Bókastaðir

Litlu síðarr fór Ragna á fund Rögnvalds jarls at örindum sínum. Hon var svá búin, at hon hafði gaddan rautt á höfði, gjört af hrossa-hári. Ok er jarl sá þat, kvaö hann:

Ragna mælti: "Hér kemr nú at því sem mælt er, at ' Fár er svá vitr, at allt sjái sem er; ' þvíat þetta er af hesti en eigi af meri."Ragna mælti: "Hèr kemr nú at því sem mælt er, at ' Fár er svá vitr, at allt sjái sem er; ' þvíat þetta er af hesti en eigi af meri." Hon tók þá silki-dúk ok faldaði sér með, ok talaði eigi at síðr mál sitt.Hon tók þá silki-dúk ok faldaði sèr með, ok talaði eigi at síðr mál sitt. Jarl tók henni heldr seint í fyrstu; en mýktist ræðan svá sem á leið; ok fekk hon þat örindi, sem hon vildi, ok hirðvist Halli.ok fèkk hon þat örindi, sem hon vildi, ok hirðvist Halli. Ok var hann lengi síðan með Rögnvaldi jarli.

Þeir ortu báðir saman Hátta-lykil hinn forna, ok létu vera fimm vísur með hverjum hætti.Þeir ortu báðir saman Hátta-lykil hinn forna, ok lètu vera fimm vísur með hverjum hætti. En þá þótti of langt kveðit, ok eru nú tvær kveðnar með hverjum hætti.

Þat er sagt at Sveinn Ásleifarson spurði at Holdboði var kominn í Suðrey [jar], þá bað hann Rögnvald jarl fá sér lið til at hefna sín.Þat er sagt at Sveinn Ásleifarson spurði at Holdboði var kominn í Suðrey [jar], þá bað hann Rögnvald jarl fá sèr lið til at hefna sín. Jarl fekk honum fimm skip;Jarl fèkk honum fimm skip; ok stýrði einu Þorbjörn klerkr; en öðru Hafliði son Þorkels flettis; þriðja Dufnjáll son Hávarðs Gunnasonar; fjórða Ríkgarðr Þorleifarson; fimta Sveinn Ásleifarson. En þegar er Holdboði spurði til Sveins, þá flýði hann suðr aptr til Lundeyjar; ok tóku félagar hans hann til sín.ok tóku fèlagar hans hann til sín. Þeir Sveinn drápu mart manna í Suðreyjum; en ræntu víða ok brendu. Þeir fengu mikit fé, en náðu eigi Holdboða, ok aldri kom hann í Suðreyjar síðan.Þeir fengu mikit fè, en náðu eigi Holdboða, ok aldri kom hann í Suðreyjar síðan. Sveinn vildi vera í Suðreyjum um vetrinn; en þeir Þorbjörn vildu heim; ok þeir fóru þeir síð um haustið sunnan til Kataness, ok kómu í Dungalsbæ. Ok er þeir skyldu skipta herfangi sínu, þá mælti Sveinn, at allir skyldu jafn-mikit hafa, nema hann hefði höfðíngja-hlut; þvíat hann kveðst einn hafa fyrir verit; ok sagði jarl hafa fengit þá til liðs við sik. Hann lézt ok einn hafa sakir átt við Suðreyínga, en þeir engar.Hann lèzt ok einn hafa sakir átt við Suðreyínga, en þeir engar. En Þorbjörn þóttist engum mun síðr hafa til unnit, ok verit eigi síðr fyrirmaðr en Sveinn. Vildu þeir ok [at] allir skipstjórnar-menn hefði jafnan hlut. En svá varð at vera sem Sveinn vildi; þvíat hann var miklu mann-fleiri þar á Nesinu. En Þorbjörn fór út í Orkneyjar á fund Rögnvalds jarls, ok sagði hve farit hafði með þeim Sveini; ok líkaði þeim illa, er hann hafði gjört þá hlut-ræníngja. Jarl kvað þat eigi mundu einu sinni finnast á, at Sveinn væri engi jafnaðar-maðr, "En þar mun enn koma, at hann mun taka gjöld fyrir sitt ranglæti. En eigi skulu þér um þetta deila.En eigi skulu þèr um þetta deila. Ek skal fá yðr jafn-mikit af mínu, sem þér missit við hann;Ek skal fá yðr jafn-mikit af mínu, sem þèr missit við hann; vil ek ok ekki, at þér kallit á hann um þetta;vil ek ok ekki, at þèr kallit á hann um þetta; ok væri vel, ef eigi leiddi stærri vandkvæði af honum; uggi ek þó, at þess muni eigi langt at bíða." Þorbjörn svaraði: "Guð þakki yðr,

Herra, þann sóma, er þér gjörit til vár; ok eigi munu vér deila við Svein um þetta;ok eigi munu vèr deila við Svein um þetta; en aldri síðan skal ek vera vin hans; ok gjöra skal ek honum nokkura svívirðíng hér á móti." Ok eptir þetta segir Þorbjörn skilit við Íngiríði systur Sveins; ok sendi hana yfir á Nes til Sveins. Tók hann við henni vel; en þótti gjör til sín svívirðíng mikil. Var þá með þeim fjándskapr. Kom þar at því sem mælt er, "at ' Foruðin sjást bezt við. '" En þó leitaði nú hvárrgi berliga á annan.

