’s neck, i. e. to reprove one, xi. 336, O. H. L. 36; standa á hálsi e-m, to put the foot on one’s neck, Hkv. 2. 28; and more mod., tapa hálsi, to forfeit one’s neck, Rétt. 61.

COMPDS: hálsbeina, hálsbjörg, hálsbólga, hálsbrotna, hálsdigr, hálsfaðma, hálsfaðman, hálsfang, hálsfengja, hálsgjörð, hálshögg, hálshöggva, hálsjárn, hálsklútr, hálslangr, hálslausn, hálsliðr, hálsliðamjúkr, hálsmen, hálssár, hálsslag, hálsspenna, hálsstefni, hálsstig, hálsstuttr.

B. Metaph.,

I. naut. part of the forecastle or bow of a ship or boat, (höfuð, barki, háls, the head, weasand, neck, are all naut. terms); Hýmir reri í hálsinum fram, Edda 35; Þórðr Köttr sat á hálsi ok hélt vörð, Ísl. …

Shortened here. Read the full article →

hálsa
Zoëga

(að), v.

1) to embrace;

2) ~ segl, to clew up the sail.

Cleasby-Vigfusson

að

I. poët. to embrace, Gkv. 1. 13, 3. 4.

II. to clew up the sail (cp. hálsan); þá mælti hann til sinna manna, at hálsa skyldi seglin, Fagrsk. 86.

III. to cut boards uneven so as to leave waves (hálsar) on the board.

hálsaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. hilly, Stj. 94.

hálsan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a clewing up the sail, N. G. L. ii. 282 (Jb. 400).

hálsliða-mjúkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. smooth-necked.

háls-beina
Zoëga

n. neck-bone.

Cleasby-Vigfusson

n. the neck-bone, Fb. iii. 195.

háls-björg
Zoëga

f. gorget.

Cleasby-Vigfusson

f. a gorget, Sturl. ii. 84, Bs. i. 541.

háls-bók
Zoëga

f. a book to be hung from the neck.

Cleasby-Vigfusson

f. a book to swear upon; the commentators explain it from its being worn round the neck, but no doubt erroneously; it is derived from A. S. hæls = salus, qs. hâls-bôc = healing book, holy book, Grág. i. 70, Fms. ix. 219, Nj.

háls-bólga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. bronchitis.

háls-brotna
Zoëga

(að), v. to break one’s neck.

Cleasby-Vigfusson

að, to break one’s neck, Fms. iii. 171.

háls-digr
Zoëga

a. thick-necked.

Cleasby-Vigfusson

adj. thick-necked, Eg. 305, Fms. iii. 129.

háls-faðma

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to embrace, Str. 31.

háls-faðman

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an embrace, Str. 53.

háls-fang
Zoëga

n. embrace.

Cleasby-Vigfusson

n. embracing, Bret. 116, Sks. 513, Stj.

háls-fengja

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, to embrace, Barl. 29.

háls-gjörð
Zoëga

f. necklace.

Cleasby-Vigfusson

f. a necklace, Edda 84.

háls-högg
Zoëga

n. stroke on the neck.

Cleasby-Vigfusson

n. a cut or stroke on the neck, Fms. viii. 318, Bs. i. 174, Fb. i. 139.

háls-höggva
Zoëga

(see höggva), v. to behead.

Cleasby-Vigfusson

hjó, to behead, Stj. 265, Hkr. i. 8.

háls-járn
Zoëga

n. neck-iron, iron collar.

Cleasby-Vigfusson

n. a neck-iron, iron collar, Stj. 519, Dipl. v. 18, Fb. iii. 560.

háls-klútr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a neck cloth.

háls-langr
Zoëga

a. long-necked.

Cleasby-Vigfusson

adj. long-necked, Fms. vii. 175, Sd. 147.

háls-lausn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘neck-loosing,’ i. e. giving a bondman freedom, (cp. frjáls, frihals,) the rite is described in N. G. L. i. 212.

háls-liðr
Zoëga

m. neck-joint.

Cleasby-Vigfusson

m. a neck vertebra, Finnb. 344.

háls-men
Zoëga

n. necklace.

Cleasby-Vigfusson

n. a necklace, Am. 44.

háls-sár
Zoëga

n. neck wound.

Cleasby-Vigfusson

n. a neck wound, Sturl. iii. 115.

háls-slag
Zoëga

n. = hálshögg.

Cleasby-Vigfusson

n. = hálshögg, Fms. viii. 318.

háls-spenna

No entry

Cleasby-Vigfusson

t, to clasp the neck of another, Stj. 53.

háls-stefni
Zoëga

n.

1) throat;

2) part of a ship.

Cleasby-Vigfusson

n. the throat; hann lagði í hálsstefni framan fyrir hóstinn, Finnb. 314.

n., naut. term, the prow, Edda (Gl.): metaph., Finnb. 314.

háls-stig

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. treading on one’s neck, Anecd. 30.

háls-stuttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. short-necked.

hál-ka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. slippiness; flug-hálka, gler-hálka.

hál-leikr
Zoëga

m. slipperiness.

Cleasby-Vigfusson

m. gliding, slippiness, Clar.

hámessu-mál

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. high-mass time, Fms. viii. 291, Bs. ii. 24.

hámetta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. (for. word), an amice, in church service, Vm. passim.

HÁR
Zoëga

I)

(há, hátt), a.

1) high; á háfum fjöllum, in high mountains; hæri en, higher than;

2) tall (~ maðr vexti);

3) superl. at the highest pitch; meðan hæst væri vetrar, sumars, in the depth of winter, in the height of summer;

4) high, glorious; hæstu hátíðir, the highest feasts;

5) loud (~ brestr); mæla hátt, to speak loud; hón verðr há við, she becomes clamorous or excited.

II)

(gen. hás, pl. háir), m. thole.

III)

n. hair (jarpr á ~).

IV)

m. dog-fish.

Cleasby-Vigfusson

1. adj., fem. há, neut. hátt, vide Gramm. p. xix; compar. hæri or hærri, superl. hæstr; hæðstr and hærstr, which are found in old printed books, are bad forms; for the inflexions, (which vary much, sometimes inserting f or v, sometimes not,) see the references below; in mod. usage the v is usually dropped, but the cases are bisyllabic, e. g. háir, háar, háa, háum, instead of the old hávir, hávar, háva, háfum or hám; the definite form in old writers is hávi or háfi, in mod. hái: [Ulf. hauhs = ὑψηλός; A. S. heah; Engl. high; O. H. G. hoh; Hel. hoh; Germ. hoch; old Frank, hag or hach; Swed. hög; Dan. höj; all of them with a final guttural, which in mod. Dan. has been changed into j; the final labial f or v, which in olden times was so freq. before a vowel, may be compared to laugh, rough, etc. in mod. Engl.; the g remains in the cognate word haugr]:—high; stiga sex álna háfan, Vm. 129; í hám fjalla-tindum, Edda 144 (pref.); á háfum fjöllum, Skálda 181; há fjöll, Getsp.; á hám gálga, Fsm. 45; á bekk hám, Akv. 2; hár bylgjur, Edda (Ht.); á borg inni há, Am. …

Shortened here. Read the full article →

hára-lag

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the fashion of the hair.

hárr
Zoëga

a. hoary, grey-haired.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hear; Engl. hoar], hoary; hárir ok gamlir, Haustl. 10; háran ok skeggjaðan, 655 xiv. B, Fms. vii. 321, Ýt. 13, Fin. 34, Hým. 16; hárr í skeggi, Ld. 274; hárr þulr, Hm. 135; hárir menn, old men, Sighvat: in compds, fagr-hárr, fair-haired; dökk-harr, dark-haired; rauð-hárr, red-haired; hvít-hárr, white-haired; þunn-hárr, thin-haired; strý-hárr, bristly-haired; hrokkin-hárr, curly-haired; slétt-hárr, sleek-haired; mjúk-hárr, soft-haired; laus-hárr, loose-haired, with floating hair, of women: in mod. usually hærðr (q. v.), fagr-hærðr, etc.

hárs-litr
Zoëga

m. color of the hair.

Cleasby-Vigfusson

m. the colour of the hair, Nj. 219, Fms. xi. 8, Ld. 274.

hár-amr
Zoëga

(= hár-hamr), m. the hairy side of a skin.

Cleasby-Vigfusson

m., proncd. hárramr = hárhamr (cp. Ivar Aasen haaram), the hairy side of a skin, Fas. i. 289.

Hár-barðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. Gray-beard, a myth. name, Edda (Gl.): Prof. Bergmann, in his ‘Graubarts-lied,’ has conclusively shewn that the ‘Hárbarðr’ of the lay (Hárbarðs-ljóð) is not Odin, but Loki.

hár-beittr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = hárhvass.

hár-dregill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hair ribbon, Stj.

hár-fagr
Zoëga

a. fair-haired.

Cleasby-Vigfusson

adj. fair-haired, a nickname of king Harold.

hár-ferð
Zoëga

f. fashion of the hair.

Cleasby-Vigfusson

f. the fashion of the hair, Sturl. iii. 83.

hár-fletta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f., and hár-fléttingr, m. a plait of hair, Str. 40.

hár-greiða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a wide-toothed comb.

hár-hvass
Zoëga

a. hair-edged.

Cleasby-Vigfusson

adj. hair-edged, as a rasor, Eg. 715.

hár-klæði
Zoëga

n. hair cloth.

Cleasby-Vigfusson

n. a haircloth, Fms. v. 160, Rb. 368, Hom. 105.

hár-knífr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a hair knife, rasor, Bs. i. 306, Dipl. v. 18, Fms. v. 185, Stj. 409, 418, Þiðr. 122, Str. 77.

hár-rætr

No entry

Cleasby-Vigfusson

or hárs-rætr, f. pl. the line on the scalp, esp. on the forehead, where the hair begins, [cp. Ivar Aasen baargard]; upp í hársrætr, upp í hársrótum, Eg. 305, Sturl. iii. 283.

hár-sárr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having sensitive hair.

hár-skurðr
Zoëga

m. cut of the hair.

Cleasby-Vigfusson

m. the cut of the hair, N. G. L. i. 345, Fms. ii. 189.

hár-taug
Zoëga

f. string of horse-hair.

Cleasby-Vigfusson

f. a string of horse-hair, Sturl. iii. 206.

hár-toga

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to pull by the hair: metaph. to twist or split a hair.

hár-vara
Zoëga

f. fur.

Cleasby-Vigfusson

u, f, fur, Fms. x. 202.

hár-vöxtr
Zoëga

m. hair-growth.

Cleasby-Vigfusson

m. hair-growth.

HÁSKI
Zoëga

m. danger, peril.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [akin to hætta, q. v.; in North. E. hask is used of a cold, stormy wind], danger, K. Þ. K. 82, Al. 30, Fms. vii. 220, 252, passim; lífs-háski, life’s peril; sjávar-h., danger on the sea; salar-h., soul’s peril.

COMPDS: háska-för, -ferð, f. a dangerous exploit, Fms. viii. 50. háska-lauss, adj. without danger, 623. 40, Hkr. i. 488. háska-ligr, adj. (-liga, adv.), dangerous. háska-samliga, adv. dangerously, Fms. ii. 16, ix. 512, Stj. 189. háska-samligr, adj. perilous, Eg. 73, Fms. i. 76, viii. 328, Gþl. 199. háska-tími, a, m. time of danger, Sks. 45. háska-ván, f. danger to come, Sks. 182.

HÁSS
Zoëga

a. hoarse.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hæs; Engl. hoarse; O. H. G. heis; Germ. heiser; Dan. hæs]:—hoarse, Fms. i. 283, passim.

hásumar-tími

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. midsummer time.

hásætis-borð
Zoëga

n. high-seat table.

Cleasby-Vigfusson

n. a high-seat table, Hkr. ii. 188.

hásætis-kista
Zoëga

f. a chest near the high-seat.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘high-seat chest,’ a daïs or chest near the high-seat, in which weapons and treasures were kept, Fms. vii. 185, viii. 444, x. 360, xi. 220.

hásætis-maðr
Zoëga

m. the man in the high-seat.

Cleasby-Vigfusson

m. the man in the chair, Ísl. ii. 438.

hásætis-stóll

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a throne, Stj.

hás-mæltr
Zoëga

a. hoarse-speaking.

Cleasby-Vigfusson

adj. hoarse speaking, Íb. 13.

hátíðar-aptan

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the eve of a feast, Bs. i. 170.

hátíðar-dagr
Zoëga

m. festal day, holiday.

Cleasby-Vigfusson

m. a high day, Fms. ii. 198, Sturl. i. 130.

hátíðar-hald
Zoëga

n. holding a feast.

Cleasby-Vigfusson

n. the holding a feast, Hom. 83, Fms. i. 260: gen. hátíðis also occurs in compds,

hátíðis-dagr
Zoëga

m. = hátíðardagr.

Cleasby-Vigfusson

m., Fms. x. 13 (v. l.), Sturl. i. 30;

hátíðis-kveld

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = hátíðaraptan.

hátíð-liga
Zoëga

adv. with festivity.

Cleasby-Vigfusson

adv. with festivity, Hkr. i. 287, Fms. x. 149, Sks. 48.

hátíð-ligr
Zoëga

a. festive, festal.

Cleasby-Vigfusson

adj., festive, Sks. 465, Stj. 48, 110, 471, Hom. 97, 145, Fms. x. 280.

HÁTTA
Zoëga

(að), v.

1) to arrange, dispose, with dat.; ~ sér, to conduct oneself; impers., ~r svá, at hann kom, he happened to come;

2) to go to bed.

Cleasby-Vigfusson

að, [akin to hagr, haga, q. v., qs. hagta], to dispose, contrive, with dat., Bs. i. 170, Fms. vi. 149, Hkr. i. 120, Sks. 286: with adv., hátta svá, þannig, Al. 104, Fms. i. 57.

2. impers. it happens; háttar svá, at hann kom, Fms. x. 404: so also in neut. part., with the auxiliary verb, Dana-virki er svá háttað, the Dannewerk is so constructed, of that nature, Germ. so beschaffen, Fms. i. 123; hversu háttað er, iv. 274; honum er svá háttað, at hann fjarar allan at þurru, Eb. 236; svá er háttað, at þú ert með barni, Anal. 137; þar er svá háttað lands-legi, Fms. vii. 56; yðr frændum er svá háttað, you are of that mould, Nj. 252; svá er háttað, 73; hvernig var jörðin háttuð, how was the earth shapen? Edda 6. 3. háttaðr, part. mannered; vel, ílla h., Mar.: treated, sá hann hve bogi hans var til háttaðr, Fb. i. 532.

