Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 1
Gáttir allar,áðr gangi fram,
um skoðaz skyli,
um skygnaz skyli;
þvíat óvíst er at vita,hvar óvinir
sitia á fleti fyrir.
Gefendr heilir!Gestr er inn kominn:
hvar skal sitia siá?
miǫk er bráðr,sá er at brǫndom skal
síns um freista frama.
Elz er þǫrf,þeims inn er kominn
ok á kné kalinn;
matar ok váðaer manni þǫrf,
þeim er hefir um fiall farit.
Vats er þǫrf,þeim er til verðar kømr,
þerro ok þióðlaðar,
góðs um œðis,ef sér geta mætti,
orz ok endrþǫgo.
Vits er þǫrf,þeim er víða ratar;
dælt er heima hvat;
at augabragði verðr,sá er ekki kann
ok með snotrom sitr.
At hyggiandi sinniskylit maðr hrœsinn vera,
heldr gætinn at geði:
þá er horskr ok þǫgullkømr heimisgarða til,
sialdan verðr víti vǫrom.
[þvíat óbrigðra vinfær maðr aldregi
en manvit mikit.]
Inn vari gestr,er til verðar kømr,
þunno hlióði þegir,
eyrom hlýðir,en augom skoðar;
svá nýsiz fróðra hverr fyrir.
Hinn er sæll,er sér um getr
lof ok líknstafi;
ódælla er við þat,er maðr eiga skal
annars bRióstom í.
Sá er sæll,er siálfr um á
lof ok vit, meðan lifir;
þvíat ill ráðhefir maðr opt þegit
annars brióstom ór.
Byrði betriberrat maðr brauto at,
en sé manvit mikit;
auði betraþikkir þat í ókunnom stað,
slíkt er válaðs vera.
Byrði betriberrat maðr brauto at,
en sé manvit mikit;
vegnest verravegra hann velli at,
en sé ofdrykkia ǫls.
Era svá gott,sem gott kveða,
ǫl alda sonom;
þvíat færa veit,er fleira drekkr,
síns til geðs gumi.
Óminnis hegri heitir,sá er yfir ǫlðrom þrumir:
hann stelr geði guma;
þess fugls fiǫðromek fiǫtraðr vark
í garði Gunnlaðar.
Ǫlr ek varð,varð ofrǫlvi
at ins fróða Fialars;
því er ǫlðr batst,at aptr of heimtir
hverr sitt geð gumi.
Þagalt ok hugaltskyli þióðans barn
ok vígdiarft vera;
glaðr ok reifrskyli gumna hverr,
unz sinn bíðr bana.
Ósniallr maðrhyggz muno ey lifa,
ef hann við víg varaz;
en elli gefrhánom engi frið,
þótt hánom geirar gefi.
Kópir afglapi,er til kynnis kømr,
þylsk hann um eða þrumir;
allt er senn,ef hann sylg um getr:
uppi er þá geð guma.
Sá einn veit,er víða ratar
ok hefir fiǫlð um farit,
hverio geðistýrir gumna hverr —
sá er vitandi er vits.
Haldit maðr á keri,drekki þó at hófi miǫð,
mæli þarft eða þegi;
ókynnis þessvár þik engi maðr,
at þu gangir snemma at sofa.
Gráðugr halr,nema geðs viti,
etr sér aldrtrega;
opt fær hlœgis,er með horskom kømr,
manni heimskom magi.
Hiarðir þat vito,nær þær heim skolo,
ok ganga þá af grasi;
en ósviðr maðrkann ævagi
síns um mál maga.
Vesall maðrok illa skapi
hlær at hvívetna:
hitki hann veit,er hann vita þyrpti,
at hann era vamma vanr.
Ósviðr maðrvakir um allar nætr
ok hyggr at hvívetna:
þá er móðr,er at morni kømr:
allt er víl, sem var.
Ósnotr maðrhyggr sér alla vera
viðhlæiendr vini;
hitki hann fiðr,þótt þeir um hann fár lesi,
ef hann með snotrom sitr.
