Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1

Freyr, sonr Niarðar, hafði setsk í Hliðskiálf ok sá um heima alla. Hann sá í Iǫtunheima, ok sá þar mey fagra, þá er hon gekk frá skála fǫður síns til skemmo. Þar af fekk hann hugsóttir miklar.

Skírnir hét skósveinn Freys. Niǫrðr bað hann kveðia Frey máls. Þá mælti Skaði:

‘Rístu nú, Skírnir,ok gakk skiótt at beiða
okkarn mála mǫg
ok þess at fregna,hveim inn fróði sé
ofreiðr afi!’

Skírnir kvað:

‘Illra orðaer mér ón at ykkrom syni,
ef ek geng at mæla við mǫg
ok þess at fregna,hveim inn fróði sé
ofreiðr afi!
Segðu mér þat, Freyr,fólkvaldi goða!
ok ek vilia vita:
hví þú einn sitrennlanga sali,
minn dróttinn! um daga?’
‘Hví um segiak þér,seggr inn ungi!
mikinn móðtrega?
þvíat álfrǫðulllýsir um alla daga,
ok þeygi at mínom munom!’
‘Muni þínahykka ek mikla svá vera,
at þú mér, seggr, ne segir,
þvíat ungir samanvórom í árdaga:
vel mættim tveir trúazk!’
‘Í Gymis gǫrðomek sá ganga
mér tíða mey;
armar lýsto,en af þaðan
allt lopt ok lǫgr.
Mær er mér tíðarien manni hveim,
ungom, í árdaga;
ása ok álfaþat vill engi maðr,
at vit samt séim!’
‘Mar gefðu mér þá,þann er mik um myrkvan beri,
vísan vafrloga,
ok þat sverð,er siálft vegiz
við iǫtna ætt!’
‘Mar ek þér þann gef,er þik um myrkvan berr,
vísan vafrloga,
ok þat sverð,er siálft mun vegaz,
ef sá er horskr, er hefir.’

Skírnir mælti við hestinn:

‘Myrkt er úti,mál kveð ek okkr fara
úrig fiǫll yfir,
þursa þióð yfir;
báðir vit komomk,eða okkr báða tekr
sá inn ámátki iǫtunn.’

Skírnir reið í Iǫtunheima til Gymis garða. Þar vóro hundar ólmir, ok bundnir fyrir skíðgarz hliði, þess er um sal Gerðar var. Hann reið at, þar er féhirðir sat á haugi, ok kvaddi hann:

‘Segðu þat, hirðir,er þú á haugi sitr
ok varðar alla vega:
hvé ek at annspillikomomk ins unga mans
fyr greyiom Gymis?’
‘Hvárt ertu feigr,eða ertu framgenginn?
. . . . . . . . .
annspillis vanrþú skalt æ vera
góðrar meyiar Gymis!’
‘Kostir ro betri,heldr en at kløkkva sé,
hveim er fúss er fara;
eino dœgrimér var aldr um skapaðr
ok allt líf um lagit.’

Gerðr kvað:

‘Hvat er þat hlym hlymia,er ek heyri nú til ossom rǫnnom í?
iǫrð bifaz,en allir fyrir
skiálfa garðar Gymis!’

Ambótt kvað:

‘Maðr er hér úti,stiginn af mars baki,
ió lætr til iarðar taka . . .’

Gerðr kvað:

‘Inn biððu hann gangaí okkarn sal
ok drekka inn mæra miǫð!
þó ek hitt óomk,at hér úti sé
minn bróðurbani.
Hvat er þat álfa,né ása sona,
né víssa vana?
hví þú einn um komteikinn fúr yfir
ór salkynni at siá?’
‘Emkat ek álfané ása sona
né víssa vana;
þó ek einn um komkeikinn fúr yfir
yðor salkynni at siá.
Epli ellifohér hefi ek, algullin,
þau mun ek þér, Gerðr, gefa,
frið at kaupa,at þú þér Frey kveðir
óleiðastan lifa.’
‘Epli ellifoek þigg aldregi
at mannzkis munom,
né vit Freyr,meðan okkart fiǫr lifir,
byggiom bæði saman!’
‘Baug ek þér þá gef,þann er brendr var
með ungom Óðins syni;
átta ero iafnhǫfgir,er af driúpa
ina níundo hveria nótt.’
‘Baug ek þikkak,þótt brendr séi
með ungom Óðins syni;
era mér gullz vantí gǫrðom Gymis,
at deila fé fǫður.’
‘Sér þú þenna mæki, mær,mióvan, málfán,
er ek hefi í hendi hér?
hǫfuð hǫggvaek mun þér hálsi af,
nema þú mér sætt segir!’
‘Ánauð þolaek vil aldregi
at mannzkis munom;
þó ek hins get,ef it Gymir finniz,
vígs ótrauðir,at ykkr vega tíði!’
‘Sér þú þenna mæki, mær,mióvan, málfán,
er ek hefi í hendi hér?
fyr þessom eggiomhnígr sá inn aldni iǫtunn,
verðr þinn feigr faðir!
Tamsvendi ek þik drep,en ek þik temia mun,
mær, at mínom munom:
þar skaltu ganga,er þik gumna synir
síðan æva sé!
Ara þúfo áskaltu ár sitia,
horfa heimi ór,snugga heliar til;
matr sé þér meirr leiðren manna hveim
inn fráni ormr með firom!
At undrsiónom þú verðir,er þú út kømr:
á þik Hrímnir hari,á þik hotvetna stari!
víðkunnari þú verðiren vǫrðr með goðom,
gapi þú grindom frá!
Tópi ok ópi,tiǫsull ok óþoli,
vaxi þér tár með trega!
Setstu niðr,en ek mun segia þér
sváran súsbreka
ok tvennan trega:
Tramar gneypaþik skolo gørstan dag
iǫtna gǫrðom í;
til hrímþursa hallarþú skalt hverian dag
kranga kosta laus,
kranga kosta vǫn;
grát at gamniskaltu í gǫgn hafa
ok leiða með tárom trega!
Með þursi þríhǫfðoðomþú skalt æ nara,
eða verlaus vera;
þik geð grípi,
þitt morn morni!
ver þú sem þistill,sá er var þrunginn
í ǫnn ofanverða!
Til holts ek gekkok til hrás viðar,
gambantein at geta:
gambantein ek gat.
Reiðr er þér Óðinn,reiðr er þér Ásabragr,
þik skal Freyr fíask,
in fyrinilla mær!er þú fengit hefir
gambanreiði goða.
Heyri iǫtnar,heyri hrímþursar,
synir Suttunga,siálfir ásliðar:
hvé ek fyrbýð,hvé ek fyrbanna
manna glaum mani,
manna nyt mani!
Hrímgrímnir heitir þurs,er þik hafa skal,
fyr nágrindr neðan,
þars þér vílmegirá viðar rótom
geita hland gefi:
œðri drykkiofá þú aldregi,
mær, at þínom munom,
mær, at mínom munom!
Þurs ríst ek þérok þriá stafi,
ergi ok œðiok óþola;
svá ek þat af ríst,sem ek þat á reist,
ef gøraz þarfar þess.’
‘Heill verðu nú heldr, sveinn,ok tak við hrímkálki,
fullom forns miaðar!
þó hafða ek þat ætlat,at myndak aldregi
unna vaningia vel.’
‘Ørindi mínvil ek ǫll vita,
áðr ek ríða heim heðan,
nær þú á þingimunt inom þroska
nenna Niarðar syni.’
‘Barri heitir,er vit bæði vitom,
lundr lognfara;
en ept nætr níoþar mun Niarðar syni
Gerðr unna gamans.’

Þá reið Skírnir heim. Freyr stóð úti ok kvaddi hann ok spurði tíðinda:

‘Segðu mér þat, Skírnir,áðr þú verpir sǫðli af mar
ok þú stígir feti framarr:
hvat þú árnaðirí iǫtunheima
míns eða þíns munar?’
‘Barri heitir,er vit báðir vitom,
lundr lognfara;
en ept nætr níoþar mun Niarðar syni
Gerðr unna gamans.’
‘Lǫng er nótt,langar ro tvær,
hvé um þreyiak þriár?
opt mér mánaðrminni þótti
en siá hálf hýnótt!’