Bókastaðir

Þat er sagt at Sveinn Ásleifarson spurði at Holdboði var kominn í Suðreyjar, þá bað hann Rǫgnvald jarl fá sér lið til at hefna sín. Jarl fekk honum fimm skip; ok stýrði einu Þorbjǫrn klerkr; en ǫðru Hafliði son Þorkels flettis; þriðja Dufnjáll son Hávarðs Gunnasonar; fjórða Ríkgarðr Þorleifarson; fimta Sveinn Ásleifarson.

En þegar er Holdboði spurði til Sveins, þá flýði hann suðr aptr til Lundeyjar; ok tóku félagar hans hann til sín. Þeir Sveinn drápu mart manna í Suðreyjum; en ræntu víða ok brendu. Þeir fengu mikit fé, en náðu eigi Holdboða, ok aldri kom hann í Suðreyjar síðan.

Sveinn vildi vera í Suðreyjum um vetrinn; en þeir Þorbjǫrn vildu heim; ok fóru þeir síð um haustit sunnan til Kataness, ok kómu í Dungalsbœ.

Ok er þeir skyldu skipta herfangi sínu, þá mælti Sveinn, at allir skyldu jafn-mikit hafa, nema hann hefði hǫfðingja-hlut; þvíat hann kveðsk einn hafa fyrir verit; ok sagði jarl hafa fengit þá til liðs við sik. Hann lézk ok einn hafa sakir átt við Suðreyinga, en þeir engar. En Þorbjǫrn þóttisk engum mun síðr hafa til unnit, ok verit eigi síðr fyrirmaðr en Sveinn. Vildu þeir ok [at] allir skipstjórnar-menn hefði jafnan hlut. En svá varð at vera sem Sveinn vildi; þvíat hann var miklu mann-fleiri þar á Nesinu.

En Þorbjǫrn fór út í Orkneyjar á fund Rǫgnvalds jarls, ok sagði hve farit hafði með þeim Sveini; ok líkaði þeim illa, er hann hafði gjǫrt þá hlut-ræningja.

Jarl kvað þat eigi mundu einu sinni finnask á, at Sveinn væri engi jafnaðar-maðr, "En þar mun enn koma, at hann mun taka gjǫld fyrir sitt ranglæti. En eigi skulu þér um þetta deila. Ek skal fá yðr jafn-mikit af mínu, sem þér missit við hann; vil ek ok ekki, at þér kallit á hann um þetta; ok væri vel, ef eigi leiddi stœrri vandkvæði af honum; uggi ek þó, at þess muni eigi langt at bíða."

Þorbjǫrn svaraði: "Guð þakki yðr, herra, þann sóma, er þér gjǫrit til vár; ok eigi munu vér deila við Svein um þetta; en aldri síðan skal ek vera vin hans; ok gjǫra skal ek honum nokkura svívirðing hér á móti."

Ok eptir þetta segir Þorbjǫrn skilit við Ingiríði systur Sveins; ok sendi hana yfir á Nes til Sveins. Tók hann við henni vel; en þótti gjǫr til sín svívirðing mikil. Var þá með þeim fjándskapr. Kom þar at því sem mælt er, "at ' Foruðin sjásk bezt við. '" En þó leitaði nú hvárrgi berliga á annan.

Þá er Sveinn var í Suðreyjum, þá hafði hann sett Margað Grímsson í Dungals-bœ til forráða, ok fengit honum í hendr sýslu þá, er hann helt af Rǫgnvaldi jarli. En Margaðr var sakgæfinn ok áleitinn, ok varð hann óvinsæll við sinn ójafnað. En þeir er mest urðu fyrir ójafnaði hans, stukku á fund Hróalds bónda ok heldu sik þar. Af því gjǫrðisk fjándskapr með þeim Hróaldi ok Margaði.

Litlu síðarr en Sveinn var heim kominn fór Margaðr suðr til Víkr við tugtugta mann at ørindum sínum. Ok áðr hann kom sunnan, veitti hann heimsókn Hróaldi bónda, ok drap hann, ok nokkura menn fleiri. Fóru síðan til Dungals-bœjar á fund Sveins.