Ósnotr maðrhyggr sér alla vera
viðhlæiendr vini;
þá þat finnr,er at þingi kømr,
at hann á formælendr fá.
Ósnotr maðrþikkiz allt vita,
ef hann á sér í vá vero;
hitki hann veit,hvat hann skal við kveða,
ef hans freista firar.
Ósnotr maðr,er með aldir kømr,
þat er batst, at hann þegi;
engi þat veit,at hann ekki kann,
nema hann mæli til mart.
[veita maðr,hinn er vetki veit,
þótt hann mæli til mart.]
Fróðr sá þykkiz,er fregna kann
ok segia it sama;
eyvito leynamego ýta sønir,
því er gengr um guma.
Œrna mælir,sá er æva þegir,
staðlauso stafi;
hraðmælt tunga,nema haldendr eigi,
opt sér ógott um gelr.
At augabragðiskala maðr annan hafa,
þótt til kynnis komi;
margr þá fróðr þikkiz,ef hann freginn erat
ok nái hann þurrfiallr þruma.
Fróðr þikkiz,sá er flótta tekr,
gestr at gest hæðinn;
veita gǫrla,sá er um verði glissir,
þótt hann með grǫmom glami.
Gumnar margirerosk gagnhollir,
en at virði vrekaz;
aldar rógþat mun æ vera:
órir gestr við gest.
Árliga verðarskyli maðr opt fáa
nema til kynnis komi:
sitr ok snópir,lætr, sem sólginn sé,
ok kann fregna at fá.
Afhvarf mikiter til illz vinar,
þótt á brauto búi;
en til góðs vinarliggia gagnvegir,
þótt hann sé firr farinn.
Ganga skal,skala gestr vera
ey í einom stað;
liúfr verðr leiðr,ef lengi sitr
annars fletiom á.
Bú er betra,þótt lítit sé:
halr er heima hverr;
þótt tvær geitr eigiok taugreptan sal:
þat er þó betra en bœn.
Bú er betra,þótt lítit sé:
halr er heima hverr;
blóðugt er hiarta,þeim er biðia skal
sér í mál hvert matar.
Vápnom sínomskala maðr velli á
feti ganga framarr;
þvíat óvíst er at vita,nær verðr á vegom úti
geirs um þǫrf guma.
Fannka ek mildan manneða svá matar góðan,
at ei væri þiggia þegit,
eða síns féarsvági . . . .,
at leið sé laun, ef þægi.
Fiár síns,er fengit hefr,
skylit maðr þǫrf þola:
opt sparir leiðom,þats hefir liúfom hugat;
mart gengr verr, en varir.
Vápnom ok váðomskolo vinir gleðiaz,
þat er á siálfom sýnst;
viðrgefendr ok endrgefendrerosk lengst vinir,
ef þat bíðr at verða vel.
Vin sínomskal maðr vinr vera
ok gialda giǫf við giǫf;
hlátr við hlátriskyli hǫlðar taka,
en lausung við lygi.
Vin sínomskal maðr vinr vera,
þeim ok þess vin;
en óvinar sínsskyli engi maðr
vinar vinr vera.
Veitstu, ef þú vin átt,þann er þú vel trúir,
ok vill þú af hánom gott geta:
geði skaltu við þann blandaok giǫfom skipta,
fara at finna opt.
Ef þú átt annan,þannz þú illa trúir,
vildu af hánom þó gott geta:
fagrt skaltu við þann mæla,en flátt hyggia
ok gialda lausung við lygi.
Þat er enn of þann,er þú illa trúir
ok þér er grunr at hans geði:
hlæia skaltu við þeimok um hug mæla;
glík skolo giǫld giǫfom.
Ungr var ek forðom,fór ek einn saman;
þá varð ek villr vega;
auðigr þóttomz,er ek annan fann:
maðr er mannz gaman.
Mildir, frœknirmenn batst lifa,
sialdan sút ala;
en ósniallr maðruggir hotvetna,
sýtir æ gløggr við giǫfom.
