Bókastaðir

Þá er Ólafr konúngr hafði hugsat fyrir sér allt þetta mál lét hann blása til fjölmennrar stefnu, ok lét þangat kalla jarla báða.Þá er Ólafr konúngr hafði hugsat fyrir sèr allt þetta mál lèt hann blása til fjölmennrar stefnu, ok lèt þangat kalla jarla báða. Þá mælti hann: "Sáttmál várt Orkneyínga-jarla vil ek nú birta fyrir alþýðu; þeir hafa nú játað mínu eiginorði yfir Orkneyjum ok Hjaltlandi ok gjörzt mínir menn, ok bundit þat svardögum; ok vil ek nú gefa þeim í lén, Brúsa þriðjúng en Þorfinni annan, svá sem þeir hafa fyrr haft;ok vil ek nú gefa þeim í lèn, Brúsa þriðjúng en Þorfinni annan, svá sem þeir hafa fyrr haft; en þann þriðjúng, er átti Einarr jarl, þann læt ek falla undir mik, fyrir þá sök, at hann drap Eyvind úrar-horn hirðmann minn ok félagsmann kæran;en þann þriðjúng, er átti Einarr jarl, þann læt ek falla undir mik, fyrir þá sök, at hann drap Eyvind úrar-horn hirðmann minn ok fèlagsmann kæran; vil ek sjá fyrir þeim hluta lands þat er mér sýnist.vil ek sjá fyrir þeim hluta lands þat er mèr sýnist. Þat vil ek ok til skilja við ykkr bræðr jarla mína, at þit takit sættir af Þorkatli Ámunda-syni fyrir dráp Einars bróður ykkars; vil ek at dómr sé undir mik, ef þit vilit því játa."vil ek at dómr sè undir mik, ef þit vilit því játa." En þat var sem annat, at þeir játtuðu því öllu, er konúngr mælti. Gekk þá Þorkell fram, ok festi á konúngs dóm; ok sleit svá þessu þíngi. Ólafr konúngr dæmdi bætr fyrir. Einar sem fyrir þrjá lenda menn, en fyrir sakar skyldi niðr falla þriðjúngr gjalda. Þorfinur jarl bað sér brottfarar-leyfis konúng.Þorfinur jarl bað sèr brottfarar-leyfis konúng. En er þat fekst, bjóst hann skyndiliga.En er þat fèkst, bjóst hann skyndiliga. En er hann var albúinn, þá varð þat einn dag, er jarl drakk á skipi, at þar kom fyrir hann váfeifliga Þorkell Ámundason, ok lagði höfuðit í kné honum, ok bað hann af gjöra slíkt er hann vildi.En er hann var albúinn, þá varð þat einn dag, er jarl drakk á skipi, at þar kom fyrir hann váfeifliga Þorkell Ámundason, ok lagði höfuðit í knè honum, ok bað hann af gjöra slíkt er hann vildi. Jarl spurði, hví hann gjörði svá, "þar sem vér erum áðr sáttir at konúngs dómi, ok statt upp."Jarl spurði, hví hann gjörði svá, "þar sem vèr erum áðr sáttir at konúngs dómi, ok statt upp." Hann gjörði svá, ok mælti: "Sætt þeirri, er konúngr gjörði milli vár, mun ek hlíta á milli vár Brúsa; en þat sem til yðvarr kemr af, skulu þér einir ráða.en þat sem til yðvarr kemr af, skulu þèr einir ráða. Þó at konúngr hafi mér skilit eignir mínar eðr lands-vist í Orkneyjum, þá kann ek svá skaplyndi yðvart, at mér er úfært í Eyjarnar, nema ek fara í trúnaði yðrum;Þó at konúngr hafi mèr skilit eignir mínar eðr lands-vist í Orkneyjum, þá kann ek svá skaplyndi yðvart, at mèr er úfært í Eyjarnar, nema ek fara í trúnaði yðrum; vil ek þat festa yðr," segir hann, "at koma aldri til Orkneyja, hvat sem konúngr mælti um þat." Jarl þagnaði ok tók seint til máls ok mælti: "Viltú, Þorkell, at ek dæma um okkur mál, en hlíta eigi konúngs dómi: þá mun ek þat hafa upphaf at sætt okkarri, at þú skalt fara með mér til Orkneyja, ok vera með mér, ok skiljast eigi við mik, nema mitt leyfi sé til;Jarl þagnaði ok tók seint til máls ok mælti: "Viltú, Þorkell, at ek dæma um okkur mál, en hlíta eigi konúngs dómi: þá mun ek þat hafa upphaf at sætt okkarri, at þú skalt fara með mèr til Orkneyja, ok vera með mèr, ok skiljast eigi við mik, nema mitt leyfi sè til; vera skyldr til at verja land mitt, ok allra hluta, þeirra er ek vil gjöra láta, meðan vit lifum báðir." Þorkell svarar: "þat skal á yðru valdi, herra, sem allt annat, þat er ek má ráða." Gekk Þorkell til, ok festi jarli þat allt, sem hann kvað á.