Þá safnar Sveinn mǫnnum, ok ferr til Lamba-borgar, ok býsk þar um. Þar var vígi gott, ok sat hann þar með sex tigi manna, ok flutti at sér vistir ok ǫnnur fǫng þau er þeir þurftu at hafa. Borgin stóð á sævar-hǫmrum nǫkkurum; en steinveggr var fyrir ofan, vel smíðaðr. Bjǫrgin gengu langt með sjánum annan veg. Þeir gjǫrðu þá margar óspektir á Katanesi í ránum, ok fluttu þangat í borgina, ok gjǫrðusk óvinsælir.

Tíðindi þessi koma til eyrna Rǫgnvaldi jarli ok Sveini Hróaldssyni; beiddi Sveinn jarl fulltings, at hann leiðrétti þetta mál; fluttu þetta margir menn með Sveini.

Kom því svá, at Rǫgnvaldr jarl brásk við, ok fór yfir til Ness, ok þessir hǫfðingjar með honum: Þorbjǫrn, Hafliði Þorkelsson, Dufnjall Hávarðsson, ok Ríkgarðr, ok vóru þeir hinir tillagaverstu á hendr Sveini. Þeir fóru til Dungals-bœjar; ok var Sveinn þá í brottu. Var þat sagt, at hann var farinn suðr til Víkr; fóru þeir þangat. Ok er þeir kvómu þar, spurðu þeir at Sveinn var í Lamba-borg. Fóru þeir jarl þá þangat.

Ok er þeir kómu til borgarinnar, þá spyrr Sveinn hverr fyrir liðinu réð. Honum var sagt at Rǫgnvaldr jarl réð fyrir. Sveinn fagnaði hónum vel, ok frétti jarl eptir ǫrindum. Jarl svarar, at hann vill at hann seli Margad fram í vald þeirra. Sveinn spyrr hvárt hann skal grið hafa. Jarl lézk því eigi vilja heita.

Þá mælti Sveinn: "Eigi nenni ek at selja Margað fram í vald þeirra Sveins Hróaldssonar, eða annarra óvina minna, þeirra sem með yðr eru; en gjarna vilda ek vera sáttr við yðr, herra."

Þá svarar Þorbjǫrn klerkr: "Heyr hvat dróttinssvikinn mælir! at hann vildi gjarna sáttr vera; en hefir áðr rænt land hans, ok lagizk út sem þjófr. Launar þú illa jarli margan sóma, er hann hefir til þín gjǫrt, sem þú munt ǫllum þeim, er þú mátt því við koma."

Sveinn svarar: "Eigi þarftú, Þorbjǫrn, hér svá mart til at leggja; þvíat ekki mun fyrir þín orð gjǫrt. En þat er hugboð mitt, at þú munir honum verstu launa þann sóma, er hann hefir til þín gjǫrt, áðr þit skilit; fyrir því at engir munu gæfu af þér hljóta þeir er nokkut eigu við þik."

Þá mælti Rǫgnvaldr jarl, at menn skyldu ekki skatyrðask.

Eptir þat settusk þeir um borgina, ok bǫnnuðu allar atflutningar; ok gekk svá mjǫk lengi, at ekki mátti atsókn við koma.

Ok er eyddusk vistir þeirra, þá kallaði Sveinn saman sína menn, ok leitaði ráða við þá; en allir menn mæltu eins munni, at hans forsjá vildu hafa, meðan hennar væri kostr.

Þá tók Sveinn til orða ok mælti: "Þat sýnisk mér óvirðuligast at svelta hér, en ganga síðan á vald óvina sinna. Hefir ok þetta svá farit sem líkligt var, at oss mun bæði skorta við Rǫgnvald jarl, vit ok gæfu. En hér hefir verit leitat um sættir ok grið, ok hefir hvártki fengisk Margaði félaga mínum. En veit ek at kostr mun hér ǫðrum mǫnnum griða; en ek nenni eigi, at selja hann fram undir øxi. Nú er þat eigi rétt, at hér [gjaldi] svá margir hans vandræða, þótt ek nenna eigi at skiljask við hann at sinni."

Ok eptir þetta tók Sveinn þat ráð, at knýta saman snœri þau, er þeir hǫfðu. En um náttina létu þeir þá Svein ok Margað síga ofan ór borginni á sjáinn. Ok eptir þat tóku þeir sund, ok lǫgðusk fram með bjǫrgunum þar til er þraut hamrana. Eptir þat stigu þeir fótum á land, ok fóru upp í Suðrland; ok svá til Mærhæfi; ok þaðan til Dufeyra.

