Chapter 1
Ár var, þats Sigurðrsótti Giúka,
Vǫlsungr ungi,er vegit hafði;
tók við tryggðomtveggia brœðra,
seldoz eiða,eliunfrœknir.
Vǫlsungr ungi,er vegit hafði;
tók við tryggðomtveggia brœðra,
seldoz eiða,eliunfrœknir.
Mey buðo hánomok meiðma fiǫlð,
Guðrúno ungo,Giúka dóttur;
drukko ok dœmðodœgr mart saman,
Sigurðr ungiok synir Giúka.
Guðrúno ungo,Giúka dóttur;
drukko ok dœmðodœgr mart saman,
Sigurðr ungiok synir Giúka.
Unz þeir Brynhildarbiðia fóro,
svá at þeim Sigurðrreið í sinni,
Vǫlsungr ungi,ok vega kunni.
Hann um ætti,ef hann eiga knætti!
svá at þeim Sigurðrreið í sinni,
Vǫlsungr ungi,ok vega kunni.
Hann um ætti,ef hann eiga knætti!
Seggr inn suðrœnilagði sverð nøkkvit,
mæki málfán,á meðal þeira,
né hann konokyssa gørði,
né, húnskr konungr,hefia sér at armi:
mey frumungafal hann megi Giúka.
mæki málfán,á meðal þeira,
né hann konokyssa gørði,
né, húnskr konungr,hefia sér at armi:
mey frumungafal hann megi Giúka.
Hon sér at lífilǫst ne vissi
ok at aldrlagiekki grand,
vamm þat er værieða vera hygði —
gengo þess á milligrimmar urðir!
ok at aldrlagiekki grand,
vamm þat er værieða vera hygði —
gengo þess á milligrimmar urðir!
Ein sat hon útiaptan dags,
nam hon svá *bertum at mælaz:
‘Hafa skal ek Sigurð,— eða þó svelti! —
mǫg frumungan,mér á armi!
nam hon svá *bertum at mælaz:
‘Hafa skal ek Sigurð,— eða þó svelti! —
mǫg frumungan,mér á armi!
Orð mæltak nú —iðromk eptir þess:
kván er hans Guðrún,en ek Gunnars —
liótar nornirskópo oss langa þrá!’
kván er hans Guðrún,en ek Gunnars —
liótar nornirskópo oss langa þrá!’
Opt gengr hon innan,illz um fyld,
ísa ok iǫkla,aptan hvern,
er þau Guðrúnganga á beð
ok hana Sigurðrsveipr í ripti,
konungr inn húnski,kván friá sína.
ísa ok iǫkla,aptan hvern,
er þau Guðrúnganga á beð
ok hana Sigurðrsveipr í ripti,
konungr inn húnski,kván friá sína.
‘Vǫn geng ek vilia,vers ok beggia —
verð ek mik gœlaaf grimmom hug!’
verð ek mik gœlaaf grimmom hug!’
Nam af þeim heiptomhvetiaz at vígi:
‘Þú skalt, Gunnarr,gørst um láta
míno landiok mér siálfri —
mun ek una aldrimeð ǫðlingi!
‘Þú skalt, Gunnarr,gørst um láta
míno landiok mér siálfri —
mun ek una aldrimeð ǫðlingi!
Mun ek aptr fara,þars ek áðan vark,
með nábornomniðiom mínom:
þar mun ek sitiaok sofa lífi,
nema þú Sigurðsvelta látir
ok iǫfurr ǫðromœðri verðir!
með nábornomniðiom mínom:
þar mun ek sitiaok sofa lífi,
nema þú Sigurðsvelta látir
ok iǫfurr ǫðromœðri verðir!
Látom son farafeðr í sinni!
Skalat úlf alaungan lengi!
Hveim verðr hǫlðahefnd léttari
síðan til sátta,at sonr lifit.’
Skalat úlf alaungan lengi!
Hveim verðr hǫlðahefnd léttari
síðan til sátta,at sonr lifit.’
Hryggr varð Gunnarrok hnipnaði,
sveip sínom hug,sat um allan dag;
hann vissi þatvilgi gǫrla,
hvat hánom værivinna sœmst,
eða hánom værivinna betst,
allz sik Vǫlsungvissi firðan,
ok at Sigurðsǫknuð mikinn.
sveip sínom hug,sat um allan dag;
hann vissi þatvilgi gǫrla,
hvat hánom værivinna sœmst,
eða hánom værivinna betst,
allz sik Vǫlsungvissi firðan,
ok at Sigurðsǫknuð mikinn.