B. To go to bed; þar vóru góð híbýli ok heldr snemma háttað, Fs. 131; hann háttar snemma, ok er þeir höfðu sofit svefn, 143, Fas. ii. 428, freq. in mod. usage; cp. hætta, to leave work.

hátta-föll

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a flaw in a metre, Edda (Ht.) 134, 135, Skálda 210.

hátta-lykill
Zoëga

m. key to metres.

Cleasby-Vigfusson

m. a key to metres, the name of an old poem on metres, Orkn. 304 (printed at the end of the Skálda, Reykjavík 1849).

hátta-skipti
Zoëga

n.

1) change of manners;

2) shifting of metre.

Cleasby-Vigfusson

n. a shifting of metre, Edda 129.

hátta-tal
Zoëga

n. enumeration of metres.

Cleasby-Vigfusson

n. a number of metres, the name of a poem on metres, = Hátta-lykill, Edda 192; also in the title of Edda (Ub.) ii. 250.

HÁTTR
Zoëga

(gen. háttar, dat. hætti; pl. hættir, acc. háttu), m.

1) mode of life, habit, custom (rikra manna ~); halda teknum hætti, to go on in one’s usual way;

2) pl. conduct, behaviour (vanda um háttu manna); fara vel með sínum háttum, to conduct oneself well; ráða sjálfr sínum háttum; one’s own master; halda háttum við aðra menn, to conduct oneself properly;

3) mode, way of doing a thing; kunna hátt á e-u, to know how to do a thing;

4) mikils háttar, of importance; lítils háttar, insignificant; þess háttar, of that kind; alls háttar, of every kind; á allan hátt, in every respect;

5) moderation, measure; eptir hætti, duly, properly;

6) metre.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. háttar, dat. hætti, pl. hættir, acc. háttu, [akin to hagr, qs. hagtr], manner, habit:

I. a mode of life, habit; ríkra manna háttr, Nj. 268; fara vel með sínum háttum, to conduct oneself well, Eg. 65; ráða sjálfr háttum sínum, to be one’s own master, Fms. vii. 199; fornmennis-háttr, ii. 59; riddaraligr háttr, x. 230; víkinga-háttr, Fb. i. 412; þat er háttr skálda at (it is the fashion of poets to) lofa þann mest er þá eru þeir fyrir, Hkr. (pref.): hátta-góðr, adj. well-mannered, Eb. 258: halda teknum hætti, to go on in one’s usual way, persevere, Fb. ii. 85, Eb. 77.

2. conduct; vanda um háttu manna, Fb. ii. 37.

II. a mode, way of doing a thing; kunna hátt á e-u, to know how to do a thing, Barl. 101:—answering to Lat. hoc modo, hunc ad modum, hann reist örn á baki honum með þeima hætti, at …, Hkr. i. 108; hann stóð upp ok svaraði erendi konungs með þessum hætti (as follows), Fms. i. 33; með hverjum hætti, in what manner? how? með ymsum hætti, etc.

2. appearance, manner; hversu vóru þeir menn í hátt, how did those men look? Stj. …

Shortened here. Read the full article →

háttung
Zoëga

f. danger, risk.

Cleasby-Vigfusson

f. danger, risk, Fms. vi. 206, Fas. i. 178, Bs. ii. 120; cp. hætting.

hátt-góðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. well-mannered, Eb. 258, Fms. ix. 4.

hátt-lausa

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a kind of metre, Edda 137.

hátt-prúðr
Zoëga

a. well-mannered, polite.

Cleasby-Vigfusson

adj. well-mannered, Fms. viii. 4.

hátt-prýði
Zoëga

f. good manners.

Cleasby-Vigfusson

n. good manners, courteousness, Fms. x. 75.

hátt-samr
Zoëga

a. well-mannered.

Cleasby-Vigfusson

adj. conducted, Stj. 206.

hátt-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. conduct.

hávaða-maðr
Zoëga

m. a noisy, self-assertive man.

Cleasby-Vigfusson

m. a haughty person, Ísl. ii. 203, Nj. 61, passim.

hávaða-mikill
Zoëga

a. boastful, self-assertive.

Cleasby-Vigfusson

adj. haughty, boasting, Fms. ii. 154, vi. 106, Finnb. 292.

hávaða-samr
Zoëga

a. boisterous.

Cleasby-Vigfusson

adj. boisterous, Dropl. 7.

há-altari
Zoëga

m. high altar.

Cleasby-Vigfusson

n. a high altar, Symb. 24, Hkr. iii. 293, Fb. ii. 376, Fms. v. 107, Dipl. iii. 4, v. 18, passim.

há-bakki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a high bank:

há-band

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a string round the leg.

há-beinn
Zoëga

a. high-legged, long-legged.

Cleasby-Vigfusson

and há-beinóttr, adj. high-legged, long-legged, Ísl. ii. 194, v. l.

há-benda

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. = hamla (see p. 244).

há-bjarg
Zoëga

n. high rock.

Cleasby-Vigfusson

n. a high rock, Bs. i. 49.

há-bogaðr
Zoëga

a. high-curved (of a saddle).

Cleasby-Vigfusson

adj. high-curved, as a saddle, Sks. 403.

há-bora
Zoëga

(að), v. to fit with rowlocks.

Cleasby-Vigfusson

að, to fit with rowlocks, Fms. ix. 33.

há-borð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a high table; in the phrase, eiga ekki upp á há-borðit, not to be tip at the high table, to be held in small repute.

há-borur
Zoëga

f. pl. rowlocks.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. rowlocks, Fms. ix. 33, Sturl. iii. 66.

há-brók
Zoëga

f. a kind of hawk.

Cleasby-Vigfusson

f., poët. name of a hawk, Edda (Gl.), Gm.: a nickname, Hkr., Eb.

há-brókan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. prudery, Karl. 239.

há-brókask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að. dep. to puff oneself up, Fms. x. 200, Karl. 181.

há-degi
Zoëga

n. midday, noon.

Cleasby-Vigfusson

n. high day, about twelve o’clock (vide dagr), Nj. 208, Grett. 121, Landn. 94 (v. l. to miðdegi), Stj. 447; hádegis sól, the midday sun, Pass. 37. 13.

há-eyrr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. high-bank, a local name, Nj.

há-feti

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a high-stepper, poët. a racehorse, Edda (Gl.)

há-fjall
Zoëga

n. high mountain.

Cleasby-Vigfusson

n. a high fell, Eg. 58, Stj. 87, Þm. 45, Hým. 22, Róm. 129, Bs. ii. 5.

há-flæðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a high flood-tide, Fbr. 181, þorf. Karl. 420.

há-fæta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. high-leg, a nickname, Hkr.

há-fættr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. high-footed, Konr.

há-genginn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. (uxi h.), fed on after-math, Stj. 493. 1 Sam. xxviii. 24.

há-hestr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a high, tall horse.

há-karl

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a shark, Dipl. iii. 4, Sturl. ii. 147, Fms. ix. 434.

há-kirkja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a ‘high-kirk,’ cathedral, Magn. 420.

Há-kon

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a pr. name, a family name within the old house of the Norse kings; as an appel. it seems to answer to A. S. heagestald, Germ. hagestolz, Icel. drengr, and to be identical with the mod. provincial Norse haaman (Ivar Aasen), a young, unmarried man.

há-leggr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. high-leg, a nickname, Fb. iii.

há-leikr
Zoëga

m. highness.

Cleasby-Vigfusson

(há-leiki), m. height, Sks. 47, 173.

há-leistr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. [from leistr (q. v.) and hár = a bough], a short sock reaching only to the ankles.

há-leitliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. highly, gloriously, Sks. 623, Stj. passim, Fms. i. 331, Barl. 6.

há-leitligr
Zoëga

a. sublime.

Cleasby-Vigfusson

adj. sublime, Bs. i. 48.

há-leitr
Zoëga

a. looking upwards; fig. lofty, sublime.

Cleasby-Vigfusson

adj. high-looking, looking upwards; metaph. sublime, Fms. i. 96, Sturl. ii. 15, Th. 21.

Há-leygir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the inhabitants of the Norse county Hálogaland, Fms.; whence Háleyzkr, adj. from Hálogaland.

há-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. highly, Hom. 21, Ó. H. L. 7.

há-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. high, sublime.

há-limar

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. the high branches, Stj. 534.

há-messa
Zoëga

f. high-mass.

Cleasby-Vigfusson

u, f. high-mass, Fms. ii. 37, vii. 144, 188.

há-mælgi
Zoëga

f. loud talking.

Cleasby-Vigfusson

f. loud talking, Fms, iii. 153.

há-mæli
Zoëga

n., fœra (bera) e-t í ~, to speak loud of.

Cleasby-Vigfusson

n., in the phrase, komask í hámæli, to get out, of a rumour, Fms. iv. 80.

há-mæltr
Zoëga

pp. loud-voiced.

Cleasby-Vigfusson

part. loud-voiced, Sturl. i. 167.

há-nefjaðr
Zoëga

a. high-nosed.

Cleasby-Vigfusson

adj. high-nebbed, Fas. i. 73.

há-nefr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. high-neb, a nickname, Rd.

há-pallr
Zoëga

m. dais (in a hall).

Cleasby-Vigfusson

m. the daïs in a hall, Fms. vi. 440.

há-reiðar
Zoëga

f. pl. rowlocks.

Cleasby-Vigfusson

f. pl. rowlocks; see above, under hár, a thole.

há-reysti
Zoëga

n. and f. noise, clamour.

Cleasby-Vigfusson

f. a din, noise, Nj. 83, Fms. i. 34, Gþl. 16.

há-reystr
Zoëga

a. noisy, loud-voiced.

Cleasby-Vigfusson

adj. loud speaking, Greg. 54.

há-salir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the high halls, Eg. (in a verse).

há-segl
Zoëga

n. top-sail.

Cleasby-Vigfusson

n. the ‘high-sail,’ mainsail, Fas. ii. 494, Hkv. I. 29.

há-seti
Zoëga

m. oarsman, opp. to stýrimaðr (helmsman).

Cleasby-Vigfusson

a, m. a mate; see above, under hár, a thole.

há-seymdr
Zoëga

pp. studded with large nails (beizl háseymt).

Cleasby-Vigfusson

part. studded, of a bridle, Grett. 129, Stj. 564.

há-sin
Zoëga

f. Achilles’ tendon.

Cleasby-Vigfusson

f. [the há- answers to A. S. hôh, Engl. hough; cp. A. S. hohsin, Engl. hough sinew, O. H. G. hahsa or hasina, Bavar. hächsen, mid. H. G. hahse, Dan. hase, with a dropped n; see Grimm’s Gramm. iii. 405]:—a hough sinew or tendon, Hrafn. 20, Eb. 242, passim.

há-skeptr
Zoëga

a. long-handled, long-shafted (háskept øx, spjót).

Cleasby-Vigfusson

part. high-handled, of an axe, Eb. 186, Fbr. 14.

há-skóli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a high school, (mod.)

há-staðr
Zoëga

m. high (important) place.

Cleasby-Vigfusson

m. a high place, Fms. x. 417.

há-stafir
Zoëga

m. pl., in the phrase, gráta (œpa) hástöfum, to weep (shout) loudly.

Cleasby-Vigfusson

m. pl., in the phrase, gráta, hljóða … hástöfum, to weep, cry aloud, Nj. 27, Stj. 421, Grett. 171 new Ed.

há-steint
Zoëga

a. n. full of high boulders (var ~ í ánni).

Cleasby-Vigfusson

n. adj. (= staksteinott), with rough boulders; var hásteint í ánni, Fms. ix. 404.

há-stigi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = háfeti, Edda (Gl.)

há-stokkar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the ‘thole-beam,’ gunwale; see hár, a thole.

há-sumar
Zoëga

n. midsummer.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘high-summer,’ midsummer, Bs. 5. 32, Grett. 156 new Ed., Sks. 200.

há-sæti
Zoëga

n. high-seat, seat of honour (= öndvegi).

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘high-seat,’ Dan. höjsæde, throne, for a king or earl; the high-seat at a commoner’s table was called öndvegi, q. v., cp. Nj. 175—hvárki em ek konungr né jarl, ok þarf ekki at gera h. undir mér, ok þarf ekki at spotta mik, Eg. 43, Nj. 6, Fms. i. 7, iv. 108, vi. 439, ix. 254; in a ship, iv. 39.

há-talaðr
Zoëga

a. loud-voiced.

Cleasby-Vigfusson

part. = hámæltr, Bs. i. 819.

há-timbra
Zoëga

(að), v. to build high.

Cleasby-Vigfusson

að, to build high, Vsp. 7, Gm. 16.

há-tíð
Zoëga

f. festival, feast (halda ~).

Cleasby-Vigfusson

f. [Germ. hochzeit; Dan. höjtid], a ‘high-tide,’ a high day, festival, Bs. i. 38, passim, Nj. 157, Fms. xi. 425, K. Á. 164: proverb., hátíð er til heilla bezt, Ld. 176 (Fms. ii. 39): very freq. esp. in eccl. sense, Jóla-h., Páska-h., Hvítasunnu-h., fæðingar-h.; Í dag þá hátíð höldum vér, Hólabók.

há-vaði
Zoëga

m.

1) noise, tumult; kveða e-t upp, segja e-t, í hávaða, to proclaim loudly;

2) loud self-assertion;

3) = hávaða-maðr.

Cleasby-Vigfusson

1. a, m. a noise, tumult, Bs. ii. 182, Fas. ii, 230; í hávaða, aloud, Rd. 252, Fms. i. 289, Sturl. ii. 246: the greatest number, main part of a thing, hann náði hávaðanum, he caught the main part; missa hávaðan af því, to lose the main part.

2. a, m. a roaring water, a rapid, i. e. something less than a cascade; móða féll með miklum hávaða, Fas. ii. 230; þá spennti fram í hávaðana, Safn i. 80.

há-varr

No entry

Cleasby-Vigfusson

proncd. háværr, adj. loud, noisy.

há-vegir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. highways; in the phrase, hafa e-n í hávegum, to make much of one.

há-vella

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a sea-pheasant, phasianus marinus.

há-vetr
Zoëga

m. midwinter (þegar ~i var liðit).

Cleasby-Vigfusson

n. ‘high-winter,’ mid-winter, Orkn. 110, Thom. 333, Hkr. ii. 47, Bs. ii. 22, 27.

há-vetri
Zoëga

n. midwinter (þegar ~ var liðit).

Cleasby-Vigfusson

n. = hávetr, Fms. viii. 247 (v. l.), Fb. iii. 231, Stj. 78, Fas. iii. 371.

há-værð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. noisy, making a noise.

HEFÐ
Zoëga

f. prescriptive right (með réttri ok löglegri hefð).

Cleasby-Vigfusson

f. [hafa, to take, = Lat. usu-capere], a law term, loss or gain of claim by lapse of time; hefð ok land, Bs. i. 689; hefð lands-laga, 720; með réttri ok löglegri hefð, 730, Rétt. 230, D. N. passim, H. E. i. 456, cp. Jb. s. v. tuttugu ár, pp. 142, 251, 351.