Þar fundu þeir Orkneyska menn á byrðingi; hét sá Hallvarðr, er fyrir þeim var, en annarr Þorkell; þeir vóru tíu saman. Þeir Sveinn gengu á skip með þeim, ok fóru tólf saman á byrðingi suðr fyrir Skotland, þar til er þeir koma í Máeyjar.

Þar var þá munk-lífi. Baldvini hét ábóti sá er fyrir réð. Þar vóru þeir Sveinn ok hans menn sjau nætr veðrfastir, ok sǫgðusk vera sendir á fund Skota-konungs af Rǫgnvaldi jarli. Munkar grunuðu sǫgn þeirra, ok ætluðu vera ránsmenn; ok sendu til lands eptir mǫnnum. En þá er þeir Sveinn verða þess varir, þá hlaupa þeir á skip, ok ræntu staðinn fé miklu. Þeir fóru á brott ok inn eptir Myrkva-firði. Þeir fundu í Eiðina-borg Davíð Skota-konung.

Tók hann vel við Sveini, ok bauð þeim at vera með sér. Sveinn sagði konungi allan mála-vǫxt þangat-kvámu sinnar; ok hve farit hafði með þeim Rǫgnvaldi jarli, áðr þeir skildusk; ok svá þat er þeir hǫfðu rænt í Máeyjum. Vóru þeir Sveinn um hríð með Skota-konungi í góðu yfirlæti. Davíð konungr sendi menn til þeirra manna, er fjár hǫfðu mist fyrir Sveini í ferðinni, ok lét þá sjálfa virða skaða sinn, en bœtti sínu fé hverjum sinn missi. Davíð konungr bauð Sveini at sœkja konu hans í Orkneyjar, en fá honum slíkar sæmdir í Skotlandi, at hann mætti vel við una.

Sveinn birti vilja sinn fyrir konungi; ok sagði svá, at hann vildi, at Margaðr væri þar eptir með konungi; en hann sendi orð til Rǫgnvalds jarls, at hann tœki sættum við hann; en Sveinn lézk vilja leggja allt sitt mál á vald Rǫgnvaldi jarli; kvezk þá jafnan vel viðr una, er þeir vóru sáttir, en þá illa, er þeir vóru ósáttir.

Davíð konungr svarar: "Bæði er nú, at jarl þessi mun vel vera, enda þykkir yðr þat eina vera, er til hans veit; hættir þú nú á hans trúnað, en fyrir-lætr þat er vér bjóðum þér."

Sveinn lézk hans vingan aldri láta vilja, en sagðisk þó vilja biðja konung, at hann veitti þetta. Konungr kvað svá vera skyldu.

Davíð konungr sendi menn norðr í Orkneyjar með gjǫfum, ok þeirri orðsending, at jarl skyldi taka sættum við Svein. Fór þá ok Sveinn í Eyjar norðr, en Margaðr var eptir með konungi. Sendimenn Davíðs konungs fóru á fund Rǫgnvalds jarls. Tók hann vel við þeim, ok svá gjǫfum þeim, er konungr sendi honum, ok hét sættum. Tók hann síðan Svein í frið ok fulla vináttu; ok fór hann þá til búa sinna.

Þá er þeir Sveinn ok Margaðr vóru á brottu ór Lamba-borg, tóku þeir er í borginni vóru þat ráð, at gefa upp staðinn í vald Rǫgnvalds jarls. Spurði hann hvat þeir vissu til Sveins, ok þeirra Margaðar, síðast; en þeir sǫgðu sem var.

Ok er jarl heyrði þat, mælti hann: "Satt er þat at segja, at engra manna jafningi er Sveinn, þeirra er vér eigum kosti hér með oss; eru slík brǫgð bæði drengilig ok harðfenglig. En eigi vil ek níðask á yðr, þótt þér hafit vafizk í þessu vandkvæði með Sveini; skal hverr yðvarr fara í friði fyrir mér."

Fór jarl þaðan heim í Orkneyjar, en sendi Þorbjǫrn klerk með fjóra tigi manna á skipi suðr til Breiðafjarðar at leita þeirra Sveins; ok spurðisk ekki til hans.

Þá talar Þorbjǫrn fyrir þeim, at þeir fœri undarliga: "Rekumsk eptir Sveini á leið fram, en hǫfum spurt at Valþjófr jarl, fǫður-bani minn, er skamt heðan með lítla sveit manna. Ok ef þér vilit fara at honum með mér, þá vil ek því heita yðr, at mér skal eigi fara sem Sveini, at ek gjǫra yðr hlut-ræningja, ef oss berr herfang í hendr; þvíat fé þat, er vér fám, skolu þér hafa; en skipta mér því einu til handa er þér vilit; þvíat mér þykkir betri frægð en fé."