Jarl segir at um fégjöld mundi hann síðarr á kveða;Jarl segir at um fègjöld mundi hann síðarr á kveða; en hann tók þá svardaga af Þorkatli, ok snerist hann þá þegar til ferðar með jarli; fór jarl þá þegar á braut, er hann var búinn, ok sást þeir Ólafr konúngr aldregi síðan. Brúsi jarl dvaldist þá eptir, ok bjóst í tómi meirr; en áðr hann færi á braut þá átti Ólafr konúngr stefnu vit hann, ok mælti: "Þat lízt mér, jarl, at ek mun hafa þik at trúnaðar-manni þar fyrir vestan hafit;en áðr hann færi á braut þá átti Ólafr konúngr stefnu vit hann, ok mælti: "Þat lízt mèr, jarl, at ek mun hafa þik at trúnaðar-manni þar fyrir vestan hafit; ætla ek svá, at þú skalt hafa tvá hluti landa til forráða, þá sem þú hefir áðr haft, ok vil ek at þú sér nú eigi minni maðr eðr úríkari, er þú ert mér handgenginn, en áðr vartú;ætla ek svá, at þú skalt hafa tvá hluti landa til forráða, þá sem þú hefir áðr haft, ok vil ek at þú sèr nú eigi minni maðr eðr úríkari, er þú ert mèr handgenginn, en áðr vartú; en ek vil festa þinn trúnað með því, at ek vil, at hér sé eptir Rögnvaldr son þinn;en ek vil festa þinn trúnað með því, at ek vil, at hèr sè eptir Rögnvaldr son þinn; sé ek þá, ef þú hefir mitt traust, ok tvá hluti landa, at þú mátt vel halda þínu at réttu fyrir Þorfinni jarli."sè ek þá, ef þú hefir mitt traust, ok tvá hluti landa, at þú mátt vel halda þínu at rèttu fyrir Þorfinni jarli." Brúsi tók þat með þökkum at hafa tvá hluti landa. Dvaldist Brúsi litla hríð, áðr hann fór í braut, ok kom um haustið vestr til Orkneyja. Rögnvaldr son Brúsa var eptir með Ólafi konúngi; hann var allra manna fríðastr, hárit mikit ok gult sem silki. Hann var snimma mikill ok sterkr; manna var hann gjörfiligastr, bæði fyrir vits sakir ok svá kurteisi; hann var lengi við Ólafi konúngi. Þessa getr Óttarr svarti í drápu þeirri, er hann orti um Ólaf konúng:

Þá er þeir bræðr kómu vestr til Orkneyja, Þorfinnr ok Brúsi, þá tók Brúsi tvá hluti landa til forráða, en Þorfinnr þriðjúng; hann var jafnan á Katanesi ok á Skotlandi, en setti menn sína yfir Eyjarnar; hafði Brúsi þá einn landvörn yfir Eyjunum. En í þann tíma var mjök herskátt, þvíat Norðmenn ok Danir herjuðu mjök í vestr-víking, ok kómu optliga víð Eyjarnar, er þeir fóru vestr eðr vestan, ok námu þar nesnám. Brúsi taldi ar því, er Þorfinnr hafði engar útgjörðir fyrir Orkneyjum eðr Hjaltlandi, en hafði skatta ok skyldir allt at sínum hluta. Þá bauð Þorfinnr honum þann kost, at Brúsi skyldi hafa þriðjúng landa, en Þorfinnr tvá hluti, ok hafa einn landvörn. En þótt eigi yrði þetta skipti bráðfengis, þá fór þó þetta skipti fram, at Brúsi hafði þriðjúng en Þorfinnr tvá hlutina; var þetta þá er Knútr hafði ríki í Noregi, en Ólafr varð landflótti.

