Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 106

Þat var einn morgin snemma, at þeir Sveinn sá langskip mikit [fara] frá Hrossey ok til Rǫgnvalds-eyjar; ok kendi Sveinn þegar, at þat var skip Rǫgnvalds jarls, þat er hann var sjálfr vanr at stýra; ok lǫgðu til Rǫgnvalds-eyjar, ok þar at sem lá skúta þeirra Sveins; ok gengu fimm menn upp af skipi jarls; en þeir Sveinn vóru á hæð nokkurri ok grýttu þaðan á menn jarls. Ok er þeir sá þat af skipinu, brutu menn upp vápn sín. En er þeir Sveinn sá þat, hljópu þeir af hæðinni ok í fjǫruna, ok hrundu út skútunni ok hljópu þar á. Langskipit hafði rent upp, svá at þat var fast. Sveinn stóð upp í skútunni, er þeir reru út hjá langskipinu, ok hafði spjót í hendi. En er Rǫgnvaldr jarl sá þat, þá tók hann skjǫld, ok setti fyrir sik; en Sveinn skaut eigi spjótinu. En er jarl sá at skilja mundi með þeim, lét hann bregða upp friðskildi, ok beiddi at þeir Sveinn skyldi at landi fara. En er Sveinn sá þat, bað hann sína menn at landi leggja, ok kveðsk enn við þat bezt una, ef hann yrði sáttr við Rǫgnvald jarl.

Chapter 107

Eptir þat gengu þeir á land, Rǫgnvaldr jarl ok Sveinn, ok tǫluðu tveir samt lengi; ok lagðisk vel á með þeim. Ok er þeir sátu á talinu, þá sá þeir sigling Haralds jarls, er hann fór frá Katanesi ok til Vágalands. Ok er skipit bar undir eyna, þá spurði Sveinn jarl, hvat til ráða skyldi taka. Jarl segir at Sveinn skyldi fara yfir á Nes þá þegar. Þetta var á Langafǫstu.

Þeir fóru jafnsnemma ór Rǫgnvalds-ey. Fór jarl til Hrosseyjar, en Sveinn fór vestr í Straumey; ok sá þeir Haraldr jarl skipit, ok þóttusk kenna, at Sveinn átti. Heldu þeir þegar á fjǫrðinn eptir þeim. Ok er þeir Sveinn sá at jarl helt eptir þeim, þá gengu þeir frá skipinu ok leyndusk. En er Haraldr jarl kom til Straumeyjar, sá þeir skipit Sveins; ok grunaði þá, at manna-vistir mundi vera nærri, ok vildu því eigi á land ganga.

Ámundi hét maðr ok var Hnefason; hann var vinr Haralds jarls, en fǫður-bróðir stjúp-barna Sveins Ásleifarsonar; hann fór á milli þeirra, ok gat því við komit, at haldask skyldi hin sama sætt sem gjǫr hafði verit um vetrinn. Þá hljóp á stormr veðrs, ok urðu þeir þar at vera hvárir-tveggju um náttina; ok skipaði Ámundi þeim í eina rekkju báðum, Haraldi jarli ok Sveini. Í því húsi hvíldu margir menn hvárs þeirra.

Eptir sætt þessa fór Sveinn yfir á Nes, en Haraldr jarl yfir í Orkneyjar. Þat spurði Sveinn til orða jarls, at hann kallaði sætt þeirra heldr lausliga. Lítinn gaum gaf Sveinn at því. Hann fór suðr í Dala, ok var um Páskana með Sumarliða vin sínum; en Haraldr jarl fór norðr á Hjaltland, ok var þar mjǫk lengi um várit.

Sveinn fór sunnan eptir Páskana, ok mætti á leiðinni brœðrum Jóns vængs tveimr; hét annarr Bunu Pétr, en annarr Blán. Þeir Sveinn tóku þá hǫndum, ok tóku af þeim féit allt, en fluttu þá til lands; var þeim þá hǫgginn gálgi. Ok er allt var til búit, mælti Sveinn, at þeir skyldi hlaupa á land upp; kvað Jóni bróður þeirra þat meiri skamm at þeir lifði. Þeir vóru lengi úti, ok kalnir mjǫk, er þeir kómu til bæja. Sveinn fór þaðan í Suðreyjar til Ljóðhúsa, ok dvaldisk þar um hríð.

En er Jón vængr spurði, at Sveinn hafði handtekit brœðr hans, en vissi eigi hvat er hann hafði af þeim gjǫrt, þá fór hann í Eyna-helgu, ok tók þar Ólaf, son Sveins Ásleifarsonar, fóstra Kolbeins hrúgu, ok fór með í Vestrey. Þá fundu þeir Rǫgnvald jarl á Hreppis-nesi. Ok er jarl sá Ólaf þá mælti [hann]: "Hví ertú hér, Ólafr?" svarar: "Jón vængr veldr því."

Jarl leit til Jóns ok mælti: "Hví fluttir þú Ólaf hingat?"

Hann svaraði: "Sveinn tók brœðr mína, ok veit ek eigi nema hann hafi drepit þá."

