Bókastaðir

Þat var tíðinda inn tíunda dag Jóla í Gareksey, at Sveinn Ásleifarson sat ok drakk með húskǫrlum sínum. Hann tók til orða, ok gneri nefit: "Þat er ætlan mín, at nú sé Haraldr jarl á fǫr til Eyjanna." Þeir segja, húskarlar hans, at þat væri ólíkligt fyrir sakir storma þeirra er á lágu. Hann kvaðsk vita, at þeim mundi svá þykkja: "Mun ek nú ok," segir hann, "eigi gjǫra jarli njósn fyrir hugboð mitt eitt saman; en þó grunar mik at því sé verr ráðit." Fell þá niðr þat tal; ok drukku þeir sem áðr.

Haraldr jarl byrjaði ferð sína at Jólum út í Orkneyjar; hann hafði fjogur skip ok tíu tigi manna, hann lá tvær nætr við Grímsey. Þeir lendu í Hafnar-vági í Hrossey. Þeir gengu þaðan inn þrettánda dag Jóla í Fjǫrð. Þeir vóru í Orka-haugi, meðan él dró á; ok œrðusk þar tveir menn fyrir þeim; ok var þeim þat farar-tálmi mikill.

Þá var af nótt, er þeir kómu í Fjǫrð. Var þar þat tíðinda, at Erlendr jarl var kominn á skip sitt; en hann hafði drukkit of daginn uppi at húsi. Þeir Haraldr jarl drápu þar tvá menn, ok hét annarr Ketill; en þeir tóku hǫndum fjóra menn: Arnfinn bróður Anakols, Ljótr hét annarr, ok tvá aðra.

Haraldr jarl fór aptr í Þórsá, ok þeir Þorbjǫrn klerkr. En þeir brœðr fóru til Lamba-borgar, Benedikt ok Eirekr; ok hǫfðu Arnfinn með sér.

Þegar of nóttina, er Erlendr jarl varð varr við ófriðinn, þá sendi hann menn til Garekseyjar, at segja Sveini. Ok lét hann þegar eptir of daginn hrinda skipum á sjá; ok fór til fundar við Erlend jarl, sem hann hafði orð til sent; ok vóru þeir þá á skipum lengi vetrar.

Þeir Benedikt, brœðr, sendu þau orð, at Arnfinnr mundi því at eins lauss látinn, ef þeir Erlendr jarl léti þá hafa skip þat, er þeir hǫfðu tekit fyrir Kjareks-stǫðum. Jarl var þess fúsari at laust væri látit skipit; en Anakol latti þess, ok sagði at Arnfinnr mundi á brott komask þann vetr, þótt eigi sé þat til unnit.

Þat var Miðviku-dag inn næsta fyrir Fǫstu, at þeir Anakol ok Þorsteinn Rǫgnuson fóru yfir á Nes með tuttugu menn á skútu; ok kómu við nótt. Þeir drógu skútuna í leyni-vág einn undir borg nokkura. Þeir ganga upp, ok leyndusk í kjǫrrum skamt frá húsi í Þrasvík; en þeir bjoggu svá um á skipinu, at svá var at sjá, sem menn lægi í hverju rúmi. Komit hafði verit til skipsins um morguninn, ok grunat þar ekki um.

Þeir Anakol sá menn róa á skipi útan frá borg ok lenda í ár-ós. Þá sá þeir ok mann ríða utan frá borginni, ok annan ganga; ok kendu þar Eirek. Þá skiptu þeir Anakol liði sínu ok gengu tíu til sæfar með ánni; ok gættu, at engi kœmisk til skipsins; en aðrir tíu gengu á bœinn. Eirekr kom litlu fyrr á bœinn, ok gekk til skála-húss. Þá heyrði hann til vápnaðra manna; ok hljóp hann þá [í] skálann, ok út aðrar dyrnar, ok vildi til skipsins; en þar vóru menn fyrir, ok varð hann þar handtekinn ok fœrðr út í Eyjar Erlendi jarli.

Vóru þá sendir menn til Haralds jarls, ok sagt honum, at Eirekr mundi eigi fyrr lauss látinn, en þeir Arnfinnr kœmi heilir til Erlends jarls; ok þat gekk eptir því sem mælt var.

Of várit eptir bjósk Haraldr jarl af Katanesi; ok fóru norðr á Hjaltland. Hann ætlaði at taka af lífi Erlend unga; en hann hafði beðit Margrétar, móður jarls; en hon hafði synjat. Eptir [þat] fær hann sér sveitar, ok nam hana á brott ór Orkneyjum; ok flutti hana norðr í Hjaltland, ok settisk í Morseyjar-borg; hafði hann þar viðbúnað mikinn.

En er Haraldr jarl kom á Hjaltland, settisk hann of borgina, ok bannaði allar til-flutningar. En þar [er] óhægt atsókn við at koma.