Þorfinnr jarl gjörðist höfðíngi mikill, hann var manna mestr ok sterkastr, ljótr, svartr á hár, skarpleitr ok nefmikill ok nokkut skolbrúnn; hann var kappsmaðr mikill ok ágjarn, bæði til fjár ok metnaðar; hann var sigrsæll ok kænn í orrostum ok góðr áræðis; hann var þá fimm vetra gamall, er Melkólmr Skotakonúngr móður-faðir hans gaf honum jarls-nafn ok Katanes til yfirsóknar sem fyrr er ritað, en þá var [hann] xiiij. vetra, er hann hafði útgjörðir fyrir landi sínu, ok herjaði á ríki annarra höfðíngja. Svá segir Arnórr jarla-skáld:

Þorfinnr jarl hafði styrk mikinn af Skota-konúngi frænda sínum; dró þat mjök fram ríki hans í Orkneyjum, er sá styrkr var svá nærr. Skota-konúngr andaðist þá er þeir bræðr vóru sáttir Brúsi ok Þorfinnr. Tók þá ríki yfir Skotlandi Karl Hundason; hann þóttist ok eiga Katanes, sem hinir fyrri Skota-konúngar; vildi hann hafa skatta af því ríki slíkt sem annars-staðar, en Þorfinnr jarl þóttist eigi hafa of mikinn arf eptir móður-föður sinn, þótt hann hefði Katanes. Kallaði hann sér gefit hafa verit þat ríki, ok vildi hann enga skatta gjalda af;Kallaði hann sèr gefit hafa verit þat ríki, ok vildi hann enga skatta gjalda af; gjörðist nú af þessu fjandskapr mikill, ok herjuðu hvárir ríki annarra. Karl konúngr vildi setja þann höfðíngja á Katanes er hét Mumtan eðr Muddan;Karl konúngr vildi setja þann höfðíngja á Katanes er hèt Mumtan eðr Muddan; sá var systurson hans, ok gaf honum jarls-nafn. Reið þá Muddan ofan á Katanes ok efldist at liði í Suðrlandi; gengu þá njósnir til Þorfinns jarls; dró hann þá her saman um Katanes; kom þá ok utan af Orkneyjum Þorkell fóstri með mikit lið til móts við jarl; fór Þorfinnr þá til móts við Muddan, ok hafði þá meira her. Ok þegar er Skotar vissu þat, at þeir höfðu lið minna, vildu þeir eigi berjast, ok riðu upp aptr á Skotland. Þorfinnr jarl fór þá eptir þeim ok lagði undir sik Suðrland ok Ros, ok herjaði víða um Skotland; sneri þaðan aptr á Katanes, en Þorkell út í Eyjar. Leiðangrs lið, fór ok heim. Jarlinn sat á Katanesi í Dungalsbæ, ok hafði þar fimm langskip, ok svá nokkut mart lið, at þau vóru vel skiput. Muddan kom á fund Karls konúngs í Beruvík ok segir honum sínar farar eigi sléttar.Muddan kom á fund Karls konúngs í Beruvík ok segir honum sínar farar eigi slèttar. Karl konúngr varð þá reiðr mjök, er hann spurði, at land hans var herjat; gekk hann þá þegar á skip, ok hafði ellifu langskip ok mikit lið; helt þá norðr fyrir Skotland.hèlt þá norðr fyrir Skotland. Hann sendi Muddan aptr til Kataness við mikit lið, ok reið hann it efra um Skotland; var svá stefnt, at hann skyldi þaðan at koma, ok skyldi Þorfinnr þá verða í klofanum. Nú er þat at segja frá Karli, at hann létti eigi fyrr en hann kom á Katanes;Nú er þat at segja frá Karli, at hann lètti eigi fyrr en hann kom á Katanes; var þá ok skamt á milli þeirra Þorfinns. Tók þá Þorfinnr þat ráð, at stíg [a] á skip ok halda út á Petlandsfjörð ok ætlaði til Orkneyja; var þá svá skamt í milli þeirra, at þeir Karl sá seglin Þorfinns, er hann sigldi austr á fjörðinn, ok sigldu þeir þegar eptir þeim. Þeir Þorfinnr höfðu eigi sét þeirra segl, ok austr stefndi hann með eyjunum ok ætlaði til Sandvíkr.Þeir Þorfinnr höfðu eigi sèt þeirra segl, ok austr stefndi hann með eyjunum ok ætlaði til Sandvíkr. Hann lagðist austan undir Dýrnes, ok gjörði þegar Þorkatli orð, at hann skyldi liði samna. Brúsi hafði hinn nörðsta hlut Eyja, ok var hann þar. Þorfinnr lá undir Dýrnesi sem áðr var ritað ok hafði síð komit. En um morgininn, er ljóst var orðit, finna þeir eigi fyrr, en þeir Karl róa at þeim ellifu skeiðum. Vóru þá tveir kostir fyrir höndum: sá annarr, at hlaupa á land, ok leifa skipin úvinum sínum ok féit allt;Vóru þá tveir kostir fyrir höndum: sá annarr, at hlaupa á land, ok leifa skipin úvinum sínum ok fèit allt; hinn annarr, at leggja til móts, ok láta þá auðnu ráða. Þorfinnr heitr þá á sína menn, ok bað þá brjóta upp vápn sín; kvaðst eigi vilja á flótta leggja; bað þá róa í móti vaskliga. Ok eptir þat tengja hvárir-tveggju skip sín. Þorfinnr jarl eggjaði mjök lið sitt, bað þá vera ákafa, ok gjöra harða hina fyrstu hriðina, kallaði Skota fár standast mundu. Þessi orrosta var bæði hörð ok löng, ok var þat lengi, er eigi mátti sjá, hvernig hníga mundi. Orrostu þessar getr Arnórr í Þorfinns-drápu:

Þorfinnr jarl eggjaði nú ákafliga sína menn; lagði hann þá skip sitt at skipi Karls, ok var þar allhörð orrosta. Heldust þeir þá, Skotarnir, lítt fyrir framan siglu á konúngs-skipinu;Hèldust þeir þá, Skotarnir, lítt fyrir framan siglu á konúngs-skipinu; ok þá hleypr Þorfinnr jarl or lyptíngunni ok fram í skipit, ok barðist alldjarfliga. Ok þá er hann sá, at þyntist á skipunum Karls, eggjaði hann sína menn til uppgöngu; ok er þat sá Karl konúngr, bað hann höggva tengslin, ok halda frá. Þá kómu þeir Þorfinnr á stafnljám á konúngsskipit. Bað Þorfinnr þá upp bera merki sitt, ok fylgði hann þar sjálfr, ok mikil sveit manna með honum. Þá hljóp Karl af skipi sínu með þá menn, er upp stóðu, en mestr hluti var fallinn á því skipi. Karl hljóp á annat skip, ok bað þá taka til ára, ok lögðust Skotar þá á flótta, en Þorfinnr elti þá. Svá segir Arnórr:

Karl helt undan suðr til Breiðafjarðar, ok gekk þar á land, ok safnaði liði af nýju.Karl hèlt undan suðr til Breiðafjarðar, ok gekk þar á land, ok safnaði liði af nýju. Þorfinnr veik aptr eptir bardagann. Kom þá Þorkell fóstri til móts við hann, ok höfðu þeir þá lið mikit, sigldu þeir þá suðr til Breiðafjarðar eptir þeim Karli; ok þegar er þeir kvómu við Skotland, tóku þeir at herja. Þá var þeim sagt at Muddan var á Katanesi norðr í Þórsá, ok hafði þar her mikinn; hann hafði ok sent til Írlands eptir liði, þvíat hann átti þar frændr marga ok vini, ok beið hann þar þess liðs. Þá gjörðu þeir Þorfinnr þat ráð, at Þorkell fóstri fór norðr með Katanesi við suman herinn, en Þorfinnr lá eptir við Skotland ok herjaði þar. Þorkell fór leyniliga; var honum ok allt landsfólk trygt ok trútt á Katanesi; gekk engi njósn fyrir honum áðr hann kom í Þórsá á náttar-þeli, ok tók hús á þeim Muddan, ok báru eld at. Muddan svaf í lopti einu; ok í því er hann hljóp út, ok ofan fyrir lopt-svalirnar, hjó Þorkell eptir honum, ok kom á hálsinn, ok tók af höfuðit. Eptir þat gáfust menn upp, en sumir kómust á braut af hlaupi. Þar var mart manna drepit; en þat var allr fjöldi, er grið vóru gefin. Dvaldist Þorkell þar skamma hríð áðr hann fór aptr til Breiðafjarðar; hafði hann þá her allan með sér, þann er fekst á Katanesi, ok um Suðrland ok um Ros.hafði hann þá her allan með sèr, þann er fèkst á Katanesi, ok um Suðrland ok um Ros. Mætti hann þá Þorfinni jarli suðr við Merhæfi ok segir honum slíkt sem í hafði gjörzt hans ferðum. Þakkaði jarl honum vel sitt starf; lágu þeir þá þar báðir um hríð ok herjuðu.