COMPDS: hefðarmaðr, hefðarvitni, hefðaskipti.

II. [hefja], reputation: hefðar-ligr, adj. (-liga, adv.), fine, grand: hefðar-maðr, m. an eminent man, Fms. iii. 134.

hefða
Zoëga

(að), v. to acquire a prescriptive right to (~ sér e-t).

Cleasby-Vigfusson

að, to take, by way of usucaptio, D. N., Mar.

hefðar-maðr
Zoëga

m. possessor, holder.

Cleasby-Vigfusson

m. a claimant by possession, Bs. i. 731.

hefðar-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a witness in a case of hefð, Gþl. 300.

hefða-skipti

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a change of hefð, D. N.

HEFILL
Zoëga

(pl. heflar), m. a noose fastened to the edge of a sail to help in furling it; láta siga (or hleypa segli) ór heflum, to unfurl the sail.

Cleasby-Vigfusson

m. [from hefja, to heave; from this Norse word are no doubt derived the Engl. to haul and halyard, ‘hel’ or ‘hal’ being contracted from hefill], a naut. term, the clew-lines and bunt-lines of a sail; láta síðan síga ór heflum (to unfurl the sail), ok sækja eptir þeim, Fb. iii. 563; lét hann þá hleypa ór heflunum segli á skeiðinni, Ó. H. 182 (Fb. l. c. homlu wrongly); N. G. L. i. 199 distinguishes between hefill, sviptingr (reefs), hanki (blocks): hefil-skapt, n. a boat-hook to pull the sail down; þá þreif Ingimundr hefilskapt ok vildi kippa ofan, Bs. i. 422: hefla-skurðr, m. = heflan, q. v.; mínka skal sigling með hálsan ok heflaskurð, N. G. L. i. 282.

II. a plane, (mod., from Germ. hobel.)

HEFJA
Zoëga

(hef; hóf, hófum; hafiðr and hafinn), v.

1) to heave, raise, lift (~ stein);

hann hóf upp augu sin, he lifted up his eyes;

~ sik á lopt, to make a leap;

~ handa, to lift the hands (for defense);

~ höfuðs, to lift the head, be undaunted;

~ graut, to lift the porridge, eat it with a spoon;

2) to exalt, raise in rank;

~ e-n til ríkis, to raise one to the throne;

3) to begin;

~ mál sitt, to begin one’s speech;

~ ferð, to set out on a journey, to start;

~ flokk, to raise a party;

~ ákall, to raise a claim;

impers., hefr e-t = hefr upp e-t, it begins (hér hefr Kristnisögu);

refl., ~st, to begin, originate (hvaðan af hefir hafizt skáldrskarpr?);

4) impers. to be carried, drifted (by storm or tide);

höf skipin öll saman (all the ships were drifted) inn at landinu;

þeir létu ~ skipin ofan forstreymis, they let the ships drift down the stream;

5) with preps.:

~ e-t af e-u, to take it off;

impers., en er af henni hóf öngvit (acc.), when she recovered from her swoon;

þá hóf af mér vámur allar, all ailments left me;

refl., ~st af höndum e-m, to leave one;

~ á rás, to take to one’s feet (= hafa á rás); …

Cleasby-Vigfusson

pret. hóf, pl. hófu; part. hafinn, but also hafiðr (weak); pres. indic. hef; pret. subj. hæfi, with neg. suff. hóf-at, Korm.; [Ulf. hafjan; A. S. hebban; Engl. heave, pret. hove; O. H. G. hafan; Germ. heben; Dan. hæve; Swed. häfva; cp. Lat. capere, in-cipere.]

A. To heave, lift, raise; hefja stein, to lift a stone, Eg. 142; ok munu nú ekki meira hefja fjórir menn, 140; (hón) hóf hann at lopti, hove him aloft, Ýt. 9; hefja e-n til himins, Edda 61 (in a verse); hóf hann sér af herðum hver, Hym. 36; þá er hefja af hvera (mod. taka ofan pott, to take the pot off), Gm. 42; hóf sér á höfuð upp hver Sifjar verr, Hým. 34; hón hófat augu af mér, she took not her eyes off me, Korm. 16; hann hóf upp augu sín, he lifted up his eyes, 623. 20; hefja sik á lopt, to make a leap, Nj. 144.

2. phrases, hefja handa, to lift the hands (for defence), Nj. 65, Ld. 262; h. höfuðs, to lift the head, stand upright, be undaunted; sá er nú hefir eigi höfuðs, Nj. 213: h. sinn munn í sundr, to open one’s mouth, Sturl. iii. 189: hefja graut, skyr, etc. …

Shortened here. Read the full article →

HEFLA
Zoëga

(að), v. to furl the sail.

Cleasby-Vigfusson

að, to furl the sail by hauling in the bunts and clews; látum vér Hrapp nú í seglit, þat var heflat upp við rána, Nj. 135; þá lét hann h. ok beið liðs síns, Ó. H. 182; síðan var heflat á konungs-skipinu, ok var sagt á önnur skipin, at öll skyldu sigla jafn-framt, Fms. ix. 285; þá bað jarl hefla ok bíða þeirra er síðarr færi, Fb. ii. 563; þá hafði Erlingr heflat á skeið sinni, at eigi skyldi hón ganga hvatara en önnur skip, Fagrsk. 86, (heflið á skeiðinni, at hón gangi eigi undan öðrum skipum, v. l.)

II. to plane, (mod.)

heflan

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hauling in the clews and bunts of a sail, N. G. L. i. 282, v. l.

HEFNA
Zoëga

(-da, -dr), v. to avenge, take vengeance;

with the thing and the person in gen.,

~ sára, to avenge the wounds,

~ bróður síns, to avenge one’s brother,

~ sín, to avenge oneself;

with dat. of the person,

~ e-m, to take vengeance on (skulu við ~ honum);

with the thing in gen. and the person in dat.;

áttu honum at ~ frændaláts, thou hast to avenge on him the death of a kinsman;

impers., e-m hefnir e-t, one pays (suffers) for a thing (svá hefndi honum þat mikla mikillæti);

with preps., ~ e-m fyrir e-t, ~ e-s a e-m, to avenge a thing on one;

refl., ~st, to avenge oneself (= ~ sín);

~st e-s, to avenge a thing;

~st á e-m, to avenge oneself on a person;

e-m hefnist e-t, one has to pay (suffer) for;

~st mun honum vist, the day of retribution will assuredly come to him.

Cleasby-Vigfusson

d, also spelt hemna, N. G. L. i. 19, [Dan. hævne; Swed. hämna]:—to revenge, with dat. of the person and gen. of the thing, or ellipt. omitting either the gen. or the dat., or adding an adverb:

I. gener. to avenge, take vengeance; hefna Grími sinnar svívirðingar, Fms. ii. 172; vildi jarl nú gjarna h. Þorleifi þessar smánar, Fb. i. 213; á ek at h. honum mikillar sneypu, Fms. x. 341; sagði hvers honum var at hefna, Bret. 50; áttú honum at hefna frænda-láts, Fb. ii. 350; at hann mundi henni þess sárliga h., 381; eða hverr er hér sá ríkis-manna, er eigi muni honum eiga at h. stórsaka? Ó. H. 213; ek skal fara með þér ok skulu vit hefna honum, Eg. 189; því mæli ek eigi í móti, at þér farit við liði ok hefnit þeim, Fms. ix. 306; hón hefnir ok þeim er brigða, Edda 21.

β. with gen., þó skal ek þessa hefna, Nj. 19; Guð hefnir svá reiði sinnar, Sks. 338; goð hefna eigi alls þegar, Nj. 132: h. sín, to avenge oneself; sá maðr er á er unnit á at hefna sín, Grág. ii. 17; hefnit yðar eigi sjálfir, Rom. xii. 19; ok blóðs sinna þjóna hefir hann hefnt, Rev. xix. 2; þeir menn, er þeir áttu minna í at hefna, those men who had less to avenge, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

hefnd
Zoëga

f. revenge, vengeance.

Cleasby-Vigfusson

f. revenge, vengeance; mun oss verða í því engi hefnd né frami, Nj. 38; mikil, lítil hefnd í e-m, Fas. i. 523; guðlig hefnd, divine vengeance, Nemesis, Fms. v. 224; drepa menn í hefnd eptir e-n, Ísl. ii. 118.

2. esp. in plur. blood revenge; leita hefnda, Ld. 260, passim; mann-hefndir, life for life revenge; bróður-hefndir, föður-hefndir, revenge for a brother’s or father’s slaughter.

COMPDS: hefndalaust, hefndardagr, hefndardómr, hefndargjöf, hefndarhönd, hefndarmaðr, hefndarorð.

hefndar-dagr
Zoëga

m. day of vengeance.

Cleasby-Vigfusson

m. a day of vengeance, Barl. 37.

hefndar-dómr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. Nemesis, retribution, Greg. 24.

hefndar-gjöf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a gift of revenge, ill-fated gift, donum Danaorum.

hefndar-hönd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a hand of retribution, Pass. 37. 13.

hefndar-maðr
Zoëga

m. avenger.

Cleasby-Vigfusson

m. an avenger, Bær. 3.

hefndar-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

and hefndar-yrði, n. pl., read hermdar-yrði, q. v.

hefnda-laust
Zoëga

adv. without retribution or revenge.

Cleasby-Vigfusson

n. adj. without retribution, Fms. x. 33, Sturl. i. 153.

hefnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an avenger, heir, son, Lex. Poët.

hefni-leið
Zoëga

f. ‘way to vengeance’; róa á ~, to set about taking vengeance.

Cleasby-Vigfusson

(hefnileit, Fær. 254, wrongly), f., in the phrase, róa á h. e-s, to set about taking revenge, to take vengeance, Sturl. iii. 118, 149, Fas. iii. 540, Fær. 254.

hefni-samr
Zoëga

a. revengeful.

Cleasby-Vigfusson

adj. revengeful, Hkr. ii. 96, Bs. i. 810.

hefni-semi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. revengefulness, Hom.

Hefring

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., mythol. one of the northern Nereids, Edda.

hegat
Zoëga

adv. = hingat, higat.

Cleasby-Vigfusson

vide hingat.

HEGÐA
Zoëga

(að), v. to arrange (~ e-u).

Cleasby-Vigfusson

að, [hagr]; hegða e-u, to arrange a thing (= haga e-u), Stj. 131, Mar.: hegða sér, to conduct oneself, Bs. i. (Laur.)

hegðan
Zoëga

f. conduct, behaviour.

Cleasby-Vigfusson

f. arrangement, H. E. i. 246: mod. usage eccl. conduct, freq.

hegeitill

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a flint; spelt hegeitel, Bs. i. 674, ii. 56, 134, Karl. 321, Barl. 181 (see note); hegettill, Flov. 41; the true form is prob. heggeitill, Ivar Aasen heggjeitel, which in Norway is used of nodules (eitill, q. v.) in stones; the word is still used in western Icel. (Ísafjarðar-sýsla).

Heggnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the men of the county Hæggen in Norway, Fms.

HEGGR
Zoëga

(pl. -ir), m. bird cherry.

Cleasby-Vigfusson

m. [Ivar Aasen hegg; Swed. hägg; Engl. hedge, Germ. hecken, from this tree being used for hedging], a kind of tree, the bird-cherry, Edda (Gloss.): freq. in old poetry, Lex. Poët.: whence Dan. hægge-bær, hægge-blomst, etc.

hegja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. [from hagr], fate, condition, Ód. 20, Rekst. 23, Merl. 2. 20, as also Orkn. 188, v. l., where the probable reading is emk hegju jarla trauðr at segja, I am unwilling to tell the earl’s fate.

hegla
Zoëga

(-di, -t), v. to hail.

Cleasby-Vigfusson

ð, [hagl, cp. Dan. hegle], to hail, Art., Lex. Poët.

HEGNA
Zoëga

(-da, -dr), v.

1) to hedge, protect;

2) to punish, chastise (~ ránsmenn, úsiðu).

Cleasby-Vigfusson

d, [A. S. hegjan; Engl. hedge; Germ. hegen; Dan. hegne]:—to hedge, fence, with acc.; allt þat aldin er menn hirða ok hegna með görðum eðr gæzlum, Jb. 429.

2. metaph. to protect; at hegna lönd sín, Fas. i. 376 (Skjöld. S.); allir menn eru skyldir við at hegna Kristni, N. G. L. i. 352; þá hegni þeir selver sín, sem menn hegna eignir sínar á land upp, með laga-kefli, 252;—in this sense the word is obsolete in Icel., but

3. is freq. in eccl. usage,

α. hegna líkam sinn frá munuðum, to keep one’s body from lusts, Hom. 85; h. oss (acc.) at syndum, to keep us from sin, 74.

β. to punish; hann hegndi harðliga allar lögleysur ok úsiðu, Magn. 472.

II. to chastise, with acc., but in mod. usage with dat.; hegna íllþýði ok ráns-menn, Fms. vii. 16, (but dat. v. l. of the Hrokkinskinna, a MS. of the 15th century); the dat. seems to be due to an ellipse, e. g. Haraldr Hárfagri fór á einu sumri vestr um haf at h. víkingum (for hegna land víkingum, to clear the land of vikings, pacify it), Orkn. 10.

hegnaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. defence, Gþl. 56: chastisement, hegnaðar-hamarr, hammer of punishment, Mar. 200. hegnuðr, m. a chastiser, is the name of a staff borne in court, Vd. ch. 44.

hegnari
Zoëga

m. chastiser.

Cleasby-Vigfusson

a, m. an avenger, Fms. v. 241.

hegnd
Zoëga

f. punishment, chastisement.

Cleasby-Vigfusson

f. castigation, punishment, Stj. 40, 67, Bs. i. 288.

hegning
Zoëga

f. punishment, chastisement.

Cleasby-Vigfusson

f. = hegnd, K. Á. 46, Valla L. 209, Fms. iii. 89, v. 320. hegningar-vöndr, m. a rod of chastisement, Stj. 653.

hegnir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a defender, chastiser, Lex. Poët.

HEGRI
Zoëga

m. heron.

Cleasby-Vigfusson

a, m. [A. S. higora; Germ. heher; Dan. hejre; Swed. hägar], a heron or hern, Lat. ardea, Edda (Gl.), Hm., Fms. ix. 9: in local names, Hegra-nes, Landn.; Hegranes-þing, Fms. x. 113.

hei

No entry

Cleasby-Vigfusson

exclam. ey! Sturl. iii. 188.

HEIÐ
Zoëga

n. bright (clear) sly (veðr var bjart ok skein sól í heiði).

Cleasby-Vigfusson

1. n. brightness of the sky; heið ok sólskin, Ó. H. 108, Bs. i. 339; sólina, ef í heiði mætti sjá, K. Þ. K. 96: in plur., frost fylgði mikit veðrinu, ok vóru stundum heið í himininn upp, the gale was followed by sharp frost, and now and then there were bright spots up in the sky, Bjarn. 54; veðr var bjart ok skein sól í heiði, Fms. v. 77; tunglið þá það skín í heiði, Rb. 108; sem þá er roðar fyrir upprennandi sólu í hinu fegrsta heiði, Karl. 111, v. l.; sem röðull renni upp í heiði, Arnór: in poetry the heaven is called heiðs há-rann, the high hall of brightness, Lex. Poët.

2. f. a fee, stipend, payment, an obsolete word only found in poets; the phrase, haptsœnis heið, the atoning fee of the gods = poetry, a song, in a verse of Kormak, seems to refer to the tale in Edda 47 (Skáldskapar-mál, ch. 3); whence heið-fé, n. a fee, stipend, Edda (Gl.): heið-frömuðr, m. an epithet of a king: heið-gjöf, f. a gift of fee: heið-launaðr, part. paid, granted in fee, N. G. L. i. 91: heið-maðr, m. a king’s man, who holds land in fee from the king: …

Shortened here. Read the full article →

heiða

No entry

Cleasby-Vigfusson

dd, to brighten, dispel the clouds, Skáld-H. R. 3. 1.

Heiðarvíga-saga

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. the name of a Saga, Eb., cp. Sturl. i. 122: freq. in local names,

heiðar-brekka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. and heiðar-brún, f. the brink or edge of a heath, Hrafn. 28, Fbr. 39, Sturl. i. 33, 84.

heiðar-hæna

No entry

Cleasby-Vigfusson

n, f. a heath-hen, moor-fowl, Orkn. (in a verse).

heiðar-vegr
Zoëga

m. road across a heath.

Cleasby-Vigfusson

m. a road through a heath, Bs. i. 318.

Heiðar-víg

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a fight on the Heath, Ísl. ii. 259, Landn. i. 70; whence

Heiða-bær

No entry

Cleasby-Vigfusson

Fms. xii.

heiðingi
Zoëga

(pl. -jar), m.

1) heathen, gentile;

2) wolf (poet.).

Cleasby-Vigfusson

a, m. [heiðinn], a heathen, gentile, Ó. H., Nj., Bs. (Kristni S.) passim.

II. poët. a wolf, either metaph. from heiðingi, or from heiðr, a heath, one who lives on heaths and wildernesses, Edda (Gl.), Akv. 8; it occurs besides twice or thrice in poems of the time of king Harald Harðráði, 11th century.

heiðingligr
Zoëga

a. heathen.

Cleasby-Vigfusson

adj. heathen, Fms. i. 137, passim.

HEIÐINN
Zoëga

a. heathen, pagan; heiðnir menn, heathens.

Cleasby-Vigfusson

adj. [A. S. hæðen; Engl. heathen; O. H. G. heidan; Germ. heide and heidnisch; Dan. hedensk; this word is prob. derived not from heiðr, a heath, but from Gr. ἐθνικός as used in the N. T.; Ulf. in a single passage, Mark vii. 26, renders γυνὴ Έλληνίς by qino haiþno; it is even possible that the eccl. paganus, which, according to Du Cange, only appears after A. D. 365, may be merely a translation of the Teutonic word under the notion that haiþan was derived from haiþi = a heath, open country (Gr. ἀγρός, Lat. pagus): then, as haiþi was pronounced much like ἔθνος, the true etymology of heiðinn was lost; and so the long vowel and the aspirated initial may be accounted for. To the worshippers of Thor and Odin the name heathen was unknown; Christians were the first that used the word, and we meet with it first in Hkm. of Eyvind, who speaks of heiðin goð, heathen gods; heiðinn stallr, a heathen altar, Kristni S., by the missionary Þorvald, A. D. 982; it is also used by Hallfred and Sighvat; heiðinn dómr, heathendom, Sighvat; heiðnar stjörnur, heathen stars, Sól. …

Shortened here. Read the full article →

heiðin-dómr
Zoëga

m. heathendom.

Cleasby-Vigfusson

m. heathendom, Hkr. ii. 65, freq. in mod. usage, but originally in two words.

heiðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. a hawk, Edda (Gl.)

heiðnask

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, dep. to become heathen, Fms. x. 313.

heiðneskr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. heathen, H. E. ii. 91 (rare).

II. from Heiðmörk, f. a county in Norway, D. N.

heiðni
Zoëga

f.

1) heathenism;

2) heathen. country (= heiðit land);

3) the heathen age, the time of heathendom.

Cleasby-Vigfusson

f. heathendom, Fms. i. 47, passim: heathen worship, heathen practice, fremja h., N. G. L. i. 182; en síðar fám vetrum vas sú heiðni af numin sem önnur, Íb. 12, Nj. 160: the heathen age, Friðrekr kom í heiðni hér, Íb. 13: a heathen country, Fb. i. 343.

heiðr
Zoëga

I)

a. bright, clear, cloudless; ~ himinn, clear sky; heiðar stjörnur, bright stars.

II)

(gen. heiðar, dat. and acc. heiðir; pl. heiðar), f. heath, moor.

III)

(gen. ~s), m. honour.

IV)

(gen. -ar), m. honour, worth.

Cleasby-Vigfusson

m., gen. heiðrs, [akin to heið, f. above, q. v.; Dan. hæder; Swed. häder]:—honour; it does not occur in very old or class. writers; til heiðrs ok sæmdar, Stj. 95; stórr heiðr, Fs. (Vd.) 21; heiðr ok tign, Fb. i. 564; h. ok hamingja, 566; Guðs heiðr, Fms. vii. 172 (v. l. of the Hrokkinskinna), Mar. passim: freq. in mod. usage, halda í heiðri, to honour, etc.

COMPDS: heiðrsmaðr, heiðrsamligr, heiðrsvel.

HEIÐR
Zoëga

I)

a. bright, clear, cloudless; ~ himinn, clear sky; heiðar stjörnur, bright stars.

II)

(gen. heiðar, dat. and acc. heiðir; pl. heiðar), f. heath, moor.

III)

(gen. ~s), m. honour.

IV)

(gen. -ar), m. honour, worth.

Cleasby-Vigfusson

1. adj. [vide heið, n.; Germ. heiter], bright, cloudless, only of the sky, in the allit. phrase, heiðr himin, a clear sky, Hbl. 19, Stj. 305, Eb. 48 new Ed., Fms. v. 81: in poetry, heiðar stjörnur, bright stars, Vsp. 57; heiðr dagr, a bright day, Skv. 3. 53.

2. f., dat. and acc. heiði, pl. heiðar; mod. nom. heiði, vide Gramm. p. xxvii, col. 2, and p. xxviii; [Ulf. haiþi = ἀγρός, Matth. vi. 28, 30, Luke xv. 15, xvii. 7, 31; and haiþivisks = ἄγριος; A. S. hæð; Engl. heath; O. H. G. haida; Germ. heide; Dan. hede; Swed. hed]:—a heath; in Icel. particularly heiðr (or heiði) is chiefly used of a low barren heath or fell; thus in local names heiðr is a common name for the barren tracts of fell between the foot of one fjord or dale and another, see the map of Icel. passim, Nj. 158, Eg. 137, 275, Grág. i. 440.

COMPDS: heiðarbrekka, heiðarhæna, heiðarvegr, Heiðarvíg, Heiðarvígasaga, Heiðabær.

II. a pr. name of a sybil, Vsp., as also freq. in compd names of women, usually dropping the h, Ragn-eiðr, Baug-eiðr: Heið-rekr, m. …

Shortened here. Read the full article →

heiðra
Zoëga

(að), v. to honour.

Cleasby-Vigfusson

að, to honour, Bs. i. (Laur. S.); freq. in mod. usage, heiðra skaltú föður þinn og móður, the Fifth Commandment.

heiðran

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. worship, honouring, H. E. i. 477.

heiðrs-maðr
Zoëga

m. man of honour.

Cleasby-Vigfusson

m. a man of honour, Bs. i. 823.

heiðrs-vel

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. honourably, Stj. 26.

heiðr-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), honourable, befitting, Stj., Mar., H. E. passim, Fs. 5.

heiðr-samligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), worshipful, Stj.

adj. (-liga, adv.), = heiðrligr, Stj. passim.

heið-birta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. brightness of the sky.

heið-bjartr
Zoëga

a. serene (veðr heiðbjart).

Cleasby-Vigfusson

adj. serene, Lex. Poët., freq. in mod. usage.

heið-gulr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. yellow, jaundiced, (mod.)

heið-ríkja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. brightness of the sky.

heið-ríkr
Zoëga

a. cloudless, serene.

Cleasby-Vigfusson

adj. bright, serene, of the sky; h. veðr, Ísl. ii. 409, Gísl. 33.

heið-skírr
Zoëga

a. bright, cloudless (heiðskírt veðr).

Cleasby-Vigfusson

adj. bright, cloudless, of the sky, = heiðríkr; h. veðr, Stj. 17; h. himinn, Art.; í heiðskíru, in bright weather, Bret. 46.

heið-vanr
Zoëga

a. accustomed to the clear sky.

Cleasby-Vigfusson

adj. epithet of a tree, shady (?), Vsp.

heið-verða

No entry

Cleasby-Vigfusson

ð, [heið, f.], to honour, Hom. 160: this and the following three words are derived from heið, f., q. v.

heið-verði

No entry

Cleasby-Vigfusson

(heið-virði), n. honour; dýrð ok h., Hom. 157, 160.

heið-verðliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

(mod. heið-virðiliga), adv. respectfully, Hom. 150.

heið-viðri
Zoëga

n. bright weather.

Cleasby-Vigfusson

n. bright weather, Nj. 143, Fms. iv. 246, ix. 482, xi. 132.

heið-virðiligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

and heið-virðr, adj. honourable, worthy.

heið-þornir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., poët. the sky, Edda (Gl.)

heigull

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a kind of onion growing on the thatches of houses, Norse taklög, Björn.

II. metaph. a laggard. heiguls-ligr, adj., heiguls-skapr, m.

heikil-nef

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘hook-nose’ (?), a nickname, Fms., Fb, iii.

heila

No entry

Cleasby-Vigfusson

að, to make whole; h. e-m skaða sinn, to make good one’s scathe, N. G. L. i. 387.

HEILAGR
Zoëga

(acc. helgan (heilagan), pl. helgir (heilagir), &c.), a.

1) holy;

2) inviolable, sacred.

Cleasby-Vigfusson

adj., usually contracted before a vowel, whereby the root vowel becomes short, thus helgan, helgir, helgum, helgar, and the definite helgi, helga; but also uncontractcd, esp. in mod. usage, heilagir, heilagan, heilögum, definite heilagi; [Ulf. seems not to have known the word, and renders αγιος etc. by veihs; so also in Dan. and Swed. local names, holy places and temples are marked by a prefixed or suffixed vi-, e. g. Vi-borg, Odens-e (= Óðins-vé): heilagr is derived in a metaph. sense from heill, whole, and is consequently not so old as the primitive vé, veihs; so A. S. hâlag; Engl. holy; Hel. hêlag; Germ. heilig; Dan. hellig; Swed. helig]:

I. holy in heathen usage, helgar kindir, holy beings, Vsp. I; hár baðmr heilagr, 19, v. l.; heilög goð, holy gods; ginnheilög goð, Vsp.; heilakt land, Gm. 4; heilög (grind) fyrir helgum dyrum, 22; heilög vötn, 29, Hkv. 2. 1; heilög fjöll (hélug?), Fm. 26; helgu fulli, the holy toast of Odin, i. e. song, poetry, Edda (in a verse); af helgu skutli, from the holy table, Haustl. 4; þat vatn er svá heilakt, at …, Edda 11; …

Shortened here. Read the full article →

heilag-leikr
Zoëga

m. holiness.

Cleasby-Vigfusson

m. holiness, Fms. x. 319, xi. 207, Bs. passim.

heilag-liga
Zoëga

adv. holy.

Cleasby-Vigfusson

adv. holily, inviolably, 623. 53, Magn. 480, passim.

heilag-ligr
Zoëga

a. holy.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘holy-like,’ holy, Bs. i. passim, Hkr. ii. 338.

heilan
Zoëga

f. healing.

Cleasby-Vigfusson

f. healing, Fms. v. 217.

heila-brot

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. beating the brain, (mod.)

heila-bú

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the cerebellum, (mod.)

heila-böst

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl., medic. the brain membrane; fyrir framan ok aptan h., denoting the forehead and occiput, N. G. L. i. 172; þá er maðr heilundi er kora (a probe) kennir inn til heilabasta, Grág. ii. 91.

heila-köst

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. = heilabrot.

heild

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. wholeness, totality, (mod.)

HEILI
Zoëga

m. brain, = hjarni.

Cleasby-Vigfusson

a, m. the brain, Gm. 40, Edda 6, Hkr. i. 42, Grág. it. 11, Nj. 114, Fbr. 137, passim.

COMPDS: heilabrot, heilabú, heilaböst, heilaköst.

heilindi
Zoëga

n. good health.

Cleasby-Vigfusson

n. health, Hm. 67 (heilyndi), Hom. 149, 160, K. Þ. K., Grág. i. 278, ii. 134.

COMPDS: heilindisfar, heilindiskveðja.

heilindis-far

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. state of health, Mar. 125.

heilindis-kveðja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a wishing one health, Stj. 482, Karl. 93, v. 1.; van-heilindi, bad health, illness.

heilindr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wholesome; vötn hrein ok heilend, Stj. 609; værir þú heilendr sem Moyses, Eluc. 49.

heili-vágr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. healing liquor, balm, Trist.

HEILL
Zoëga

I)

a.

1) hale, sound; illa ~, in ill health; hann sagði at þar var vel heilt, he said they were all well there; kona eigi heil, enceinte; grœða e-n at heilu, to heal one fully;

2) whole, healed, in respect of wounds or illness, with gen. (verða ~ sára sinna); er um heilt bezt at binda, it is better to bind a hale than a hurt limb;

3) blessed, happy; njótið heilir handa, ‘bless your hands’, well done; kom ~! welcome, hail! far ~, farewell!

4) whole, entire; ~ hleifr, a whole loaf; sjau hundruð heil, full seven hundred;

5) true, upright; ráða e-m heilt, to give one a wholesome (good) advice; af heilum hug, af heilu, sincerely; heilt ráð, wholesome advice; heil kenning, a useful, profitable lesson.

II)

n. and f. luck, omen, foreboding; góðu (illu) ~i, in a good (evil) hour; mörg eru giptusamlig ~, there are many good auspices; fall er farar ~, a fall is a good omen; hann bað þeim ~ duga, he wished them good speed; ~um horfinn, forsaken by luck; ok var brugðit ~um sverðsins, the spell of the sword was broken. …

Cleasby-Vigfusson

1. n. and f. [Dan. held], good luck; the gender of this word varies.

A. Neut., which seems to be the older gender, an omen, auspice, foreboding; hver’ro bözt heill (pl.), which are the best auspices? the answer, mörg eru góð heill, there are many good auspices, Skv. 2. 19, 20, cp. 22; giptusamlegt heill, a favourable omen, Al. 13; the neut., which is obsolete elsewhere, has remained in the phrases, góðu heilli (bono augurio), íllu heilli (malo augurio), in a good, evil hour; íllu heilli bauð ek þér barnfóstr, Ísl. ii. 141; íllu heilli vartú skapað, Hom. 153; íllu heilli höfu vér hér dvalizt, Nj. 241; fórtú fá heilli heiman, with small luck, Ó. H. 107; verstu heilli, Heir. 4; góðu heilli, in a good hour, Fms. ix. 236, x. 18 (in a verse): talismans, of hidden magical runes written on ‘gumna heillum’ (on talismans?), Sdm. 16.

B. Fem. good luck, happiness:

1. plur., with the notion of being the gift of auspices or of an oracle, esp. in pl., so that the gender is dubious; fékk Ingólfr at blóti miklu ok leitaði sér heilla um forlög sín, Landn. …

Shortened here. Read the full article →

heilla
Zoëga

(að), v. to enchant, spell-bind, bewitch; heilluð ertu (thou art infatuated), ef þú ætlar, etc.

Cleasby-Vigfusson

að, [heill, f.; cp. Dan. hilde = to allure], to bewitch, enchant, spell-bind one; Ketill kvað þær heillaðar, Fms. vi. 110; síðr þik (?) um heilli halir, Hm. 130; ok muntú vera heilluð af úvætti þessum, Fas. iii. 177; heilluð ertu (thou art infatuated) ef þú ætlar minn hug grimman við þik, i. 194; sprota er hann heillar með augu þeirra manna er hann vill, Od. v. 47.

heilla-brigði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. a turn of luck, Fs. 151.

heilla-drjúgr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. fortunate, Grett. 150.

heilla-lauss

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. luckless.

heilla-leysi
Zoëga

n. ill-luck.

Cleasby-Vigfusson

n. ill luck, Nj. 206.

heilla-maðr
Zoëga

m. lucky man.

Cleasby-Vigfusson

m. a lucky man.

heilla-ráð
Zoëga

n. good advice, wholesome counsel.

Cleasby-Vigfusson

n. good advice or a lucky deed, Sks. 670, Fms. ii. 208.

heilla-vænligr
Zoëga

a. hopeful, promising.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), hopeful, promising, Grett. 93 A.

heilla-vænn
Zoëga

a. boding good luck, promising well.

Cleasby-Vigfusson

adj. promising, Fms. xi. 235: mann-heill, orð-heill, q. v.

heilleikr
Zoëga

m.

1) health;

2) sincerity, uprightness.

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), m. health, Fms. ii. 230: uprightness, Fas. iii. 160, Karl. 213.

heilliga
Zoëga

adv. fairly, candidly.

Cleasby-Vigfusson

adv. fairly, candidly, Sturl. ii. 67, Bs. i. 736.

heilligr
Zoëga

a. fair.

Cleasby-Vigfusson

adj. looking hale, whole.

heiló

No entry

Cleasby-Vigfusson

f., qs. heið-ló, [heidelo, Ivar Aasen], a sandpiper.

heilsa
Zoëga

I)

(að), v. to say hail to one, greet one (= biðja e-n heilan vera), with dat.;

~ á e-n = ~ e-m.

II)

f.

1) health;

2) restoration to health (hann var feginn heilsu sinni);

3) salvation.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. [Dan. helsen; Swed. helsa], health, Fms. vii. 241, x. 215, Sks. 620. Al. 24, Hom. 10, Bs. i. 337; sterk, góð h., strong, good health; veyk, lin, tæp h., poor, weak health, passim.

COMPDS: heilsubót, heilsubragð, heilsudrykkr, heilsufar, heilsugjafari, heilsugjöf, heilsugóðr, heilsugæði, heilsulauss, heilsuleysi, heilsulinr, heilsulítill, heilsuorð, heilsuráð, heilsusamligr, heilsusamr, heilsusterkr, heilsutapan, heilsutæpr, heilsuveiki, heilsuveykr.

2. að, [Dan. hilse], to say hail to one, greet one, with dat.; it was an ancient custom for the host to welcome (heilsa) the stranger, as may be seen from the following references:—Osvífr (the guest) kvaddi út Höskuld ok Rút (the master of the house), þeir gengu út báðir ok heilsuðu Osvífi, Nj. 21; hann (the master) gengr út ok heilsar Gísla (dat. the stranger), Gísl. 83; kona ein gékk til hurðar ok heilsar þeim ok spyrr þá at nafni, Fbr. 44 new Ed.; Þorsteinn gékk þegar til búðar Þorkels, en hann (Thorkel) heilsar honum vel ok spyrr hvat hann árnar, Lv. 33; Ólafr gengr inn á gólfit … en enginn heilsar honum ok þögðu allir, Háv. 39; in case the host was a great personage (a king, earl, or the like), the stranger used in token of honour or homage to walk up to him and greet him, ‘sit hail!’ ok er hann kom inn, heilsaði hann konungi, konungr tók kveðju hans, Eg. …

Shortened here. Read the full article →

heilsan
Zoëga

f. salutation, greeting.

Cleasby-Vigfusson

f. [Dan. hilsen], greeting, salutation, Fb. iii. 309, Fbr. 62, Hkr. iii. 79, Bs. i. 755.

COMPDS: heilsanarkveðja, heilsanarorð.

heilsanar-kveðja

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. greeting, Stj. 482.

heilsanar-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. id., Bs. i. 707.

heilsu-bót
Zoëga

f. improvement of health, recovery.

Cleasby-Vigfusson

f. health-bettering, healing, Hkr. ii. 386; til heilsubótar, Magn. 414, Bs.

heilsu-bragð
Zoëga

n. cure.

Cleasby-Vigfusson

n. a cure, ek skal sýna þér öruggt h., Fb. i. 439.

heilsu-drykkr
Zoëga

m. healing draught.

Cleasby-Vigfusson

m. a potion, draught, Al. 24, 656 B. 12.

heilsu-far
Zoëga

n. state of health.

Cleasby-Vigfusson

n. state of health, Grett. 153.

heilsu-gjafari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a healer, eccl.

heilsu-gjöf
Zoëga

f. cure, restoration to health.

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘gift of health,’ cure, Fas. iii. 277, Magn. 532: eccl. salvation, Stj. 141.

heilsu-góðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in good health.

heilsu-gæði

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. strong health.

heilsu-lauss
Zoëga

a. in bad health.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘health-less,’ in bad health.

heilsu-leysi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. bad health. Mar.

heilsu-linr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = heilsulítill.

heilsu-lítill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in weak health, Sturl. iii. 34.

heilsu-orð

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a word of salvation, (MS.) 656 and 555

heilsu-ráð
Zoëga

n. means to recover one’s health.

Cleasby-Vigfusson

n. counsel whereby to recover health, Fms. ii. 229.

heilsu-samligr
Zoëga

a. wholesome, salutary.

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), wholesome, salutary, Bs.

heilsu-samr
Zoëga

a. wholesome, salutary.

Cleasby-Vigfusson

adj. wholesome, Sks. 96.

heilsu-sterkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. strong in health.

heilsu-tapan
Zoëga

f. perdition.

Cleasby-Vigfusson

f. perdition, eccl., K. Á. 76.

heilsu-tæpr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. in poor health.

heilsu-veiki

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. weak health.

heilsu-veykr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having weak health.

heilundi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. one with a brain wound, Grág. ii. 91.

heil-brigði
Zoëga

f. health.

Cleasby-Vigfusson

f. [bragð], health, freq. in mod. usage.

heil-brigðr
Zoëga

a. hale, healthy.

Cleasby-Vigfusson

adj. hale, healthy, Fas. iii. 319, 644, freq. in mod. usage.

heil-brjóstaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hale-breasted,’ sincere, Fas. i. 23.

heil-eygr
Zoëga

a. ‘hale-eyed’, having sound eyes.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hale-eyed,’ Nj. 165, Grág. 1. 433, Fms. v. 143, Bs. i. 376.

heil-fættr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hale-legged,’ sound, Grett. 83.

heil-hjartaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hale-hearted,’ sincere, Sks. 90, v. 1.

heil-hugaðr
Zoëga

a. ‘whole-minded’, sincere.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘hale-minded,’ sincere, Sks. 90, Fagrsk. 14.

heil-hugi
Zoëga

m. sincere person.

Cleasby-Vigfusson

a, m. sincerity; heilhuga ráð, Fms. vii. 319; heilhuga friðr, Orkn.

2. a. sincere person; þetta líkaði Magnúsi jarli sem fullkomnum heilhuga, Orkn. 162; þvíat hann er heilhugi, Fms. v. 32; nú skal af slíku marka hversu mikill h. hann var, Sks. 730.

heil-hugliga
Zoëga

adv. sincerely.

Cleasby-Vigfusson

adv. sincerely, Barl. 10, Str. 87.

heil-mikill

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. considerably great.

heil-næmi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. wholesomeness.

heil-næmiligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. (-liga, adv.), wholesome, Hkr. i. 269.

heil-næmr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. wholesome, Fas. i. 411.

heil-ráðr
Zoëga

a. giving wholesome counsel; taking wholesome counsel.

Cleasby-Vigfusson

adj. giving wholesome counsel, Nj. 30, Fms. ix. 262, Grett. 110.

heil-ráðugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = heilráðr, Hom. 109.

heil-ræði
Zoëga

n. wise (wholesome) counsel.

Cleasby-Vigfusson

n. wholesome, wise counsel; ráð þú mér h. nokkur, segir Gunnarr, Nj. 85 (Gunnar to Njal); Gunnarr mælti til Njáls, heilræði em ek kominn at sækja at þér um eitt vanda-mál,—Makligr ertú þeirra, segir Njáll, ok réð honum ráðin, 71, Landn. 117, Sks. 548, Fb. ii. 52.

heil-samligr
Zoëga

a. wholesome, salutary.

Cleasby-Vigfusson

adj. wholesome, salutary, Stj. 69, K. Á. 20, Fms. i. 141.

heil-samr
Zoëga

a. wholesome, salutary.

Cleasby-Vigfusson

adj. salutary, Sks. 96, Skálda 210.

heil-smiðliga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. uprightly, Bs. i. 522.

heil-spen

No entry

Cleasby-Vigfusson

and heil-spenuð, f. adj. ‘hale-teated,’ of a cow, Gþl. 503.

heil-und
Zoëga

f. brain wound.

Cleasby-Vigfusson

f. a law term, a brain wound, Grág. ii. 11, passim. heilundar-sár, n. = heilund, Nj. 217.

heil-vita
Zoëga

a. indecl. ‘hale-witted’, of sound mind, sane.

Cleasby-Vigfusson

adj. indecl. ‘hale-witted,’ sane, Greg. 45, Bs. i. 755, N. G. L. i. 145.

HEIM
Zoëga

adv. home, homewards; sœkja e-n ~, to visit one; to attack one.

Cleasby-Vigfusson

adv. (prop. an acc. of heimr), home, homewards, Lat. domum, Nj. 4, 11, Fms. i. 51, Hrafn. 20; fara heim, to return home, Bs. i. 337; síðan fóru þau heim á leið, id.; en er hón var komin náliga heim, 341, and in endless phrases.

2. in phrases as, bjóða e-m heim, to bid one to a feast, heimboð; sækja e-n heim, to visit, attack one, in a hostile sense, passim: bæta heim fyrir sér, to make for one’s soul’s weal, Fms. iv. 63.

heima
Zoëga

I)

n. home (ganga til sins ~); at ~ mínu, at my house; eiga ~, to have one’s home, to live (Hallfreðr átti ~ at Haukagili).

II)

adv. at home, at, or in, one’s own house (halr er ~ hverr); sitja ~, to remain at home.

Cleasby-Vigfusson

d and að, to take one in, in the allit. phrase, hýsa ok heima e-n, ef maðr hýsir ok heimir útlagan mann, Gþl. 144; hafa hýst þá ok heimat, N. G. L. i. 123, (rare.)

HEIMA
Zoëga

I)

n. home (ganga til sins ~); at ~ mínu, at my house; eiga ~, to have one’s home, to live (Hallfreðr átti ~ at Haukagili).

II)

adv. at home, at, or in, one’s own house (halr er ~ hverr); sitja ~, to remain at home.

Cleasby-Vigfusson

adv.

I. neut. [Engl. home; Germ. heimath; Dan. hjem and hjemme]:—home, = heimili; en er kaupmenn drifu af skipi hverr til síns heima, Fms. vi. 109; skulu hvárigir öðrum þar íllt gera at heima mínu, Nj. 256; urðu þeir at ganga langa leið til síns heima, Bs. i. 47, Korm. 222, Stj. 393; til þíns heima, 484; ef eigi kemr tröll milli húss ok heima, Fms. viii. 41.

2. the phrase, eiga heima, to have a home, live; Hallfreðr átti heima at Haukagili, Fms. ii. 9; þeim megin árinnar sem hann átti h., Bs. i, Hkv. 2. 4, and passim.

II. at home; var Rútr h. at Rútsstöðum til sex vikna, Nj. 10; heima hafðir þú vit þitt, er þú sagðir mér til, Hrafn. 8; fátt var manna heima, Landn. 152; heima glaðr, cheerful, gladsome at home, Hm. 102; h. í görðum goða, Vþm. 2, passim: sayings, dælt er h. hvat, Hm. 5; halr er h. hverr, 35.

β. phrases, standa h., to square, be all right, of a measure or the like: the phrase, sitja heima sem mær til kosta (heima-sæta), to stay at home as a maid, Sams. S.; þat þykkjumk ek vita, at eigi munum vit allan aldr okkar úgiptar heima sitja, Sturl. …

Shortened here. Read the full article →

heiman
Zoëga

adv. from home; in some phrases the reference is to the marriage and dowry of women.

Cleasby-Vigfusson

adv. from home, Hbl. 2, Nj. 11, 142, passim; cp. héðan, handan, þaðan.

β. in the phrase, henni fylgdi heiman Breiðabólstaðr, the estate B. went with her from home, i. e. was her dowry, Landn. 61, 177; gefa heiman, to give from home, i. e. give in marriage, D. N. i. 723; göra heiman, to endow; ek görða þik heiman í þá ferð sem dóttur mína, Fms. vii. 121, Band. 31 new Ed., passim.

heiman-búnaðr
Zoëga

m. preparation for a journey from home.

Cleasby-Vigfusson

m. preparation for a journey from home, Stj. 366.

heiman-ferð
Zoëga

f. journey (voyage) from home.

Cleasby-Vigfusson

(heiman-för), f. a going from home, Nj. 195, Eg. 10, Jb. 388: = heimanfylgja, Stj. 175, N. G. L. i. 233.

heiman-fylgð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = heimanfylgja, N. G. L. i. 233.

heiman-fylgja
Zoëga

f. the dowry which the bride takes with her from home.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the dowry which a bride brings with her from home, opp. to mundr, Grág. i. 174. 313, Nj. 11, Sturl. iii. 179, Korm. 134, Stj. 570, N. G. L. i. 232, Gísl. 16, Ísl. ii. 9, 378, passim.

2. metaph. of a son, Dipl. iv. 5; but mostly of a church, cp. Engl. endowment, the church being regarded as the bride of Christ; h. kirkjunnar, Bs. i. 287, K. Á. 24. ☞ Fylgja is here prop. akin and another form of the word fúlga, q. v., and heiman-fylgja, qs. heiman-fúlga.

heiman-för
Zoëga

f. = heimanferð.

Cleasby-Vigfusson

f. = heimanferð, Grág. i. 147, Eg. 23.

heiman-förull
Zoëga

a. strolling from home.

Cleasby-Vigfusson

adj. strolling from home, Fas. i. 525.

heiman-gengt
Zoëga

a. n., in the phrase, eiga lítt ~, to have no time or opportunity to leave home.

Cleasby-Vigfusson

n. adj. in the phrase, eiga ekki h., to be bound to stay at home.

heiman-gjöf

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = heimanfylgja, Jb. 118.

heiman-görð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. an endowing, endowment, Grág. i. 336, D. N. passim.

heiman-kvöð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a summoning of neighbours, Grág. i. 130.

heima-alinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. home-bred.

heima-alningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. one home-fed.

heima-ból
Zoëga

n. homestead, manor.

Cleasby-Vigfusson

n. a homestead, mansion, Fms. ii. 90.

heima-bóndi
Zoëga

m. franklin or yeoman in a heimaból.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a franklin or yeoman in a heimaból, H. E. ii. 114.

heima-brunnr
Zoëga

m. home-well.

Cleasby-Vigfusson

m. a home well, Glúm. 390, Sturl. i. 191.

heima-bær

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the home-buildings, homestead, opp. to outlying storehouses and byres, Ann. 1319.

heima-dyrr
Zoëga

f. pl. entrance to a dwelling-house.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the ‘home-doors,’ the entrance to dwelling-bouses, Fær. 264, Grett. 121 A, Fs. 42 (= mod. bæjardyr).

heima-dýr

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. domestic animals, Barl.

heima-elskr
Zoëga

a. fond of staying at home.

Cleasby-Vigfusson

adj. ‘home-loving,’ a laggard, afraid to go out in the world, Fs. 4.

heima-fastr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. having a fixed home, H. E. ii. 85.

heima-fólk
Zoëga

n. home folk, household.

Cleasby-Vigfusson

n. home folk, Fms. ii. 160, Grett. 140.

heima-friðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. home-peace, Js. 95.

heima-griðungr
Zoëga

m. a bull kept at home.

Cleasby-Vigfusson

m. (heima-naut, n.), a bull kept at home, Vápn. 46, Sturl. i. 78.

heima-hagar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. home-pastures.

heima-hestr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘home-horse,’ stallion, opp. to úti gangs-hestr, a working horse, Hm. 82.

heima-hús
Zoëga

n. dwelling-houses.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. dwelling-houses, opp. to out-buildings, Fær. 264.

heima-jörð

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. = heimaból, Pm. 53.

heima-kominn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part., in the phrase, göra sik h., to make oneself as at home.

heima-kona
Zoëga

f. house-maid.

Cleasby-Vigfusson

u, f. = griðkona, a house-maid, Sturl. i. 73, iii. 193, Njarð. 370: medic. erysipelas, cp. farkonu-sótt.

heima-land
Zoëga

n. home estate.

Cleasby-Vigfusson

n. home-land, the home estate, Fms. ii. 90, Bs. i. 287, 841, D. I. i. 240, Vm. passim; an estate on which a church is built.

heima-lið

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = heimafólk, Sturl. i. 196.

heima-maðr
Zoëga

m. one of the household, a servant (= griðmaðr).

Cleasby-Vigfusson

m. = griðmaðr, a ‘home-man,’ dweller, servant, Eg. 52, 60, 165, Sturl. i. 72, Nj. 11, Stj. 482, Vm. 23.

heima-prestr
Zoëga

m. resident priest, parson.

Cleasby-Vigfusson

m. a resident priest, the parson, Fms. iv. 265, Bs. i. 652, Jm. 24.

heima-ríkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. tyrannical at home, Bjarn. (in a verse),

heima-seta
Zoëga

f. sitting at home.

Cleasby-Vigfusson

u, f. sitting at home, Grág. i. 41.

heima-sveit
Zoëga

f. = heimafólk.

Cleasby-Vigfusson

f. = heimafólk, Sturl. ii. 53.

heima-sæta

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a maid ‘sitting at home,’ unmarried.

heima-taða
Zoëga

f. the hay from the home-field.

Cleasby-Vigfusson

u, f. the hay from the home-field, Finnb. 340.

heima-tíund

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘home-tithe,’ i. e. the tithe of the estate on which a church is built, to be paid to the lay landlord, Vm. 19, Am. 90, D. N.

heima-vist
Zoëga

f. staying at home.

Cleasby-Vigfusson

f. staying at home, Bs. i.

heimfarar-leyfi

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. ‘home-leave,’ leave to go home, Eg. 31, Fms. viii. 395, Orkn. 284.

heimfara-þing

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a law term, a meeting to settle terms in case of distress for payment of debt; cp. the mod. phrase, undir atför at lögum, D. N. v. 424 (Fr.)

heimferðar-dagr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the day for returning home, Magn. 512.

heimferðar-leyfi
Zoëga

n. = heimleyfi.

Cleasby-Vigfusson

n. ‘home-leave,’ Fms. ix. 318.

heimila
Zoëga

(að), v. to give a title or right to a thing (~ði jarl þeim þat er þurfti at hafa).

Cleasby-Vigfusson

d and að, to give a title to a thing; þá hefir maðr heimild til ef maðr heimilar honum er forráð á aura sinna, Grág. ii. 191; hvárt sá maðr heimildi honum landit eðr eigi, 209; ef maðr selr manni eðr gefr þat er hann veit at þjófstolit er, ok villir hann heimild at, þó at hann vissi eigi þá er honum var heimildr, ok varðar skóggang, 190; hvar sem þeir kæmi við, heimilaði jarl þeim þat er þyrfti at hafa, Nj. 122; ábúð heimilar tekju, en landskyld heimilar lóð, N. G. L., Gþl. 329.

heimild
Zoëga

f. title, right.

Cleasby-Vigfusson

(heimold, Stj. 134), f. [Dan. hjemmel = authority; undoubtedly derived from Goth. haimoþli, by which Ulf. renders ἀγρός, Mark x. 29, 30, and thus nearly akin to heimili and heimoll; in Icel. only used in law phrases]:—a title, right, jus possessionis; hann seldi síðan þann sama graptar-reit ok heimoldir, Stj. 134; stefna til heimildar, to summon one for h., Grág. ii. 205; villa heimild at e-u, to give out a false account of one’s title to a thing, of stolen things, 190; nú ferr maðr á jörð manns ok tekr eigi heimild af þeim er á, N. G. L. i. 39; þau ríki er konungr hafði þá heimildum á tekit, to which the king had got the title, Fms. x. 45; heimild skal hverr maðr taka af sínum dróttni verka-sveins síns, Anal. 278; en veit ek at hann hefir eigi réttar heimildir á skóginum, Eb. 170.

COMPDS: heimildarkviðr, heimildarmaðr, heimildartak, heimildartaka, heimildartaki, heimildarváttr, heimildavandr.

II. in mod. usage gener. authority; það er engin heimild fyrir því, there is no authority for it. heimildar-laust, n. adj. without authority.

heimildar-kviðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a verdict of neighbours as to right of possession, Grág.

heimildar-maðr
Zoëga

m. a man from whom a title is derived.

Cleasby-Vigfusson

m. a man from whom a title is derived, Grág. ii. 205, Gpl. 537.

heimildar-tak
Zoëga

n. taking proper possession or title (~ á skóginum).

Cleasby-Vigfusson

n. a taking possession, title; honum þótti eigi at lögum hafa farit heimildartak á skóginum, i. e. he thought it was a bad, unlawful bargain, Eb. 178, N. G. L. i. 324.

heimildar-taka

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. id., Gþl. 493, 537.

heimildar-taki

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = heimildarmaðr, N. G. L. i. 324, Jb. 356.

heimildar-váttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a witness in case of disputed title, Grág. ii. 319.

heimilda-vandr
Zoëga

a. fastidious in regard to title.

Cleasby-Vigfusson

adj. fastidious in regard to title, Sturl. ii. 146.

HEIMILI
Zoëga

n. house, home, homestead (eiga ~ e-s staðar).

Cleasby-Vigfusson

n.; for an older form heimi see the compds with heimis-; [originally a compd from heima, home, and óðal, heimiðli, as seen from Ulf. haimoþli = ἀγρός, Mark x. 29, 30]:—a house, homestead, domicile, Eg. 535, Fms. vi. 358, xi. 18, Grág. i. 99, 146, Hkr. i. 184, Nj., passim in old and mod. usage.

COMPDS: heimilisbragr, heimilisbúi, heimilisfang, heimilisfastr, heimilisfólk, heimilishús, heimiliskviðr, heimiliskviðarvitni, heimilismaðr, heimilisnjóli, heimilisprestr, heimilissök, heimilistíðir, heimilisvist.

heimiliskviðar-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. the evidence of h., N. G. L. i. 140, 160, 316.

heimilis-bragr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. home-life.

heimilis-búi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a law term, a homestead neighbour summoned from the same house, Grág. i. 26, 191.

heimilis-fang
Zoëga

n. domicile.

Cleasby-Vigfusson

n. a law term, a domicile, Grág. i. 19, 146, 147, Nj.

heimilis-fastr
Zoëga

a. having a fixed homestead.

Cleasby-Vigfusson

adj. having a fixed homestead, Grág. i. 52, ii. 45, Vm. 97, D. I. i. 277, 303.

heimilis-fólk

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. folk of the same homestead.

heimilis-hús
Zoëga

n.

1) closet;

2) privy.

Cleasby-Vigfusson

n. a closet, Stj. 151, 199, Am. 37: a privy, Fb. i. 416, ii. 87, Fs. 183.

heimilis-kviðr
Zoëga

m. home-verdict.

Cleasby-Vigfusson

m. a verdict given by heimilisbúar; also called heimiskviðr, q. v.:

heimilis-maðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. an inmate, Grág. i. 145, Fas. i. 380.

heimilis-njóli

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m., a botan. term, rumex acutus, Hjalt.

heimilis-prestr
Zoëga

m. chaplain.

Cleasby-Vigfusson

m. a chaplain, Vm. 15, D. I. passim.

heimilis-sök
Zoëga

f. a charge that can be brought home to one.

Cleasby-Vigfusson

f. a law phrase, a ‘home-charge,’ a charge that can be brought home to one, Valla L. 226.

heimilis-tíðir

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. pl. home-service, Am. 37.

heimilis-vist
Zoëga

f. permanent habitation; vera ~um með e-m, to reside with one.

Cleasby-Vigfusson

f. a domicile, Hkr. iii. 364, Stj. 94.

heimill
Zoëga

a., e-m er e-t heimilt, one has a right to, is free to have a thing; ~ er maðr þeim, er hafa þurfu, the food is free to those who need it; kvað honum heimilan sinn styrk, his help should be at his disposal; segir, at þat var skylt ok heimilt, due and just; eiga heimilt (at gera e-t), eiga e-t heimilt, to have a right (to do a thing), to have at one’s disposal; láta e-m e-t heimilt, to give one a right to, to place at one’s disposal (lét Þ. honum heimilan hest sinn).

Cleasby-Vigfusson

vide heimoll.

heimis-búi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. = heimilisbúi, Grág. i. 191.

heimis-garðar

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. ‘home-yards,’ a homestead, Hm. 8.

heimis-haugr
Zoëga

m. ‘homestead-cairn’.

Cleasby-Vigfusson

m. a ‘home-how,’ Hbl. 45 (Bugge’s Emend.); vide haugr.

heimis-kviðr
Zoëga

m. = heimiliskviðr.

Cleasby-Vigfusson

m. = heimiliskviðr, defined in N. G. L. ii. 505 sqq.: a home-verdict, report made by one’s mates and fellows; in the saying, hættr er h. nema sér góðan geti, Sdm. 25; eigi skal heimiskvið annan at henda eðr ílltyngdir, no notice is to be taken of house-talk or evil tongues, Grág. i. 361.

heimoll
Zoëga

a. = heimill.

Cleasby-Vigfusson

adj., so spelt in Nj. 220, Eg. 163, 199, Fms. vi. 161, 185, Fs. 154, etc.; heimholt (wrongly), Sks. 60 new Ed.; heimull, Fms. vi. 207, vii. 160; later and usually heimill; [cp. Goth. haimoþli and Icel. heimili]

I. prop. ‘household,’ homely, domestic, of a thing or property, cp. Germ. ‘heimisch, einheimisch;’ hann lét öngu tortýna þar nema kvikfé heimilu (home cattle); but this sense is rare and obsolete.

II. metaph. as a law term, property in one’s full possession, at one’s free disposal; heimöl jörð, appropriated land, Fms. vi. 161 (in a verse); þér varð jörð heimöl, 185 (in a verse):—in the phrase, vera e-m heimill; enda er eigi mundrinn heimill, sá er hann handsalar hinn heimski maðr, i. e. it is not a good, lawful bargain, it is not valid, Grág. i. 177; en hann hirdir aldri, at hverjum hann keypti, ef honum var heimilt selt, Ó. H. 114; því eru borð sett at heimoll er matr þeim er hafa þurfu, the meat is at the free disposal of those who wish to have it, Nj. 220; ok vera öllum matr heimill (heimöll, Hb.), Landn. 193; kvað honum heimilan skyldu sinn styrk nær sem hann þyrfti, his help should be at his disposal whensoever he stood in need of it, Orkn. …

Shortened here. Read the full article →

heimolleikr
Zoëga

m. intimacy.

Cleasby-Vigfusson

(heimull-), mod. heimugleikr (-leiki), m. privacy, intimacy; kærleiki með h., Bs. i. 809; h. ok vinátta, Fms. v. 176 (v. l.), Bs. (Laur. S. passim), Mar.