Eptir þat fóru þeir þar til er Valþjófr jarl var á veizlu; ok tóku hús á þeim, ok báru þegar eld at. Þeir Valþjófr hljópu til duranna, ok spurðu hverr fyrir eldinum réði. Þorbjǫrn sagði til sín. Valþjófr bauð bœtr fyrir víg Þorsteins; en Þorbjǫrn kvað ekki þurfa um sættir at leita. Þeir Valþjófr vǫrðusk vel um hríð. En er eldrinn sótti þá, hljópu þeir út; ok varð þá skamt um vǫrn þeirra, þvíat þeir vóru þrekaðir mjǫk af eldi. Fell þar Valþjófr jarl ok þrír tigir manna með honum.

Þar fengu þeir Þorbjǫrn fé mikit; ok helt hann ǫll heit sín drengiliga við sína menn. Fóru þeir eptir þat út í Orkneyjar á fund Rǫgnvalds jarls; ok lét hann vel yfir þeirra erindi. Var þá kyrt í Eyjunum ok friðr góðr.

Í þenna tíma bjó í Vigr í Orkneyjum Kolbeinn hrúga, Norænn maðr, ok var hit mesta afar-menni. Hann lét þar gjǫra stein-kastala góðan; var þat øruggt vígi. Kolbeinn átti Herbjǫrgu systur Hákonar barns; en móðir þeirra var Sigríðr dóttir Herborgar Pálsdóttur. Þessi vóru bǫrn þeirra: Kolbeinn karl, Bjarni skáld, Sumarliði, Áslákr, Fríða. Þau vóru ǫll mikilsháttar.

Í þann tíma réðu synir Haralds gilla í Noregi. Þeir Ingi ok Sigurðr vóru bǫrn at aldri. Þá vǫldusk lendir menn til ráðu-neytis við þá brœðr. Var Eysteinn þeirra elztr. En Ingi var skilgetinn, ok hǫfðu lendir menn á honum mestar virðingar; lét hann þá ráða ǫllu því er þeir vildu.

Í þenna tíma hǫfðu þessir lendir menn mest ráð með honum: Ǫgmundr ok Erlingr, synir Kyrpinga-orms. Þeir gjǫrðu þat ráð með Inga konungi, at hann skyldi senda orð Rǫgnvaldi jarli, ok veita honum sœmiligt heimboð. Sǫgðu, sem satt var, at jarl hafði verit mikill vin fǫður hans; ok báðu hann gjǫra sér við jarl sem kærast, svá at [hann] væri hans vin meiri en brœðra hans, hvat sem í kynni at gjǫrask með þeim. Jarl var frændi þeirra brœðra ok hinn mesti vin þeirra.

En er þessi orð kómu til Rǫgnvalds jarls, veiksk hann við skjótt, ok bjó ferð sína; þvíat hann var fúss at fara til Noregs, at finna frændr sína ok vini. Til þessar ferðar beiddisk Haraldr jarl fyrir forvitnis sakir ok skemtanar; hann var þá fjórtán eða fimtán vetra gamall. Ok er jarlar vóru búnir, fóru þeir vestan með kaupmǫnnum; ok hǫfðu sœmiligt fǫruneyti; ok kómu um várit snemma til Noregs.

Fundu þeir Inga konung í Bjǫrgyn; tók Ingi konungr allvel við þeim. Fann Rǫgnvaldr jarl þar marga vini sína ok frændr; dvaldi hann þar um sumarit mjǫk lengi.

Þat sumar kom útan af Mikla-garði Eindriði ungi; hann hafði þar verit lengi á mála; kunni hann þeim þaðan at segja mǫrg tíðindi; ok þótti mǫnnum skemtan at spyrja hann útan ór heimi. Jarl talaði jafnan við hann.

Ok eitt-hvert sinn er þeir tǫluðu, þá mælti Eindriði: "Þat þykki mér undarligt, jarl, er þú vill eigi fara út í Jórsala-heim, ok hafa eigi sagnir einar til þeirra tíðinda, er þaðan eru at segja. Er slíkum mǫnnum bezt hent þar sakir yðvarra lista; muntú þar bezt virðr sem þú kemr með tígnum mǫnnum."

