Bókastaðir

Eptir þat stefna þeir hernaðinum undir Írland ok hǫfðu þá sex tigu skipa. Sem þeir kómu við Írland, veita þeir upprásir, brenna bygðir en ræna fé ok drepa menn alla, þá er þeir náðu. En fólkit, þat er mátti, drósk á merkr ok á skóga ok báru fjárhlut sinn í leyni. Ásmundr fylgði Oddi þá sem jafnan fastast allra manna.

Þat var einn dag, at þeir Oddr ok Ásmundr sóttu á landit upp; þeir fóru þá svá mikinn, at engir gátu fylgt. Oddr var svá búinn, at hann hafði ǫrvamel sinn á baki en boga í hendi, en er Odd varði minnzt, heyrir hann, at strengr gellr í skóginum, ok hann sér, hvar ǫr flýgr. Sú leitar staðar fyrir brjóst Ásmundi, ok þegar fell hann ok því næst dauðr. Oddi þykkir þetta svá mikit, at aldri beið hann fyrr þvílíkan skaða.

Oddr hylr Ásmund með skildi hans ok klæðum, en hann stefnir þangat í skóginn, sem ǫrin fló at; því næst sér hann rjóðr mikit í skóginn ok þar í mannfjǫlða mikinn, bæði konur ok karla. Þar stóð upp maðr í guðvefjarklæðum, sá hafði boga í hendi, en ǫrvar stóðu í vellinum hjá honum. Þat þykkir Oddi at sýnu ganga, at hann mun þar eiga eptir hefndum at sjá. Oddr tekr nú eina af Gusisnautum ok skýtr at þessum manni; ǫrin kemr á hann miðjan, ok fell sá skjótt. Oddr skýtr nú hverri at annarri ok drepr þar sex menn; þá var ok brott flýiðr á skóga allr sá lýðr ok fjǫlði.

Oddr er nú með svá illu skapi, at hann ætlar at vinna Írum nú alt þat ilt, er hann má. Hann kom nú á skógarbraut eina mikla, gekk eptir, en hvar sem runnar urðu fyrir honum, þá reif hann þat upp með rótum. Einn hrísrunnr varð fyrir honum lausari miklu en aðrir. Hann leit til ok sér, at þar var hurð undir. Hann kippir henni upp, ok þá gekk hann þar í jǫrð niðr ok finnr þar á konur sjau, ok var ein miklu fríðari en aðrar.

Oddr tekr þegar í hǫnd henni ok vill kippa henni í brott ór jarðhúsinu.

Þá mælti hon: "Oddr," segir hon, "láttu mik vera!"

Hann segir: "Hvat muntu vita, at ek heiti Oddr?"

Hon segir: "Ek vissa þegar, er þér kómut hingat, hverr þú vart, ok svá, at Hjálmarr er með þér; ok mun ek segja honum, ef ek fer nauðig til skipa."

Oddr mælti: "Eigi skaltu fara at síðr."

Nú þrífa þær til hennar konurnar ok vilja halda á henni; hon biðr þær hætta. "Ek mun kaupa at þér, Oddr," segir hon, "at þú látir mik vera í friði, þvíat mik skortir eigi gersimar."

"Ek vil eigi fé þitt," segir Oddr.

"Þá skal ek láta gera þér skyrtu."

Oddr mælti: "Gnógar á ek þær."

"Gnógar muntu eiga," segir hon, "ok eigi þvílíkar, sem sjá skal vera; hon skal ger vera af silki ok saumuð við gull. Þeir kostir skulu ok fylgja, at fár munu aðrar svá gera."

Oddr mælti: "Lát þú mik heyra þat fyrst!"

Hon mælti: "Þik skal aldri kala í skyrtunni, hvárki á sjá né landi; þik skal eigi sund mœða ok eigi eldr granda, þik skal eigi hungr saka ok eigi járn bíta, ok við ǫllum hlutum mun ek skyrtu gera nema einum."

"Hverr er sá enn eini," segir Oddr, "ef þú mátt við þessu ǫllu gera?"

"Við því má ek eigi gera," segir hon, "at járn mun þegar bíta, er þú kemr á flótta."

"Ef þú lætr þessar náttúrur fylgja," segir Oddr, "þá þykki mér úlíkara, at ek koma á flótta; en nær skal búin vera?"

Hon segir: "Annat sumar í þat mund árs ok dags, sem nú er, en nú er sól í suðri; ok hér í þessu sama rjóðri skulu vit finnask."

Oddr mælti: "En hvat kemr þér í hug, hverr ek muna vera yðr Írum, ef þú efnir eigi orð þín, svá ilt sem ek hefi af yðr hlotit, er þér hafit feldan Ásmund fóstbróður minn?"

"Já," segir hon, "þykkisk þú ekki hafa hefnt hans, er þú feldir nú fǫður minn ok brœðr mína þrjá?"