Váðir mínargaf ek velli at
tveim trémǫnnom:
rekkar þat þóttoz,er þeir ript hǫfðo;
neiss er nøkkviðr halr.
Hrørnar þǫll,sú er stendr þorpi á,
hlýrat henni bǫrkr né barr;
svá er maðr,sá er manngi ann:
hvat skal hann lengi lifa?
Eldi heitaribrennr með illom vinom
friðr fimm daga;
en þá sloknar,er inn sétti kømr,
ok versnar allr vinskapr.
Mikit eittskala manni gefa;
opt kaupir sér í litlo lof:
með hálfom hleifiok með hǫllo keri
fekk ek mér félaga.
†Lítilla sanda,lítilla sæva,
lítil ero geð guma;
þvíat allir mennurðot iafnspakir,
hálf er ǫld hvar.
Meðalsnotrskyli manna hverr,
æva til snotr séi;
þeim er fyrðafegrst at lifa,
er vel mart vito.
Meðalsnotrskyli manna hverr,
æva til snotr séi;
þvíat snotrs mannz hiartaverðr sialdan glatt —
ef sá er alsnotr, er á.
Meðalsnotrskyli manna hverr,
æva til snotr séi;
ørlǫg sínviti engi fyrir:
þeim er sorgalausastr sefi.
Brandr af brandibrenn, unz brunninn er,
funi kveykiz af funa:
maðr af manniverðr at máli kuðr,
en til dœlskr af dul.
Ár skal rísa,sá er annars vill
fé eða fiǫr hafa;
sialdan liggiandi úlfrlær um getr,
né sofandi maðr sigr.
Ár skal rísa,sá er á yrkendr fá,
ok ganga síns verka á vit;
mart um dvelr,þann er um morgin søfr,
hálfr er auðr und hvǫtom.
Þurra skíðaok þakinna næfra,
þess kann maðr miǫt,
ok þess viðar,er vinnaz megi
mál ok misseri.
Þveginn ok mettrríði maðr þingi at,
þótt hann sét væddr til vel:
skúa ok brókaskammiz engi maðr,
né hests in heldr,þótt hann hafit góðan.
Snapir ok gnapir,er til sævar kømr,
ǫrn á aldinn mar:
svá er maðr,er með mǫrgom kømr
ok á formælendr fá.
Fregna ok segiaskal fróðra hverr,
sá er vill heitinn horskr;
einn vita,né annarr skal,
þióð veit, ef þrír ero.
Ríki sittskyli ráðsnotra hverr
í hófi hafa:
þá hann þat finnr,er með frœknom kømr,
at engi er einna hvatastr.
. . . .. . . .
. . . .;
orða þeira,er maðr ǫðrom segir,
opt hann giǫld um getr.
Mikils ti snemmakom ek í marga staði,
en til síð í suma:
ǫl var drukkit,sumt var ólagat,
sialdan hittir leiðr í lið.
Hér ok hvarmyndi mér heim of boðit,
ef þyrptak at málungi mat,
eða tvau lær hengiat ins tryggva vinar,
þars ek hafða eitt etit.
Eldr er betstrmeð ýta sonom
ok sólar sýn,
heilyndi sitt,ef maðr hafa náir,
án við lǫst at lifa.
Erat maðr allz vesall,þótt hann sé illa heill:
sumr er af sonom sæll,
sumr af frændom,sumr af fé œrno,
sumr af verkom vel.
Betra er lifðom,ok sællifðom:
ey getr kvikr kú;
eld sá ek upp brennaauðgom manni fyrir,
en úti var dauðr fyr durom.
Haltr ríðr hrossi,hiǫrð rekr handarvanr,
daufr vegr ok dugir,
blindr er betri,en brendr séi:
nýtr manngi nás.
Sonr er betri,þótt sé síð of alinn
ept genginn guma:
sialdan bautasteinarstanda brauto nær,
nema reisi niðr at nið.
Tveir ro eins heriar,tunga er hǫfuðs bani,
er mér í heðin hvernhandar væni.
Nótt verðr feginn,sá er nesti trúir:
skammar ro skips rár;
[hverf er haustgríma]
fiǫlð um viðrirá fimm dǫgom,
en meira á mánaði.
