Bókastaðir

Þá er Rögnvaldr jarl hafði ráðit tvá vetr Orkneyjum, þá tók hann Jóla-veizlu at búi sínu, því er heitir á Knarrar-stöðum. Þat var hinn sétta dag Jóla, at skip var sét fara sunnan af Pétlands-firði.Þat var hinn sètta dag Jóla, at skip var sèt fara sunnan af Pétlands-firði. Veðr var gótt, ok stóð jarl úti ok mart manna hjá honum, ok hugðu at skipinu. Þar var sá maðr er Hrólfr hét ok var hirðprestr jarls.Þar var sá maðr er Hrólfr hèt ok var hirðprestr jarls. Ok er þessir menn tóku land, þá gengu þeir frá skipi, ok höfðu jarls-menn töl á, at vera mundu xv. menn eðr xvi. En í öndverðu liðinu gekk maðr í blárri kápu, ok hafði brugðit hári undir húfu; hann hafði rakat skegg um hökuna framanverða, en úrakaða hváptana ok kinnr, ok hekk þar sítt ofan.hann hafði rakat skegg um hökuna framanverða, en úrakaða hváptana ok kinnr, ok hèkk þar sítt ofan. Þessi maðr þótti þeim [jarls-mönnum] nokkut undarligr. En Hrólfr prestr kendi þenna mann; ok ok segir at þat var Jón biskup ofan af Skotlandi af Atioklum. Þá gekk jarl á móti þeim, ok fagnar vel biskupi; setti jarl biskup í hásæti sitt, en þjónar sjálfr fyrir borði sem skutil-sveinn. Um morgininn eptir veitti biskup tíðir snimma. Ok þá fór hann norðr til Egilseyjar á fund Vilhjálms biskups, ok var þar til tíunda dags Jóla. Þá fóru þeir báðir biskuparnir á fund Rögnvalds jarls með virðuligu förunevti, ok báru upp örindi sín. Þeir segja frá einka-málum Sveins Ásleifarsonar ok Maddaðar jarls, þat at Haraldr son þeirra skyldi fara út í Orkneyjar til fóstrs með Rögnvaldi jarli; með þeim skildaga, at Haraldr skyldi bera jarls-nafn, ok hafa Orkneyjar hálfar við Rögnvald jarl; en hvárr tveggi skyldi hafa eina hirð; en Rögnvaldr jarl skyldi ráð hafa fyrir þeim; ok svá, þótt Haraldr þroskaðist, ok vildi sitt hvárr þeirra, þá skyldi Rögnvaldr jarl ráða; var Sveinn ok þar með, ok bar þetta með biskupi. Gjörðu þeir Rögnvaldr jarl þat ráð, at fundr var lagiðr um várit á Langa-föstu á Katanesi; ok gekk þá saman sættin með þessum skildaga, ok var bundin eiðum hinna beztu manna af Orkneyjum ok af Skotlandi.

Fór þá Haraldr Maddaðarson út í Orkneyjar með Rögnvaldi jarli, ok var honum þá gefit jarls-nafn. Þá fór í Eyjarnar með Haraldi jarli Þorbjörn klerkr; hann var son Þorsteins hölds, ok Guðrúnar, dóttur Frakkakar; hann var vitr maðr ok mikill fyrir sér;hann var vitr maðr ok mikill fyrir sèr; hann fóstraði þá Harald jarl, ok réð mjök fyrir honum.hann fóstraði þá Harald jarl, ok rèð mjök fyrir honum. Þorbjörn kvángaðist í Orkneyjum, ok fekk Ingiríðar Ólafs-dóttur, systur Sveins Ásleifarsonar.Þorbjörn kvángaðist í Orkneyjum, ok fèkk Ingiríðar Ólafs-dóttur, systur Sveins Ásleifarsonar. Var Þorbjörn þá ýmist út í Orkneyjum, eðr uppi í Skotlandi; ok var hinn fræknasti maðr, ok hinn mesti újafnaðar-maðr um flesta hluti. Sveinn Ásleifarson tók undir sik eignir þær allar, er átt hafði Ólafr, faðir hans, ok Valþjófr, bróðir hans; gjörðist hann þá höfðíngi mikill, ok hafði jafnan fjölment með sér.gjörðist hann þá höfðíngi mikill, ok hafði jafnan fjölment með sèr. Hann var vitr maðr ok forspár um marga hluti, újafnaðarmaðr ok úfyrirleitinn. Eigi vóru í þann tíma þeir tveir menn fyrir vestan haf, þeirra er eigi vóru meiri ættar er meira háttar þætti vera en þeir Sveinn ok Þorbjörn mágar. Vóru þá með þeim kærleikar miklir.

