Bókastaðir

Nokkuru síðarr en vígin höfðu verit í Örfjöru hljópu menn til frá kirkjunni, ok var Sveinn borinn inn í hús, þvíat hann var enn eigi örendr, ok vissi þó ekki. Andaðist hann um nóttina. Þá lét jarl skipa mönnum í sæti, ok vildi víss verða hverr valdit hefði vígunum, ok var þá saknat Sveins Ásleifarsonar.Þá lèt jarl skipa mönnum í sæti, ok vildi víss verða hverr valdit hefði vígunum, ok var þá saknat Sveins Ásleifarsonar. Þóttust menn þá vita at Sveinn hafði vegit. Þá kom Eyvindr at ok mælti: "Þat megu menn sjá at Sveinn brjóst-reip mun veitt hafa Jóni líflát." Jarl mælti, at eingi maðr skyldi blása hár af höfði Sveins, ok segir hann eigi þetta fyrir sakleysi gjört hafa. "En ef hann forðast minn fund," segir hann, "þá mun hann sér illa geta í því.""En ef hann forðast minn fund," segir hann, "þá mun hann sèr illa geta í því." Þótti mönnum þat líkligast, at Sveinn mundi farit hafa í Papuli til Hákonar karls bróður hins helga Magnúss jarls; hann var höfðíngi mikill, spakr ok hófsamr. Ekki spurði jarl til Sveins á þeim vetri, ok lét hann gjöra Svein útlægan. Þá er vára tók, fór jarl víða um Norðr-eyjar at lands-skyldum sínum. Hann vingaðist þá mjök við stórmenni, ok gaf nær á tvær hendr. Jarl kom í Strjónsey, ok gaf Þorkatli fletti bú þat, er átt hafði Valþjófr Ólafsson, til þess at hann skyldi víss verða, hvar Sveinn væri niðr kominn. Þorkell mælti: "Eigi kemr nú at því, sem mælt er, at ' mörg eru konúngs eyru. ' En þótt þú sér jarl, þá þykkir mér undarligt, at þú hefir ekki frétt til Sveins;' En þótt þú sèr jarl, þá þykkir mèr undarligt, at þú hefir ekki frètt til Sveins; en ek vissa þegar, at Vilhjálmr biskup sendi hann til Suðreyja til Holdboða Hun dasonar, ok hefir hann þar verit í vetr." Jarl mælti: "Hvat skal ek gjöra við biskup er slíku hefir bellt?" Þorkell svarar: "Eigi er at gefa biskupi sakir á þessu, við þat sem nú liggr á; muntú þurfa allra vina þinna, ef þeir Rögnvaldr koma austan." Jarl segir at slíkt er satt. Páll jarl fór þaðan til Rínanseyjar, ok þá veizlu at Rögnu húsfreyju ok Þorsteini syni hennar. Ragna var vitr kona. Þau áttu annat bú í Papey. Þar sat jarl þrjár nætr, þvíat honum gaf eigi til Kúga í Vestrey. Þau jarl ok Ragna töluðu mart; segir hon jarli, at honum var lítill skaði at um Svein brjóst-reip, þótt hann væri garpr mikill: "Hlauzt þú af honum úvinsældir miklar. Væri þat mitt ráð, við þann vanda, sem at yðr horfir, at þér gjörðit yðr vini sem flesta ok værit úsakgæfir.Væri þat mitt ráð, við þann vanda, sem at yðr horfir, at þèr gjörðit yðr vini sem flesta ok værit úsakgæfir. Vilda ek at þér gæfit eigi sakir Vilhjálmi biskupi eðr öðrum frændum Sveins Ásleifarsonar;Vilda ek at þèr gæfit eigi sakir Vilhjálmi biskupi eðr öðrum frændum Sveins Ásleifarsonar; heldr vilda ek, at þú gæfir upp biskupi reiði þína; ok því framarr, at þú létir senda orð í Suðrey [jar] eptir Sveini, ok gefa honum upp reiði þína ok eignir sínar, til þess, at hann væri þér þvílíkr sem faðir hans.ok því framarr, at þú lètir senda orð í Suðrey [jar] eptir Sveini, ok gefa honum upp reiði þína ok eignir sínar, til þess, at hann væri þèr þvílíkr sem faðir hans. Hefir þat lengi verit siðr hinna göfgustu manna, at gjöra mikit fyrir sakir vina sinna, ok afla sér svá trausts ok vinsælda."Hefir