†Veita hinn,er vetki veit;
margr verðr af *lǫðrom api;
maðr er auðigr,annarr óauðigr,
skylit þann vitka vár.†
Deyr fé,deyia frændr,
deyr siálfr it sama;
en orztírrdeyr aldregi,
hveim er sér góðan getr.
Deyr fé,deyia frændr,
deyr siálfr it sama;
ek veit einn,at aldri deyr:
dómr um dauðan hvern.
Fullar grindrsá ek fyr Fitiungs sonom:
nú bera þeir vánar vǫl;
svá er auðrsem auga bragð:
hann er valtastr vina.
Ósnotr maðr,ef eignaz getr
fé eða flióðs munoð:
metnaðr hánom þróaz,en manvit aldregi;
fram gengr hann driúgt í dul.
Þat er þá reynt,er þú at rúnom spyrr,
inom reginkunnom,
þeim er gørðo ginnregin
ok fáði fimbulþulr:
þá hefir hann batst, ef hann þegir.
At kveldi skal dag leyfa,kono, er brend er,
mæki, er reyndr er,mey, er gefin er,
ís, er yfir kømr,ǫl, er drukkit er.
Í vindi skal við hǫggva,veðri á sió róa,
myrkri við man spialla:mǫrg ero dags augo.
Á skip skal skriðar orka,en á skiǫld til hlífar,
mæki hǫggs,en mey til kossa.
Við eld skal ǫl drekka,en á ísi skríða,
magran mar kaupa,en mæki saurgan,
heima hest feita,en hund á búi.
Meyiar orðomskyli manngi trúa,
né því er kveðr kona;
þvíat á hverfanda hvélivóro þeim hiǫrto skǫpoð,
brigð í brióst um lagið.
Brestanda boga,brennanda loga,
ginanda úlfi,galandi kráko,
rýtanda svíni,rótlausom viði,
vaxanda vági,vellanda katli,
fliúganda fleini,fallandi báro,
ísi einnættom,ormi hringlegnom,
brúðar beðmálomeða brotno sverði,
biarnar leikieða barni konungs,
siúkom kálfi,siálfráða þræli,
vǫlo vilmæli,val nýfeldom,
akri ársánomtrúi engi maðr,
né til snemma syni —
veðr ræðr akri,en vit syni,
hætt er þeira hvárt —,
bróðurbana sínom,þótt á brauto mœti,
húsi hálfbrunno,hesti alskiótom —
þá er iór ónýtr,ef einn fótr brotnar —:
verðit maðr svá tryggr,at þesso trúi ǫllo!
Svá er friðr kvenna,þeira er flátt hyggia,
sem aki ió óbryddomá ísi hálom,
teitom, tvévetrom,ok sé tamr illa,
eða í byr óðombeiti stiórnlauso,
eða skyli haltr hendahrein í þáfialli.
Bert ek nú mæli,þvíat ek bæði veit:
brigðr er karla hugr konom;
þá vér fegrst mælom,er vér flást hyggiom:
þat tælir horska hugi.
Fagrt skal mælaok fé bióða,
sá er vill flióðs ást fá,
líki leyfains liósa mans:
sá fær, er friár.
Ástar firnaskyli engi maðr
annan aldregi:
opt fá á horskan,er á heimskan ne fá,
lostfagrir litir.
Eyvitar firnaer maðr annan skal,
þess er um margan gengr guma:
heimska ór horskomgørir hǫlða sono
sá inn mátki munr.
Hugr einn þat veit,er býr hiarta nær,
einn er hann sér um sefa:
øng er sótt verrihveim snotrom manni
en sér øngo at una.
Þat ek þá reynda,er ek í reyri sat
ok vættak míns munar;
hold ok hiartavar mér in horska mær —
þeygi ek hana at heldr hefik.
Billings meyek fann beðiom á,
sólhvíta, sofa:
iarls ynðiþótti mér ekki vera,
nema við þat lík at lifa.