Jarl mælti: "Flyt þú hann aptr sem skjótast, ok dirf þik eigi, at gjǫra honum nokkut til meins, hvat sem af brœðrum þínum er orðit; þvíat þér mun fyrir hvárigum vært í Eyjum, Sveini né Kolbeini, ef þú gjǫrir honum nokkut."

Chapter 108

Eptir Páska um várit byrjaði Sveinn ferð sína ór Suðreyjum, ok hafði sex tigi manna. Hann helt til Orkneyja, ok fyrst til Hrólfs-eyjar. Þar tóku þeir þann mann er Hákon karl hét; hann hafði verit með Haraldi jarli þá er Erlendr jarl fell. Hákon leystisk af þrem mǫrkum gulls, ok frelsti sik svá við Svein. Þar í Hrólfsey fundu þeir Sveinn skip þat, er jarlar hǫfðu gjǫrt af Sveini, ok vóru hǫggin ór borðin tvau. Þat hafði Rǫgnvaldr jarl gjǫra látit, þvíat enginn hafði viljat kaupa né þiggja skipit at jǫrlum.

Sveinn helt þaðan til Hross-eyjar, ok fann Rǫgnvald jarl í Byrgis-heraði. Tók jarl honum þá vel, ok var Sveinn með honum um várit. Rǫgnvaldr jarl kveðsk því hafa hǫggit borð ór skipinu, at hann vildi eigi at hann gjǫrði skyndi-ræði þar í Eyjunum þá er hann kœmi ór Suðreyjum. Sveinn var við fimtánda mann með Rǫgnvaldi jarli.

Haraldr jarl kom af Hjaltlandi um várit á Hvíta-dǫgum. Ok þegar hann kom í Orkneyjar, sendi Rǫgnvaldr jarl menn til hans, at segja, at hann vildi at þeir Sveinn sættisk af nýju. Ok var þá lagiðr sáttar-fundr Fǫstudag í Helgu-viku í Magnús-kirkju; ok gekk Rǫgnvaldr jarl með breiðøxi til fundarins, ok Sveinn með honum. Gekk þá saman sættin sú hin sama, sem efnuð var um vetrinn.

Chapter 109

Þá gaf Rǫgnvaldr jarl Haraldi jarli skip þat, er átt hafði Sveinn, en gaf Sveini allt annat þat er gjǫrt var, ok á hans hluta kom. Þeir Rǫgnvaldr jarl ok Sveinn stóðu hjá kirkju-durunum meðan seglit var út borit; þvíat þat hafði verit upp lagit í Magnúskirkju; ok var Sveinn heldr ófrýnligr, er þeir báru út seglit.

Laugardaginn eptir, þá er lokit var nón-tíðum, kómu menn Haralds jarls á fund Sveins Ásleifarsonar, ok sǫgðu, at hann vildi at Sveinn kœmi til tals við hann. Þetta bar Sveinn fyrir Rǫgnvald jarl; ok fýsti hann Svein lítt þessar ferðar; kveðsk eigi vita hverju trúa mætti. En Sveinn fór eigi at síðr, ok þeir sex saman.

Jarl sat í lítilli stofu á þver-palli, ok Þorbjǫrn klerkr hjá honum. Fátt var manna annat hjá jarli. Þeir kvǫddu jarl virðuliga; hann tók vel kveðju þeirra. Gáfu þeir Sveini rúm at sitja; sátu þeir um hríð ok drukku.

Eptir þat gekk Þorbjǫrn, ok sǫgðu þeir Sveinn svá, at þá grunaði mjǫk um tiltekjur jarls. Þorbjǫrn kom aptr litlu [síðarr], ok gaf Sveini skarlats-kyrtil, ok skikkju, ok sverð; kvaðsk eigi vita hvárt hann vildi gjǫf kalla, þvíat þessir gripir hǫfðu teknir verit frá Sveini um vetrinn. Sveinn tók við gjǫfum þessum. Haraldr jarl gaf Sveini langskipit þat er hann hafði átt, ok hálfar eignir sínar ok jarðir. Hann bauð Sveini at vera með sér, ok kvað þeirra vingan alldri skyldu skilja. Vel tók Sveinn þessu; ok fór þegar um nóttina, ok sagði Rǫgnvaldi jarli hversu farit hafði með [þeim] Haraldi jarli. Rǫgnvaldr jarl lét vel yfir þessu; ok bað Svein til gæta, at þeir yrði eigi ósáttir.

Chapter 110

Nokkuru síðarr réðusk þeir til herferðar þrír hǫfðingjar, Sveinn, Þorbjǫrn, Eirekr. Þeir fóru fyrst til Suðreyja. Þeir fóru allt vestr í Syllingar, ok unnu þar sigr mikinn í Maríu-hǫfn Kolumba-messu, ok fengu ofa-mikit herfang. Fóru eptir þat til Orkneyja, ok urðu vel ásáttir.