Nú er at segja frá Karli konúngi: at hann fór upp á Skotland eptir orrostu þeirra Þorfinns jarls, ok efldist þá at liði af nýju. Hann dró her allt sunnan af Skotlandi bæði hit eystra ok hit vestra, ok allt sunnan af Satíri. Þá kom ok til móts við hann herr sá af Írlandi, er Moddan hafði eptir sent; sendi hann þá víða til höfðíngja eptir liði, ok stefndi her þeim öllum til móts við Þorfinn jarl, ok varð fundr þeirra á Torfnesi fyrir sunnan Breiðafjörð. Þar varð orrosta mikil, ok höfðu Skotar her miklu meira. Þorfinnr jarl var í öndverðri sinni fylkíng; hann hafði hjálm á höfði gullroðinn ok gyrðr sverði, spjót mikit í hendi, ok vá hann við því tveim höndum. Svá er frá sagt, at hann var fremstr allra sinna manna. Hann gekk þar at í fyrstu, sem fyrir var fylkíng þeirra Íranna; var hann svá ákafr með sína sveit, at þeir hrukku þegar fyrir, ok fengu aldri síðan viðréttu.var hann svá ákafr með sína sveit, at þeir hrukku þegar fyrir, ok fengu aldri síðan viðrèttu. Lét Karl þá bera fram sitt merki til móts við Þorfinn;Lèt Karl þá bera fram sitt merki til móts við Þorfinn; var þar þá harðr bardagi, ok lauk með því, at Karl lagðist á flótta; en sumir menn segja, at hann hafi fallit. En Arnórr segir svá:

Þorfinnr jarl rak flóttann langt upp á Skotland; ok eptir þat fór hann víða um landit ok lagði undir sik. Hann fór þá allt suðr á Fífi, ok lagði undir sik landit; gengu menn þá undir hann hvar sem hann fór. Ok þá er hann dvaldist á Fífi, sendi hann frá sér Þorkel fóstra með sumt liðit.Ok þá er hann dvaldist á Fífi, sendi hann frá sèr Þorkel fóstra með sumt liðit. Ok þá er Skotar vissu þat, at jarlinn hafði gjört frá sér suman herinn, fóru þeir sömu at honum, er áðr höfðu undir hann gengit.Ok þá er Skotar vissu þat, at jarlinn hafði gjört frá sèr suman herinn, fóru þeir sömu at honum, er áðr höfðu undir hann gengit. Ok þegar er jarl varð varr við svik þeirra, heimti hann saman lið sitt, ok fór í móti þeim; varð Skotum þá seinna um árásina, er þeir vissu at jarl var við búinn. Þorfinnr jarl réð þegar til bardaga, er hann mætti Skotum;Þorfinnr jarl rèð þegar til bardaga, er hann mætti Skotum; en þeir nentu þá eigi at verja sik, slógust þegar á flótta, ok flýðu á merkr ok

Ekóga. Ok þá er Þorfinnr hafði rekit flóttann, heimti hann saman menn sína, ok segir at þá vill hann láta brenna þat hérað allt, er þá vóru þeir í staddir, ok gjalda svá Skotum fjandskap ok svikræði.Ok þá er Þorfinnr hafði rekit flóttann, heimti hann saman menn sína, ok segir at þá vill hann láta brenna þat hèrað allt, er þá vóru þeir í staddir, ok gjalda svá Skotum fjandskap ok svikræði. Fóru þá jarls menn um þorp ok um bæi, ok brendu svá hvarvetna at ekki kot stóð eptir; drápu þeir ok karlmenn þá, er þeir fundu, en konur ok gamalmenni dróst á merkr ok skóga með væl ok veinan. Mart fólk gjörðu þeir ok hertekit, ok færðu í bönd, ok ráku svá fyrir sér.Mart fólk gjörðu þeir ok hertekit, ok færðu í bönd, ok ráku svá fyrir sèr. Svá segir Arnórr:

Eptir þetta fór Þorfinnr jarl norðr eptir Skotlandi til skipa, ok lagði undir sik landit hvar sem hann fór. Fór hann þá norðr á Katanes ok sat þar um vetrinn. En hvert sumar þaðan í frá hafði hann leiðangr úti ok herjaði um Vestrlönd, en sat optast um kyrt á vetrum.