‘Auk nær apniskaltu, Óðinn, koma,
ef þú vilt þér mæla man;
allt ero óskǫp,nema einir viti
slíkan lǫst saman.’
Aptr ek hvarf,ok una þóttomz,
vísom vilia frá;
hitt ek hugða,at ek hafa mynda
geð hennar allt ok gaman.
Svá kom ek næst,at in nýta var
vígdrótt ǫll um vakin:
með brennandom liósomok bornom viði,
svá var mér vilstígr of vitaðr.
Auk nær morni,er ek var enn um kominn,
þá var saldrótt um sofin:
grey eitt ek þá fanninnar góðo kono
bundit beðiom á.
Mǫrg er góð mær,ef gǫrva kannar,
hugbrigð við hali:
þá ek þat reynda,er it ráðspaka
teygða ek á flærðir flióð;
háðungar hverrarleitaði mér it horska man,
ok hafða ek þess vetki vífs.
Heima glaðr gumiok við gesti reifr,
sviðr skal um sik vera,
minnigr ok málugr,ef hann vill margfróðr vera,
opt skal góðs geta;
fimbulfambiheitir, sá er fátt kann segia:
þat er ósnotrs aðal.
Inn aldna iǫtun ek sótta:nú em ek aptr um kominn;
fátt gat ek þegiandi þar:
mǫrgom orðommælta ek í minn frama
í Suttungs sǫlom.
Gunnlǫð mér um gafgullnom stóli á
drykk ins dýra miaðar;
ill iðgiǫldlét ek hana eptir hafa
síns ins heila hugar,
síns ins svára sefa.
Rata munnlétomk rúms um fá
ok um griót gnaga;
yfir ok undirstóðomk iǫtna vegir:
svá hætta ek hǫfði til.
Vel keypts litarhefi ek vel notit,
fás er fróðom vant;
þvíat Óðrerirer nú upp kominn
á alda vés iarðar.
Ifi er mér á,at ek væra enn kominn
iǫtna gǫrðom ór,
ef ek Gunnlaðar ne nytak,innar góðo kono,
þeirar er lǫgðomk arm yfir.
Ins hindra dagsgengo hrímþursar
Háva ráðs at fregna
Háva hǫllo í:
at Bǫlverki þeir spurðo,ef hann væri með bǫndom kominn
eða hefði hánom Suttungr of sóit.
Baugeið Óðinnhygg ek at unnit hafi:
hvat skal hans tryggðom trúa?
Suttung svikinnhann lét sumbli frá
ok grœtta Gunnlǫðo.
Mál er at þyliaþular stóli á,
Urðar brunni at;
sá ek ok þagðak,sá ek ok hugðak,
hlýdda ek á manna mál:
of rúnar heyrða ek dœma,né um ráðom þǫgðo,
Háva hǫllo at,
Háva hǫllo í,
heyrða ek segia svá:
Ráðomk þér, Loddfáfnir,at þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
nótt þú rísat,nema á niósn séir
eða þú leitir þér innan út staðar.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,at þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
fiǫlkunnigri konoskalattu í faðmi sofa,
svá at hon lyki þik liðom.
Hón svá gørir,at þú gáir eigi
þings né þióðans máls;
mat þú villatné mannzkis gaman,
ferr þú sorgafullr at sofa.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,at þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
annars konoteygðo þér aldregi
eyrarúno at.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
á fialli eða firðief þik fara tíðir,
fástu at virði vel.
Ráðomk þér, Loddfáfnir, en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
illan mannláttu aldregi
óhǫpp at þér vita;
þvíat af illom mannifær þú aldregi
giǫld ins góða hugar.
Ofarla bítaek sá einom hal
orð illrar kono:
fláráð tungavarð hánom at fiǫrlagi,
ok þeygi um sanna sǫk.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
veitstu, ef þú vin átt,þannz þú vel trúir,
farðu at finna opt;
þvíat hrísi vexok hávo grasi
vegr, er vetki trøðr.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
góðan mannteygðo þér at gamanrúnom
ok nem líknargaldr, meðan þú lifir.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
vin þínomver þú aldregi
fyrri at flaumslitom.