Eptir sætt þeirra Rǫgnvalds jarls, ok Haralds jarls, ok Sveins Ásleifarsonar, vóru jarlar jafnan báðir samt, ok hafði Rǫgnvaldr jarl ráð fyrir; en samþykki þeirra var gott.

Þá er þeir kómu heim ór Syllingum fór Þorbjǫrn klerkr til Haralds jarls ok gjǫrðisk ráðgjafi hans. Sveinn fór heim í Gareksey, ok sat þar með fjǫlmenni á vetrum, ok hafði herfang sitt til kostnaðar sér, með ǫðrum fǫngum, þeim er hann átti þar í Eyjum. Hann var mest hallr undir Rǫgnvald jarl. Hvert sumar var hann í hernaði. Þat var mælt, at Þorbjǫrn klerkr bœtti ekki um með þeim frændum, Rǫgnvaldi jarli ok Haraldi jarli.

Þórarinn kylli-nef hét hirðmaðr Rǫgnvalds jarls ok vin hans; hann var jafnan með jarli. Þorkell hét sveitungr Þorbjarnar klerks ok vin. Þá Þórarinn ok Þorkel skildi á við drykk í Kirkjuvági, ok vann Þorkell á Þórarni, ok komsk síðan á fund Þorbjarnar. Lǫgunautar Þórarins sóttu eptir Þorkatli; en þeir Þorbjǫrn vǫrðusk ór lopti einu. Þá var [sagt] jǫrlum; ok koma þeir heim at skilja þá. Þorbjǫrn vildi eigi at Rǫgnvaldr jarl dæmdi þetta mál; ok gaf sǫk á eptir-ferðinni.

En þá er Þórarinn var heill sára sinna, þá drap hann Þorkel, er hann gekk til kirkju. Þórarinn hljóp í kirkju; en þeir Þorbjǫrn hljópu eptir honum ok sveitungar hans. Þá var sagt Rǫgnvaldi jarli; ok gekk hann til fjǫlmennr, ok spurði, hvárt Þorbjǫrn vildi brjóta upp kirkjuna. Þorbjǫrn sagði, at kirkjan ætti þeim ekki at halda, er inni var. Rǫgnvaldr jarl kvað kirkjuna mundu óbrotna at sinni; ok var Þorbirni þrǫngt frá kirkjunni. Ekki var sæzk á þetta.

Fór Þorbjǫrn yfir á Nes, ok var þar um hríð. Þá varð mart til með þeim; þvíat Þorbjǫrn gjǫrði margar óspektir, bæði um kvenna-mál, ok um víga-fǫr.

Þorbjǫrn fór leyniliga í Orkneyjar á skútu með þrjá tigi manna, ok lendi við Skálp-eið. Hann gekk til Kirkjuvágs með fjórða mann. Hann hljóp einn saman inn í skytning um kveld, þar er Þórarinn var inni ok drakk. Þorbjǫrn hjó hann þegar bana-hǫgg; síðan hljóp hann í myrkrit langt á brott. Fyrir þessa sǫk gjǫrði Rǫgnvaldr jarl Þorbjǫrn klerk útlægan fyrir allt sitt ríki.

Þorbjǫrn fór yfir á Nes, ok var með Hǫsvi mági sínum á laun; hann var kallaðr hinn sterki; hann átti Ragnhildi systur Þorbjarnar; þeirra son var Stefann ráðgjafi, fylgdar-maðr Þorbjarnar.

Litlu síðarr fór Þorbjǫrn á fund Melkólms Skotakonungs, ok var með honum í góðu yfirlæti. Með Skota-konungi var sá maðr, er hét Gilli-odran; hann var ættstórr, ok ójafnaðar-maðr mikill; hann varð fyrir reiði Skota-konungs fyrir óspekt ok manndráp, er hann gjǫrði í ríki hans. Gilli-odran hljóp í Orkneyjar, ok tóku jarlar við honum. Gilli-odran var á Katanesi ok hafði ármenning jarla. Helgi hét gǫfugr bóndi á Katanesi, hann var vinr Rǫgnvalds jarls. Þá Gilli-odran skildi á um ármenningina, ok fór Gilli-odran at honum ok drap hann.

En eptir vígit fór hann vestr í Skotlands-fjǫrðu, ok tóku við honum sá hǫfðingi, er hét Sumarliði hǫldr; hann hafði ríki í Dǫlum í Skotlands-fjǫrðum. Sumarliði átti Ragnhildi, dóttur Ólafs Suðreyja-konungs bitlings. Móðir Ragnhildar var Ingibjǫrg, dóttir Hákonar jarls Páls-sonar. Þessi vóru bǫrn þeirra Sumarliða ok Ragnhildar: Dufgall konungr, Rǫgnvaldr, ok Engus; þat er kǫllu Dalverja-ætt.

Rǫgnvaldr jarl stefndi til sín Sveini Ásleifarsyni áðr hann fœri í hernað. Ok er þeir fundusk, bað Rǫgnvaldr jarl hann hafa til-sjár við Gilli-odran, ef honum gæfi fœri á. Sveinn lézk eigi vita hvers af yrði auðit.