"Eigi þykki mér hans at hefndra," segir Oddr, "þó skal þetta vera kaup okkat, sem þú hefir beðit."

Eptir þetta ferr Oddr til skipa, kemr Hjálmarr í mót honum, hafði hann Ásmund á baki sér. Hjálmarr spyrr nú, hversu at bærisk um líflát Ásmundar, eða hvárt Oddr hefði nǫkkut hefnt hans. Oddr kvað þá:

"Herja muntu nú vilja," segir Hjálmarr, "ok brenna alt ok drepa fólkit."

"Eigi vil ek þat," segir Oddr, "ek vil halda í brott heðan, sem fyrst gefr byr." Þetta undra víkingar, en Hjálmarr kveðr svá vera skulu, sem Oddr vill.

Þeir verpa nú haug mikinn eptir Ásmund, en síðan búask þeir í brott. Svá láta víkingarnir yfir þessu, at þeir leggja bleyðiorð á bak Oddi, er hann hefnir eigi Ásmundar. Eigi lætr hann, sem hann viti þat.

Því næst sigla þeir vestan, ok er nú ekki sagt frá ferð þeira, fyrr en þeir kómu undir Hlésey. Þar lá fyrir þeim jarl sá, er Hergautr hét; hann hafði hálfan þriðja tug skipa. Þar leggr Oddr til orrostu við hann, ok varð þar enn harðasti bardagi, ok rekr nú af sér bleyðiorðit. Svá lýkr þeiri orrustu, at jarlinn fell ok mestr hluti liðs hans, en þeir fengu þar úgrynni fjár.

Eptir þat skilja þeir lið sitt; siglir frá Guðmundr ok Sigurðr með sínu liði, ok vilja nú hætta hernaði; sigla þeir norðr til Hrafnistu ok setjask um kyrt.

Oddr ok Hjálmarr sigla nú austr með Danmǫrku ok herja á víkinga. Þá réðu fyrir Sjálandi jarlar tveir, hét annarr Hólmgeirr enn annarr Harðvígr; þeir hǫfðu fengit landit með hernaði; þeir váru brœðr þeira fimm berserkja, er Oddr feldi.

Þessir brœðr fá njósn af um ferð þeira Odds ok leggja til móts við þá með tuttugu skip, en þeir Oddr hafa þá tíu skip; þar tóksk mikil orrosta ok lauk enn með sama móti, at þeir Oddr ok Hjálmarr hǫfðu sigr.

Þat taka þeir nú ráðs, at þeir setjask þar um vetrinn; en um várit búa þeir her sinn, ok spyrr Hjálmarr, hvert nú skal halda herinum. Oddr segir, at halda skal til Írlands.

"Varð þér eigi þat leitt í fyrra sumar?"

"Þó skal þangat halda," segir Oddr.

Svá gera þeir nú; er nú ekki sagt frá ferðum þeira, fyrr en þeir kómu til Írlands, ok er þeir hǫfðu um búizk, þá segir Oddr, at hann vill ganga einn saman á land.

Hjálmarr bauð at fara með honum, en Oddr kvað eigi þat vera skulu. Eptir þat gengr hann ok léttir eigi fyrri, en hann kemr í rjóðr þat, sem þau Ǫlvǫr konungs dóttir hǫfðu fundizk et fyrra sumar, ok er Ǫlvǫr eigi komin. Oddr verðr nú stórliga reiðr ok bíðr þó um stund, ok því næst heyrir hann, at vagnar ganga, ok þar ferr Ǫlvǫr ok mart fólk með henni.

Hon kveðr Odd fyrri ok mælti: "Nú vil ek eigi, at þú sér mér reiðr, þóat ek hafa orðit nǫkkuru seinni, en ek kvað á."

"Er nú búin skyrtan?" segir Oddr.

"Eigi ræðr um þat," segir hon, "ok skaltu nú setjask niðr í vagninn hjá mér ok líta á skyrtuna."

Hon tekr nú skyrtu ok sýnir honum, hann lítr nú á ok ferr í síðan, ok var hon honum at ǫllu hœfilig. Oddr mælti þá: "Hvárt fylgja nú allir þeir kostir, sem á kveðnir eru?"

"Svá er vist," segir hon.

"En hvárt hefir þú ein gert þenna grip?"

Þá varð henni ljóð á munni:

Þá varð Oddi ok ljóð á munni:

Hon spyrr þá, hversu honum líki skyrtugerðin; hann lætr vel yfir "ok skaltu nú kjósa þér laun fyrir."

Hon mælti þá: "Hér er svá herskátt," segir hon, "at síðan faðir minn fell frá, þá er við því búit, at þeir hafi undan mér landit. Nú kýs ek þau laun, at þér sitið hér þrjá vetr."

"Þat verðr eigi kauplaust," segir Oddr.

"Hvat skal þar til vinna?" segir hon.

"Þú skalt ganga með mér," segir Oddr, "ok vera mín eiginkona."