[sorg etr hiarta,ef þú segia ne náir
einhveriom allan hug].
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
orðom skiptaþú skalt aldregi
við ósvinna apa;
þvíat af illom mannimundo aldregi
góðs laun um geta,
en góðr maðrmun þik gørva mega
líknfastan at lofi.
Sifiom er þá blandat,hverr er segia ræðr
einom allan hug;
allt er betra,en sé brigðom at vera;
era sá vinr ǫðrom, er vilt eitt segir.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
þrimr orðom sennaskalattu við þér verra mann;
opt inn betri bilar,
þá er inn verri vegr.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
skósmiðr þú verirné skeptismiðr,
nema þú siálfom þér sér;
skór er skapaðr illa,eða skapt sé rangt,
þá er þér bǫls beðit.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
hvars þú bǫl kant,kveðu þér bǫlvi at
ok gefat þínom fiándom frið.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
illo feginnverðu aldregi,
en lát þér at góðo getit.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
upp lítaskalattu í orrosto —
gialti glíkirverða gumna synir —
síðr þik um heilli halir.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
ef þú vilt þér góða konokveðia at gamanrúnom
ok fá fǫgnuð af:
fǫgro skaldu heitaok láta fast vera;
leiðiz manngi gott, ef getr.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
varan bið ek þik vera,ok eigi ofvaran;
ver þú við ǫl varastrok við annars kono
ok við þat it þriðia,at þik þiófar ne leiki.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
at háði né hlátrihafðu aldregi
gest né ganganda;
opt vito ógǫrla,þeir er sitia inni fyrir,
hvers þeir ro kyns, er koma;
erat maðr svá góðr,at galli ne fylgi,
né svá illr, at einugi dugi.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
at három þulhlæðu aldregi:
opt er gott, þat er gamlir kveða,
opt ór skǫrpom belgskilin orð koma,
þeim er hangir með hám
ok skollir með skrám
ok váfir með vilmǫgom.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
gest þú ne geyiané á grind hrøkkvir,
get þú váloðom vel;
ramt er þat tré,er ríða skal
ǫllom at upploki;
baug þú gef,eða þat biðia mun
þér læs hvers á liðo.
Ráðomk þér, Loddfáfnir,en þú ráð nemir —
nióta mundo, ef þú nemr,
þér muno góð, ef þú getr —:
hvars þú ǫl drekkir,kiós þú þér iarðar megin;
þvíat iǫrð tekr við ǫlðri,en eldr við sóttom,
eik við abbindi,ax við fiǫlkyngi,
*hǫll við hýrógi— heiptom skal mána kveðia —,
beiti við bitsóttom,en við bǫlvi rúnar,
fold skal við flóði taka.
Veit ek, at ek hekkvindga meiði á
nætr allar nío,
geiri undaðrok gefinn Óðni,
siálfr siálfom mér,
á þeim meiði,er manngi veit,
hvers hann af rótom renn.
Við hleifi mik seldoné við hornigi;
nýsta ek niðr:
nam ek upp rúnar,œpandi nam:
fell ek aptr þaðan.
Fimbullióð níonam ek af inom frægia syni
Bǫlþors, Bestlo fǫður,
ok ek drykk of gatins dýra miaðar,
ausinn Óðrøri.
Þá nam ek frævazok fróðr vera
ok vaxa ok vel hafaz;
orð mér af orðiorz leitaði,
verk mér af verkiverks leitaði.
Rúnar munt þú finnaok ráðna stafi,
miǫk stóra stafi,
miǫk stinna stafi,
er fáði fimbulþulr
ok gørðo ginnregin
ok reist hroptr rǫgna,
Óðinn með ásom,en fyr álfom Dáinn,
Dvalinn dvergom fyrir,
Ásviðr iǫtnom fyrir,
ek reist siálfr sumar.
Veitstu, hvé rísta skal?veitstu, hvé ráða skal?
veitstu, hvé fá skal?veitstu, hvé freista skal?
veitstu, hvé biðia skal?veitstu, hvé blóta skal?
veitstu, hvé senda skal?veitstu, hvé sóa skal?