Þorfinnr jarl gjörði þat frama-verk í Orkneyjum, at hann veitti allri hirð sinni, ok mörgum öðrum ríkum mönnum, allan vetrinn gögnum, bæði mat ok mungát; svá at engi maðr þurfti í skytníng at ganga, svá sem konúngum eða jörlum er títt í öðrum löndum, at veita um jól hirð sinni ok gestum. Svá segir Arnórr:

Í þenna tíma andaðist Brúsi jarl, ok tók þá Þorfinnr undir sik allar Orkneyjar. En þat er at segja frá Rögnvaldi Brúsasyni, at hann var í orrostu á Stiklastöðum, þá er hinn helgi Ólafr konúngr fell.En þat er at segja frá Rögnvaldi Brúsasyni, at hann var í orrostu á Stiklastöðum, þá er hinn helgi Ólafr konúngr fèll. Komst Rögnvaldr á braut með öðrum flóttamönnum. Hann flutti ór orrostu Harald Sigurðarson bróður Ólafs konúngs; var Haraldr sárr mjök. Rögnvaldr kom honum til lækníngar at eins lítils búanda; en Rögnvaldr fór þá austr Kjöl til Jamtalands, ok þaðan til Svíþjóðar á fund Önundar konúngs. Haraldr var með búandanum þar til er hann var græddr; fekk búandi þá son sinn til fylgdar við Harald;fèkk búandi þá son sinn til fylgdar við Harald; ok fóru þeir þá austr til Jamtalands, ok þaðan til Svíþjóðar, ok fóru mjök huldu höfði. Haraldr kvað, þá er þeir riðu um kjörr nokkur:

Haraldr kom í Svíþjóð til fundar við Rögnvald Brúsason; fóru þeir þaðan báðir austr í Garðaríki, ok mikit lið annat, þat er verit hafði með Ólafi konúngi. Þeir léttu eigi fyrr en þeir kómu austr í Hólmgarð á fund Jarizleifs konúngs;Þeir lèttu eigi fyrr en þeir kómu austr í Hólmgarð á fund Jarizleifs konúngs; tók hann vel við þeim fyrir sakir ens helga Ólafs konúngs. Gjörðust þeir þá landvarna-menn fyrir Garðaríki allir samt ok Eilífr jarl, sonr Rögnvalds jarls Úlfssonar.

Rögnvaldr Brúsason var eptir í Garðaríki þá er Haraldr Sigurðarson fór út í Miklagarð; hafði Rögnvaldr þá landvörn um sumrum, en var í Hólmgarði um vetrum. Jarizleifr konúngr virði hann mikils, ok þar eptir öll alþýða. Rögnvaldr var, sem áðr var ritað, hverjum manni meiri ok sterkari; manna var hann ok fríðastr sjónum, atgervi-maðr mikill, svá at eigi fanst hans jafníngi. Svá segir Arnórr jarla-skáld, at Rögnvaldr ætti í Garðaríki x. fólk-orrostur:

Þá er þeir Einarr Þamba-skelfir ok Kálfr Árnason sóttu Magnús Ólafsson austr í Garðaríki, var Rögnvaldr fyrir þeim í Aldeigjuborg. Var þá við sjálft at hann mundi ganga at Kálfi áðr Einarr gjörði hann varan við, hvernig af stóðst um ferðir þeirra. Lét Einarr segja Rögnvaldi, at Kálfr iðraðist glæps þess, er hann hafði felt hinn helga Ólaf konúng frá landi, ok vill hann þat nú bæta á syni hans;Lèt Einarr segja Rögnvaldi, at Kálfr iðraðist glæps þess, er hann hafði felt hinn helga Ólaf konúng frá landi, ok vill hann þat nú bæta á syni hans; segir Kálf þá vilja hefja Magnús til ríkis í Noregi ok efla hann móti Knytlíngum. Ok eptir þat sefast Rögnvaldr. Beiðir þá Einarr þess, at hann skyli ráðast til ferðar með þeim upp til Hólmgarðs, ok flytja þeirra mál við Jarizleif konúng; ok því játar Rögnvaldr. Eptir þat leiga þeir sér eyki í Aldeigjuborg ok aka upp til Hólmgarðs, ok finna þar Jarizleif konúng;Eptir þat leiga þeir sèr eyki í Aldeigjuborg ok aka upp til Hólmgarðs, ok finna þar Jarizleif konúng; flytja þá fram örendi sín; ok segja at þeim er svá leitt orðit ríki Knytlínga ok mest Alfífu, at þess gengr ekki yfir þá, at þeir vili þeim lengr þjóna. Beiða þá þess, at Jarizleifr konúngr skyli fá þeim Magnús Ólafsson til höfðíngja. Flytr þá Rögnvaldr þetta mál með þeim ok Íngigerðr drottníng ok margir aðrir höfðíngjar. Konúngr var trauðr at fá Magnús í hendr Norðmönnum, svá sem þeir höfðu búit við hinn helga Ólaf konúng föður hans; en þat tókst þó með því, at tólf menn enir göfgustu svörðu Jarizleifi konúngi þess eiða at þetta var allt trygt ok trútt, ok Jarizleifr konúngr gaf Rögnvaldi upp eiðinn fyrir trúnaðr sakir. Kálfr svarði þann eið Magnúsi, at hann skyldi honum fylgja utanlands ok innanlands, ok gjöra þá hluti alla, er Magnúsi þótti þá sitt ríki meira eðr frjálsara. Eptir þat tóku Norðmenn Magnús til konúngs, ok gjörðust honum handgengnir. Dvöldust þeir Kálfr í Hólmgarði þar til er leið jól; fóru þá ofan til Aldeigjuborgar ok öfluðu sér þar skipa.fóru þá ofan til Aldeigjuborgar ok öfluðu sèr þar skipa. Fóru þegar austan, er ísa leysti um várit; réðst þá Rögnvaldr Brúsason til ferðar við konúngi.rèðst þá Rögnvaldr Brúsason til ferðar við konúngi. Fóru þeir fyrst til Svíþjóðar, sem segir í sögu Magnúss konúngs, ok þaðan til Jamtalands, ok svá austan um Kjöl til Veradals. Ok þegar er Magnús kom í Þrándheim, gekk allt fólk undir hann. Fór hann þá til Niðaross, ok var þar til konúngs tekinn á Eyra-þíngi yfir allt land. Eptir þat fóru skipti þeirra Sveins konúngs sem segir í Æfi Noregs-konúnga.

Þá er Rögnvaldr Brúsason kom í Noreg, spurði hann andlát Brúsa jarls föður síns; hann frétti ok þat, at Þorfinnr jarl hafði tekit undir sik allar Orkneyjar.hann frètti ok þat, at Þorfinnr jarl hafði tekit undir sik allar Orkneyjar. Fýstist þá Rögnvaldr at fara til óðala sinna, ok beiðist at Magnús konúngr skyli veita honum orlof til þess. Magnús konúngr sá at þetta var nauðsyn Rögnvalds, ok stóð vel undir þetta mál með honum. Gaf þá Magnús konúngr Rögnvaldi jarls-nafn ok þrjú langskip ok öll vel skiput; fekk honum þá í lén þann þriðjúng, er átt hafði Ólafr konúngr í Orkneyjum, ok hann hafði fengit Brúsa föður Rögnvalds.fèkk honum þá í lèn þann þriðjúng, er átt hafði Ólafr konúngr í Orkneyjum, ok hann hafði fengit Brúsa föður Rögnvalds. Hét þá Magnús konúngr Rögnvaldi fóstbróður sínum fullkominni vináttu sinni, ok kvað honum heimilan skyldu sinn styrk nær sem hann þyrfti.Hèt þá Magnús konúngr Rögnvaldi fóstbróður sínum fullkominni vináttu sinni, ok kvað honum heimilan skyldu sinn styrk nær sem hann þyrfti. Skildust þeir við þvílíkum kærleikum, sem nú var ritað.