þat lengi verit siðr hinna göfgustu manna, at gjöra mikit fyrir sakir vina sinna, ok afla sèr svá trausts ok vinsælda." Jarl svarar: "Vitr kona ertú, Ragna, en eigi hefir þú hlotið jarls-nafn í Orkneyjum; eigi skaltú hér landráðum stýra.eigi skaltú hèr landráðum stýra. Heyr á endemi! at ek munda Sveini fé til sætta gefa, ok ætla, at þat mundi mér vega sigr til handa."Heyr á endemi! at ek munda Sveini fè til sætta gefa, ok ætla, at þat mundi mèr vega sigr til handa." Hann gjörir sik hér reiðan um ok mælti: "Guð skipti með okkr Rögnvaldi jarli frænda, ok láti svá ganga hvárum sem gert hefir;Hann gjörir sik hèr reiðan um ok mælti: "Guð skipti með okkr Rögnvaldi jarli frænda, ok láti svá ganga hvárum sem gert hefir; ef ek hefi við hann misgjört, þá er nú mál at bæta; en ef hann vill ganga á ríki mitt, þá þykki mér sá minn vinr mestr, er mik eflir til þess, at ek fá haldit ríki mínu.en ef hann vill ganga á ríki mitt, þá þykki mèr sá minn vinr mestr, er mik eflir til þess, at ek fá haldit ríki mínu. Ek hefi Rögnvald aldri sénan;Ek hefi Rögnvald aldri sènan; hefir ek því síðr at minni vitund honum misboðit, at þat er frændr várir hafa gjöra látið, þá vita menn, at ek átta þar engan hlut at." Margir svöruðu, at mjök væri úsynju á hann leitað at berjast til ríkis við hann; en engi mælti í móti. Þá er á tók líða várit, lét Páll jarl hlaða vita á Friðarey ok Rínansey, ok nær í öllum eyjum, svá at hvern mátti sjá frá öðrum.Þá er á tók líða várit, lèt Páll jarl hlaða vita á Friðarey ok Rínansey, ok nær í öllum eyjum, svá at hvern mátti sjá frá öðrum. Maðr hét Dagfinnr Hlöðversson, er bú átti í Friðarey, vaskligr maðr;Maðr hèt Dagfinnr Hlöðversson, er bú átti í Friðarey, vaskligr maðr; hann skyldi gæta þess vitans ok slá eldi í, ef herr væri sénn fara frá Hjaltlandi.hann skyldi gæta þess vitans ok slá eldi í, ef herr væri sènn fara frá Hjaltlandi.

Rögnvaldr jarl sat um vetrinn heima á Ögðum at búum þeirra feðga; ok gjörði orð til frænda sinna ok vina; en suma fann hann, ok beiddi, at þeir mundi efla hann til vestr-farar at liði ok skipum; ok vikust flestir vel við nauðsyn hans. En um Gói sendi Kolr tvá byrðínga ór landi, annan vestr til Englands at kaupa vist ok vápn; en öðrum helt Sölmundr suðr til Danmerkr at kaupa þar slíkt sem Kolr sagði fyrir;en öðrum hèlt Sölmundr suðr til Danmerkr at kaupa þar slíkt sem Kolr sagði fyrir; því at hann hefir nú alla ætlun á búnaði þeirra. Svá var ætlað, at þessir byrðíngar skyldu komnir í land at Páskum; en þeir ætla at búa ferðina eptir Páskaviku. Svá var gjört; ok héldu þeir austan eptir Páska-viku. Hafði sitt langskip hvárr þeirra feðga, en Sölmundr hafði hit þriðja. Þeir Kolr höfðu ok vista-byrðíng. En er þeir kómu til Björgynjar, var þar fyrir Haraldr konúngr; hann fekk Rögnvaldi langskip alskipat.hann fèkk Rögnvaldi langskip alskipat. Jón fótr hafði ok langskip. Et sétta hafði Áslákr, son Erlends ór Hernum;Et sètta hafði Áslákr, son Erlends ór Hernum; hann var dóttur-son Steigar-Þóris; hann hafði ok vista-byrðíng. Þeir höfðu sex stór skip, fimm skútur, en þrjá byrðínga. Þeir lágu til byrjar í Hernum, kom skip vestan; ok spurðu þeir tíðindi af Orkneyjum ok Hjaltlandi, ok svá hvern viðrbúnað Páll jarl hafði, ef Rögnvaldr jarl kæmi vestr þangat með her um sumarit.