Betra er óbeðit,en sé ofblótit:
ey sér til gildis giǫf;
betra er ósent,en sé ofsóit:
. . . . . . . . . . .
Svá Þundr um reistfyr þióða rǫk;
þar hann upp um reis,er hann aptr of kom.
Lióð ek þau kann,er kannat þióðans kona
né mannzkis mǫgr;
. . . . .. . . . .
. . . . .
Hiálp heitir eitt,en þat þér hiálpa mun
við sǫkom ok sorgomok sútom gǫrvǫllom.
Þat kann ek annat,er þurfo ýta synir,
þeir er vilia læknar lifa.
Þat kann ek it þriðia:ef mér verðr þǫrf mikil
hapts við mína heiptmǫgo,
eggiar ek deyfiminna andskota,
bítat þeim vápn né vélir.
Þat kann ek it fiórða:ef mér fyrðar bera
bǫnd at boglimom,
svá ek gel,at ek ganga má;
sprettr mér af fótom fiǫturr,
en af hǫndom hapt.
Þat kann ek it fimta:ef ek sé af fári skotinn
flein í fólk vaða,
flýgra hann svá stint,at ek stǫðvigak,
ef ek hann siónom of sék.
Þat kann ek it sétta:ef mik særir þegn
á rótom rás viðar,
ok þann hal,er mik heipta kveðr,
þann eta mein heldr en mik.
Þat kann ek it siaunda:ef ek sé hávan loga
sal um sessmǫgom,
brennrat svá breitt,at ek hánom biargigak;
þann kann ek galdr at gala.
Þat kann ek it átta,er ǫllom er
nytsamlikt at nema:
hvars hatr vexmeð hildings sonom,
þat má ek bœta brátt.
Þat kann ek it níunda:ef mik nauðr um stendr,
at biarga fari míno á floti,
vind ek kyrrivági á
ok svæfik allan sæ.
Þat kann ek it tíunda:ef ek sé túnriðor
leika lopti á,
ek svá vinnk,at þær villar fara
sinna heim hama,
sinna heim huga.
Þat kann ek it ellipta:ef ek skal til orrosto
leiða langvini,
und randir ek gel,en þeir með ríki fara
heilir hildar til,
heilir hildi frá,
koma þeir heilir hvaðan.
Þat kann ek it tólpta:ef ek sé á tré uppi
váfa virgilná,
sva ek rístok í rúnom fák,
at sá gengr gumi
ok mælir við mik.
Þat kann ek it þrettánda:ef ek skal þegn ungan
verpa vatni á,
munat hann falla,þótt hann í fólk komi,
hnígra sá halr fyr hiǫrom.
Þat kann ek it fiórtánda:ef ek skal fyrða liði
telia tíva fyrir,
ása ok álfaek kann allra skil;
fár kann ósnotr svá.
Þat kann ek it fimtánda,er gól Þióðrørir,
dvergr, fyr Dellings durom:
afl gól hann ásom,en álfom frama,
hyggio Hroptatý.
Þat kann ek it sextánda:ef ek vil ins svinna mans
hafa geð allt ok gaman,
hugi ek hverfihvítarmri kono
ok sný ek hennar ǫllom sefa.
Þat kann ek it siautiánda,at mik mun seint firraz
it manunga man; —
lióða þessamunðu, Loddfáfnir,
lengi vanr vera;
þó sé þér góð, ef þú getr,
nýt, ef þú nemr,
þǫrf, ef þú þiggr.
Þat kann ek it áttiánda,er ek æva kennig
mey né mannz kono —
allt er betra,er einn um kann;
þat fylgir lióða lokom —,
nema þeiri einni,er mik armi verr
eða min systir sé.
Nú ero Háva mál kveðin,Háva hǫllo í,
allþǫrf ýta sonom,
óþǫrf iǫtna sonom.
Heill, sá er kvað!Heill, sá er kann!
Nióti, sá er nam!
Heilir, þeirs hlýddo!