Þat var eitt sinn, at Sveinn Ásleifarson kom at máli við Rögnvald jarl, at hann skyldi fá honum manna afla ok skip til þess at hefna þeim Ölvi ok Frakkök brennu Ólafs feðr síns. Jarl mælti: "Ætla þú eigi þat, Sveinn, at okkr muni nú verða mein at Ölvi ok Frakkök kerlíngu þeirri er til einkis er fær." Sveinn svarar: "Jafnan munu mein at þeim meðan þau lifa; enda ætlaða ek þá til annars, er ek gjörða stærst fyrir þínar sakir, [en] at þú mundir eigi slíkt veita," Jarl svarar: "Hvat legg ek þá til er þér líkar?"enda ætlaða ek þá til annars, er ek gjörða stærst fyrir þínar sakir, [en] at þú mundir eigi slíkt veita," Jarl svarar: "Hvat legg ek þá til er þèr líkar?" Sveinn svarar: "Tvau skip vel búin." Jarl kvað svá vera skyldu sem hann beiddi. Ok eptir þat býr Sveinn för sína. Ok er hann var búinn, sigldi hann suðr til Breiðafjarðar, ok tók útnyrðíng til Dufeyra. Þat er kaupstaðr á Skotlandi. En þaðan fór hann inn fyrir Mærhæti, ok því næst til Ekkials-bakka. Þaðan fór hann til Atiokla, ok lá þar sem Elgin heitir, til Maddaðar jarls. Þá fekk hann Sveini leiðtoga, þá er leið kunnu um fjöll ok merkr, þar sem hann vildi fara.Þá fèkk hann Sveini leiðtoga, þá er leið kunnu um fjöll ok merkr, þar sem hann vildi fara. Fór hann þaðan hit efra um fjöll ok skóga fyrir ofan allar bygðir, ok kom fram í Hjálmundal nær miðju Suðrlandi. En þau Ölvir höfðu hvervetna haft njósnir, þar er þeim þótti úfriðar ván ór Orkneyjum; en þessa leið var þeim eingi ván hermanna. Urðu þau eigi fyrr vör við herinn, en þeir Sveinn vóru komnir í hlíð nokkura á bak bænum Frakkakar. Þar kom í mót þeim Ölvir rosta með sex tigum manna. Slær þar þegar í bardaga, ok verðr lítil viðrtaka; hrökkva þeir Ölvir heim at bænum, þvíat þeir náðu ekki skóginum. Þar varð mannfall mikit. En Ölvir hljóp upp til Hjálmundals-ár; ok svamm yfir ána, ok svá upp í fjallit; ok fór þaðan til Skotlands-fjarðar; ok svá út til Suðreyja. Ok er hann ór sögunni. En er Ölvi dró undan, fóru þeir Sveinn heim á bæinn, ok ræntu þar hvívetna; en eptir þat brendu þeir bæinn, ok alla þá menn, er inni vóru. Ok lét Frakkök þar líf sitt.Ok lèt Frakkök þar líf sitt. Þeir Sveinn gjörðu þar hit mesta hervirki í Suðrlandi, áðr þeir fóru til skipa sinna. Eptir þat lágu þeir úti um sumarit, ok herjuðu um Skotland. Kom Sveinn at hausti til Orkneyja á fund Rögnvalds jarls; tók hann vel við Sveini; fór Sveinn þá yfir á Nes í Duggalsbæ, ok sat þar um vetrinn. Í þenna tíma kom til Sveins orðsending Holdboða ór Suðreyjum, at Sveinn skyldi koma til liðveizlu við hann; þvíat þangat til Tyrvistar hafði komit höldr af Bretlandi, ok hafði eltan Holdboða ór búum sínum ok rænt fé miklu.þvíat þangat til Tyrvistar hafði komit höldr af Bretlandi, ok hafði eltan Holdboða ór búum sínum ok rænt fè miklu. Sá maðr hét Roðbjartr, er sendr var, Enskr at kyni.Sá maðr hèt Roðbjartr, er sendr var, Enskr at kyni. Sveinn brá skjótt við, er honum vóru send orðin, ok kom út í Orkneyjar til móts við Rögnvald jarl, ok bað Rögnvald jarl, at hann skyldi fá honum lið ok skip. Jarl spurði, hvat Sveinn vildi þá at hafast. Hann kvað þann mann hafa sér orð sent, er sizt átti hann ní við at kveða, ok honum hafði þá bezt gefist, er hann þurfti mest við, er flestir fóru á hendr honum.Hann kvað þann mann hafa sèr orð sent, er sizt átti hann ní við at kveða, ok honum hafði þá bezt gefist, er hann þurfti mest við, er flestir fóru á hendr honum. Jarl svarar: "Vel væri þá, ef þit skildist vinir; en útrúir eru flestir Suðrey íngar; en gæta máttú dreng-skapar þíns; en ek mun fá þér tvau skip al-skiput."en ek mun fá þèr tvau skip al-skiput." Þetta líkar Sveini vel. Ok fóru þá til Suðreyja, ok fann eigi Holdboða fyrr en hann kom vestr í Mön, þvíat hann hafði þangat stokkit. En er Sveinn kom í Mön, þá varð Holdboði honum feginn. Ok þar í Mön hafði höldrinn sá hinn Brezki gjört hervirki mikit í ránum ok manndrápum, ok víða í Suðreyjum. Fyrir honum hafði fallit göfugr maðr, er Andres hét;Fyrir honum hafði fallit göfugr maðr, er Andres hèt; Hann átti eptir konu, er Íngiríð hét, ok son er hét Sigmundr öngull.Hann átti eptir konu, er Íngiríð hèt, ok son er hèt Sigmundr öngull. Íngiríð húsfrú átti fé mikit ok bú stór.Íngiríð húsfrú átti fè mikit ok bú stór. Þat ráð gjörði Holdboði, at Sveinn bæði hennar. En er þat var vakit við hana, þá mælti hon, at Sveinn skyldi þat til ráðahags vinna at hefna Andres bónda síns. Sveinn svarar, at han mætti gjöra Bretum skaða nokkurn, "En eigi má ek vita hvers af verðr auðit um manna-lát." Ok eptir þat fara þeir Sveinn ok Holdboði í hernað ok höfðu fimm skip. Þeir herjuðu um Bretland; ok gengu þar upp er heitir Jarlsnes, ok gjöra þar hervirki mikit. Þat var