2. mod. secrecy; þeir töluðu milli sín margan heimuleik, Bs. ii. 54.

heimolliga
Zoëga

adv.

1) with full right to possession;

2) privately (fá e-m e-t ~).

Cleasby-Vigfusson

(heimull-), mod. heimugliga, adv. duly, with full title to possession; hvert er þat land er ek má fá Haraldi heimolliga, ef ek hefi úskert Dana-veldi? Fms. i. 85, cp. Hkr. (l. c.) 197; at þér mættuð byggja h. ok einsliga í þessari laudsins hálfu, Stj. 223.

2. privately, Fb. i. 83, Bs. ii. 28.

β. mod. secretly, Fms. xi. 443 (MS. of the 15th century).

heimolligr
Zoëga

adv.

1) intimate;

2) private (~ klerkr).

Cleasby-Vigfusson

mod. heimugligr, adj. intimate, Bs. i. 801 (Laur. S. passim); kærastr ok heimolligastr, Mar.

2. private; h. hús ok herbergi, a private closet, Stj. 105; hans h. fólk, his household folk, id.; h. klerkr, a private clerk or chaplain, Fms. xi. 443; h. vinr, Fas. ii. 490; h. hús, a privy, Grett. 98 A.

β. mod. secret, Germ. heimlich.

HEIMR
Zoëga

(-s, -ar), m.

1) a place of abode, a region or world (níu man ek heima); spyrja e-n í hvern heim, to ask one freely;

2) this world (segðu mér ór heimi, ek man ór helju); koma í heiminn, to be born; fara af heiminum, to depart this life; liggja milli heims ok heljar, to lie between life and death;

3) the earth; kringla heimsins, the globe.

Cleasby-Vigfusson

m. [Ulf. heimos (fem. pl.) = κώμη; A. S. hâm; cp. Eng. home, and in local names -ham; O. H. G. haim; Germ. heim; Dan. hjem; Swed. hem]:—prop. an abode, village, and hence land, region, world:

I. abode, land,

1. partly in a mythol. sense, each heimr being peopled with one kind of beings, gods, fairies, men, giants, etc.; níu man ek heima, I remember nine abodes, Vsp. 2, and also Alm. 9 sqq., Vþm. 45, refer to the mythol. conception of nine heavens, nine kinds of beings, and nine abodes, cp. Goð-heimr, God-land, Yngl. S., Stor.; Mann-heimar, Man-land, the abode of men, Yngl. S.; Jötun-heimar, Giant-land; Álf-heimr, Elf-land, Fairy-land; Nifl-heimr, Mist-land, the world below, Edda, Gm.; Undir-heimar, the nether world, Fms. iii. 178, Fas. iii. 391; Upp-heimr, the ‘Up-land,’ Ether, Alm. 13; cp. also Sól-heimar, ‘Sun-ham,’ Sunniside, freq. as a local name, Landn.; vind-h., ‘wind-ham,’ the heaven, Vsp. 62; sá heimr er Múspell heitir, Edda 3; heyrir blástr hans í alla heima, 17: the phrase, spyrja einn í alla heima, to ask one freely; …

Shortened here. Read the full article →

heimska
Zoëga

f. folly, nonsense.

Cleasby-Vigfusson

1. u, f. folly, Am. 83, Fbr. 142, Fms. ii. 156, Ó. H. 109, Anal. 246, passim.

COMPDS: heimskuliga, heimskuligr, heimskutal, heimskuverk.

2. að, to mock one, 656 C. 35, H. E. i. 505 (impers.)

heimskingi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a fool, simpleton.

HEIMSKR
Zoëga

a. foolish, silly; verðr opt heitum ~ maðr feginn, fair words often make a fool s heart rejoice.

Cleasby-Vigfusson

adj. [heima], foolish, silly, prop. ‘homish,’ of one who has never been from home, as in the saying, heimskt er heimalit barn, homish (silly) is the home-bred bairn: heimskr, drill, is opp. to horskr, Hm. 93; h. maðr, 19; heimskir halir, fools, bad men, Sdm. 24: the saying, verðr opt heitum heimskr maðr feginn, fair words make a fool’s heart leap for joy, Þorst. St. 55; heimskir menn, Nj. 33: an idiot, Grág. i. 177; h. ok úráðvandr, Fs. 51; sá skal hýðing valda er heimskastr er á þingi, N. G. L. i. 349: nicknames, Ketill Heimski, Hrafn H., Hreiðarr H., Óttarr H., Landn., Hdl., Fms.; cp. Lat. Brutus.

heimsku-liga

No entry

Cleasby-Vigfusson

adv. foolishly, Sks. 685.

heimsku-ligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. foolish,

heimsku-tal

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. foolisb talk,

heimsku-verk
Zoëga

n. foolish deed.

Cleasby-Vigfusson

n. a foolish deed, Karl. 20.

heimsk-liga
Zoëga

adv. foolishly; láta ~, to play the fool.

Cleasby-Vigfusson

(proncd. heimsliga, Fb. i. 259), adv. foolishly; láta h., to play silly pranks, behave like an idiot, Fms. iii. 179, vi. 217, Fas. i. 9, Fs. 32, 150; fara h., Boll. 352; hlaupa hart ok heimsliga, Fb. i. 259.

heimsk-ligr
Zoëga

a. foolish, silly (heimsklig orð).

Cleasby-Vigfusson

(proncd. heimsligr, 623. 19, Sturl. ii. 34 C, Fas. ii. 326), adj. foolish, silly, Sks. 73, 302, Fms. vi. 208; h. orð, foolish (foul) language, Sturl. ii. 34, passim; h. gaman, Fs. 71.

heimsk-máligr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. foolish-spoken, 686 B. 2.

heimsk-orðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. = heimskmáligr, Pass. 13. 2.

heimsóknar-vargr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. one who makes an inroad, a burglar, N. G. L. i. 405.

heimsóknar-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. a witness in a case of heimsókn, Gþl. 155.

heimstefnu-váttr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a witness in a case of h., N. G. L. i. 217.

heimstefnu-vitni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. testimony in a case of h., Gþl. 475.

heims-aldr
Zoëga

m. age of the world.

Cleasby-Vigfusson

m. aetas mundi, Stj. 25, Rb. 392, Fas. ii. 13.

heims-álfa
Zoëga

f. quarter (part) of the world.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a quarter of the world, Edda 151 (pref.)

heims-brestr
Zoëga

m. crash of the world.

Cleasby-Vigfusson

m. crash of the world, Nj. 272.

heims-bygð
Zoëga

f. the peopled world.

Cleasby-Vigfusson

f. the peopled world, Rb. 380, Stj., Hom.

heims-endi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. the world’s end, Stj. 68, 92: temp. the end of the world.

heims-kringla

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. orbis terrarum, Sks. 606, Trist. 7: the name of the work of Snorri, given it by Thormod Torfæus (died 1719), from the first words in one of the vellum MSS., ‘Kringla heimsins,’ etc., whence Heimskringla; as the old name of the Aeneid was ‘Arma.’ This name was for the first time used in the Edit. of Peringsköld 1697.

heims-skapan

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-sköpun), f. creation, Stj. 279.

heims-skaut

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the poles, Fs. ii. 97 (in a verse); the earth being conceived as a sheet stretched out (mod.), Norðr-h., the North pole; Suðr-h., the South pole.

heims-slit
Zoëga

n. pl. the end of the world.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. the end of the world, Bs. i. 432, Stj. 124.

heims-sól
Zoëga

f. the sun; undir heims-sólu, on earth.

Cleasby-Vigfusson

f. the sun, Fms. vi. 422.

heims-staða

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. aetas mundi, 625. 178, Rb. 82, 84, 88, Fb. i. (pref.), Bs. ii. 3.

heims-stjórn

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. the ruling of the world, Mar.

heims-stýrir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. the ruler of the world, Lex. Poët.

heims-vist
Zoëga

f. living, dwelling.

Cleasby-Vigfusson

f. living, dwelling, 625. 93, Magn. 428, Fms. ii. 239: dwelling in a place, N. G. L. i. 391, Hom. 115.

heims-þriðjungr
Zoëga

m. = heimsálfa.

Cleasby-Vigfusson

m. = heimsálfa (in the old sense), Hkr. i. 5.

heimta
Zoëga

I)

(-mta, -mtr), v.

1) to draw, pull; ~ upp akkeri, to weigh anchor; fig., ~ sik fram með fégjöfum, to make one’s way by giving presents; ~ sik í vináttu við e-n, to get on friendly terms with one; ~ nyt af fé, to milk cattle;

2) to get back, recover, regain (þóttust þeir hafa hann ór helju ~n); esp., to get home the sheep from the summer pastures;

3) to claim (~ e-t at e-m); ~ arf, skuld, toll, to claim an inheritance, debt, toll; ~ vilmæli, to claim the fulfilment of a promise; ~ e-n á tal við sik, to ask for an interview with one;

4) impers., e-n heimtir, one longs (slíks var ván, at þik mundi þangat ~);

5) refl., ~st fram at aldri, to advance in years; ~st saman, to gather together, join (heimtust brátt skip hans saman).

II)

f.

1) claim, demand (of payment due to one);

2) esp. in pl. (heimtur) bringing home sheep from the summer pastures (verða ~ góðar).

Cleasby-Vigfusson

u, f. a claim, demand, of payment due to one, or the like, Sturl. i. 113, Grág. ii. 379, K. Á. 84, Fb. i. 471, (fjár-heimta, arf-h.)

2. esp. in pl. (heimtur), a bringing home sheep from the summer pastures; þat var eitthvert sinn um haust at heimtur vóru íllar á fé manna, ok var Glúmi vant margra geldinga, Nj. 26; haust-heimtur, Band. 4; skaut mjök í tvau horn um heimtur Odds frá því er verit hafði, id.; ok er á leið haustið ferr hann á fjall, verða heimtur góðar, ok missir engis sauðar, 3; al-heimtur, gathering in all one’s sheep, cp. Glúm. ch. 7, Rd. 4, Eb. ch. 18, Nj. ch. 16; very freq. in mod. usage.

HEIMTA
Zoëga

I)

(-mta, -mtr), v.

1) to draw, pull; ~ upp akkeri, to weigh anchor; fig., ~ sik fram með fégjöfum, to make one’s way by giving presents; ~ sik í vináttu við e-n, to get on friendly terms with one; ~ nyt af fé, to milk cattle;

2) to get back, recover, regain (þóttust þeir hafa hann ór helju ~n); esp., to get home the sheep from the summer pastures;

3) to claim (~ e-t at e-m); ~ arf, skuld, toll, to claim an inheritance, debt, toll; ~ vilmæli, to claim the fulfilment of a promise; ~ e-n á tal við sik, to ask for an interview with one;

4) impers., e-n heimtir, one longs (slíks var ván, at þik mundi þangat ~);

5) refl., ~st fram at aldri, to advance in years; ~st saman, to gather together, join (heimtust brátt skip hans saman).

II)

f.

1) claim, demand (of payment due to one);

2) esp. in pl. (heimtur) bringing home sheep from the summer pastures (verða ~ góðar).

Cleasby-Vigfusson

t, [Swed. hämta; akin to heim, prop. to fetch home]:- to fetch:

1. to draw, pull; þá bauð jarl at h. þá at landi, to pull them ashore, 623. 35; taka hendi sinni í stúfinn tungunnar ok h. (to pull) hana, Fb. ii. 386; þá heimtir hann togit hart, Konr. 31 (MS.), 33; þá vildu þeir h. snöruna at hálsi honum, Mar.: metaph., heimti hann sik fram með fégjöfum við konunginn, he made his way with the king by money, Fms. xi. 325; Einarr kom á fund konungs, ok heimti sik fram með fégjöfum, Fb. iii. 445; h. sik í vináttu við e-n, to contract friendship with one, Fms. vi. 52; h. nyt af fé, to milk cattle, K. Þ. K. 78, Bs. i. 189: impers. (rare), þegar er saman heimtir með þeim, when they come up to one another, Al. 143; slíks var ván eigi lítil, at þik mundi þangat heimta (v. l. langa, Fs. 104), that thou shouldest be drawn thither, long to go thither, Fms. ii. 212.

2. to call on one; konungr heimti til sín Sigurð ullstreng, Fms. vii. 17; þá heimtu þeir konung á tal, they had an interview with the king, 273, Lv. 42; þá var Joseph heimtr ór myrkva-stofu, Ver. 17; þá skal hann h. …

Shortened here. Read the full article →

heimtari

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a usurer, Stj. 304.

heimting
Zoëga

f. claim, demand.

Cleasby-Vigfusson

f. a claim, demand, Grág. i. 97, 334, Ld. 50, Fms. ii. 287.

heimul-leikr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-leiki), heimolleikr, vide heimoll.

heim-alinn

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. = heima-alinn.

heim-alningr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. = heima-alningr.

heim-boð
Zoëga

n. invitation, feast.

Cleasby-Vigfusson

n. a ‘home-bidding,’ invitation, a feast, Nj. 51, Fms. i. 54, Eg. 66, Orkn. 320: a law phrase, reclamation, N. G. L. i. 41, Gþl. 406, Grág. i. 381, passim.

heim-böllr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., Lat. orbis terrarum, the globe, world, Eluc. 19.

Heim-dalr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m., with single l, not Heimdallr, as shewn from the gen. -dalar, not -dalls; a later form used in the Rímur was Heimdæl-l, Þrymlur 1. 8:—the god Heimdal, Edda, whence the poem Heimdalar-galdr, m. id. The etymology has not been made out: Heimdal was the heavenly watchman in the old mythology, answering to St. Peter in the medieval legends; respecting him vide Edda 17 (Sksm.) and passim, Gm. 13: he was also regarded as the father and founder of the different classes of mankind, see Rm. and Vsp. 1,—meiri ok minni mögu Heimdalar, the higher and lower sons of H., i. e. all men.

II. a ram in Edda (Gl.) is called heimdali.

heim-dragi
Zoëga

m. a stay-at-home; hleypa heimdraganum, to see the world.

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘home-dragger,’ laggard, Fms. vii. 121, Fs. 177 (in a verse), Art. 89, Konr. 10, Lex. Poët.

heim-ferð
Zoëga

f.

1) going home, return home;

2) inroad into one’s home, atför, heimsókn.

Cleasby-Vigfusson

f. a going home, Eg. 66, Fms. iv. 269, ix. 474, Jb. 8: an inroad into one’s home = atför, heimsókn, Ld. 262, Eg. 73, Fms. viii. 9, xi. 239.

COMPDS: heimferðardagr, heimferðarleyfi.

heim-friðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a law term, home-peace, home security, D. N. i. 215, 245.

heim-fúss
Zoëga

a. longing for home.