Þá er Sveinn var í Suðreyjum, þá hafði hann sett Margað Grímsson í Dungals-bæ til forráða, ok fengit honum í hendr sýslu þá, er hann helt af Rögnvaldi jarli.Þá er Sveinn var í Suðreyjum, þá hafði hann sett Margað Grímsson í Dungals-bæ til forráða, ok fengit honum í hendr sýslu þá, er hann hèlt af Rögnvaldi jarli. En Margaðr var sakgæfinn ok áleitinn, ok varð hann úvinsæll við sinn újafnað. En þeir er mest urðu fyrir újafnaði hans, stukku á fund Hróalds bónda ok heldu sik þar.En þeir er mest urðu fyrir újafnaði hans, stukku á fund Hróalds bónda ok hèldu sik þar. Af því gjörðist fjándskapr með þeim Hróaldi ok Margaði. Litlu síðarr en Sveinn var heim kominn fór Margaðr suðr til Víkr við tugtugta mann at örindum sínum. Ok áðr hann kom sunnan, veitti hann heimsókn Hróaldi bónda, ok drap hann, ok nokkura menn fleiri. Fóru síðan til Dungals-bæjar á fund Sveins. Þá safnar Sveinn mönnum, ok ferr til Lamba-borgar, ok býst þar um. Þar var vígi gott, ok sat hann þar með sex tigi manna, ok flutti at sér vistir ok önnur föng þau er þeir þurftu at hafa.Þar var vígi gott, ok sat hann þar með sex tigi manna, ok flutti at sèr vistir ok önnur föng þau er þeir þurftu at hafa. Borgin stóð á sævar-hömrum nökkurum; en steinveggr var fyrir ofan, vel smíðaðr. Björgin gengu langt með sjánum annan veg. Þeir gjörðu þá margar úspektir á Katanesi í ránum, ok fluttu þangat í borgina, ok gjörðust úvinsælir.

Tíðindi þessi koma til eyrna Rögnvaldi jarli ok Sveini Hróaldssyni; beiddi Sveinn jarl fulltíngs, at hann leiðrétti þetta mál;beiddi Sveinn jarl fulltíngs, at hann leiðrètti þetta mál; fluttu þetta margir menn með Sveini. Kom því svá, at Rögnvaldr jarl brást við, ok fór yfir til Ness, ok þessir höfðíngjar með honum: Þorbjörn, Hafliði Þorkelsson, Dufnjall Hávarðsson, ok Ríkgarðr, ok vóru þeir hinir tillagaverstu á hendr Sveini. Þeir fóru til Dungals-bæjar; ok var Sveinn þá í brottu. Var þat sagt, at hann var farinn suðr til Víkr; fóru þeir þangat. Ok er þeir kvómu þar, spurðu þeir at Sveinn var í Lamba-borg. Fóru þeir jarl þá þangat. Ok er þeir kómu til borgarinnar, þá spyrr Sveinn hverr fyrir liðinu réð.Ok er þeir kómu til borgarinnar, þá spyrr Sveinn hverr fyrir liðinu rèð. Honum var sagt at Rögnvaldr jarl réð fyrir.Honum var sagt at Rögnvaldr jarl rèð fyrir. Sveinn fagnaði hónum vel, ok frétti jarl eptir örindum.Sveinn fagnaði hónum vel, ok frètti jarl eptir örindum. Jarl svarar, at hann vill at hann seli Margad fram í vald þeirra. Sveinn spyrr hvárt hann skal grið hafa. Jarl lézt því eigi vilja heita.Jarl lèzt því eigi vilja heita. Þá mælti Sveinn: "Eigi nenni ek at selja Margað fram í vald þeirra Sveins Hróaldssonar, eðr annarra úvina minna, þeirra sem með yðr eru; en gjarna vilda ek vera sáttr við yðr, herra." Þá svarar Þorbjörn klerkr: "Heyr hvat dróttinssvikinn mælir! at hann vildi gjarna sáttr vera; en hefir áðr rænt land hans, ok lagizt út sem þjófr. Launar þú illa jarli margan sóma, er hann hefir til þín gjört, sem þú munt öllum þeim, er þú mátt því við koma." Sveinn svarar: "Eigi þarftú, Þorbjörn, hér svá mart til at leggja;Sveinn svarar: "Eigi þarftú, Þorbjörn, hèr svá mart til at leggja; þvíat ekki mun fyrir þín orð gjört. En þat er hugboð mitt, at þú munir honum verstu launa þann sóma, er hann hefir til þín gjört, áðr þit skilit; fyrir því at engir munu gæfu af þér hljóta þeir er nokkut eigu við þik."fyrir því at engir munu gæfu af þèr hljóta þeir er nokkut eigu við þik." Þá mælti Rögnvaldr jarl, at menn skyldu ekki skatyrðast. Eptir þat settust þeir um borgina, ok bönnuðu allar atflutníngar; ok gekk svá mjök lengi, at ekki mátti atsókn við koma. Ok er eyddust vistir þeirra, þá kallaði Sveinn saman sína menn, ok leitaði ráða við þá; en allir menn mæltu eins munni, at hans forsjá vildu hafa, meðan hennar væri kostr. Þá tók Sveinn til orða ok mælti: "Þat sýnist mér úvirðuligast at svelta hér, en ganga síðan á vald úvina sinna.Þá tók Sveinn til orða ok mælti: "Þat sýnist mèr úvirðuligast at svelta hèr, en ganga síðan á vald úvina sinna. Hefir ok þetta svá farit sem líkligt var, at oss mun bæði skorta við Rögnvald jarl, vit ok gæfu. En hér hefir verit leitað um sættir ok grið, ok hefir hvártki fengist Margaði félaga mínum.En hèr hefir verit leitað um sættir ok grið, ok hefir hvártki fengist Margaði fèlaga mínum. En veit ek at kostr mun hér öðrum mönnum griða;En veit ek at kostr mun hèr öðrum mönnum griða; en ek nenni eigi, at selja hann fram undir öxi. Nú er þat eigi rétt, at hér [gjaldi] svá margir hans vandræða, þótt ek nenna eigi at skiljast við hann at sinni."Nú er þat eigi rètt, at hèr [gjaldi] svá margir hans vandræða, þótt ek nenna eigi at skiljast við hann at sinni." Ok eptir þetta tók Sveinn þat ráð, at knýta saman snæri þau, er þeir höfðu. En um náttina létu þeir þá Svein ok Margað síga ofan ór borginni á sjáinn.En um náttina lètu þeir þá Svein ok Margað síga ofan ór borginni á sjáinn. Ok eptir þat tóku þeir sund, ok lögðust fram með björgunum þar til er þraut hamrana. Eptir þat stigu þeir fótum á land, ok fóru upp í Suðrland; ok svá til Mærhæfi; ok þaðan til Dufeyra. Þar fundu þeir Orkneyska menn á byrðíngi; hét sá Hallvarðr, er fyrir þeim var, en annarr Þorkell;hèt sá Hallvarðr, er fyrir þeim var, en annarr Þorkell; þeir vóru tíu saman. Þeir Sveinn gengu á skip með þeim, ok fóru tólf saman á byrðíngi suðr fyrir Skotland, þar til er þeir koma í Máeyjar. Þar var þá múnk-lífi. Baldvini hét ábóti sá er fyrir réð.Baldvini hèt ábóti sá er fyrir rèð. Þar vóru þeir Sveinn ok hans menn sjau nætr veðrfastir, ok sögðust vera sendir á fund Skota-konúngs af Rögnvaldi jarli. Múnkar grunuðu sögn þeirra, ok ætluðu vera ránsmenn; ok sendu til lands eptir mönnum. En þá er þeir Sveinn verða þess varir, þá hlaupa þeir á skip, ok ræntu staðinn fé miklu.En þá er þeir Sveinn verða þess varir, þá hlaupa þeir á skip, ok ræntu staðinn fè miklu. Þeir fóru á brott ok inn eptir Myrkva-firði. Þeir fundu í Eiðina-borg Davíð Skota-konung.