Fóru menn þá til, ok leituðu um sættir með þeim. Beiddisk Erlendr þess, at jarl skyldi gipta honum konuna; en bauð sik til styrktar við jarl; ok sagði, at honum lægi meira við at hann fengi ríki sitt; en kallaði þat vænst til, at hann gjǫrði sér vini sem flesta. Þetta fluttu margir með Erlendi. Ok urðu þær mála-lyktir, at þeir sættask; ok fekk Erlendr Margrétar; ok réðsk síðan til fylgðar með jarli; ok fóru þeir of sumarit austr til Noregs.

Ok er þat spurðisk í Orkneyjar, þá gjǫrðu þeir Erlendr jarl ráð sín; ok fýsti Sveinn, at þeir skyldi fara í hernað, ok afla sér svá fjár. Ok svá gjǫrðu þeir; ok fóru suðr til Breiðafjarðar, ok herjuðu fyrir austan Skotland. Þeir fóru suðr til Beruvíkr.

Knútr inn auðgi hét maðr; hann var kaupmaðr, ok sat jafnan í Beruvík. Þeir Sveinn tóku skip mikit ok gótt er Knútr átti, ok á fé mikit; þar var ok á kona hans. Eptir þat fóru þeir suðr undir Blýhólma.

Knútr var þá í Beruvík, er hann spurði ránit; hann keypti at Beruvíkr-mǫnnum hundraði marka silfrs, at þeir sætti eptir fénu. Þat vóru flest kaupmenn, er eptir fénu leituðu. Þeir fóru fjórtán skipum at leita þeirra.

Þá er þeir Erlendr ok Sveinn lágu undir Blýhólmum, ræddi Sveinn um kveldit, at menn skyldi liggja tjaldlausir; kvað sér ván vera, at Beruvíkr-menn mundi koma fjǫlmennir til þeirra of nóttina. En veðr var hvast á; ok gáfu menn ekki gaum at því, er hann mælti; ok lágu allir menn undir tjǫldum, nema á skipi Sveins var eigi tjaldat fyrir aptan siglu. Sveinn sat upp í lyptingu í loðkápu, á kistu einni; ok kvaðsk svá mundu búinn vera um nóttina.

Einarr skeifr hét maðr á skipi Sveins; hann ræddi um, at of-sǫgum væri sagt frá hreysti Sveins: "Hann er kallaðr karlmaðr betri en aðrir menn; en nú þorir hann eigi at tjalda yfir skipi sínu." Sveinn lét sem hann heyrði eigi.

Varðmenn vóru uppi á hólmanum. Sveinn heyrði at þeir urðu eigi ásáttir hvat þeir sá. Hann gékk upp til þeirra, ok spurði of hvat þeir þrætti. Þeir létusk eigi vita hvat þeir sá. Sveinn var allra manna skygnastr; ok er hann hugði at, sá hann at skip fóru at þeim norðan fjórtán saman. Hann gekk í skip sitt, ok bað varðmenn ganga á skipin, ok segja hvat títt var. Sveinn bað menn vaka, ok reka af sér tjǫldin.

Eptir þat gjǫrðisk kall mikit; ok œptu flestir á Svein; ok spurðu hvat til ráðs skyldi taka. Hann bað menn vera hljóða; en kvað þat sitt ráð, at leggja skipunum á milli hólmans ok landsins, "Ok freista ef þeir sigli svá um oss fram; en ef þat verðr eigi, þá róm vér í mót þeim sem harðast." En aðrir ráðsmenn mæltu í mót, ok tǫldu þat eitt ráð at sigla undan. Ok svá var gert.

Þá mælti Sveinn: "Ef þér vilit undan sigla, beitið þá í haf út."

Sveinn varð seinst búinn. Anakol beið hans. En er skip Sveins gekk meira, þá lét hann minka siglingina, ok beið Anakols; ok vildi eigi, at hann yrði eptir einskipa.

Þá mælti Einarr skeifr, er þeir Sveinn sigldu við allt segl: "Sveinn," segir hann, "er eigi þat, at kyrt standi skipit várt?"

Sveinn segir: "Eigi ætla ek," segir hann, "En þat ræð ek, attú leitir eigi optarr á hreysti mína, ef þú skynjar eigi fyrir hræðslu sakir, hvárt skipit skríðr undir þér eða eigi; þvíat þat er allra skipa skjótast undir segli." Beruvíkr-menn sigldu suðr um þá; en þeir Sveinn snéru þá inn undir meginlandit.

Ok er þeir kómu undir Morsey, þá sendi Sveinn menn til Eiðina-borgar at segja Skota-konungi frá herfangi þeirra. En áðr þeir kómu til borgarinnar riðu tólf menn í móti þeim ok hǫfðu við slagálar sér hosur fullar af silfri. Ok er þeir fundusk, spurðu inir Skozku menn at Sveini Ásleifarsyni. Þeir sǫgðu til hans, ok spurðu hvat þeir vildu honum. Skotar sǫgðu, at þeim var sagt, at Sveinn væri handtekinn, ok Skota-konungr hefði sent þá at leysa hann út með fé því er þeir fóru með. Sveins-menn segja aptr þeim kvitt; ok fóru á fund Skota-konungs, ok sǫgðu honum eyrindi sín. Konungr taldi lítt at féláti Knúts, ok sendi Sveini skjǫld dýran ok fleiri góðar gjafar. Þeir Erlendr jarl ok Sveinn fóru of haustit til Orkneyja ok kómu heldr síð.

Þetta sumar fór Haraldr jarl til Noregs, sem fyrr var getit. Þá kom ok utan af Mikla-garði í Noreg Rǫgnvaldr jarl, ok Erlingr skakki; sem fyrr var ritat. Ok kom Rǫgnvaldr jarl lítlu fyrir Jól í Orkneyjar.

Þá fóru menn þegar í milli þeirra Rǫgnvalds jarls ok Erlends jarls, ok leituðu um sættir. Kærðu menn þá einka-mál þau er verit hǫfðu með bóndum ok Erlendi jarli, at hann skyldi eigi verja Rǫgnvaldi jarli sinn hlut Eyjanna. Varð þá komit á stefnu-lagi með þeim jǫrlum í Kirkjuvági; ok á þeirri stefnu sættusk þeir, ok bundu þat eiðum. Þetta var tveim nóttum fyrir Jól; ok sættusk á þat, at hálfar Eyjar skyldi hafa hvárr þeirra, ok verja báðir fyrir Haraldi jarli eða ǫðrum, ef til kallaði. Þá hafði Rǫgnvaldr jarl engan skipa-kost fyrr en of sumarit eptir, er skip hans kómu austan ór Noregi. Þenna vetr stóð allt kyrt.

En of várit eptir gjǫrðu jarlar ráð sitt í mót Haraldi jarli, ef hann kœmi austan; ok fóru þeir Erlendr jarl ok Sveinn Ásleifarson til Hjaltlands, ok skyldu sæta honum, ef hann bæri þar at. Rǫgnvaldr jarl fór yfir til Þórsár; þvíat þeim var ván, at Haraldr mundi þangat leita, er hann kœmi austan; þvíat hann átti þar marga frændr ok vini. Þeir Erlendr jarl ok Sveinn vóru á Hjaltlandi of sumarit; ok dvǫldu skip ǫll, svá at engi gengi til Noregs.

Haraldr jarl fór of sumarit austan ór Noregi, ok hafði sjau skip. Hann tók Orkneyjar; en þrjú skip hans urðu sæhafa til Hjaltlands; ok tóku þeir Erlendr jarl þau. Þá er Haraldr jarl kom í Orkneyjar, spurði hann þar þau tíðindi, at þeir Rǫgnvaldr jarl ok Erlendr jarl vóru sáttir, ok þar skyldi hálfar Eyjar hvárr hafa við annan. Þóttisk Haraldr jarl þá sjá sinn kost, at honum mundi ekki ætlat af lǫndum. Tók hann þá þat ráð, at fara yfir á Nes á fund Rǫgnvalds jarls, áðr þeir Erlendr jarl kœmi af Hjaltlandi.

Þeir Erlendr jarl ok Sveinn vóru þá á Hjaltlandi, er þeir spurðu at Haraldr jarl var kominn í Orkneyjar. Heldu þeir þá þegar suðr í Eyjar á fimm skipum, ok fengu í Dynrǫst strauma váðvæna, ok storm veðrs; ok skildi þar með þeim; bar þá Svein aptr til Friðar-eyjar á tveim skipum; ok hugðu þeir jarl týndan. Heldu þeir þaðan suðr undir Sandey; ok lá þar fyrir Erlendr jarl með þrjú skip, ok var þar fagna-fundr mikill. Fóru þeir þaðan til Rǫgnvaldseyjar; ok spurðu þar, at Haraldr jarl var farinn yfir á Nes.

En þat er at segja frá ferðum Haralds jarls: at hann kom í Þórsá ok hafði sex skip. Rǫgnvaldr jarl var þá uppi í Suðrlandi; ok sat þar at brúðkaupi því, er [hann] gipti Ingiríði, dóttur sína, Eireki stagbrell. Kom honum þegar njósn, at Haraldr jarl var kominn í Þórsá. Rǫgnvaldr jarl reið fjǫlmennr frá brúðhlaupinu ofan í Þórsá.

Eirikr stagbrellr var frændi Haralds jarls, ok átti hann allan hlut í at sætta þá; ok margir aðrir fluttu þat með honum; ok sǫgðu, at þeim var einsætt, at láta sik eigi á skilja, fyrir sakir frændsymi ok fóstr-lags ok félagskapar, er verit hafði. Kom því svá, at stefnu-lagi varð á komit með þeim ok griðum; ok skyldi þeir finnask í kastala einum í Þórsá ok tala tveir einir; en jafn-margir skyldu menn hvárs vera hjá kastalanum. Þeir tǫluðu lengi, ok lagðisk vel á með þeim. Þeir hǫfðu fundizk ekki fyrr síðan Rǫgnvaldr jarl kom í land.

Ok er á leið daginn, var sagt Rǫgnvaldi jarli, at lið Haralds jarls dreif þannig með vápnum. Haraldr jarl kvað þat ekki saka mundu. Því næst heyrðu þeir út til hǫggva stórra; ok hljópu þeir þá út. Þar var kominn Þorbjǫrn klerkr með mikla sveit manna; ok setti þegar áverkum á mǫnnum Rǫgnvalds jarls, er þeir fundusk. Jarlar kǫlluðu, at þeir skyldi eigi berjask. Hljópu menn þá til ór staðnum ok skildu þá. Þar fellu þrettán húskarlar Rǫgnvalds jarls; enn hann varð sárr í andliti.

Eptir þat áttu vinir þeirra hlut at sættum með þeim; ok kom svá, at þeir sættusk, ok bundu af nýju félag sitt með eiðum. Þetta var fjórum nóttum fyrir Mikkals-messu. Þá var ok þat ráðit, at þeir skulu fara þegar of nóttina út í Orkneyjar á hendr þeim Erlendi ok Sveini. Þeir heldu þrettán skipum vestr á Pétlands-fjǫrð, ok heldu til Rǫgnvalds-eyjar, ok lendu í Víðivági ok gengu þar á land.

Þeir Erlendr jarl lágu á skipum í Barðsvík, ok sá þeir þaðan fjǫlmenni á Rǫgnvalds-ey, ok gerðu þannig njósnir; ok urðu þeir þá vísir, at jarlar hǫfðu sætzk. Þat var þeim ok sagt, at þeir mundi þeim eigi láta kosti strandhǫggva, eða annarra vist-fanga; ok mundi svá ætla at sitja þeim mat þar í Eyjunum.

Þá gengu þeir Erlendr-jarl á tal, ok leitaði hann ráða við lið sitt. En þat kom ásamt með þeim, at Sveinn skyldi fyrir sjá, hvert ráð at skyldi taka. En Sveinn veitti þann órskurð, at þegar of nóttina skyldi þeir sigla yfir til Ness; ok sagði at þeir hefði ekki styrk til at deila við þá báða þar í Eyjunum. Gerði hann þat yfirbragð fyrir alþýðu, at þeir mundu fara í Suðreyjar ok vera þar of vetrinn. Þetta var Mikkals-messu aptan, er þeir sigldu á fjǫrðinn. En þegar er þeir kómu á Katanes, hljópu þeir upp í bygð, ok keyrðu ofan strandhǫgg stór, ok hjoggu í skip sitt. Stormar vóru á miklir ok vánd veðrátta, ok var fjǫrðrinn jafnan ófœrr. En þegar er leiði gaf, sendi Sveinn menn á báti handan af Nesinu, at Erlendr jarl hafði hǫggit strandhǫgg á Katanesi, ok lágu búnir at sigla til Suðreyja þegar er byrr gæfi.

Ok er þessi tíðindi kómu til eyrna Rǫgnvaldi jarli, skaut hann húsþingi á, ok talaði fyrir liði sínu. Bað menn vera vara, ok gæta sín vel, ok liggja hverja nótt á skipum; "Þvíat mér er Sveins á engri stundu ørvæna í Orkneyjar, því heldr er hann gjǫrði meira orð á at hann mundi ór landi."

Á ǫndurðum vetri fóru þeir Sveinn ór Þórsá ok vendu vestr fyrir Skotland. Þeir hǫfðu sjau skip, ok ǫll vel skipuð ok stór. Þeir tóku róðrar-leiði.

En er þeir vóru á leið komnir á braut af Nesinu, fóru njósnar-menn Rǫgnvalds jarls út í Eyjarnar, ok sǫgðu honum þessi tíðindi. Jarlar lǫgðu þá skipum sínum til Skálp-eiðs; ok vildi Rǫgnvaldr jarl at þeir lægi á skipum sínum um hríð.

Þá er þeir Sveinn kómu mjǫk svá vestr at Stauri, ræddi Sveinn um, at þeir mundi ekki kvelja sik lengr á róðri; ok bað þá snúa skipunum, ok vinda segl sín. Þessi ráðagjǫrð þótti mǫnnum heldr ómerkilig; en þó var svá gjǫrt sem Sveinn vildi. En er þeir hǫfðu um siglt, tǫlðu snekkjurnar skjótt fyrir vindinum. Ok er ekki getit um ferð þeirra, fyrr en þeir koma í Orkneyjar í Vágaland. Þar spurðu þeir, at jarlar lágu við Skálpeið fjórtán skipum fyrir Knarrar-stǫðum. Þar var þá Erlendr ungi, ok Eirekr stagbrellr, ok mart annarra gǫfugra manna.

Þorbjǫrn klerkr var farinn austr í Fjǫrðu í Papule til Hákonar karls, mágs síns. Þorbjǫrn átti þá Ingigerði dóttur hans.

Þat var fjórum nóttum fyrir Simons-messu er Sveinn veitti þann órskurð, at hann vildi leggja at jǫrlum um nóttina. En þat þótti mǫnnum heldr óráðligt við þann liðs-mun sem var. Sveinn vildi þó ráða. Ok svá var; þvíat jarl var þess fúsari.

Um kveldit gjǫrði á drífu-él blautt. Þá gekk Rǫgnvaldr jarl af skipi sínu, ok ætlaði í Ǫrfuru til bús síns; vissi hann sér einskis ótta vánir; hann var með sétta mann.

Þeir kómu á Knarrar-staði í élinu. Þar bjó Bótólfr begla, Íslenzkr maðr, ok skáld gott. Hann bað Rǫgnvald jarl vera þar með sér of nóttina; ok lagði þar mǫrg orð á. Gengu þeir inn; ok vóru dregin af þeim klæði; lǫgðusk þeir til svefns; en Bótólfr skyldi halda vǫrð.

Þá nótt ina sǫmu lǫgðu þeir Erlendr jarl at þeim Haraldi jarli; ok kómu á óvart; svá at þeir urðu eigi fyrr varir við, en þeir heyrðu herǫpit. Hljópu þeir þá til vápna, ok vǫrðusk drengiliga. Þar varð mikit mannfall; ok lauk svá atsókninni, at Haraldr jarl hljóp á land upp, þá er fimm einir menn stóðu á skipinu. Þar fell Bjarni, bróðir Erlends unga, gǫfugr maðr, ok tíu tigir manna með honum; en fjǫldi varð sárr. Allir menn hljópu af skipum, ok flýðu á land upp. Fátt fell af þeim Erlendi jarli. En jarl tók þar fjórtán skip er jarlar áttu, ok allt fé þat er á var.

Þá er lokit var inu mesta starfinu, fréttu þeir, at Rǫgnvaldr jarl hafði gengit af skipi sínu um kveldit, ok fyrst upp á Knarrar-staði. Ok þangat fóru þeir. Bótólfr búandi var úti fyrir durum er þeir kómu þar; ok fagnar hann þeim vel. Þeir spurðu hvárt Rǫgnvaldr jarl væri nǫkkut þar. Bótólfr kvað hann þar hafa verit um nóttina. En þeir létu ákafliga, ok spurðu hvar hann væri þá; ok kváðu hann vita mundu. Bótólfr rétti hǫndina upp um garðinn; ok kvað vísu:

Jarls-menn tóku skeið ór túninu; ok þóttisk sá bezt hafa er mest gat hlaupit, ok fyrst fengi vald yfir jarli.

En Bótólfr gekk inn, ok vakti jarl; ok segir honum þau tíðindi, er orðit hǫfðu of nóttina, ok svá hvat jarls-menn hǫfðusk at. Hljópu þeir þá upp, ok klæddusk; ok fóru þegar á brott, ok í Ǫrfuru til bús jarls. Ok er þeir kómu þar, var þar fyrir Haraldr jarl á laun. Fóru þeir þá þegar yfir á Nes á sínum báti hvárr þeirra, annarr með þriðja mann, en annarr við fjórða mann. Allir menn þeirra fóru yfir á Nes, svá sem far fengu.

Þeir Erlendr jarl ok Sveinn tóku ǫll skip jarlanna, ok ofa-fé mikit. Sveinn Ásleifarson lét skipta til handa sér gersimum Rǫgnvalds jarls ǫllum, þeim er teknar vóru á skipi hans, ok sendi Rǫgnvaldi jarli yfir til Ness. Sveinn fýsti þess, at þeir Erlendr jarl legði skipum sínum út í Vága-land; ok skyldi þar liggja við fjǫrðinn, er þeir sæi skipa-ferðir, þegar er fœri frá Nesinu. Þótti þaðan gott at sæta áhlaupum, ef fœri gæfi á. En Erlendr jarl réð, fyrir sakir áeggjanar liðsmanna, at þeir fóru norðr til Damins-eyjar; ok drukku þar um daga í skála miklum; en lǫgðu hvern aptan skipin í tengsl, ok sváfu á þeim of nætr; ok leið svá fram á Jóla-fǫstu.

Þat var fimm nóttum fyrir Jól er Sveinn Ásleifarson fór austr í Sandvík til Sigríðar, frændkonu sinnar; hann skyldi sætta hana við nábúa sinn, þann er Bjǫrn hét. En áðr hann fór, ræddi hann um við Erlend jarl, at hann skyldi sofa á skipum um nóttina, ok vera þá eigi óvarari þótt hann væri eigi við. Sveinn var eina nótt at Sigríðar frændkonu sinnar.

Gísl hét maðr; hann var landseti Sveins, ok kærr vinr. Hann feldi bœn at Sveini, at hann skyldi þar gista at hans, ok sjá yfir ráð hans. Hann hafði látit heita mungát, ok vildi þat veita þeim Sveini.