Cleasby-Vigfusson

adj. longing for home, Fms. vii. 48, vi. 238, Sturl. i. 84, Fb. ii. 360.

heim-fýsi

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a longing for one’s home.

heim-för
Zoëga

f. = heimferð.

Cleasby-Vigfusson

f. a going home, return home, Fms. vii. 48, xi. 60, Hkv. 2. 34: an inroad, Eg. 12, v. l.

COMPDS: heimfararleyfi, heimfaraþing.

heim-ganga
Zoëga

f. going home.

Cleasby-Vigfusson

u, f. a going home, Sturl. i. 43.

heim-gás
Zoëga

f. tame goose.

Cleasby-Vigfusson

f. a home goose, a tame goose, Grett. 90, Korm. 206, Edda (Gl.)

heim-hagi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. [cp. átt-hagi, Dan. hjem-stavn], a home-field, D. N. i. 581; in Hm. 156 we propose to read heimhaga for heimhuga.

heim-hamr
Zoëga

m. one’s own skin.

Cleasby-Vigfusson

m. ‘home-skin,’ one’s own skin, Hm. 156; vide hamr.

heim-kváma
Zoëga

f. return home.

Cleasby-Vigfusson

(heim-koma), u, f. return home, Fms. i. 290, Sturl. i. 213: the phrase, missa heimkvámu, to miss one’s return, be slain in foreign parts, answering to ἀπολέσαι νόστιμον ημαρ, Od.; misti þar margr maðr heimkvámu, Fas. i. 385, (Skjöld. S., which is a paraphrase from an old lost poem); at margr missi heimkvámu í þeima styr, Sighvat, Hkr. iii. 40 (in a verse). heimkvámu-dagr, m. the day of coming home, νόστιμον ημαρ, Lex. Poët.

heim-kynni
Zoëga

n. home, household.

Cleasby-Vigfusson

n. a home, household, Ísl. ii. 392, Magn. 484, Hkr. ii. 273.

heim-leið

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. ‘home-way,’ going homewards, Mart. 129, Hom. (St.)

heim-leiðis
Zoëga

adv. homewards (fara ~).

Cleasby-Vigfusson

adv. homewards, Eg. 589, Fms. iv. 278, xi. 55, Fs. 57, Ld. 48, passim.

heim-lenzkr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. native, Sks. 375.

heim-leyfi
Zoëga

n. leave to go home.

Cleasby-Vigfusson

n. = heimfararleyfi, Fms. vi. 445, vii. 182, xi. 248, Hkr. ii. 261.

heim-ligr
Zoëga

a. worldly.

Cleasby-Vigfusson

adj. worldly, Magn. 466, Stj. 546, Bs. i. 97.

heim-nár

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. a law term, ‘home-corpse,’ thus defined, sá maðr heitir h. er dreginn er til stokks eða til stumns (= stofns) ok höggnar af bæði hendr ok fætr, en um þat verk verða þrír menn útlagir nema hann vili færum kenna, N. G. L. ii. 506; cp. gálgnár etc.

heim-reið
Zoëga

f.

1) ride home;

2) inroad, attack.

Cleasby-Vigfusson

f. a ‘home-raid,’ inroad, attack, Eg. 279.

heim-röst

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a lane leading up to houses (Icel. traðir), Gþl. 414, 445.

heim-sókn
Zoëga

f.

1) visit;

2) inroad, attack on one’s home (veita e-m ~).

Cleasby-Vigfusson

f. [cp. Scot. hamesucken], an inroad or attack on one’s home, Nj. 197, Fms. iii. 23, vii. 299.

COMPDS: heimsóknarvargr, heimsóknarvitni.

II. a visit, Sturl. i. 72.

heim-speki

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. philosophy, Col. ii. 8; and heim-spekingr, m. a philosopher, now freq. and prob. formed in the 16th century from the Germ. welt-weisheit; a poem Heimspekinga-skóli exists, written at the end of the 17th century.

heim-stefna

No entry

Cleasby-Vigfusson

u, f. a law term, a citation served at one’s home, Gþl. 264.

COMPDS: heimstefnuváttr, heimstefnuvitni.

heim-stöð
Zoëga

f. homestead.

Cleasby-Vigfusson

f. a homestead, Vsp. 56.

heim-sækja

No entry

Cleasby-Vigfusson

sótti, [Dan. hjemsöge], to visit, Lv. 108, Fms. v. 236, Valla L. 218, Glúm. 354, (better in two words.)

heim-ván
Zoëga

f.

1) prospect of coming home;

2) prospect of salvation.

Cleasby-Vigfusson

f. expectation of coming home; hann sagði sína heimván í efztu viku Föstu, Sturl. i. 25.

2. eccl. departure, Germ. ableben; þat get ek ekki merkja heimván þína, Fms. vii. 108, cp. Fél. vii. p. xiv. pref.; hann svaraði, mér lizt, herra, sem þér munið eigi lengi hér eptir þurfa at berjast við heiminn,—Biskup mælti, því er gott at taka, eg á góða heimvon, taken from Jón Halldórsson’s Lives of Bishops, referring to the death of Jón Vídalín (A. D. 1720).

heim-þegi

No entry

Cleasby-Vigfusson

a, m. a ‘home-dweller,’ a member of one’s household; this word occurs several times on Danish stones, vide Rafn 184, 185, 197, 217, 218.

heim-þingaðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

(-uðr), m. a visitor; hanga h. = Odin (vide haugi), Ísl. ii. 353 (in a verse); herju h., the husband of the ogress, i. e. the giant Hrungnir, Haustl. 19.

HEIN
Zoëga

f. hone, whetstone.

Cleasby-Vigfusson

f. [A. S. hân; Engl. hone; Dan. heen], a hone, Edda 48, 59, Sturl. ii. 62, Fms. vi. 374: a nickname of the Danish king for his meekness, Knytl. S.

COMPDS: heinarbrýni, heinarsufl, heinþynntr.

heinar-brýni

No entry

Cleasby-Vigfusson

n. = heinbrýni, Fas. iii. 43.

heinar-sufl
Zoëga

n. the grease or liquor which mowers put on the whetstone.

Cleasby-Vigfusson

(heinar-smjör, hone-grease, Fb. iii. 425), n. the liquor in which mowers dip the whetstone, Fms. vi. 374: in poetry the sword is called hein-flet, hein-land, hein-vandill, the flat, land, rod of the hone, Lex. Poët.

Heinir

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. pl. the inhabitants of the Norse county Heiðmörk, Fms. xii. Hein-verskr, adj. from Haðaland, Hkr. i. (in a verse).

hein-berg
Zoëga

n. hone-quarry.

Cleasby-Vigfusson

n. a hone-quarry, Edda 58.

hein-brýni
Zoëga

n. hone, whetstone.

Cleasby-Vigfusson

n. a hone, whetstone, Fas. iii. 43.

hein-þynntr

No entry

Cleasby-Vigfusson

part. hone-whetted, of a sword, id.

HEIPT
Zoëga

f.

1) feud, deadly war; vinna e-m ~, to wage war against one; deila ~ir, to wage deadly feud;

2) deadly hatred, spite (meirr af ~ en ást); ~ ok harðindi, ill-will and tyranny; hafa ~ á e-m, to hate.

Cleasby-Vigfusson

better heift, f. [Ulf. haifsts = ἔρις, ἐριθεία, ἀγών, cp. haifstjan = ἀγωνίζεσθαι; akin is Germ. heftig, whence mod. Dan. hæftig]:—the earliest sense is feud, deadly war; vinna e-m heipt, to wage war (do battle) against one, Vkv. 10; deila heiptir, to wage deadly feud, Hkv. 1. 44; senda e-m heiptar-boð, to challenge one to combat, Fas. iii. 27 (in a verse): hereto belong such poët. epithets as, heiptar-nýtr, heiptar-strangr, heipt-bráðr, heipt-fíkinn, heipt-glaðr, heipt-mildr, heipt-minnigr, heipt-móðr, heipt-örr, heipt-snarr, = mighty in war, warlike, all of them used as ‘ornamental’ epithets of praise, vide Lex. Poët.: as also heiptar-hvessir, m. a war kindler, id.

β. bane; heipt hrísungs, the bane of a copse, i. e. fire, Ýt. 19: in the old poems Hm. and Sdm. heipt seems used in a peculiar sense, viz. an imprecation, spell, Hm. 136, 152, Sdm. 12, 36, and perh. Eb. in the Máhlíðingavísur.

2. evil doings, injury; eiga e-m heiptir at gjalda, Hkr. i. 85, Korm. (in a verse); gjalda e-m harma ok heiptir, Ó. …

Shortened here. Read the full article →

heiptar-blóð
Zoëga

n. bloodshed.

Cleasby-Vigfusson

n. a law phrase, bloodshed; saurga í heiptarblóði, to stain (a holy place) with bloodshed, Eb. 12; þá kom heiftarblóð fyrst á jörð, Ver. 6 (the blood of Abel).

heiptar-fenginn
Zoëga

a. breathing hatred against one.

Cleasby-Vigfusson

adj. breathing hatred against one, Ld. 232.

heiptar-hugr
Zoëga

m. wrath, hatred (hafa heiptarhug á e-m).

Cleasby-Vigfusson

m. wrath, Fb. iii. 320.

heiptar-hönd

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. a foe’s band; leggja heiptar hendr á e-n, Stj. 486; með sinni heiptar hendi, 436.

heiptar-mál
Zoëga

n. words breathing hatred.

Cleasby-Vigfusson

and heiptar-orð, n. pl. words breathing hatred, Karl. 438, Fas. i. 191, ii. 358.

heiptugr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. baneful: in the allit. law phrase, heiptugri hendi, infesta manu, K. Á. 36, 40, Gþl. 378.

heipt-gjarn
Zoëga

a. spiteful.

Cleasby-Vigfusson

adj. spiteful, Bkv. 10.

heipt-kviðr

No entry

Cleasby-Vigfusson

m. unkind, evil words, Ad. 22.

heipt-mögr
Zoëga

m. foeman, adversary.

Cleasby-Vigfusson

m. a foeman, adversary, Hm. 149.

heipt-rækni

No entry

Cleasby-Vigfusson

f. (heipt-rækinn, adj.), vindictiveness, Hom. (St.) 49.

heipt-rækr
Zoëga

a. vindictive, revengeful.

Cleasby-Vigfusson

adj. vindictive, Bs. i. 8.

heipt-úð
Zoëga

f. deadly hatred, revengefulness.

Cleasby-Vigfusson

f. deadly hatred, Ver. 26.

heipt-úðigr

No entry

Cleasby-Vigfusson

adj. vindictive, Eb. 17 new Ed., Fbr. 35, Fms. vi. 42, 295.

heipt-yrði
Zoëga

n. pl. words of hatred.

Cleasby-Vigfusson

n. pl. words of hatred, Edda 77, Am. 85, Fm. 9.

heit
Zoëga

n.

1) solemn promise, vow; efla (stofna, festa) heit, to make a vow; strengja e-s ~, to make a solemn vow;

2) pl. threats (hann stóð undir heitum ok illyrðum).

Cleasby-Vigfusson

n. a solemn promise, vow; munu yðr heit hans öll föst, Eg. 28, Þorst. St. 55; efnt þykkisk þú hafa heit þín, en nú eru eptir mín heit, Nj. 59; en í engum heitum (engagement) vil ek bindask, Ó. H. 32: in sing. a vow, holy vow, kvað engan hlut batna munu við þat heit, Rd. 248; er honum þótti sem þegit mundi heitið, Glúm. 348; efla heit, to make a vow, Gísl. 90; stofna heit, id., Fms. ii. 16, Sturl. i. 222; festa heit, id., Bs. i. 184: but esp., strengja heit, to make a solemn vow (in the heathen time, whence heit-strenging), Fs. 122, Ísl. ii. 166, Fms. i. 3, xi. 26, Fb. ii. 353, Hrafn. 5; enda heit sitt, Fb. ii. 371: eccl. a vow, offra Drottni heit sín, Stj. 429; heit öll ok testamenta, K. Á. 216: a promise (in marriage), hann bað konunnar ok fékk heitið hennar, Edda 23; bregða föstu heiti, to break a promise, Alm. 5.

HEIT
Zoëga

n.

1) solemn promise, vow; efla (stofna, festa) heit, to make a vow; strengja e-s ~, to make a solemn vow;

2) pl. threats (hann stóð undir heitum ok illyrðum).

Cleasby-Vigfusson

n. pl. [cp. Ulf. wota = ἀπειλή], threatening words or gestures, threats, Lat. minae; standa undir heitum ok íllyrðum, Bs. i. 728; heit ok harðyrði, Barl. 194; köld heit, Edda (Ht.); þeirra heit dvínuðu, Edda (in a verse); af heitum, from his threatening gestures, Am. 19.

heita
Zoëga

I)

(heit; hét, hétum; heitinn), v.

1) to call give a name to;

Grímni mik hétu, they called me G.;

heitinn eptir e-m, called (named) after one;

2) to call on one;

~ e-n á brott, to call on one to be gone, bid one go (heitit mik héðan);

~ á e-n, to exhort one (in battle);

to invoke (~ á hinn heilaga Ólaf);

~ á e-n til e-s, to invoke (appeal to) one for a thing (hann hét á Þór til fulltings);

3) intrans., the pres. ‘heiti’ (not ‘heit’), to be hight, be called;

Óðinn ek, nú heiti, now I am called Odin;

Ólafr heiti ek, my name is O.;

Úlfr hét maðr, there was a man, whose name was U.;

bœr heitir á Bakka (at búrfelli), there is a farm called B.;

~ (to be reckoned) frjáls maðr, hvers manns níðingr;

4) with dat. to promise (~ e-m e-u);

mantu, hverju þú hézt mér, do you remember what you promised me?

~ e-m hörðu, to threaten one;

Bárði var heitit meyjunni, the maid was promised to B.;

5) refl., ~st, to vow, plight one’s faith (þeir hétust reka Hákon ór landi);

~st e-m, to vow one’s person to one (~st hinum heilaga Ólafi konungi);

to be betrothed to one. …

Cleasby-Vigfusson

1. tt, [heitr], to heat; hón heitti steinana, Lv. 70; hann lét taka sement ok heita í katli, Fms. vi. 153; h. spjót í eldi, Fas. ii. 29; sólin heitir hafit, Rb. 444.,

2. to brew; heita mungát, Bs. i. 339, 340, K. Þ. K. 100, Finnb. 294, Eg. 88; heita öl, 148, Hkv. 3; heita til Jólanna, to brew for Yule, Orkn. 112;—the ancients used to drink fresh-brewed ale.

2. u, f. brewing, N. G. L. ii. 249, iii. 197; öl-heita, ale-brewing, Landn. 215.

COMPDS: heitugagn, heituhús, heitukerald, heituketill, heitukona, heitumaðr, heituviðr.