Ok er Eindriði hafði þetta mælt, fluttu þetta margir aðrir með honum; ok eggjuðu, at hann skyldi gjǫrask fyrirmaðr at ferð þessi. Erlingr lagði hér mǫrg orð til; ok sagði, at hann mundi ráðask í ferðina, ef jarl vildi gerask fyrirmaðr. Ok er þessa fýstu svá gǫfgir menn, þá hét jarl ferðinni. Ok er þeir jarl ok Erlingr réðu þetta með sér, þá vǫldusk margir gǫfgir menn til þessar ferðar. Þessir lendir menn: Eindriði ungi skal leið segja, Jón Petrsson, Áslákr Erlendsson, Guðormr Maulu-kollr af Hálogalandi.

Svá var mælt, at engi þeirra skyldi meira skip hafa en þrítǫgt at rúma-tali, nema jarl; ok engi skyldi hafa búit skip nema hann. Því skyldi svá gjǫra, at engi skyldi annan ǫfunda fyrir þat, at sitt lið eða skip hefði betr búit, annarr heldr en annarr. Jón fótr skal gjǫra láta jarli útfarar-skip, ok vanda sem mest.

Rǫgnvaldr jarl fór heim vestr um haustit, ok ætlaði at sitja tvá vetr í ríki sínu. Ingi konungr gaf jarli langskip tvau heldr lítil ok einkar-fǫgr, ok gjǫr mest til róðrar, ok vóru allra skipa skjótust. Rǫgnvaldr jarl gaf Haraldi jarli annat skipit; þat hét Fífa, en annat hét Hjálp. Þessum skipum heldu jarlar vestr um haf. Rǫgnvaldr jarl hafði ok þegit stór-gjafir af vinum sínum.

Þat var Týrsdags-kveld, er jarlar létu í haf; ok sigldu allgóðan byr um náttina; ok tók vindr at vaxa. Miðvikudag var stormr mikill, en Þórsdags-nóttina urðu þeir við land varir. Þá var myrkr mikit. Þeir sá boða-slóðir ǫllum-megin hjá sér. Þeir hǫfðu áðr samfloti haldit. Þá var engi kostr annarr en sigla til brots báðum skipunum; ok svá gjǫrðu þeir.

Þar var urð fyrir, en lítit forlendi; en hamrar hit efra. Þar heldusk menn allir, en týndu fé miklu; sumt rak upp um náttina.

Rǫgnvaldr jarl bargsk þá enn allra manna bezt, sem jafnan. Hann var svá kátr, at hann lék við fingr sína, ok orti nær við hvert orð. Hann dró fingr-gull af fingri sér með vǫrrunum; ok kvað vísu:

Ok er þeir hǫfðu upp borit fǫngin, fóru þeir á land at leita bygða; þvíat þeir þóttusk vita, at þeir mundu við Hjaltland komnir. Þeir fundu brátt bœi. Ok er þá skipt mǫnnum í bygðir. Þar urðu menn jarli fegnir, er hann kom; ok spurði húsfreyja at um ferðir hans. Jarl kvað vísu:

Húsfreyja bar skinnfeld at jarli fyrir skikkju. Hann tók við hlæjandi; ok rétti hendr á móti; ok kvað:

Þá vóru gjǫrvir fyrir þeim eldar stórir; ok bǫkuðusk þeir við eldana. Ása hét heima-kona; Hón gekk út til vatns, ok ǫnnur kona með henni. En [er] þær kvomu til vatnsins, steyptisk Ása í brunninn í fjúkinu; en hon hljóp heim kalin mjǫk, ok mælti í skjálptanum; ok skildu menn eigi hvat hon mælti. Jarl kveðsk skilja tungu hennar; ok kvað:

Jarl sendi menn sína tólf til Einars í Gullberu-vík; en hann lézk eigi mundu við þeim taka nema jarl kœmi sjálfr. Ok er Rǫgnvaldr jarl spyrr þetta, þá kvað hann:

Sá atburðr varð einn dag suðr í Dynrastar-vági á Hjaltlandi, at einn bóndi gamall ok félítill beið lengi skipanar sínnar, en allir bátar aðrir réru út, hverr sem búinn varð. Þá kom maðr at enum gamla bónda í hvítum kofli; ok spurði hví hann réri eigi til fiskjar sem aðrir menn. Bóndi segir, at skipan hans var eigi komin.

"Bóndi," segir koflmaðr, "viltú at ek róa með þér?"