Ýmist hann hugðiiafnlanga stund:
þat var eigiárar títt,
at frá konungdómkvánir gengi.
Nam hann sér Hǫgnaheita at rúnom
— þar átti hannallz fulltrúa —:
þat var eigiárar títt,
at frá konungdómkvánir gengi.
Nam hann sér Hǫgnaheita at rúnom
— þar átti hannallz fulltrúa —:
‘Ein er mér Brynhildrǫllo betri,
um borin Buðla,hon er bragr kvenna;
fyrr skal ek mínofiǫrvi láta,
en þeirar meyiarmeiðmom týna!
um borin Buðla,hon er bragr kvenna;
fyrr skal ek mínofiǫrvi láta,
en þeirar meyiarmeiðmom týna!
Villdu okkr fylkitil fiár véla?
Gott er at ráðaRínar málmi
ok unandiauði stýra
ok sitiandisælo nióta!’
Gott er at ráðaRínar málmi
ok unandiauði stýra
ok sitiandisælo nióta!’
Eino því Hǫgniannsvǫr veitti:
‘Samir eigi okkrslíkt at vinna,
sverði rofnasvarna eiða,
eiða svarna,unnar tryggðir!
‘Samir eigi okkrslíkt at vinna,
sverði rofnasvarna eiða,
eiða svarna,unnar tryggðir!
Vitoma vit á moldomenn in sælli,
meðan fiórir vérfólki ráðom
ok sá inn húnskiherbaldr lifir,
né in mætrimægð á moldo,
ef vér fimm sonofœddim lengi,
áttom góðaœxla knættim!
meðan fiórir vérfólki ráðom
ok sá inn húnskiherbaldr lifir,
né in mætrimægð á moldo,
ef vér fimm sonofœddim lengi,
áttom góðaœxla knættim!
Ek veit gǫrla,hvaðan vegir standa:
ero Brynhildarbrek ofmikil!’
ero Brynhildarbrek ofmikil!’
‘Vit skolom Guthormgørva at vígi,
yngra bróður,ófróðara!
hann var fyr útaneiða svarna,
eiða svarna,unnar tryggðir.’
yngra bróður,ófróðara!
hann var fyr útaneiða svarna,
eiða svarna,unnar tryggðir.’
Dælt var at eggiaóbilgiarnan:
stóð til hiartahiǫrr Sigurði.
stóð til hiartahiǫrr Sigurði.
Réð til hefndahergiarn í sal
ok eptir varpóbilgiǫrnom:
fló til GuthormsGramr ramliga,
kynbirt éarn,ór konungs hendi.
ok eptir varpóbilgiǫrnom:
fló til GuthormsGramr ramliga,
kynbirt éarn,ór konungs hendi.
Hné hans um dólgrtil hluta tveggia:
hendr ok haufuðhné á annan veg,
en fótahlutrfell aptr í stað.
hendr ok haufuðhné á annan veg,
en fótahlutrfell aptr í stað.
Sofnoð var Guðrúní sæingo,
sorga laus,hiá Sigurði —
en hon vaknaðivilia firð,
er hon Freys vinarflaut í dreyra.
sorga laus,hiá Sigurði —
en hon vaknaðivilia firð,
er hon Freys vinarflaut í dreyra.
Svá sló hon †svárarsínar hendr,
at rammhugaðrreis upp við beð:
Grátaðu, Guðrún,svá grimmliga,
brúðr frumunga —þér brœðr lifa!
at rammhugaðrreis upp við beð:
Grátaðu, Guðrún,svá grimmliga,
brúðr frumunga —þér brœðr lifa!
Á ek til unganerfinytia,
kannat hann firrazór fiándgarði;
þeir sér hafasvárt ok dátt
en nær numitnýlig ráð;
kannat hann firrazór fiándgarði;
þeir sér hafasvárt ok dátt
en nær numitnýlig ráð;
ríðra þeim síðan,þótt siau alir,
systur sonrslíkr at þingi!
Ek veit gǫrla,hví gegnir nú:
ein veldr Brynhildrǫllo bǫlvi!
systur sonrslíkr at þingi!
Ek veit gǫrla,hví gegnir nú:
ein veldr Brynhildrǫllo bǫlvi!
Mér unni mærfyr mann hvern —
en við Gunnargrand ekki vannk;
þyrmða ek sifiom,svǫrnom eiðom,
síðr værak heitinnhans kvánar vinr.’
en við Gunnargrand ekki vannk;
þyrmða ek sifiom,svǫrnom eiðom,
síðr værak heitinnhans kvánar vinr.’