Rögnvaldr jarl lét blása til húsþíngs, er þeir lágu í Hernum;Rögnvaldr jarl lèt blása til húsþíngs, er þeir lágu í Hernum; ok talaði þá um viðrbúnað Páls jarls, ok hve mikinn fjándskap Orkneyíngar sýndu við hann, er þeir ætluðu at verja honum frændleifð sína, þá er Noregs-konúngar höfðu honum gefit at réttu.ok talaði þá um viðrbúnað Páls jarls, ok hve mikinn fjándskap Orkneyíngar sýndu við hann, er þeir ætluðu at verja honum frændleifð sína, þá er Noregs-konúngar höfðu honum gefit at rèttu. Ok talar þar um langt örindi ok snjallt: — "Ek ætlaða," sagði hann, "svá at fara til Orkneyja at fá þær eðr látast ella." Gjörðu menn góðan róm at máli hans ok hétu honum traustri fylgd.Gjörðu menn góðan róm at máli hans ok hètu honum traustri fylgd. Þá stóð Kolr upp ok mælti: "Spurt höfum vér af Orkneyjum, at þar vilja allir menn á mót yðr rísa, ok verja ríki yðvart með Páli jarli;Þá stóð Kolr upp ok mælti: "Spurt höfum vèr af Orkneyjum, at þar vilja allir menn á mót yðr rísa, ok verja ríki yðvart með Páli jarli; vilja þeir seint af láta þeim fjándskap, er þeir hafa upp tekit við yðr, frændi. Nú er þat mitt ráð at leita þangat trausts, er gnógt er til, at sá unni yðr ríkis, er á at réttu;Nú er þat mitt ráð at leita þangat trausts, er gnógt er til, at sá unni yðr ríkis, er á at rèttu; en þat er inn helgi Magnús jarl móður-bróðir yðvarr. Vil ek at þú heitir á hann, at hann unni yðr frænd-leifðar þinnar, ok sinnar erfðar: at þú látir gjöra stein-musteri í Orkneyjum í Kirkjuvági, ef þú fær þar ríki, þat er ekki sé annat dyrðligra í því landi;Vil ek at þú heitir á hann, at hann unni yðr frænd-leifðar þinnar, ok sinnar erfðar: at þú látir gjöra stein-musteri í Orkneyjum í Kirkjuvági, ef þú fær þar ríki, þat er ekki sè annat dyrðligra í því landi; ok látir Magnúsi jarli helga frænda þínum; ok leggir þar fé til, svá at sá staðr mætti eflast, ok yrði þangat komit hans helgum dómi ok biskups-stólinum með."ok leggir þar fè til, svá at sá staðr mætti eflast, ok yrði þangat komit hans helgum dómi ok biskups-stólinum með." Þetta þótti öllum ráðligt. Ok var þetta heit fest. Eptir þat létu þeir í haf;Eptir þat lètu þeir í haf; ok gaf þeim byr góðan; ok tóku Hjaltland; ok urðu þar hvárir öðrum fegnir. Kunnu Hjaltar at segja þeim mörg tíðindi af Orkneyjum. Ok dvöldust þeir þar nokkura hríð.

