Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1

Sigurðr reið upp á Hindarfiall ok stefndi suðr til Frakklanz. Á fiallino sá hann liós mikit, svá sem eldr brynni, ok liomaði af til himins. En er hann kom at, þá stóð þar skialdborg ok upp ór merki. Sigurðr gekk í skialdborgina ok sá, at þar lá maðr ok svaf með ǫllom hervápnom. Hann tók fyrst hiálminn af hǫfði hánom. Þá sá hann, at þat var kona. Brynian var fǫst, sem hon væri holdgróin. Þá reist hann með Gram frá hǫfuðsmátt bryniona í gǫgnom niðr, ok svá út í gǫgnom báðar ermar. Þá tók hann brynio af henni; en hon vaknaði ok settiz upp ok sá Sigurð ok mælti:

‘Hvat beit brynio?hví brá ek svefni?
hverr feldi af mérfǫlvar nauðir?’

Hann svaraði:

‘Sigmundar burr!— sleit fyr skǫmmo
hrafn hrælundir —hiǫrr Sigurðar!’
‘Lengi ek svaf,lengi ek sofnoð var —
lǫng ero lýða læ!
Óðinn því veldr,er ek eigi máttak
bregða blunnstǫfom.’

Sigurðr settiz niðr ok spyrr hana nafns. Hon tók þá horn, fullt miaðar, ok gaf hánom minnisveig.

‘Heill dagr!Heilir dags synir!
Heil nótt ok nipt!
Óreiðom augomlítið okkr þinig,
ok gefið sitiondom sigr!
Heilir æsir!Heilar ásynior!
Heil siá in fiǫlnýta fold!
Mál ok manvitgefið okkr mærom tveim
ok læknishendr, meðan lifom!’

Hon nefndiz Sigrdrífa ok var valkyria. Hon sagði, at tveir konungar bǫrðoz; hét annarr Hiálm-Gunnarr, hann var þá gamall ok inn mesti hermaðr, ok hafði Óðinn hánom sigri heitit; en

‘annar hét Agnarr,Auðo bróðir,
er vætr engivildi þiggia.’

Sigrdrífa feldi Hiálm-Gunnar í orrostonni. En Óðinn stakk hana svefnþorni í hefnd þess ok kvað hana aldri skyldo síðan sigr vega í orrosto ok kvað hana giptaz skyldo. ‘En ek sagðak hánom, at ek strengðak heit þar í mót at giptaz øngom þeim manni, er hræðaz kynni.’ Hann segir ok biðr hana kenna sér speki, er hon vissi tíðindi ór ǫllom heimom. Sigrdrífa kvað:

‘Biór fœri ek þér,brynþings apaldr!
magni blandinnok megintíri;
fullr er hann lióðaok líknstafa,
góðra galdraok gamanrúna.
Sigrúnar þú skalt kunna,ef þú vilt sigr hafa,
ok rísta á hialti hiǫrs,
sumar á véttrimom,sumar á valbǫstom,
ok nefna tysvar Tý.
Ǫlrúnar skaltu kunna,ef þú vill, annars kvæn
vélit þik í tryggð, ef þú trúir;
á horni skal þær rístaok á handar baki
ok merkia á nagli Nauð.
Full skal signaok við fári siá
ok verpa lauki í lǫg:
þá ek þat veit,at þér verðr aldri
meinblandinn miǫðr.
Biargrúnar skaltu nema,ef þú biarga vilt
ok leysa kind frá konom;
á lófa þær skal rístaok of liðo spenna
ok biðia þá dísir duga.
Brimrúnar skaltu gørva,ef þú vilt borgit hafa
á sundi seglmǫrom;
á stafni skal rístaok á stiórnar blaði
ok leggia eldi í ár:
fellat svá brattr brekiné svá blár unnir,
þó kømztu heill af hafi.
Limrúnar skaltu kunna,ef þú vilt læknir vera,
ok kunna sár at siá;
á berki skal þær rístaok á barri viðar,
þess er lúti austr limar.
Málrúnar skaltu kunna,ef þú vilt, at manngi þér
heiptom gialdi harm.
þær um vindr,þær um vefr,
þær um setr allar saman,
á því þingi,er þióðir skolo
í fulla dóma fara.
Hugrúnar skaltu nemaef þú vilt hveriom vera
geðsvinnari guma.
Þær of réð,þær of reist,
þær um hugði Hroptr,
af þeim legi,er lekit hafði
ór hausi Heiðdraupnis
ok ór horni Hoddrofnis.
Á biargi stóðmeð brimis eggiar,
hafði sér á hǫfði hiálm;
þá mælti Míms hǫfuð
fróðlikt it fyrsta orð,
ok sagði sanna stafi.
Á skildi kvað ristnar,þeim er stendr fyr skínanda goði,
á eyra Árvakrsok á Alsvinnz hófi,
á því hvéli, er snýz†und reið Hrungnis,
á Sleipnis tǫnnomok á sleða fiǫtrom,
á biarnar hrammiok á Braga tungo,
á úlfs klóomok á arnar nefi,
á blóðgom vængiomok á brúar sporði,
á lausnar lófaok á líknar spori,
á gleri ok á gulliok á gumna heillom,
í víni ok í virtriok á vilisessi,
á Gungnis oddiok á Grana briósti,
á nornar nagliok á nefi uglo:
allar vóro af skafnar,þær er vóro á ristnar,
ok hverfðar við inn helga mioð
ok sendar á víða vego;
þær ro með ásom,þær ro með álfom,
sumar með vísom vǫnom,
sumar hafa menzkir menn;
þat ero bókrúnar,þat ero biargrúnar,
ok allar ǫlrúnar,
ok mætar meginrúnar,
hveim er þær kná óviltarok óspiltar
sér at heillom hafa —
nióttu, ef þú namt,
unz riúfaz regin!
Nú skaltu kiósa,allz þér er kostr um boðinn,
hvassa vápna hlynr!
sǫgn eða þǫgnhafðu þér siálfr í hug —
ǫll ero mein of metin.’
‘Munka ek flœia,þótt mik feigan vitir,
emka ek með bleyði borinn!
Ástráð þínek vil ǫll hafa,
svá lengi, sem ek lifi!’
‘Þat ræð ek þér it fyrsta,at þú við frændr þína
vammalauss verir;
síðr þú hefnir,þótt þeir sakar gøri;
þat kveða dauðom duga.
Þat ræð ek þér annat,at þú eið ne sverir,
nema þann er saðr sie;
grimmar símarganga at tryggðrofi,
armr er vára vargr.
Þat ræð ek þér it þriðia,at þú þingi á
deilit við heimska hali;
þvíat ósviðr maðrlætr opt kveðin
verri orð, en viti.
Allt er vant,ef þú við þegir:
þá þikkir þú með bleyði borinn
eða sǫnno sagðr —
hættr er heimiskviðr,
nema sér góðan geti —;
annars dagsláttu hans ǫndo farit
ok launa svá lýðom lygi!
Þat ræð ek þér it fiórða:ef býr fordæða,
vammafull, á vegi,
ganga er betra,en gista sé,
þótt þik nótt um nemi.
Forniósnar augoþurfo fira synir,
hvars skolo reiðir vega:
opt bǫlvísar konorsitia brauto nær,
þær er deyfa sverð ok sefa.
Þat ræð ek þér it fimta:þóttu fagrar sér
brúðir bekkiom á,
sifiar silfrslátaðu þínom svefni ráða,
teygiattu þér at kossi konor!
Þat ræð ek þér it sétta:þótt með seggiom fari
ǫlðrmál til ǫfug,
drukkinn deilaskalattu við dólgviðo;
margan stelr vín viti.
Sennor ok ǫlhefir seggiom verit
mǫrgom at móðtrega,
sumom at bana,sumom at bǫlstǫfom;
fiǫlð er, þat er fira tregr.
Þat ræð ek þér it siaunda:ef þú sakar deilir
við hugfulla hali,
beriaz er betra,en brenna sé
inni auðstǫfom.
Þat ræð ek þér it átta,at þú skalt við illo siá
ok firraz flærðarstafi;
mey þú teygiat,né mannz kono,
né eggia ofgamans!
Þat ræð ek þér it níunda,at þú nám biargir,
hvars þú a foldo finnr,
hvárts ero sóttdauðir,eða ero sædauðir,
eða ero vápndauðir verar.
Laug skal gørva,þeim er liðnir ero,
þvá hendr ok hǫfuð,
kemba ok þerra,áðr í kisto fari,
ok biðia sælan sofa.
Þat ræð ek þér it tíunda,at þú trúir aldri
várom vargdropa,
hvártstu ert bróður bani,
eða hafir þú feldan fǫður:
úlfr er í ungom syni,
þótt hann sé gulli gladdr.
Sakar ok heiptirhyggiat svefngar vera,
né harm in heldr;
vits ok vápnavant er iǫfri at fá,
þeim er skal fremstr með firom.
Þat ræð ek þér it ellipta,at þú við illo sér
hvern veg at vinom.
Langt lífþikkiomkak lofðungs vita:
rǫmm ero róg of risin.’