Kona varp ǫndo,en konungr fiǫrvi:
svá sló hon †svárarsinni hendi,
at kvóðo viðkálkar í vá
ok gullo viðgæss í túni.
svá sló hon †svárarsinni hendi,
at kvóðo viðkálkar í vá
ok gullo viðgæss í túni.
Hló þá Brynhildr,Buðla dóttir,
eino sinni,af ǫllom hug,
er hon til hvíloheyra knátti
giallan grátGiúka dóttur.
eino sinni,af ǫllom hug,
er hon til hvíloheyra knátti
giallan grátGiúka dóttur.
Hitt kvað þá Gunnarr,gramr haukstalda:
‘Hlæraðu af því,heiptgiǫrn kona,
glǫð á gólfi,at þér góðs viti!
Hví hafnar þúinom hvíta lit,
feikna fœðir?hygg ek, at feig síer!
‘Hlæraðu af því,heiptgiǫrn kona,
glǫð á gólfi,at þér góðs viti!
Hví hafnar þúinom hvíta lit,
feikna fœðir?hygg ek, at feig síer!
Þú værir þessverðost kvenna,
at fyr augom þérAtla hiǫggim,
sæir brœðr þínomblóðug sár,
undir dreyrgar,knættir yfir binda!’
at fyr augom þérAtla hiǫggim,
sæir brœðr þínomblóðug sár,
undir dreyrgar,knættir yfir binda!’
‘Frýra maðr þér engi:hefir þú fullvegit!
Lítt sézk Atliáfo þína.
Hann mun ykkarǫnd síðari
ok æ beraafl it meira.
Lítt sézk Atliáfo þína.
Hann mun ykkarǫnd síðari
ok æ beraafl it meira.
Segia mun ek þér, Gunnarr— siálfr veitstu gǫrla —,
hvé ér yðr snemmatil saka réðoð!
Varðkat ek til ung,né ofþrungin,
fullgœdd féiá fleti bróður.
hvé ér yðr snemmatil saka réðoð!
Varðkat ek til ung,né ofþrungin,
fullgœdd féiá fleti bróður.
Né ek vilda þat,at mik verr ætti,
áðr þér Giúkungarriðoð at garði,
þrír á hestom,þióðkonungar —
en þeira fǫrþǫrfgi væri!
áðr þér Giúkungarriðoð at garði,
þrír á hestom,þióðkonungar —
en þeira fǫrþǫrfgi væri!
Þeim hétomk þá. . . . . . . . . .,
er með gulli satá Grana bógom;
varat hann í augoyðr um líkr,
né á engi hlutat álitom —
þó þikkiz érþióðkonungar!
er með gulli satá Grana bógom;
varat hann í augoyðr um líkr,
né á engi hlutat álitom —
þó þikkiz érþióðkonungar!
Ok mér Atli þateinni sagði,
at hvárki létshǫfn um deila,
gull né iarðir,nema ek gefaz létak —
ok engi hlutauðins féar,
þá er mér ióðungrieigo seldi,
ok mér ióðungriaura talði.
at hvárki létshǫfn um deila,
gull né iarðir,nema ek gefaz létak —
ok engi hlutauðins féar,
þá er mér ióðungrieigo seldi,
ok mér ióðungriaura talði.
Þá var á hvǫrfonhugr minn um þat,
hvárt ek skylda vegaok val fella,
bǫll, í brynio,um bróður sǫk —
þat myndi þáþióðkunt vera,
mǫrgom manniat munar stríði.
hvárt ek skylda vegaok val fella,
bǫll, í brynio,um bróður sǫk —
þat myndi þáþióðkunt vera,
mǫrgom manniat munar stríði.
Létom sígasáttmál okkor:
lék mér meirr í munmeiðmar þiggia,
bauga rauða,burar Sigmundar —
né ek annars mannzaura vildak;
lék mér meirr í munmeiðmar þiggia,
bauga rauða,burar Sigmundar —
né ek annars mannzaura vildak;
unna einom,né ýmissom:
bióat um hverfanhug menskǫgul!
Allt mun þat Atlieptir finna,
er hann mína spyrrmorðfǫr gǫrva,
bióat um hverfanhug menskǫgul!
Allt mun þat Atlieptir finna,
er hann mína spyrrmorðfǫr gǫrva,
at þeygi skalþunngeð kona
annarrar veraldri leiða.
Þá mun á hefndomharma minna!’
annarrar veraldri leiða.