"Vil ek þat," segir bóndi; "en þó vil ek hafa hlut af skipi mínu; þvíat ek á bǫrn mǫrg heima, ok starfa ek fyrir þeim slíkt er ek má."

Síðan reru þeir út fyrir Dynrastar-hǫfða, ok fyrir innan Hundhólma. Þar var straum-mikit, er þeir sátu, ok iður stórar; skyldi sitja í iðunni, en fiskja ór rǫstinni. Koflmaðr sat í hálsi, ok andæfði; en bóndi skyldi fiskja.

Bóndi bað hann gæta, at þá bæri [eigi] í rǫstina; kvað þá við váða búit vera. Koflmaðr fór ekki at hvat [er] hann sagði; ok hirti eigi, þótt bóndi kœmi í nǫkkura raun. Litlu síðarr bar þá í rǫstina; ok varð bóndi hræddr mjǫk, ok mælti: "Aumr var ek ógiptu minnar, er ek tók við þér í dag til róðrar; þvíat ek mun hér deyja; en lið mitt er heima bjargalaust, ok allt á fátæki ef ek látumk." Ok varð bóndi svá hræddr, at hann grét; ok hann uggði bana sínn.

Koflmaðr svarar: "Ver kátr, bóndi, ok grát eigi; þvíat sá mun okkr ór draga rǫstinni, er okkr lét í koma."

Síðan reri koflmaðr ór rǫstinni, ok varð bóndi því all-feginn. Þá reru þeir at landi, ok settu upp bátinn. Ok bað bóndi koflmanninn at ganga til ok skipta fiskum. En koflmaðr bað bónda at skipta, sem honum líkaði; kvezk eigi vilja hafa meirr en þriðjung sinn. Þar var mart manna komit til strandar, bæði karlar ok konur, ok mart fátækt fólk. Koflmaðr gaf fátækum mǫnnum alla þá fiska er hann hafði hlotit um daginn; ok bjósk síðan til brotferðar.

Þar var at ganga upp á brekku eina; ok sátu konur margar í brekkunni. En er hann gekk upp í brekkuna, spratt hónum fótr, er hált var af regni; ok fell hann ofan ór brekkunni. Kona ein sá þetta fyrst, ok hló mjǫk at hónum; ok síðan annat fólk. En er koflmaðr heyrði þetta, kvað hann:

Síðan fór koflmaðr í brott; ok urðu menn þess seinna varir, at þessi koflmaðr hafði verit Rǫgnvaldr jarl. Er þat ok síðan mǫrgum manni kunnigt orðit, at þau hafa mǫrg verit hans brǫgð, er bæði vóru hjálpsamlig fyrir Guði, ok skemtilig fyrir mǫnnum. Menn kenndu ok orðs-kvið þann, er stóð í vísunni, at "Fár kennir jarl í fiski-váðum."

Jarl dvaldisk mjǫk lengi á Hjaltlandi; ok fór um haustit suðr til Orkneyja, ok sat í ríki sínu.

Þat haust kómu til hans Íslenzkir menn tveir; hét annarr Ármóðr ok var skáld, annarr Oddi hinn litli Glúmsson, Breiðfirzkr maðr, ok orti enn vel. Jarl tók við þeim báðum til hirðvistar.

Jarl hafði Jóla-boð mikit, ok bauð mǫnnum til, ok gaf gjafir. Hann rétti gullrekit spjót at Ármóði skáldi, ok skelfdi við, ok bað hann yrkja vísu á móti. Ármóðr kvað:

Þat var einn dag um Jólin, at menn hugðu at tjǫldum. Þá mælti jarl við Odda hinn litla: "Kveð vísu um athǫfn þess manns, er þar er á tjaldinu, ok haf þú kveðna þína vísu þá er ek hefi lokit minni vísu; haf ok engi þau orð í þinni vísu, er ek [hefi] í minni vísu." Jarl kvað:

Oddi kvað:

Þat var einn dag, at óðr maðr varð lauss ór bǫndum, ok hljóp at Rǫgnvaldi jarli; ok greip til hans, svá fast, at jarlinn rataði mjǫk svá til falls. Þá kvað jarl vísu:

Jarl hafði ok Vilhjálm biskup í boði sínu of Jólin ok marga gœðinga sína. Þá gjǫrði hann ok bert of ráða-gjǫrðir sínar, at hann ætlaði ór landi, ok út til Jórsala-heims. Bað hann biskup til ferðar með sér. Biskup var Paris-klerkr; ok vildi jarl einkum at hann væri túlkr þeirra. Biskup hét ferðinni.