Ǫlvǫr mælti: "Manngjarnliga mun þér mælt þykkja," segir hon, "þenna kost mun ek taka," segir hon.

Eptir þetta taka þau þetta með fastmælum; hon fær honum þá mikit fólk, ok ferr hann við svá búit til skipa. Ok er þeir Hjálmarr finnask, segir Oddr honum alt, sem háttat er, ok biðr hann nú vera þar þessa þrjá vetr, ok því játar Hjálmarr honum.

Því næst drekkr Oddr brúðlaup sitt ok fær Ǫlvarar. Eptir þat liggja þeir úti á herskipum ok drepa víkinga ok illgerðamenn, þá er þar hǫfðu herjat. Líða nú þessir þrír vetr með þeima hætti; á þessi stundu gátu þau Oddr dóttur saman, sú hét Ragnhildr.

At liðnum þrim vetrum lýsir Oddr brottferð sinni af Írlandi ok vill hafa dóttur sína með sér. Ǫlvǫr segir, at hon skal vera eptir hjá henni. Þar til þreyta þau þetta, at Hjálmarr hlýtr at ráða ok skipa þessu; segir þat sitt atkvæði, at mær vaxi upp með móður sinni henni til ynðis.

Eptir þat sigla þeir vestan ok halda til Norðymbralands; þar lá fyrir víkingr sá, er Skolli hét; hann hafði sex tigu skipa á vatni, ok er þeir fundusk, spyrr Skolli, hverr fyrir liði réði. Oddr sagði til sín.

"Ertu sá Oddr, er fórt til Bjarmalands?"

"Var ek þar," segir Oddr.

"Hvat viltu hingat?" segir Skolli.

"Ek vil hafa fé þitt ok fjǫr," segir Oddr.

Skolli mælti: "Hví viltu herja á mik?"

Oddr sagði: "Þvíat þú herjar á konung þinn."

Skolli mælti: "Veiztu, hverjar sakir ek á við konung þenna?"

"Nei," segir Oddr, "þat veit ek eigi."

"Þá skal ek segja þér," segir Skolli; "þessi konungr hefir drepit fǫður minn, er hér réð fyrir ok Hrói jarl hét, en síðan lét hann gefa sér konungsnafn ok tók mitt ríki alt undir sik. Nú þætti mér yðr þat meiri frami, at ráðask í lið með mér ok drepa konung þenna; vil ek því heita, at eiga síðan alt mitt mál undir yðr fóstbrœðrum."

Oddr segir: "Með því at þetta sé svá farit, sem þú segir, þá skaltu fá þér tólf bœndr af landi ofan ok eiðafullting til sǫnnunar þíns máls þegar í morgin."

"Svá skal vera," segir Skolli.

Við þetta skilja þeir.

Um morgininn gengr Oddr ok Hjálmarr á land með ǫllu liði sínu. Þá váru þar komnir tólf bœndr af landi ofan; þessir sóru eiða með Skolla at þessum málum. Eptir þat snúask þeir í lið Skolla, taka nú ok herja Norðymbraland ok leggja undir sik.

En er þetta spyrr konungr þeira, ferr hann í móti með her sinn, ok slær þar þegar í bardaga, er þeir finnask. Þessi orrosta stóð þrjá daga með enu mesta mannsspelli, ok þá fell konungr þeira. En þeir Oddr leggja undir sik landit ok sitja þar um vetrinn. En um várit létu þeir taka Skolla til jarls; skilðu síðan með enum mesta kærleik.

Þeir Oddr sigla nú austr til Noregs, ok koma at austr við Elfina; þar lá fyrir herkonungr sá, er Hlǫðver hét. Hann hafði þrjá tigu skipa ok var sjálfr enn mesti kappi. Annarr konungr var með honum, sá er Ívarr hét.

Þegar þeir Oddr hǫfðu tjaldat ok um búizk, þá róa þar í hǫfnina at þeim tíu skip, ok þegar þeir fundusk, slær í bardaga með þeim. Þessir menn gerðu svá harða lotu, at hverr þeira hafði mann fyrir sik eða meirr, en með því lauk, at þeir Oddr hruðu þessi skip tíu.

Oddr mælti þá til Hjálmars: "Allmjǫk hafa þessir menn miklaðir verit í frásǫgnum."

Hjálmarr mælti: "Bíðum enn; meiri ván, at þeira lið sé meira."

Ok í því kómu tuttugu skip í hǫfnina at þeim; þeir œptu þegar heróp ok lǫgðu þegar at þeim; tóksk þegar ákǫf orrosta ok svá hǫrð, at Oddi þótti eigi ofsǫgum sagt frá hraustleik þessa manna.

Svá lýkr þeira leik, at þeir drepa konungana báða ok alt lið þeira; þeir Oddr hafa nú ok eigi meira lið en tvau skip, er þeir sigla þaðan.