Tók hann vel við Sveini, ok bauð þeim at vera með sér.Tók hann vel við Sveini, ok bauð þeim at vera með sèr. Sveinn sagði konúngi allan mála-vöxt þangat-kvámu sinnar; ok hve farit hafði með þeim Rögnvaldi jarli, áðr þeir skildust; ok svá þat er þeir höfðu rænt í Máeyjum. Vóru þeir Sveinn um hríð með Skota-konúngi í góðu yfirlæti. Davíð konúngr sendi menn til þeirra manna, er fjár höfðu mist fyrir Sveini í ferðinni, ok lét þá sjálfa virða skaða sinn, en bætti sínu fé hverjum sinn missi.Davíð konúngr sendi menn til þeirra manna, er fjár höfðu mist fyrir Sveini í ferðinni, ok lèt þá sjálfa virða skaða sinn, en bætti sínu fè hverjum sinn missi. Davíð konúngr bauð Sveini at sækja konu hans í Orkneyjar, en fá honum slíkar sæmdir í Skotlandi, at hann mætti vel við una. Sveinn birti vilja sinn fyrir konúngi; ok sagði svá, at hann vildi, at Margaðr væri þar eptir með konúngi; en hann sendi orð til Rögnvalds jarls, at hann tæki sættum við hann; en Sveinn lézt vilja leggja allt sitt mál á vald Rögnvaldi jarli;en Sveinn lèzt vilja leggja allt sitt mál á vald Rögnvaldi jarli; kvezt þá jafnan vel viðr una, er þeir vóru sáttir, en þá illa, er þeir vóru úsáttir. Davíð konúngr svarar: "Bæði er nú, at jarl þessi mun vel verá, enda þykkir yðr þat eina vera, er til hans veit; hættir þú nú á hans trúnað, en fyrir-lætr þat er vér bjóðum þér."hættir þú nú á hans trúnað, en fyrir-lætr þat er vèr bjóðum þèr." Sveinn lézt hans vingan aldri láta vilja, en sagðist þó vilja biðja konúng, at hann veitti þetta.Sveinn lèzt hans vingan aldri láta vilja, en sagðist þó vilja biðja konúng, at hann veitti þetta. Konúngr kvað svá vera skyldu. Davíð konúngr sendi menn norðr í Orkneyjar með gjöfum, ok þeirri orðsendíng, at jarl skyldi taka sættum við Svein. Fór þá ok Sveinn í Eyjar norðr, en Margaðr var eptir með konúngi. Sendimenn Davíðs konúngs fóru á fund Rögnvalds jarls. Tók hann vel við þeim, ok svá gjöfum þeim, er konúngr sendi honum, ok hét sættum.Tók hann vel við þeim, ok svá gjöfum þeim, er konúngr sendi honum, ok hèt sættum. Tók hann síðan Svein í frið ok fulla vinúttu; ok fór hann þá til búa sinna.

Þá er þeir Sveinn ok Margaðr vóru á brottu ór Lamba-borg, tóku þeir er í borginni vóru þat ráð, at gefa upp staðinn í vald Rögnvalds jarls. Spurði hann hvat þeir vissu til Sveins, ok þeirra Margaðar, síðast; en þeir sögðu sem var. Ok er jarl heyrði þat, mælti hann: "Satt er þat at segja, at engra manna jafníngi er Sveinn, þeirra er vér eigum kosti hér með oss;Ok er jarl heyrði þat, mælti hann: "Satt er þat at segja, at engra manna jafníngi er Sveinn, þeirra er vèr eigum kosti hèr með oss; eru slík brögð bæði drengilig ok harðfenglig. En eigi vil ek níðast á yðr, þótt þér hafit vafizt í þessu vandkvæði með Sveini;En eigi vil ek níðast á yðr, þótt þèr hafit vafizt í þessu vandkvæði með Sveini; skal hverr yðvarr fara í friði fyrir mér."skal hverr yðvarr fara í friði fyrir mèr." Fór jarl þaðan heim í Orkneyjar, en sendi Þorbjörn klerk með fjóra tigi manna á skipi suðr til Breiðafjarðar at leita þeirra Sveins; ok spurðist ekki til hans. Þá talar Þorbjörn fyrir þeim, at þeir færi undarliga: "Rekumst eptir Sveini á leið fram, en höfum spurt at Valþjófr jarl, föður-bani minn, er skamt heðan með lítla sveit manna.Þá talar Þorbjörn fyrir þeim, at þeir færi undarliga: "Rekumst eptir Sveini á leið fram, en höfum spurt at Valþjófr jarl, föður-bani minn, er skamt hèðan með lítla sveit manna. Ok ef þér vilit fara at honum með mér, þá vil ek því heita yðr, at mér skal eigi fara sem Sveini, at ek gjöra yðr hlut-ræníngja, ef oss berr herfang í hendr;Ok ef þèr vilit fara at honum með mèr, þá vil ek því heita yðr, at mèr skal eigi fara sem Sveini, at ek gjöra yðr hlut-ræníngja, ef oss berr herfang í hendr; þvíat fé þat, er vér fám, skolu þér hafa;þvíat fè þat, er vèr fám, skolu þèr hafa; en skipta mér því einu til handa er þér vilit;en skipta mèr því einu til handa er þèr vilit; þvíat mér þykkir betri frægð en fé."þvíat mèr þykkir betri frægð en fè." Eptir þat fóru þeir þar til er Valþjófr jarl var á veizlu; ok tóku hús á þeim, ok báru þegar eld at. Þeir Valþjófr hljópu til duranna, ok spurðu hverr fyrir eldinum réði.Þeir Valþjófr hljópu til duranna, ok spurðu hverr fyrir eldinum rèði. Þorbjörn sagði til sín. Valþjófr bauð bætr fyrir víg Þorsteins; en Þorbjörn kvað ekki þurfa um sættir at leita. Þeir Valþjófr vörðust vel um hríð. En er eldrinn sótti þá, hljópu þeir út; ok varð þá skamt um vörn þeirra, þvíat þeir vóru þrekaðir mjök af eldi. Fell þar Valþjófr jarl ok þrír tigir manna með honum.Fèll þar Valþjófr jarl ok þrír tigir manna með honum. Þar fengu þeir Þorbjörn fé mikit;Þar fengu þeir Þorbjörn fè mikit; ok helt hann öll heit sín drengiliga við sína menn.ok hèlt hann öll heit sín drengiliga við sína menn. Fóru þeir eptir þat út í Orkneyjar á fund Rögnvalds jarls; ok lét hann vel yfir þeirra erindi.ok lèt hann vel yfir þeirra erindi. Var þá kyrt í Eyjunum ok friðr góðr.

Í þenna tíma bjó í Vigr í Orkneyjum Kolbeinn hrúga, Norænn maðr, ok var hit mesta afar-menni. Hann lét þar gjöra stein-kastala góðan;Hann lèt þar gjöra stein-kastala góðan; var þat öruggt vígi. Kolbeinn átti Herbjörgu systur Hákonar barns; en móðir þeirra var Sigríðr dóttir Herborgar Pálsdóttur. Þessi vóru börn þeirra: Kolbeinn karl, Bjarni skáld, Sumarliði, Áslákr, Fríða. Þau vóru öll mikilsháttar.

Í þann tíma réðu synir Haralds gilla í Noregi.Í þann tíma rèðu synir Haralds gilla í Noregi. Þeir Ingi ok Sigurðr vóru börn at aldri. Þá völdust lendir menn til ráðu-neytis við þá bræðr. Var Eysteinn þeirra elztr. En Íngi var skilgetinn, ok höfðu lendir menn á honum mestar virðíngar; lét hann þá ráða öllu því er þeir vildu.lèt hann þá ráða öllu því er þeir vildu. Í þenna tíma höfðu þessir lendir menn mest ráð með honum: Ögmundr ok Erlíngr, synir Kyrpínga-Orms. Þeir gjörðu þat ráð með Ínga konúngi, at hann skyldi senda orð Rögnvaldi jarli, ok veita honum sæmiligt heimboð. Sögðu, sem satt var, at jarl hafði verit mikill vin föður hans; ok báðu hann gjöra sér við jarl sem kærast, svá at [hann] væri hans vin meiri en bræðra hans, hvat sem í kynni at gjörast með þeim.ok báðu hann gjöra sèr við jarl sem kærast, svá at [hann] væri hans vin meiri en bræðra hans, hvat sem í kynni at gjörast með þeim. Jarl var frændi þeirra bræðra ok hinn mesti vin þeirra. En er þessi orð kómu til Rögnvalds jarls, veikst hann við skjótt, ok bjó ferð sína; þvíat hann var fúss at fara til Noregs, at finna frændr sína ok vini. Til þessar ferðar beiddist Haraldr jarl fyrir forvitnis sakir ok skemtanar; hann var þá fjórtán eðr fimtán vetra gamall. Ok er jarlar vóru búnir, fóru þeir vestan með kaupmönnum; ok höfðu sæmiligt föruneyti; ok kómu um várit snemma til Noregs. Fundu þeir Inga konúng í Björgyn; tók Ingi konúngr allvel við þeim. Fann Rögnvaldr jarl þar marga vini sína ok frændr; dvaldi hann þar um sumarit mjök lengi. Þat sumar kom útan af Mikla-garði Eindriði úngi; hann hafði þar verit lengi á mála; kunni hann þeim þaðan at segja mörg tíðindi; ok þótti mönnum skemtan at spyrja hann útan ór heimi. Jarl talaði jafnan við hann. Ok eitt-hvert sinn er þeir töluðu, þá mælti Eindriði: "Þat þykki mér undarligt, jarl, er þú vill eigi fara út í Jórsala-heim, ok hafa eigi sagnir einar til þeirra tíðinda, er þaðan eru at segja.Ok eitt-hvert sinn er þeir töluðu, þá mælti Eindriði: "Þat þykki mèr undarligt, jarl, er þú vill eigi fara út í Jórsala-heim, ok hafa eigi sagnir einar til þeirra tíðinda, er þaðan eru at segja. Er slíkum mönnum bezt hent þar sakir yðvarra lista; muntú þar bezt virðr sem þú kemr með tígnum mönnum." Ok er Eindriði hafði þetta mælt, fluttu þetta margir aðrir með honum; ok eggjuðu, at hann skyldi gjörast fyrirmaðr at ferð þessi. Erlíngr lagði hér mörg orð til;Erlíngr lagði hèr mörg orð til; ok sagði, at hann mundi ráðast í ferðina, ef jarl vildi gerast fyrirmaðr. Ok er þessa fýstu svá göfgir menn, þá hét jarl ferðinni.Ok er þessa fýstu svá göfgir menn, þá hèt jarl ferðinni. Ok er þeir jarl ok Erlíngr réðu þetta með sér, þá völdust margir göfgir menn til þessar ferðar.Ok er þeir jarl ok Erlíngr rèðu þetta með sèr, þá völdust margir göfgir menn til þessar ferðar. Þessir lendir menn: Eindriði úngi skal leið segja, Jón Petrsson, Áslákr Erlendsson, Guðormr Maulu-kollr af Hálogalandi. Svá var mælt, at engi þeirra skyldi meira skip hafa en þrítögt at rúma-tali, nema jarl; ok engi skyldi hafa búit skip nema hann. Því skyldi svá gjöra, at engi skyldi annan öfunda fyrir þat, at sitt lið eðr skip hefði betr búit, annarr heldr en annarr. Jón fótr skal gjöra láta jarli útfarar-skip, ok vanda sem mest.

Rögnvaldr jarl fór heim vestr um haustið, ok ætlaði at sitja tvá vetr í ríki sínu. Íngi konúngr gaf jarli langskip tvau heldr lítil ok einkar-fögr, ok gjör mest til róðrar, ok vóru allra skipa skjótust. Rögnvaldr jarl gaf Haraldi jarli annat skipit; þat hét Fífa, en annat hét Hjálp.þat hèt Fífa, en annat hèt Hjálp. Þessum skipum heldu jarlar vestr um haf.Þessum skipum hèldu jarlar vestr um haf. Rögnvaldr jarl hafði ok þegit stór-gjafir af vinum sínum. Þat var Týrsdags-kveld, er jarlar létu í haf;Þat var Týrsdags-kveld, er jarlar lètu í haf; ok sigldu allgóðan byr um náttina; ok tók vindr at vaxa. Miðvikudag var stormr mikill, en Þórsdags-nóttina urðu þeir við land varir. Þá var myrkr mikit. Þeir sá boða-slóðir öllum-megin hjá sér.Þeir sá boða-slóðir öllum-megin hjá sèr. Þeir höfðu áðr samfloti haldit. Þá var engi kostr annarr en sigla til brots báðum skipunum; ok svá gjörðu þeir. Þar var urð fyrir, en lítið forlendi; en hamrar hit efra. Þar heldust menn allir, en týndu fé miklu;Þar hèldust menn allir, en týndu fè miklu; sumt rak upp um náttina. Rögnvaldr jarl bargst þá enn allra manna bezt, sem jafnan. Hann var svá kátr, at hann lék við fingr sína, ok orti nær við hvert orð.Hann var svá kátr, at hann lèk við fingr sína, ok orti nær við hvert orð. Hann dró fingr-gull af fingri sér með vörrunum;Hann dró fingr-gull af fingri sèr með vörrunum; ok kvað vísu:

Ok er þeir höfðu upp borit föngin, fóru þeir á land at leita bygða; þvíat þeir þóttust vita, at þeir mundu við Hjaltland komnir. Þeir fundu brátt bæi. Ok er þá skipt mönnum í bygðir. Þar urðu menn jarli fegnir, er hann kom; ok spurði húsfreyja at um ferðir hans. Jarl kvað vísu:

Húsfreyja bar skinnfeld at jarli fyrir skikkju. Hann tók við hlæjandi; ok rétti hendr á móti;ok rètti hendr á móti; ok kvað:

Þá vóru gjörvir fyrir þeim eldar stórir; ok bökuðust þeir við eldana. Ása hét heima-kona; Hón gekk út til vatz, ok önnur kona með henni.Hón gèkk út til vatz, ok önnur kona með henni. En [er] þær kvomu til vatzins, steyptist Ása í brunninn í fjúkinu; en hon hljóp heim kalin mjök, ok mælti í skjálptanum; ok skildu menn eigi hvat hon mælti. Jarl kveðst skilja túngu hennar; ok kvað:

Jarl sendi menn sína tólf til Einars í Gullberu-vík; en hann lézt eigi mundu við þeim taka nema jarl kæmi sjálfr.en hann lèzt eigi mundu við þeim taka nema jarl kæmi sjálfr. Ok er Rögnvaldr jarl spyrr þetta, þá kvað hann:

Sá atburðr varð einn dag suðr í Dynrastar-vági á Hjaltlandi, at einn bóndi gamall ok félítill beið lengi skipanar sínnar, en allir bátar aðrir réru út, hverr sem búinn varð. Þá kom maðr at enum gamla bónda í hvítum kofli; ok spurði hví hann réri eigi til fiskjar sem aðrir menn. Bóndi segir, at skipan hans var eigi komin. "Bóndi," segir koflmaðr, "viltú at ek róa með þér?" "Vil ek þat," segir bóndi; "en þó vil ek hafa hlut af skipi mínu; þvíat ek á börn mörg heima, ok starfa ek fyrir þeim slíkt er ek má." Síðan reru þeir út fyrir Dynrastar-höfða, ok fyrir innan Hundhólma.Síðan rèru þeir út fyrir Dynrastar-höfða, ok fyrir innan Hundhólma. Þar var straum-mikit, er þeir sátu, ok iður stórar; skyldi sitja í iðunni, en fiskja ór röstinni. Koflmaðr sat í hálsi, ok andæfði; en bóndi skyldi fiskja. Bóndi bað hann gæta, at þá bæri [eigi] í röstina; kvað þá við váða búit vera. Koflmaðr fór ekki at hvat [er] hann sagði; ok hirti eigi, þótt bóndi kæmi í nökkura raun. Litlu síðarr bar þá í röstina; ok varð bóndi hræddr mjök, ok mælti: "Aumr var ek ógiptu minnar, er ek tók við þér í dag til róðrar;ok varð bóndi hræddr mjök, ok mælti: "Aumr var ek ógiptu minnar, er ek tók við þèr í dag til róðrar; þvíat ek mun hér deyja;þvíat ek mun hèr deyja; en lið mitt er heima bjargalaust, ok allt á fátæki ef ek látumk." Ok varð bóndi svá hræddr, at hann grét;Ok varð bóndi svá hræddr, at hann grèt; ok hann uggði bana sínn. Koflmaðr svarar: "Ver kátr, bóndi, ok grát eigi; þvíat sá mun okkr ór draga röstinni, er okkr lét í koma."þvíat sá mun okkr ór draga röstinni, er okkr lèt í koma." Síðan reri koflmaðr ór röstinni, ok varð bóndi því all-feginn.Síðan rèri koflmaðr ór röstinni, ok varð bóndi því all-feginn. Þá reru þeir at landi, ok settu upp bátinn.Þá rèru þeir at landi, ok settu upp bátinn. Ok bað bóndi koflmanninn at ganga til ok skipta fiskum. En koflmaðr bað bónda at skipta, sem honum líkaði; kvezk eigi vilja hafa meirr en þriðjung sinn. Þar var mart manna komit til strandar, bæði karlar ok konur, ok mart fátækt fólk. Koflmaðr gaf fátækum mönnum alla þá fiska er hann hafði hlotið um daginn; ok bjóst síðan til brotferðar. Þar var at ganga upp á brekku eina; ok sátu konur margar í brekkunni. En er hann gekk upp í brekkuna, spratt hónum fótr, er hált var af regni; ok fell hann ofan ór brekkunni.ok fèll hann ofan ór brekkunni. Kona ein sá þetta fyrst, ok hló mjök at hónum; ok síðan annat fólk. En er koflmaðr heyrði þetta, kvað hann:

Síðan fór koflmaðr í brott; ok urðu menn þess seinna varir, at þessi koflmaðr hafði verit Rögnvaldr jarl. Er þat ok síðan mörgum manni kunnigt orðit, at þau hafa mörg verit hans brögð, er bæði vóru hjálpsamlig fyrir Guði, ok skemtilig fyrir mönnum. Menn kenndu ok orðs-kvið þann, er stóð í vísunni, at "Fár kennir jarl í fiski-váðum."

Jarl dvaldist mjök lengi á Hjaltlandi; ok fór um haustið suðr til Orkneyja, ok sat í ríki sínu. Þat haust kómu til hans Íslenzkir menn tveir; hét annarr Ármóðr ok var skáld, annarr Oddi hinn litli Glúmsson, Breiðfirzkr maðr, ok orti enn vel.hèt annarr Ármóðr ok var skáld, annarr Oddi hinn litli Glúmsson, Breiðfirzkr maðr, ok orti enn vel. Jarl tók við þeim báðum til hirðvistar. Jarl hafði Jóla-boð mikit, ok bauð mönnum til, ok gaf gjafir. Hann rétti gullrekit spjót at Ármóði skáldi, ok skelfdi við, ok bað hann yrkja vísu á móti.Hann rètti gullrekit spjót at Ármóði skáldi, ok skelfdi við, ok bað hann yrkja vísu á móti. Ármóðr kvað:

Þat var einn dag um Jólin, at menn hugðu at tjöldum. Þá mælti jarl við Odda hinn litla: "Kveð vísu um athöfn þess manns, er þar er á tjaldinu, ok haf þú kveðna þína vísu þá er ek hefi lokit minni vísu; haf ok engi þau orð í þinni vísu, er ek [hefi] í minni vísu." Jarl kvað:

Oddi kvað:

Þat var einn dag, at óðr maðr varð lauss ór böndum, ok hljóp at Rögnvaldi jarli; ok greip til hans, svá fast, at jarlinn rataði mjök svá til falls. Þá kvað jarl vísu:

Jarl hafði ok Vilhjálm biskup í boði sínu of Jólin ok marga gæðínga sína. Þá gjörði hann ok bert of ráða-gjörðir sínar, at hann ætlaði ór landi, ok út til Jórsala-heims. Bað hann biskup til ferðar með sér.Bað hann biskup til ferðar með sèr. Biskup var Paris-klerkr; ok vildi jarl einkum at hann væri túlkr þeirra. Biskup hét ferðinni.Biskup hèt ferðinni.

Þessir menn réðust til ferðar með Rögnvaldi jarli: Magnús son Hávarðs Gunnasonar, ok Sveinn Hróaldsson;Þessir menn rèðust til ferðar með Rögnvaldi jarli: Magnús son Hávarðs Gunnasonar, ok Sveinn Hróaldsson; þeir vóru skipstjórnar-menn báðir. Þessir fóru af inum minnum svá at nefndir sé: Þorgeirr sava-kollr.Þessir fóru af inum minnum svá at nefndir sè: Þorgeirr sava-kollr. Oddi inn litli, Þorbjörn svarti ok Armóðr; þessir vóru skáld jarls. Þá vóru þessir menn: Þorkell krókauga; ok Grímkell af Glettunesi; ok Blíán son Þorsteins af Flyðrunesi.

Ok er þessir tveir vetr vóru liðnir, er þeir skyldu til búnaðar hafa, fór Rögnvaldr jarl ór Orkneyjum snemma of várit ok austr til Noregs; ok vildi vita hvat þeim liði inum lendum mönnum um búnaðinn. Ok þá er jarl kom til Björgynjar, vóru þeir þar fyrir Erlíngr skakki ok Jón fótr, mágr jarls. Þar var ok Áslákr kominn; en Guðþormr kom litlu síðarr. Þar var ok skip þat fyrir bryggjum, er Jón hafði látið gjöra jarli; var þat hálf-fertögt at rúma-tali ok vandat forkunnar mjök at smíð; ok búit allt; ok gulli lagt allir enni-spænir ok veðrvitar, ok víða annars-staðar búit. Var skipit in mesta gersimi þess-konar. Eindriði kom jafnan til bæjarins of sumarit; ok segir æ, at hann mundi ina síðari viku búinn. En menn létu illa er þeir þurfti at bíða svá lengi.En menn lètu illa er þeir þurfti at bíða svá lengi. Vildu sumir at eigi væri beðit hans; ok sögðu, at menn höfðu slíkar ferðir farit, þótt eigi væri Eindriði í ferð. Ok nokkuru síðarr kom Eindriði til bæjarins, ok kallaðist þá búinn; bað jarl þá sigla þegar er honum þætti byrvænligt. Ok er sá dagr kom at þeim þótti leiði gott, lögðu þeir ór bænum, ok tóku til segla. Var heldr veðr-lítið; gekk skipit jarls lítið, því at þat þurfti byr mikinn. Aðrir höfðíngjar minkuðu siglíngina, ok vildu eigi sigla undan jarli. Ok er þeir drógust út of eyjarnar, tók at hvessa veðrit; gjörðist þá svá hvast, at þeir urðu at svipta seglunum á inum smærum skipunum; en jarls skip tók þá at ganga mikit. Þá sá þeir sigla eptir sér tvau skip mikil, ok gengu þegar eptir þeim ok um þá fram.Þá sá þeir sigla eptir sèr tvau skip mikil, ok gengu þegar eptir þeim ok um þá fram. Þat skip var annat vandat mjök, þat var dreki; var bæði höfuðin, ok krókar aptr, mjök gullbúit; þat var hlýr-birt, ok steint allt fyrir ofan sjó þat er bæta þótti. Jarls-menn mæltu, at þar mundi Eindriði fara, "Ok hefir hann þat lítt haldit, er fyrir mælt var, at engi skyldi búit skip hafa, nema þér, herra."Jarls-menn mæltu, at þar mundi Eindriði fara, "Ok hefir hann þat lítt haldit, er fyrir mælt var, at engi skyldi búit skip hafa, nema þèr, herra." Jarl segir: "Mikill er ofsi Eindriða. Nú er þat várkunn, at hann vili ekki við oss jafnast, svá mjök sem vér erum van-farnir hjá honum;Nú er þat várkunn, at hann vili ekki við oss jafnast, svá mjök sem vèr erum van-farnir hjá honum; en vant er þat at sjá, hvárt gæfan ferr fyrir honum eðr eptir; skulu vér ekki skapa ferð vára eptir ákefðum hans."skulu vèr ekki skapa ferð vára eptir ákefðum hans." Bar þá Eindriða skjótt undan fram á inu meira skipinu. En jarl helt samfloti skipum sínum;En jarl hèlt samfloti skipum sínum; ok fórst þeim vel. Kómu þeir um haustið til Orkneyja með heilu ok höldnu. Þat var þá ráðit, at þeir mundi þar sitja um vetrinn; sátu sumir á sínum kostnaði, en sumir vóru með bóndum, en margir með jarli.