Þat var eitt sinn at Kolr spyrr Una, þvíat hann var þá þar, ok hafði ráðizt til þeirra Kols feðga, eptir er hann hafði verit í fjörráðum við Brynjúlf. Þá spyrr Kolr: "Hvárt viltú, Uni, gefa til ráð, at brugðit verði vitanum í Friðarey; eðr annast þat, at eigi verði annarr kveiktr. Kveð ek þik at þessu fyrir því, at ek veit at þú ert vitrari en þeir flestir aðrir er hér eru nú, þótt hér sé nú virðíngar-menn meiri."Kveð ek þik at þessu fyrir því, at ek veit at þú ert vitrari en þeir flestir aðrir er hèr eru nú, þótt hèr sè nú virðíngar-menn meiri." Uni svarar: "Engi em ek ráða-maðr, enda vil ek eigi gjöra herhlaup með mínum ráðum. Vil ek því þat kjósa, sem síðarr skal at gjöra, at ek ætla þat heldr af sjálfum mér til at taka."Vil ek því þat kjósa, sem síðarr skal at gjöra, at ek ætla þat heldr af sjálfum mèr til at taka." Ok litlu síðarr, einn dag er veðr var fagrt, lét Kolr búa mörg smá-skip, ok snéri á leið til Orkneyja.Ok litlu síðarr, einn dag er veðr var fagrt, lèt Kolr búa mörg smá-skip, ok snéri á leið til Orkneyja. Þar vóru engir höfðíngjar í för nema Kolr. Ok er þeir koma svá langt, at þeir ætluðu at sjá mundi ferð þeirra frá Friðarey, þá lét Kolr draga segl upp á öllum skipum;Ok er þeir koma svá langt, at þeir ætluðu at sjá mundi ferð þeirra frá Friðarey, þá lèt Kolr draga segl upp á öllum skipum; en skipaði til mönnum at hamla, svá at sem minst gengi skipin, þótt vindr legðist eptir; ok lét hann eigi setja hærra en í mitt tré;ok lèt hann eigi setja hærra en í mitt trè; en draga svá upp, sem þeir höfðu lengr farit. Segir Kolr, at þá mun sén verða för þeirra ór Friðarey, "Sem þangat nálgist meirr skipin.Segir Kolr, at þá mun sèn verða för þeirra ór Friðarey, "Sem þangat nálgist meirr skipin.

Kann þá vera at þeir slái eldi í vitann, ok verði herhlaup um allar Eyjar. Þá sá Dagfiðr ór Friðarey siglingina; Sló hann þegar eldi í vitann, en fór sjálfr til jarls, ok sagði hónum." Ok þegar sénn var vitinn á Friðarey, þá lét Þorsteinn Rögnuson kynda vita á Rínansey.Ok þegar sènn var vitinn á Friðarey, þá lèt Þorsteinn Rögnuson kynda vita á Rínansey. Ok eptir þat var kveiktr hverr at öðrum um allar Eyjar. En brændr allir fóru til jarls. Ok var þetta hit mesta herhlaup. En er Kolr sá at vitinn brann, bað hann sína menn aptr fara; kvað vera mega, at þetta yrði nökkurum at sundrþykki. Ferr Kolr aptr til Hjaltlands við svá búit, ok segir at nú skal Uni taka til sinna ráða. Uni kveðr til farar með sér þrjá menn Hjaltlenzka;Uni kveðr til farar með sèr þrjá menn Hjaltlenzka; þeir taka sexæríng einn, ok nökkur föng önnur ok veiðar-færi. Þeir fóru til Friðareyjar, ok sagðist Uni vera Norrænn maðr; en kveðst hafa kvángast í Hjaltlandi ok átt þar sonu; kveðst hafa verit ræntr af mönnum Rögnvalds jarls; ok mælir hit harðasta til þeirra. Hann tekr sér þar húsa-vist;Hann tekr sèr þar húsa-vist; ok róa synir hans til fiska; en hann er heima, at gæta fanga þeirra. Hann kemr sér í tal ok kunnleika við þá menn, er þar eru fyrir;Hann kemr sèr í tal ok kunnleika við þá menn, er þar eru fyrir; ok þokkaðist hann vel.