Einn morgin, at þeir gengu upp í þorp nokkurt ok var þar lítil viðtaka. Flýðu bændr ór þorpinu; en þeir Sveinn ræntu þar hvívetna, ok brendu sex bæi fyrir dagverð sinn. Þá var þar með Sveini íslenzkr maðr, er Eirekr hét, ok kvað þetta:Þá var þar með Sveini íslenzkr maðr, er Eirekr hèt, ok kvað þetta:

Eptir þetta fóru þeir til skips síns, ok lágu úti um sumarit, ok fengu mikit herfang. En höldrinn hljóp í ey þá, er Lund heitir; þar var vígi gott. Sátu þeir Sveinn þar um nökkura hríð ok fengu ekki at gjört. Ok fóru heim um haustið í Mön.

Þenna vetr gjörði Sveinn brúðkaup til Ingiríðar; ok sat þá með sæmd mikilli. Um várit dró hann menn at sér, ok för á fund Holdboða, ok beiddi hann liðs.Um várit dró hann menn at sèr, ok för á fund Holdboða, ok beiddi hann liðs. En hann taldist undan; ok lét at menn væri í athöfnum margir, en sumir í kaupferðum;ok lèt at menn væri í athöfnum margir, en sumir í kaupferðum; ok fekk Sveinn þar ekki af.ok fèkk Sveinn þar ekki af. En þat var raunar, at þeir höldrinn höfðu sæzt á laun, ok bundit lag sitt með fégjöfum.En þat var raunar, at þeir höldrinn höfðu sæzt á laun, ok bundit lag sitt með fègjöfum. En Sveinn fór eigi at síðr; ok hafði þá þrjú skip, ok varð lítið til fjár öndvert sumar. En er á leið, fóru þeir suðr undir Írland; ok tóku þar kugg einn er múnkar áttu ór Syllíngum, ok ræntu. Hann herjaði og víða á Írlandi; ok tóku þar mikit fé.ok tóku þar mikit fè. Ok fóru um haustið heim í Mön, ok höfðu mikit lið. Þá hafði Sveinn Ásleifarson skamma stund heima setið, at hann heyrði þann kvitt, at Holdboði mundi honum eigi trúr. En Sveinn duldist við þat. Ok eina nátt um vetrinn, var þat tíðinda, at varðmenn Sveins kómu, ok sögðu, at úfriðr fór at þeim. Þeir Sveinn hljópu til vápna ok út. Þeir sá hvar menn fóru með eld at bænum, ok höfðu lið mikit. Þá hljópu þeir Sveinn á hól einn, ok vörðust þaðan; þeir höfðu lúðr ok blésu.þeir höfðu lúðr ok blèsu. En þar er þykkbýlt; ok drifu menn til liðs við þá Svein, svá at þar kom, at þeir létu frá er til vóru komnir.ok drifu menn til liðs við þá Svein, svá at þar kom, at þeir lètu frá er til vóru komnir. Slógust þeir Sveinn eptir ok eltu þá. Þar fell mart manna í flóttanum;Þar fèll mart manna í flóttanum; en fjöldi var sárt af hvárum-tveggjum áðr þeir skildu. En fyrir þessu liði réð Holdboði, ok hafði hann dregit undan í flóttanum.En fyrir þessu liði rèð Holdboði, ok hafði hann dregit undan í flóttanum. Fór hann þar til er hann kom í Lundey; tók höldrinn vel við honum, ok heldust þeir saman.tók höldrinn vel við honum, ok hèldust þeir saman. Sveinn fór heim, ok hafði fjölment, ok varðhöld mikil, þvíat þvíat hann trúði illa Suðreyíngum. Þá er föng þeirra Sveins tóku at þverra, þústnaði fólkit við hann; ok seldi [hann] jarðir sínar, er á leið vetrinn, til lausafjár; ok fór snimma um várit sunnan til Ljóðhúsa, ok dvöldu þar langa hríð. Hafði hann gjört mikit hervirki í þessari ferð.