Þá er þeir kómu um kveldit til Gils, var þeim sagt, at Erlendr jarl hefði eigi gengit til skipa um kveldit. Þegar er Sveinn spurði þetta, sendi hann Margað Grímsson til jarlsins, ok tvá menn aðra; ok bað hann gefa gaum at ráðum hans, þótt hann gjǫrði eigi svá ena fyrri nótt: "En þat þykki mér uggligt, at ek þurfa skamma hríð ráð at gjǫra fyrir jarli þessum."

Þeir Margaðr fóru á fund Erlends jarls, ok sǫgðu honum orð Sveins. Menn jarls kvóðu honum undarliga farit; sǫgðu at honum þótti annat leiti ekki ófært; en stundum var hann svá hræddr, at hann vissi eigi hvar hann skyldi varðveita sik eða aðra. Sǫgðu þeir þat, at þeir vildu sofa í ró á landi, ok fara eigi til skipa. Jarl kvað svá vera skyldu, sem Sveinn hafði fyrir mælt. Ok kom því svá, at jarl gekk á skip sitt með fjóra menn ok tuttugu; en allir aðrir lágu at húsi. Þeir Margaðr, lágu í annarri vík skamt þaðan.

Þessa nótt ena sǫmu kómu þeir Rǫgnvaldr jarl ok Haraldr jarl at óvǫrum Erlendi jarli, svá at varðmenn þeir, er vǫktu á eyjunni ok á skipinu, urðu hvárigir varir við fyrr en þeir gengu upp á skipit. Ormr hét maðr, en annarr Úfi; þeir vóru í fyrirrúmi á skipi Erlends jarls. Úfi hljóp upp, ok vildi vekja jarl; ok fekk eigi vakit hann; svá var hann dauð-drukkinn. Úfi þreif jarl í fang sér; ok hljóp útbyrðis með hann; [ok] í eptirbát, er flaut við skipit; en Ormr hljóp á annat borð, ok komsk hann á land. En jarl lézk ok flestir menn aðrir þeir er á skipunum vóru.

Þeir á Sveins skipi vǫknuðu við herópit; hjoggu þeir strengina, ok lǫgðu þeir fyrir nesit. En nýlýsi var mikit, ok sá þeir þá, at jarlarnir lǫgðu frá. Þóttusk þeir þá skilja at umskipti mundu orðin með þeim. Reru húskarlar Sveins þá á brott, ok fóru fyrst til Rennadals; en sendu Sveini mann, at segja honum slíkt er þá hǫfðu þeir spurt.

Haraldr jarl vildi gefa grið mǫnnum Erlends jarls; en Rǫgnvaldr jarl vildi bíða fyrst, hvárt fyndisk lík hans, eða hefði hann undan komizk. Lík Erlends jarls fansk tveim nóttum fyrir Jól; var sét spjót-skapt standa upp ór þara-brúki. Ok er til var komit, stóð þat spjót í gǫgnum hann. Var lík hans fœrt til kirkju; en þá vóru gefin grið mǫnnum jarls, ok svá húskǫrlum Sveins fjórum er teknir vóru.

Jóann hét maðr, er kallaðr var vengr; hann var systur-son Jóns vengs, er fyrr var getit; hann hafði verit með Hákoni karli, ok hafði gjǫrt systur hans barn, ok hlaupizk þá á braut í víking með Anakol; en nú var hann við Erlendi jarli, ok hafði þá eigi við bardagann verit.

Menn Erlends jarls sóttu í Kirkjuvág, ok gættu sín í Magnús-kirkju. Jarlarnir fara ok þangat, ok var þar þá lagðr sáttar-fundr í kirkjunni. Þá náði Jón eigi fyrr sættum af jǫrlum, en hann hét at gjǫra brúðlaup til konunnar. Þar svǫrðu allir menn jǫrlunum eiða, ok gjǫrðu þeir þat mál heldr óvant. Jón vengr bazk á hendi Haraldi jarli, ok gjǫrðisk ármaðr hans.

Þá er Sveinn Ásleifarson spurði fall Erlends jarls, fór hann til Rennadals, ok fann þar húskarla sína. Kunnu þeir gløggliga at segja frá tíðindum er gjǫrzk hǫfðu í Daminsey. Síðan fóru þeir Sveinn til Hrólfs-eyjar, ok kómu þar at flæði sæfar. Þeir báru reiða allan frá skipinu, ok sá fyrir.

Þeir skiptu mǫnnum í bygðir, ok heldu njósnum frá sér til jarlanna, ok annarra hinna stœrri manna, hvat hverigir hǫfðusk at, Sveinn Ásleifarson gekk þar á fjall upp við hinn sétta mann, ok ǫðrum-megin til sæfar, ok leyndusk þannig í myrkrinu heim á bœ nokkurn. Þeir heyrðu inn mælgi mikla. Þar vóru þeir feðgar, Þorfinnr ok Ǫgmundr, ok Erlendr mágr þeirra. Hann Erlendr hœldisk því fyrir þeim feðgum, at hann hefði Erlendi jarli veitt bana-sár; en allir þóttusk þeir allvel barizk hafa. Ok er Sveinn heyrði þetta, hleypr hann inn í húsit at þeim, ok fǫrunautar hans eptir honum. Sveinn varð skjótastr; ok hjó hann Erlend þegar bana-hǫgg; en þeir tóku Þorfinn hǫndum, ok hǫfðu með sér; en Ǫgmundr var sárr nokkut.

Þeir Sveinn fóru á Þinga-vǫll; þar bjó þá Helgi, fǫður-bróðir Sveins, ok vóru þar ǫndurð Jólin á laun.

Rǫgnvaldr jarl fór til Damins-eyjar at Jólunum, en Haraldr jarl var eptir at Kirkjuvági. Rǫgnvaldr jarl sendi menn á Þinga-vǫll til Helga, ok bað hann segja Sveini frænda sínum, ef hann vissi nokkut til, hvar hann var, at jarl vill bjóða honum til sín um Jólin; ok kvaðsk vilja eiga hlut at, at sætta þá Harald jarl. Ok er Sveini kómu þessi orð, fór hann á fund Rǫgnvalds jarls við hinn sétta mann, ok var með hǫnum ofanverð Jólin.

En eptir Jólin var lagðr sáttar-fundr með þeim Sveini ok jǫrlunum; skyldi þar þá lúka ǫllum málum þeim er þá var eigi sæzk á áðr. Ok er þeir fundusk, átti Rǫgnvaldr jarl hlut at at sætta þá Harald jarl ok Svein. En flestir menn vóru þar tillaga-illir, þeir er eigi vóru annat-hvárt vinir eða frændr Sveins; en hinir sǫgðu, at jafnan mundi órói standa af Sveini, ef hann væri eigi gjǫrr á brott ór Eyjunum. En þat varð at sætt, at Sveinn skyldi gjalda mǫrk gulls hvárum jarlinum, ok láta hálfar jarðir sínar ok langskip gott.

Sveinn svarar gjǫrðinni: "Þá munu sættir bezt haldask ef ek em óhrakiðr til."

Eigi vildi Rǫgnvaldr jarl hafa gjaldit af Sveini; kveðsk í engu vilja hrekja hann; kveðsk miklu meiri slœgja þykkja til vináttu hans en í fé.

Haraldr jarl fór eptir sættina til Gareks-eyjar til bús Sveins, ok bjó þá heldr óspakliga kornum hans, ok ǫðru því sem hann átti. En er Sveinn spurði þetta, kærði hann fyrir Rǫgnvaldi jarli, ok kallaði þetta sætta-brigði; ok kvaðsk vilja fara heim ok sjá um fǫng sín.

Rǫgnvaldr jarl mælti: "Ver með mér, Sveinn; ok vil ek senda orð jarli, ok leggja enn í umrœðu mál yður. En ek vil eigi at þú ætlir þat at keppa við Harald jarl; því at þér mun hann verða of-maðr í deildum, þótt þú sér mikill fyrir þér ok vaskr maðr."

En Sveinn vildi eigi letjask láta, ok fór með hinn tíunda mann á skútu í Gareksey; ok kómu síð um kveldit. Þeir sá eld í bak-húsi; fór Sveinn þagat til; vildi hann, at þeir tœki eldinn, ok bæri at skálanum, ok brendi bœinn, ok jarl inni.

Sveinn Blakara son hét maðr; hann var mest-háttar þeirra manna er óru þar með Sveini; hann latti þessa mest, ok kallaði vera mega at jarl væri eigi á bœnum. En þótt hann væri þar, segir hann, at þeir myndu eigi láta ná útgǫngu konu hans né dœtr; en segir, at þat var ófært at brenna þær inni.

Þeir Sveinn gengu þá at durum, ok inn fyrir skála-dyrnar. Hljópu þeir menn þá upp, er í skálanum vóru, ok kómu aptr hurðu. Urðu þeir Sveinn þá varir, at jarl var eigi á bœnum. En þeir er inni vóru, gáfu upp vǫrnina, ok seldu þeim Sveini vápnin; ok gengu út allir slyppir; ok gaf Sveinn grið ǫllum húskǫrlum jarls. Sveinn steypti niðr ǫllu mungáti sínu, ok hafði á braut með sér konu sína ok dœtr.

Hann spurði Ingiríði konu sína, hvar Haraldr jarl væri; en hon vildi eigi segja. "Þegi þú þá, ok bend oss." Eigi vildi hon þat. Hon var frændkona jarls. Af hǫndum seldi Sveinn vápnin sum, er þeir kómu á skip.

Lokit var sættum þeirra jarls þá er þetta spurðisk. Haraldr jarl var farinn til lítillar eyjar at veiða héra. Sveinn helt til Hellis-eyjar; hon er sæbrǫtt ey, ok hellir mikill í berginu; ok fell sær fyrir hellis-dyrnar at flœðum.