Þessir menn réðusk til ferðar með Rǫgnvaldi jarli: Magnús son Hávarðs Gunnasonar, ok Sveinn Hróaldsson; þeir vóru skipstjórnar-menn báðir. Þessir fóru af inum minnum svá at nefndir sé: Þorgeirr sava-kollr. Oddi inn litli, Þorbjǫrn svarti ok Armóðr; þessir vóru skáld jarls. Þá vóru þessir menn: Þorkell krókauga; ok Grímkell af Glettunesi; ok Blíán son Þorsteins af Flyðrunesi.

Ok er þessir tveir vetr vóru liðnir, er þeir skyldu til búnaðar hafa, fór Rǫgnvaldr jarl ór Orkneyjum snemma of várit ok austr til Noregs; ok vildi vita hvat þeim liði inum lendum mǫnnum um búnaðinn. Ok þá er jarl kom til Bjǫrgynjar, vóru þeir þar fyrir Erlingr skakki ok Jón fótr, mágr jarls. Þar var ok Áslákr kominn; en Guðþormr kom litlu síðarr.

Þar var ok skip þat fyrir bryggjum, er Jón hafði látit gjǫra jarli; var þat hálf-fertǫgt at rúma-tali ok vandat forkunnar mjǫk at smíð; ok búit allt; ok gulli lagt allir enni-spænir ok veðrvitar, ok víða annars-staðar búit. Var skipit in mesta gersimi þess-konar.

Eindriði kom jafnan til bœjarins of sumarit; ok segir æ, at hann mundi ina síðari viku búinn. En menn létu illa er þeir þurfti at bíða svá lengi. Vildu sumir at eigi væri beðit hans; ok sǫgðu, at menn hǫfðu slíkar ferðir farit, þótt eigi væri Eindriði í ferð. Ok nokkuru síðarr kom Eindriði til bæjarins, ok kallaðisk þá búinn; bað jarl þá sigla þegar er honum þœtti byrvænligt.

Ok er sá dagr kom at þeim þótti leiði gott, lǫgðu þeir ór bœnum, ok tóku til segla. Var heldr veðr-lítit; gekk skipit jarls lítit, því at þat þurfti byr mikinn. Aðrir hǫfðingjar minkuðu siglingina, ok vildu eigi sigla undan jarli. Ok er þeir drógusk út of eyjarnar, tók at hvessa veðrit; gjǫrðisk þá svá hvast, at þeir urðu at svipta seglunum á inum smærum skipunum; en jarls skip tók þá at ganga mikit.

Þá sá þeir sigla eptir sér tvau skip mikil, ok gengu þegar eptir þeim ok um þá fram. Þat skip var annat vandat mjǫk, þat var dreki; var bæði hǫfuðin, ok krókar aptr, mjǫk gullbúit; þat var hlýr-birt, ok steint allt fyrir ofan sjó þat er bœta þótti.

Jarls-menn mæltu, at þar mundi Eindriði fara, "Ok hefir hann þat lítt haldit, er fyrir mælt var, at engi skyldi búit skip hafa, nema þér, herra."

Jarl segir: "Mikill er ofsi Eindriða. Nú er þat várkunn, at hann vili ekki við oss jafnask, svá mjǫk sem vér erum van-farnir hjá honum; en vant er þat at sjá, hvárt gæfan ferr fyrir honum eða eptir; skulu vér ekki skapa ferð vára eptir ákefðum hans."

Bar þá Eindriða skjótt undan fram á inu meira skipinu. En jarl helt samfloti skipum sínum; ok fórsk þeim vel.

Kómu þeir um haustit til Orkneyja með heilu ok hǫldnu. Þat var þá ráðit, at þeir mundi þar sitja um vetrinn; sátu sumir á sínum kostnaði, en sumir vóru með bóndum, en margir með jarli.

Í Eyjunum var sveim-mikit um vetrinn, ok skildi á Austmenn ok Orkneyinga um kaup ok um kvenna-mál, ok mart varð þeim til. Bar jarl þar mikinn vanda at gæta til með þeim, er hvárir tveggju þóttusk honum eiga allt gott at launa, ok alls góðs frá honum verðir.

Frá þeim Eindriða er þat at segja, at þeir kómu við Hjaltland; ok braut hann þar it góða skip í spán, ok týndi miklu fé; en it minna skip helzk. Eindriði var um vetrinn á Hjaltlandi, ok sendi menn austr til Noregs, at láta gjǫra sér útfararskip.

Maðr hét Árni spýtu-leggr, skipveri Eindriða, hann fór suðr í Orkneyjar of vetrinn ok þeir félagar tíu. Árni var ójafnaðar-maðr mikill, ok hraustr maðr. Þeir félagar sátu á sínum kostnaði í eyju einni of vetrinn.

Árni kaupir malt ok slátr-fé at landseta Sveins Ásleifarsonar; en er hann heimti verðit, dró Árni þat undan. Ok í annat sinn er hann heimti, vóru honum goldin afaryrði; ok áðr þeir skildi, laust Árni hann ǫxarhamars-hǫgg; ok mælti þetta: "Far nú, ok seg garpnum Sveini er þú hœtir jafnan, ok lát hann rétta þinn hlut; eigi muntu meira við þurfa."

Húsbóndinn fór, ok segir Sveini, ok bað at hann mundi rétta hlut hans. Sveinn svarar fá um, ok lézk engu kunna at heita um þat.

Þat var einn dag um várit, at Sveinn fór at landskyldum sínum; þeir vóru fjórir á áttæringi. Leið þeirra lá hjá eyju þeirri, er þeir Árni sátu í; ræddi hann um Sveinn, at þeir mundi at leggja; en fjara var á mikit. Sveinn gekk up [einn], ok hafði hand-ǫxi í hendi ok ekki fleira vápna. Hann bað þá gæta skips, svá at eigi fjaraði uppi.

Þeir Árni sátu í skemmu einni skamt frá sænum. Sveinn gekk til skemmunnar, ok inn. Þeir Árni vóru þar inni fimm, ok heilsuðu Sveini; hann tók kveðju þeirra, ok rœddi um við Árna, at hann skyldi greiða mál hans búandans. Árni kvað gott tóm at því vera. Sveinn bað hann gjǫra fyrir sín orð, at greiða málit. Árni kvaðsk þar ekki mundu fyrir gjǫra. Sveinn kvaðsk lítils mundu um beiða; ok í því setti hann øxina í hǫfuð Árna svá at á hamri stóð, ok varð honum laus øxin.

Sveinn hljóp út; en fǫrunautar Árna tóku til hans, en sumir hljópu eptir Sveini ofan á leiruna. Hljópu þeir svá eptir fjǫrunni, ok varð einn skjótastr. Var þá [í] hendingum með þeim Sveini. Þǫnglar stórir lágu í fjǫrunni í leirinu. Sveinn greip upp einn þǫngulinn, ok rak í andlitit þeim er næst honum var með leirinu ǫllu. Þessi greip til augnanna báðum hǫndum, ok þerði ór leirinn. En Sveinn dró undan til skips síns, ok fór heim í Gareksey til bús síns.

Litlu síðarr fór Sveinn yfir á Nes at ǫrindum sínum. Hann sendi orð Rǫgnvaldi jarli, at hann skyli sættask á víg Árna spýtu-leggs. Ok þegar er honum kómu þessi orð, stefndi hann til sín ǫllum þeim, er eptirmál áttu um víg Árna; ok samdi við þá, svá at þeim hugnaði; ok helt sjálfr bótum upp. Marga óspekt aðra bœtti jarl með sínu fé, þá er þar var gjǫr of vetrinn bæði af Austmǫnnum ok Orkneyingum, þvíat þeir hǫfðu all-illa saman gengit.

Um várit snemmendis stefndi jarl þing fjǫlment í Hrosseyju; kómu þangat til allir hǫfðingjar, þeir er vóru í ríki hans. Gjǫrði hann þá bert fyrir þeim, at hann ætlaði ór landi út til Jórsala-heims; segir at hann mundi ríki sitt í hendr fá Haraldi jarli Maddaðarsyni frænda sínum. Bað hann þess, at allir skyldu fylgja honum sem manndómligast, hvers sem hann kunni við at þurfa, meðan hann væri í brottu.

Haraldr jarl var þá nær tvítǫgum manni. Hann var mikill maðr vexti, ok sterkr, ljótr maðr ok vel vitr, ok þótti mǫnnum hann vænligr til hǫfðingja.

Þorbjǫrn klerkr hafði þá mest landráð með honum fyrst er Rǫgnvaldr jarl fór ór Orkneyjum.