Eptir þat er Dagfinnr hafði brent vitann, fór hann á fund Páls jarls, sem fyrr var getið; ok þar kómu allir gæðíngar jarls. Var þá haldit til fréttum um ferðir þeirra Rögnvalds jarls;Var þá haldit til frèttum um ferðir þeirra Rögnvalds jarls; ok þótti mönnum undarligt, er þeir kvómu hvergi fram. En þó heldu þeir saman liðinu þrjá daga.En þó hèldu þeir saman liðinu þrjá daga. Þá tóku bændr at kurra illa; ok segja, at þar var fólska mikil at brenna vita, þótt fiski-menn sæist fara með bátum sínum. Var þá skelt á Þorstein Rögnuson, at honum hefði illa tekizt, er hann hafði kveikt vitann á Rínansey. Þorsteinn svarar, ok kveðst eigi annat kunna en elda vitann, er hann sá brendan á Friðarey, ok kvað þetta af Dagfinni hlotizt hafa. Dagfinnr svarar: "Miklu optarr hljóta menn illt af þér, en þú megir mér þat kenna."Dagfinnr svarar: "Miklu optarr hljóta menn illt af þèr, en þú megir mèr þat kenna." Þorsteinn bað hann þegja; ok hljóp upp með öxi, ok hjó hann þegar bana-högg. Þá hljópu menn til vápna, ok varð þar bardagi. Þetta var [í] Hrossey skamt frá Kirkjuvági. Sigurðr af Vestnesi, ok synir hans, Hákon pík ok Brynjúlfr, veittu Hlöðve föður Dagfinns; en Þorsteini veittu frændr hans. Þá var sagt jarli; ok fór hann til; ok var lengi áðr hann gæti skilit þá. Þá talar Kúgi ór Vestrey langt örindi, ok sagði svá: "Gjörit eigi jarli skömm þessa, at þér sjálfir berist sín á millum, þvíat þurfa munu þér allra yðvarra manna innan lítils tíma;Þá talar Kúgi ór Vestrey langt örindi, ok sagði svá: "Gjörit eigi jarli skömm þessa, at þèr sjálfir berist sín á millum, þvíat þurfa munu þèr allra yðvarra manna innan lítils tíma; gætum þess þá, at vér sém eigi úfærir eðr rangsáttir.gætum þess þá, at vèr sèm eigi úfærir eðr rangsáttir. En þetta mun hafa gengit eptir vilja ok ráðum úvinna várra, ok verit prettr þeirra, til þess at eyða svá vitunum. En nú er ván þeirra á hverju dægri, at þeir komi; ok gjörum svá várt ráð. Dagfinni mun hér hafa enginn illvili til gengit, en verit nökkuru bráðari en skyldi."Dagfinni mun hèr hafa enginn illvili til gengit, en verit nökkuru bráðari en skyldi." Gat Kúgi hér alls til hins sanna;Gat Kúgi hèr alls til hins sanna; ok fór um mörgum orðum vitrligum. Kom þá svá, at hvárir-tveggju vildu at jarl skipaði. En þó var þat ráðit, at þeir rufu samnaðinn, ok fóru menn heim. En sá maðr var til fenginn at gæta vitans í Friðarey, er Eirekr hét.En sá maðr var til fenginn at gæta vitans í Friðarey, er Eirekr hèt. Ok þá er Uni hafði litla hríð verit í Friðarey, kom hann at Eireki ok mælti: "Viltú at ek gæta vitans, síðan ek gjöri ekki annat, ok má ek vel sitja ein-tómi við." Eirekr þá þat. En þegar er menn vóru eigi nær þar, bar Uni vatn í vitann, ok gerði svá vátan, at hvergi festi eld á.

Þeir Rögnvaldr jarl mæltu, at þeir mundi þess bíða, er á stæðist misganga straumanna ok austanveðr; þvíat þá er varla fært á milli Vestreyjar ok Hrosseyjar; en austan-veðr má sigla frá Hjaltlandi til Vestreyjar. Ok þess neyttu þeir Rögnvaldr jarl, ok kómu á Frjádags aptan í Vestrey í Höfn til Helga er þar bjó. Þá varð engum vita upp skotið; þvíat þá er seglin vóru sén ór Friðarey, bjóst Eirekr at fara til Páls jarls, en sendi menn til Una at elda vitann;þvíat þá er seglin vóru sèn ór Friðarey, bjóst Eirekr at fara til Páls jarls, en sendi menn til Una at elda vitann; ok er sá kom þar, þá var Uni á brottu. En er sá vildi elda vitann, þá var svá vátr, at eigi mátti eld á festa. Ok er Eirekr spyrr þetta, þykkist hann sjá hversu farit hefir. Ferr síðan á fund Páls jarls, ok segir honum. En er Rögnvaldr jarl var kominn til Vestreyjar, hljópu þeir saman Eyjar-skeggjarnir, ok gjöra þeir Kúgi ok Helgi ráð fyrir þeim. Þat er hit fyrsta, at leita griða til jarls. Ok fara svá skipti þeirra, at Vestreyíngar ganga undir Rögnvald jarl ok sverja honum eiða.