Þá er húskarlar Haralds jarls fengu vápn sín af þeim Sveini, fóru þeir þegar á fund Haralds jarls, ok sǫgðu honum um skipti þeirra Sveins. Jarlinn lét þá þegar hrinda fram skipi sínu, ok eggjaði, at þeir skyldu róa eptir þeim, "Ok látum nú til stáls sverfa með oss." Tóku þeir þá róðr eptir þeim, ok sá þá hvárir aðra, ok kendusk.

Ok er Sveinn sér at þeir jarl draga eptir þeim, ræddi Sveinn um: "Vér munum verða at leita oss ráðs nokkurs; þvíat mér er eigi um at finna hann, þannig sem til bakat er, við liðs-mun þann er vera mun. Munu vér þat ráð taka," segir hann, "at fara til hellisins, ok vita hvat þar skapisk at váru máli." Svá gjǫrðu þeir Sveinn. Kómu til hellisins at atfalli; settu þar upp skipit; því at hellinum veik í bjargit upp; féll þar sær fyrir hellis-munnann.

Þeir Haraldr jarl fóru at leita þeirra um daginn um eyna; ok fundu þá eigi; þeir sá ok skipa-farar engar frá eyjunni. Þetta undruðusk þeir mjǫk; þótti þeim ólíkligt, at Sveinn mundi hafa sokkit niðr. Þeir reru um-hverfum eyna at leita Sveins, ok fundu eigi, sem líkligt var. Gjǫrðu þeir þat helzt af, at þá Svein mundi borit hafa at ǫðrum eyjum. Reru þeir þannig þá at leita, sem þeim þótti líkligast.

Var þat mjǫk jafn-skjótt, er þeir jarl reru á brott, ok sjórinn féll frá hellis-munnanum. Þeir Sveinn hǫfðu heyrt viðrœðu þeirra jarls, ok hans manna. Sveinn lét eptir skip sitt í hellinum, en þeir tóku byrðing einn fornan í eyjunni, er munkar áttu, ok heldu til Sandeyjar. Gengu þeir þar upp, en hrundu út byrðinginum; ok rak hann um strandir, þar til er hann braut.

En þeir Sveinn gengu upp á eyna, ok kómu á bœ þann, er heitir á Vǫlunesi; þar bjó sá maðr, er hét Bárðr, frændi Sveins. Þeir kǫlluðu hann út leyniliga, ok sagði Sveinn at hann vildi þar vera.

Bárðr kvað hann mundu slíku ráða, "En ekki þori ek, at þér sét eigi á laun." Þeir gengu inn, ok vóru einir í húsi, svá at vand-bálkr einn var í milli þeirra ok annarra manna. Laundyrr vóru á húsinu, því er þeir Sveinn vóru í, ok var hlaðit í grjóti lausliga.

Þann aptan kom Jón vængr, ármaðr Haralds jarls ok þeir sjau saman. Tók Bárðr bóndi vel við þeim; ok vóru gjǫrfir eldar stórir fyrir þeim, ok bǫkuðusk þeir við.

Jón var óðmálugr, ok rœddi um tíðindi þau, er gjǫrzk hǫfðu um skipti þau, er jarlar hǫfðu við ázk ok Sveinn; ámælti hann mjǫk Sveini, ok kvað hann vera griðníðing ok engum trúan; hafði hann nú sæzk við Harald jarl, ok vildi þegar fara at honum ok brenna hann inni; sagði ok aldri mundu vera frið í landi fyrr en Sveinn væri ór landi rekinn. Bárðr bóndi ok fǫru-nautar Jóns svǫruðu heldr fyrir Svein. Eptir þat tók Jón at ámæla Erlendi jarli; ok kvað þat eigi skaða þótt hann hefði látizk; kallaði hann þann ofsa-mann, at engi mátti frjálst hǫfuð strjúka fyrir honum.

Ok er Sveinn heyrði þetta, þá mátti hann eigi standask; ok þreif til vápna sinna, ok hljóp at laundurum, ok hratt ór grjótinu. Þá varð hark mikit. Sveinn ætlaði at hlaupa fyrir skáladyrnar. Jón sat í skyrtu ok línbrókum. Ok er hann heyrði til Sveins, batt hann eigi lengi skó sína, ok hljóp út frá eldinum, ok þegar í brott af bœnum. En niðmyrkr var á, ok frost mikit. Hann kom um nóttina á annan bœ, ok var kalinn mjǫk á fótum, svá at af leysti sumar tærnar.

Sveinn gaf grið fǫrunautum Jóns fyrir orð Bárðar bónda. Sveinn var þar um nóttina. En eptir um morgininn fóru þeir brott þaðan með skútu, er Bárðr átti, ok fekk Sveini. Fóru þeir þá suðr til Rǫgnvalds-eyjar, ok lendu í Barðsvík, ok vóru við helli einn. Sveinn var stundum um daginn at húsi, ok drakk þar; en svaf við skip um nætr, ok gætti sín svá við óvinum sínum.