Í Eyjunum var sveim-mikit um vetrinn, ok skildi á Austmenn ok Orkneyínga um kaup ok um kvenna-mál, ok mart varð þeim til. Bar jarl þar mikinn vanda at gæta til með þeim, er hvárir tveggju þóttust honum eiga allt gott at launa, ok all [s] góðs frá honum verðir.

Frá þeim Eindriða er þat at segja, at þeir kómu við Hjaltland; ok braut hann þar it góða skip í spán, ok týndi miklu fé;ok braut hann þar it góða skip í spán, ok týndi miklu fè; en it minna skip helzt.en it minna skip hèlzt. Eindriði var um vetrinn á Hjaltlandi, ok sendi menn austr til Noregs, at láta gjöra sér útfararskip.Eindriði var um vetrinn á Hjaltlandi, ok sendi menn austr til Noregs, at láta gjöra sèr útfararskip.

Maðr hét Árni spýtu-leggr, skipveri Eindriða, hann fór suðr í Orkneyjar of vetrinn ok þeir félagar tíu.Maðr hèt Árni spýtu-leggr, skipveri Eindriða, hann fór suðr í Orkneyjar of vetrinn ok þeir fèlagar tíu. Árni var ójafnaðar-maðr mikill, ok hraustr maðr. Þeir félagar sátu á sínum kostnaði í eyju einni of vetrinn.Þeir fèlagar sátu á sínum kostnaði í eyju einni of vetrinn. Árni kaupir malt ok slátr-fé at landseta Sveins Ásleifarsonar;Árni kaupir malt ok slátr-fè at landseta Sveins Ásleifarsonar; en er hann heimti verðit, dró Árni þat undan. Ok í annat sinn er hann heimti, vóru honum goldin afaryrði; ok áðr þeir skildi, laust Árni hann öxarhamars-högg; ok mælti þetta: "Far nú, ok seg garpnum Sveini er þú hætir jafnan, ók lát hánn rétta þinn hlut;ok mælti þetta: "Far nú, ok seg garpnum Sveini er þú hætir jafnan, ók lát hánn rètta þinn hlut; eigi muntu meira við þurfa." Húsbóndinn fór, ok segir Sveini, ok bað at hann mundi rétta hlut hans.Húsbóndinn fór, ok segir Sveini, ok bað at hann mundi rètta hlut hans. Sveinn svarar fá um, ok lézt engu kunna at heita um þat.Sveinn svarar fá um, ok lèzt engu kunna at heita um þat. Þat var einn dag um várit, at Sveinn fór at landskyldum sínum; þeir vóru fjórir á áttæríngi. Leið þeirra lá hjá eyju þeirri, er þeir Árni sátu í; ræddi hann um Sveinn, at þeir mundi at leggja; en fjara var á mikit. Sveinn gekk up [einn], ok hafði hand-öxi í hendi ok ekki fleira vápna. Hann bað þá gæta skips, svá at eigi fjaraði uppi. Þeir Árni sátu í skemmu einni skamt frá sænum. Sveinn gekk til skemmunnar, ok inn. Þeir Árni vóru þar inni fimm, ok heilsuðu Sveini; hann tók kveðju þeirra, ok ræddi um við Árna, at hann skyldi greiða mál hans búandans. Árni kvað gott tóm at því vera. Sveinn bað hann gjöra fyrir sín orð, at greiða málit. Árni kvaðst þar ekki mundu fyrir gjöra. Sveinn kvaðst lítils mundu um beiða; ok í því setti hann öxina í höfuð Árna svá at á hamri stóð, ok varð honum laus öxin. Sveinn hljóp út; en förunautar Árna tóku til hans, en sumir hljópu eptir Sveini ofan á leiruna. Hljópu þeir svá eptir fjörunni, ok varð einn skjótastr. Var þá [í] hendíngum með þeim Sveini. Þönglar stórir lágu í fjörunni í leirinu. Sveinn greip upp einn þöngulinn, ok rak í andlitið þeim er næst honum var með leirinu öllu. Þessi greip til augnanna báðum höndum, ok þerði ór leirinn. En Sveinn dró undan til skips síns, ok fór heim í Gareksey til bús síns. Litlu síðarr fór Sveinn yfir á Nes at örindum sínum. Hann sendi orð Rögnvaldi jarli, at hann skyli sættast á víg Árna spýtu-leggs. Ok þegar er honum kómu þessi orð, stefndi hann til sín öllum þeim, er eptirmál áttu um víg Árna; ok samdi við þá, svá at þeim hugnaði; ok helt sjálfr bótum upp.ok hèlt sjálfr bótum upp. Marga úspekt aðra bætti jarl með sínu fé, þá er þar var gjör of vetrinn bæði af Austmönnum ok Orkneyíngum, þvíat þeir höfðu all-illa saman gengit.Marga úspekt aðra bætti jarl með sínu fè, þá er þar var gjör of vetrinn bæði af Austmönnum ok Orkneyíngum, þvíat þeir höfðu all-illa saman gengit. Um várit snemmendis stefndi jarl þíng fjölment í Hrosseyju; kómu þangat til allir höfðíngjar, þeir er vóru í ríki hans. Gjörði hann þá bert fyrir þeim, at hann ætlaði ór landi út til Jórsala-heims; segir at hann mundi ríki sitt í hendr fá Haraldi jarli Maddaðarsyni frænda sínum. Bað hann þess, at allir skyldu fylgja honum sem manndómligast, hvers sem hann kunni við at þurfa, meðan hann væri í brottu. Haraldr jarl var þá nær tvítögum manni. Hann var mikill maðr vexti, ok sterkr, ljótr maðr ok vel vitr, ok þótti mönnum hann vænligr til höfðíngja. Þorbjörn