Þá mun á hefndomharma minna!’
Upp reis Gunnarr,gramr verðungar,
ok um háls konohendr um lagði;
gengo allir,ok þó ýmsir,
af heilom hug,hána at letia:
ok um háls konohendr um lagði;
gengo allir,ok þó ýmsir,
af heilom hug,hána at letia:
hratt af hálsihveim þar sér,
léta mann sik letialangrar gǫngo.
léta mann sik letialangrar gǫngo.
Nam hann sér Hǫgnaheita at rúnom:
‘Seggi vil ek allaí sal ganga,
þína með mínom— nú er þǫrf mikil! —,
vita, ef meinimorðfǫr kono,
unz af mélienn mein komi:
þá látom þvíþarfar ráða!’
‘Seggi vil ek allaí sal ganga,
þína með mínom— nú er þǫrf mikil! —,
vita, ef meinimorðfǫr kono,
unz af mélienn mein komi:
þá látom þvíþarfar ráða!’
Eino því Hǫgniandsvǫr veitti:
‘Letia maðr hánalangrar gǫngo,
þars hon aptrborinaldri verði!
Hon krǫng of komzfyr kné móður,
hon æ borinóvilia til,
mǫrgom manniat móðtrega!’
‘Letia maðr hánalangrar gǫngo,
þars hon aptrborinaldri verði!
Hon krǫng of komzfyr kné móður,
hon æ borinóvilia til,
mǫrgom manniat móðtrega!’
Hvarf sér óhróðugrandspilli frá,
þars mǫrk meniameiðmom deildi.
þars mǫrk meniameiðmom deildi.
Leit hon um allaeigo sína,
soltnar þýiarok salkonor;
gullbrynio smó— vara gott í hug —,
áðr sik miðlaðimækis eggiom.
soltnar þýiarok salkonor;
gullbrynio smó— vara gott í hug —,
áðr sik miðlaðimækis eggiom.
Hné við bólstrihón á annan veg,
ok hiǫrundoðhugði at ráðom:
ok hiǫrundoðhugði at ráðom:
‘Nú skolo ganga,þeir er gull vili
ok minna þvíat mér þiggia:
ek gef hverrium hroðit sigli,
bók ok blæio,biartar váðir!’
ok minna þvíat mér þiggia:
ek gef hverrium hroðit sigli,
bók ok blæio,biartar váðir!’
Þǫgðo allir,hugðo at ráðom,
ok allir sennannsvǫr veitto:
‘Œrnar soltnar!Munom enn lifa!
Verða salkonorsœmð at vinna.’
ok allir sennannsvǫr veitto:
‘Œrnar soltnar!Munom enn lifa!
Verða salkonorsœmð at vinna.’
Unz af hyggiandihǫrskrýdd kona,
ung at aldri,orð viðr um kvað:
‘Vilkat ek mann trauðanné torbœnan
um óra sǫkaldri týna!
ung at aldri,orð viðr um kvað:
‘Vilkat ek mann trauðanné torbœnan
um óra sǫkaldri týna!
Þó mun á beinombrenna yðrom
færi eyrir,þá er ér fram komið,
neitt Menio góð,mín at vitia.
færi eyrir,þá er ér fram komið,
neitt Menio góð,mín at vitia.
Setstu niðr, Gunnarr!mun ek segia þér
lífs ørvænaliósa brúði.
Muna yðvart farallt í sundi,
þótt ek hafaǫndo látit!
lífs ørvænaliósa brúði.
Muna yðvart farallt í sundi,
þótt ek hafaǫndo látit!
Sátt munoð it Guðrún,snemr, en þú hyggir;
hefir kunn konavið konung
daprar miniarat dauðan ver.
hefir kunn konavið konung
daprar miniarat dauðan ver.
Þar er mær borin— móðir fœðir —,
sú mun hvítarien inn heiði dagr,
Svanhildr, vera,sólar geisla.
sú mun hvítarien inn heiði dagr,
Svanhildr, vera,sólar geisla.
Gefa mundu Guðrúnogóðra nøkkorom,
†skeyti skœðaskatna mengi;
munat at vilia,versæl, gefin:
hána mun Atlieiga ganga,
of borinn Buðla,bróðir minn.
†skeyti skœðaskatna mengi;
munat at vilia,versæl, gefin:
hána mun Atlieiga ganga,
of borinn Buðla,bróðir minn.
Margs á ek minnaz,hvé við mik fóroð,
þá er mik sárasvikna hǫfðoð —
vaðin at viliavark, meðan ek lifðak!
þá er mik sárasvikna hǫfðoð —
vaðin at viliavark, meðan ek lifðak!
Muntu Oddrúnoeiga vilia,
en þik Atli muneigi láta;
it munoð lútaá laun saman,
hon mun þér unna,sem ek skyldak,
ef okkr góð um skǫpgørði verða!
en þik Atli muneigi láta;
it munoð lútaá laun saman,
hon mun þér unna,sem ek skyldak,
ef okkr góð um skǫpgørði verða!
Þik mun Atliillo beita:
muntu í ǫnganormgarð lagiðr.
muntu í ǫnganormgarð lagiðr.
Þat mun ok verðaþvígit lengra,
at Atli munǫndo týna,
sælo sinniok sona lífi,
þvíat hánom Guðrúngrýmir á beð,
snǫrpom eggiom,af sárom hug.
at Atli munǫndo týna,
sælo sinniok sona lífi,
þvíat hánom Guðrúngrýmir á beð,
snǫrpom eggiom,af sárom hug.
Sœmri væri Guðrún,systir okkor,
frumver sínomfylgia dauðom,
ef henni gæfigóðra ráð,
eða ætti hon hugoss um líkan!
frumver sínomfylgia dauðom,
ef henni gæfigóðra ráð,
eða ætti hon hugoss um líkan!
Óǫrt mæli ek nú —en hon eigi mun
of óra sǫkaldri týna:
hána muno hefiahávar báror
til Iónakrsóðaltorfo.
of óra sǫkaldri týna:
hána muno hefiahávar báror
til Iónakrsóðaltorfo.
. . . . . .. . . . . .
. . . . . .Iónakrs sonom;
mun hon Svanhildisenda af landi,
sína meyok Sigurðar.
. . . . . .Iónakrs sonom;
mun hon Svanhildisenda af landi,
sína meyok Sigurðar.
Hána muno bitaBikka ráð,
þvíat Iǫrmunrekkróþarft lifir —
þá er ǫll farinætt Sigurðar,
ero Guðrúnargrœti at fleiri.
þvíat Iǫrmunrekkróþarft lifir —
þá er ǫll farinætt Sigurðar,
ero Guðrúnargrœti at fleiri.
Biðia mun ek þikbœnar einnar
— sú mun í heimihinzt bœn vera! —:
Láttu svá breiðaborg á velli,
at und oss ǫllomiafnrúmt síe,
þeim er sultomeð Sigurði.
— sú mun í heimihinzt bœn vera! —:
Láttu svá breiðaborg á velli,
at und oss ǫllomiafnrúmt síe,
þeim er sultomeð Sigurði.
Tialdi þar um þá borgtiǫldom ok skiǫldom,
valaript vel fáðok Vala mengi;
brenni mér inn húnskaá hlið aðra.
valaript vel fáðok Vala mengi;
brenni mér inn húnskaá hlið aðra.
Brenni inom húnskaá hlið aðra
mína þióna,meniom gǫfga:
tveir at hǫfðom,ok tveir haukar;
þá er ǫllo skipttil iafnaðar.
mína þióna,meniom gǫfga:
tveir at hǫfðom,ok tveir haukar;
þá er ǫllo skipttil iafnaðar.
Liggi okkar enn í millimálmr hringvariðr,
egghvast éarn,svá endr lagit,
þá er vit bæðibeð einn stigom
ok hétom þáhióna nafni.
egghvast éarn,svá endr lagit,
þá er vit bæðibeð einn stigom
ok hétom þáhióna nafni.
Hrynia honom þáá hæl þeygi
*hlunn blikhallar,hringi litkoð,
ef hánom fylgirferð mín heðan
— þeygi mun vár fǫraumlig vera! —
*hlunn blikhallar,hringi litkoð,
ef hánom fylgirferð mín heðan
— þeygi mun vár fǫraumlig vera! —
þvíat hánom fylgiafimm ambóttir,
átta þiónar,øðlom góðir,
fóstrman mittok faðerni,
þat er Buðli gafbarni síno.
átta þiónar,øðlom góðir,
fóstrman mittok faðerni,
þat er Buðli gafbarni síno.
Mart sagða ek —mynda ek fleira,
ef mér meirr miǫtuðrmálrúm gæfi!
Ómun þverr,undir svella —
satt eitt sagðak! —svá mun ek láta.’
ef mér meirr miǫtuðrmálrúm gæfi!
Ómun þverr,undir svella —
satt eitt sagðak! —svá mun ek láta.’