Þá er Sveinn var í Suðreyjum, hafði Rögnvaldr jarl farit á Katanes, ok tók veizlu í Vík með þeim manni, er Hróaldr hét;Þá er Sveinn var í Suðreyjum, hafði Rögnvaldr jarl farit á Katanes, ok tók veizlu í Vík með þeim manni, er Hróaldr hèt; kona hans hét Arnljót;kona hans hèt Arnljót; Sveinn hét son þeirra, ok var hinn vaskligsti maðr.Sveinn hèt son þeirra, ok var hinn vaskligsti maðr. En er jarl var á veizlu, kómu þeir Þorbjörn klerkr ofan af Skotlandi; ok sagði þau tíðindi, at Þorsteinn höldr faðir hans var drepinn, ok hafði jarl einn Skozkr drepit hann, en jarl sá hét Valþjófr.ok sagði þau tíðindi, at Þorsteinn höldr faðir hans var drepinn, ok hafði jarl einn Skozkr drepit hann, en jarl sá hèt Valþjófr. En þat höfðu menn á máli, hve tíð-rætt þeim Rögnvaldi jarli var ok Þorbirni; þvíat jarl gáði varla at lúka málum sínum fyrir tali þeirra. Fór Þorbjörn þaðan út í Eyjar með jarli; en Sveinn Hróaldsson gjörðist þá skutil-sveinn jarls. Þorbjörn hafði þá verit um hríð á Skotlandi. Hann hafði drepa látit tvá menn, þá er verit höfðu at brennu Frakkakar með Sveini Ásleifarsyni. En er Sveinn kom ór Suðrey [jum], þá fór hann heim í Gareksey til bús síns; en ekki á fund Rögnvalds jarls, sem hann var vanr er hann kom ór hernaði. En er jarl spurði, at hann var heim kominn, spurði hann Þorbjörn hvat hann ætlaði, hví Sveinn mundi eigi finna hann. Þorbjörn svarar: "Þess get ek, at Sveini mislíki við mik, þvíat ek lét drepa þá menn er verit höfðu með honum at brennu Frakkakar."Þorbjörn svarar: "Þess get ek, at Sveini mislíki við mik, þvíat ek lèt drepa þá menn er verit höfðu með honum at brennu Frakkakar." Jarl mælti: "Eigi vil ek, at þit sét missáttir."Jarl mælti: "Eigi vil ek, at þit sèt missáttir." Ok eptir þat fór Rögnvaldr jarl [í] Gareksey, ok leitaði um sættir með þeim; ok var þat auðvellt, þvíat báðir þeir vildu at jarl skipaði, Síðan gjörði hann þá sátta at sinni. Ok helzt sú sætt lengi síðan.Ok hèlzt sú sætt lengi síðan.

Í þenna tíma kom til Orkneyja Íslands far eitt. Þar var á sá maðr, er Hallr hét, son Þórarins breiðmaga.Þar var á sá maðr, er Hallr hèt, son Þórarins breiðmaga. Hann fór til vistar í Rínansey til þeirra Þorsteins ok Rögnu. Hann undi þar illa; ok bað Þorstein, at hann kæmi honum til Rögnvalds jarls. Þeir fóru á hans fund, ok vildi jarl eigi við Halli taka. En er þeir kómu heim, þá spyrr Ragna hve farist hafði. Hallr kvað þá vísu: