Bókastaðir

Þeir Kári Sǫlmundarson ok Þorgeirr skorargeirr riðu þenna dag austr yfir Markarfljót ok svá austr til Seljalandsmúla; þar fundu þeir konur nǫkkurar. Þær kendu þá ok mæltu til þeira: "Minna gemsið þit en þeir Sigfússssynir, en þó farið þit óvarliga."

Þorgeirr mælti: "Hví er ykkr svá statt til Sigfússsona? eða hvat vitið þit til þeira?"

"Þeir váru í nótt at Raufarfelli," sǫgðu þær, "en ætluðu í kveld í Mýdal, ok þótti okkr gott, er þeim var ótti at ykkr, ok spurðu, nær þit myndið heim koma."

Þá fóru þær leið sína, en þeir keyrðu hestana.

Þorgeirr mælti: "Hvat skulu vit ætla okkr, eða hvat er þér næst skapi? vill þú, at vit ríðim eptir þeim?"

Kári svarar: "Eigi mun ek þess letja, en hitt mun ek ekki á kveða, því at þat kann opt at verða, at þeir menn lifa langan aldr, er með orðum eru vegnir. En veit ek, hvat þú munt þér ætla. Þú munt ætla þér átta menn, ok er þat þó minna en þat, er þú vátt þá sjau í skorinni ok fórt í festi ofan til þeira. En yðr frændum er svá háttat, at þér vilið yðr allt til ágætis gera. Nú mun ek eigi minna at gera en vera hjá þér til frásagnar. Skulu vit nú ok tveir einir eptir ríða, því at ek sé, at þú hefir svá til ætlat."

Síðan riðu þeir austr et øfra ok kómu ekki í Holt; þeir Þorgeirr vildu ekki, at brœðrum hans mætti um kenna, hvat sem í gerðiz. Þeir riðu þá austr til Mýdals. Þar mœttu þeir manni nǫkkurum, ok hafði torfhrip á hrossi; hann tók til orða: "Of fámennr ert þú nú, Þorgeirr félagi!"

"Hvat er nú í því?" sagði Þorgeirr.

"Því," sagði sjá, "at nú bæri veiði í hendr. Hér riðu um Sigfússsynir ok munu sofa í allan dag austr í Kerlingardal, því at þeir ætluðu ekki lengra í kveld en til Hǫfðabrekku."

Síðan riðu þeir leið sína austr á Arnarstakksheiði, ok er ekki at segja frá ferð þeira fyrr en þeir kómu til Kerlingardalsár; áin var mikil. Riðu þeir nú upp með ánni, því at þeir sá þar hross með sǫðlum; þeir riðu nú þangat til ok sá, at þar sváfu menn í dœl nǫkkurri, ok stóðu spjót þeira ofan frá þeim; þeir tóku spjótin ok báru út á ána.

Þorgeirr mælti: "Hvárt vill þú, at vit vekim þá?"

Kári svarar: "Eigi spyrr þú þessa af því, at eigi hafir þú þetta áðr ráðit með þér at vega eigi at liggjandi mǫnnum ok vega skammarvíg."

Síðan œpðu þeir á þá; vǫknuðu þeir þá allir ok þrifu til vápna sinna. Þeir Kári réðu eigi á þá fyrr en þeir váru vápnaðir. Þorgeirr skorargeirr hleypr þar at sem fyrir var Þorkell Sigfússson. Í þessu hljóp maðr at baki honum, ok fyrr en hann gæti unnit Þorgeiri nǫkkurn geig, þá reiddi Þorgeirr øxina Rimmugýgi tveim hǫndum ok rak í hǫfuð þeim øxarhamarinn, er at baki honum stóð, svá at haussinn brotnaði í smán mola; fell sá þegar dauðr niðr. En er hann reiddi fram øxina, hjó hann á ǫxl Þorkatli ok klauf frá ofan alla hǫndina; í móti Kára réð Mǫrðr Sigfússson ok Sigurðr Lambason ok Lambi Sigurðarson. Hann hljóp at baki Kára ok lagði til hans spjóti; Kári fekk sét hann ok hljóp upp við lagit ok brá í sundr við fótunum; kom lagit í vǫllinn, en Kári hljóp á spjótskaptit ok braut í sundr. Hann hafði spjótit í annarri hendi en í annarri sverð en engan skjǫld; hann lagði enni hœgri hendi til Sigurðar Lambasonar; kom lagit í brjóstit, ok gekk spjótit út um herðarnar; fell hann þá ok var þegar dauðr. Enni vinstri hendi hjó hann til Marðar Sigfússsonar, ok kom á mjǫðmina, ok tók hana í sundr ok svá hrygginn; fell hann áfram ok þegar dauðr. Eptir þat snoriz hann á hæli svá sem skaptkringla ok at Lamba Sigurðarsyni, en hann fekk þat eitt fangaráðit, at hann tók á rás undan. Nú snøri Þorgeirr í móti Leiðólfi sterka, ok hjó hvárr til annars jafnsnimma, ok varð svá mikit hǫgg Leiðólfs, at allt tók af skildinum þat er á kom. Þorgeirr hafði hǫggvit tveim hǫndum með øxinni Rimmugýgi, ok kom en eptri hyrnan í skjǫldinn, ok klofnaði hann í sundr, en en fremri hyrnan tók viðbeinat ok í sundr ok reist ofan í brjóstit á hol. Kári kom at í því ok rak undan Leiðólfi fótinn í miðju lærinu, fell Leiðólfr þá ok var þegar dauðr.

Ketill ór Mǫrk mælti: "Renna munu vér til hesta várra, ok megu vér ekki við haldaz fyrir ofreflismǫnnum þessum." Runnu þeir nú til hesta sinna ok hljópu á bak.

Þorgeirr mælti: "Vill þú, at vit eltim þá, ok munu vit enn geta drepit þá nǫkkura."

"Sá ríðr síðast," segir Kári, "er ek vil eigi drepa, en þat er Ketill ór Mǫrk, því at vit eigum systr tvær, en honum hefir farit þó bezt í málum várum áðr."

Stigu þeir þá á hesta sína ok riðu, þar til er þeir kómu heim í Holt; lét Þorgeirr þá brœðr sína fara austr í Skóga, því at þeir áttu þar annat bú ok því at Þorgeirr vildi eigi, at brœðr hans mætti kalla griðníðinga. Hafði Þorgeirr þar þá mannmart, svá at aldri var þar færa vígra karla en þrír tigir. Var þar þá gleði mikil. Þótti mǫnnum Þorgeirr mjǫk hafa vaxit ok framit sik ok báðir þeir Kári. Hǫfðu menn í minnum mjǫk eptirreið þeira, er þeir riðu tveir at fimtán mǫnnum ok drápu þá fimm, en rendu þeim tíu, er undan kómuz. Nú er frá Katli at segja, at þeir riðu sem mest máttu þeir, til þess er þeir kómu heim til Svínafells ok sǫgðu sínar farar eigi sléttar. Flosi kvað slíks at ván — "ok er yðr þetta viðvǫrun," segir hann, "skuluð þér nú aldri svá fara síðan."

Flosi var allra manna glaðastr ok beztr heima at hitta. Ok er svá sagt, at honum hafi flestir hlutir hǫfðingligast gefnir verit. Var hann heima um sumarit ok svá um vetrinn. En um vetrinn eptir jól kom Hallr af Síðu austan ok Kolr sonr hans. Flosi varð feginn kvámu hans, tǫluðu þeir opt um málaferlin. Sagði Flosi, at þeir hǫfðu mikit afráð goldit þegar. Hallr kvaz nærgætr orðit hafa málum þeira. Flosi spurði hann þá ráðs, hvat honum þœtti líkast.

Hallr svarar: "Þat legg ek til ráðs, at þú sættiz við Þorgeir, ef kostr er, ok mun hann þó vera vandr at allri sætt."

"Ætlar þú þá munu lokit vígunum?" segir Flosi.

"Eigi ætla ek þat," segir Hallr, "en við færi er þá um at eiga, ef Kári er einn. En ef þú sættiz eigi við Þorgeir, þá verðr þat þinn bani."

"Hverja sætt skulu vér bjóða honum?" segir Flosi.

"Hǫrð mun yðr sú þykkja," segir Hallr, "er hann mun þiggja. Því at eins mun hann sættaz vilja, nema hann gjaldi ekki fyrir þat, er hann hefir af gǫrt, en taki bœtr fyrir Njál ok sonu hans at sínum þriðjungi."

"Hǫrð sætt er þat," segir Flosi.

"Ekki er þér sjá sætt hǫrð," segir Hallr, "því at þú átt ekki vígsmál eptir Sigfússsonu ok eigu brœðr þeira vígsmál eptir þá, en Hámundr halti eptir son sinn, en þú munt nú ná sættum við Þorgeir, því at ek mun ríða til með þér, ok mun Þorgeirr mér nǫkkurnig vel taka. En engi þeira, er mál þessi eigu, munu þora at sitja at búum sínum í Fljótshlíð, ef þeir eru útan sætta, því at þat verðr þeira bani. Ok er þat at vánum við skaplyndi Þorgeirs."

Var nú sent eptir Sigfússsonum; báru þeir þetta mál upp fyrir þá; ok lauk svá þeira rœðum af fortǫlum Halls, at þeim þótti svá allt sem hann talaði um fyrir þeim ok vildu gjarna sættaz.

Grani Gunnarsson mælti ok Gunnarr Lambason: "Sjálfrátt er oss, ef Kári er einn eptir, at hann sé eigi óhræddari við oss en vér við hann."

"Ekki er svá at mæla," segir Hallr, "mun yðr verða sárkeypt við hann, ok munuð þér mikit afráð gjalda, áðr lýkr með yðr."

Síðan hættu þeir talinu.

Hallr af Síðu ok Kolr sonr hans ok þeir sex saman riðu vestr yfir Lómagnúpssand ok svá vestr yfir Arnarstakksheiði ok léttu eigi fyrr en þeir kómu í Mýdal. Þar spurðu þeir at, hvárt Þorgeirr myndi heima í Holti, en þeim var sagt, at hann myndi heima vera. Þeir spurðu, hvert Hallr ætlaði at fara.

"Þangat í Holt," segir hann.

Þeir sǫgðu hann mundu hafa gott ørendi. Dvalðiz hann þar nǫkkura stund, ok áðu, eptir þat tóku þeir hesta sína ok riðu á Sólheima um kveldit ok váru þar um nóttina; annan dag eptir riðu þeir í Holt. Þorgeirr var úti ok svá Kári ok menn þeira, því at þeir kendu ferð Halls; hann reið í blári kápu ok hafði lítla øxi silfrrekna í hendi. En er þeir kómu í túnit, gekk Þorgeirr í móti honum ok tók hann af baki, ok mintuz þeir Kári báðir við hann ok leiddu hann í milli sín í stofu inn ok settu hann á pall í hásæti ok spurðu hann margra tíðenda. Var hann þar um nóttina. Um morgininn eptir vakði Hallr til máls við Þorgeir um sættina ok sagði, hverjar sættir þeir buðu honum, ok talaði þar um mǫrgum fǫgrum orðum ok góðgjarnligum.

Þorgeirr svarar: "Kunnigt má þér þat vera, at ek vilda engum sættum taka við brennumenn."

"Allt var þat annat," segir Hallr, "þér váruð þá vígreiðir; hafið þér nú ok mikit at gǫrt um manndráp síðan."

"Svá mun yðr þykkja," segir Þorgeirr, "en hverja sætt bjóðið þér Kára?"

"Boðin mun honum sættin, sú er sœmilig er," segir Hallr, "ef hann vill sættaz."

Kári mælti þá: "Þess vil ek biðja þik, Þorgeirr! at þú sættiz, því at þinn hlutr má ekki verða betri en góðr."

"Illt þykki mér at sættaz ok skiljaz við þik, nema þú takir slíka sætt sem ek tek," segir Þorgeirr.

"Eigi vil ek þat," segir Kári, "at sættaz, en þó kalla ek nú, at vit hafim hefnt brennunnar. En sonar míns kalla ek vera óhefnt, ok ætla ek mér þat einum, slíkt sem ek fæ at gǫrt."

En Þorgeirr vildi eigi fyrr sættaz en Kári sagði á ósátt sína, ef hann sættiz eigi; handsalaði Þorgeirr þá Flosa grið ok hans mǫnnum til sáttarfundarins, en Hallr ǫnnur í móti, er hann hafði tekit af Flosa ok Sigfússsonum. En áðr þeir skilðuz, gaf Þorgeirr Halli gullhring ok skarlatsskikkju en Kári silfrmen, ok váru á gullkrossar þrír. Hallr þakkaði þeim vel gjafarnar ok reið í braut með enni mestu sœmð ok létti eigi fyrr en hann kom til Svínafells; tók Flosi vel við honum. Hallr sagði Flosa allt frá ørendum sínum ok svá frá viðrœðum þeira Þorgeirs ok svá þat, at Þorgeirr vildi eigi fyrr sættaz, en Kári sagði á ósátt sína, ef hann sættiz eigi — "en Kári vildi þó eigi sættaz."

Flosi mælti: "Fám mǫnnum er Kári líkr, ok þann veg vilda ek helzt skapfarinn vera sem hann er."

Þeir Hallr dvǫlðuz þar nǫkkura hríð. Síðan riðu þeir vestr at ákveðinni stundu til sáttarfundarins, ok funduz at Hǫfðabrekku, sem mælt hafði verit með þeim. Tǫluðu þeir þá um sætt sína; gekk þat allt eptir því sem Hallr hafði sagt. Þorgeirr sagði þeim fyrir sættina, at Kári skyldi þar vera jafnan, ef hann vildi — "skulu hvárigir ǫðrum þar illt gera at heima mínu. Ek vil ok ekki eiga at heimta at sér hverjum þeira — ok vil ek, at þú, Flosi! varðir einn við mik en heimtir at sveitungum þínum, ok vil ek, at sú gerð haldiz ǫll, er gǫr var á þingi um brennuna. Vil ek, Flosi! at þú gjaldir mér þriðjung minn óskerðan."

Flosi gekk skjótt at þessu ǫllu. Þorgeirr gaf hvártki upp útanferðir né heraðsekðir. Nú riðu þeir Flosi ok Hallr austr heim.

Hallr mælti til Flosa: "Efn þú vel, mágr! sætt þessa, bæði útanferð þína ok suðrgǫngu ok fégjǫld. Munt þú þá þykkja rǫskr maðr, þó at þú hafir ratat í stórvirki þetta, ef þú innir rǫskliga af hendi alla hluti."

Flosi kvaz svá gera skyldu. Reið Hallr nú heim austr, en Flosi reið heim til Svínafells ok var heima síðan.

Þorgeirr skorargeirr reið heim af sáttarfundinum. Kári spurði, hvárt saman gengi sættin. Þorgeirr sagði, at þeir váru sáttir at fullu. Kári tók hest sinn ok vildi í braut ríða.

"Eigi þarft þú í braut at ríða," segir Þorgeirr, "fyrir því at þat var skilit í sætt vára, at þú skyldir hér vera jafnan, er þú vildir."

Kári mælti: "Ekki skal svá vera, mágr! því at þegar ef ek veg víg nǫkkut, þá munu þeir þat mæla, at þú sér í ráðum með mér, ok vil ek þat eigi. En þat vil ek, at þú takir við handsǫlum á fé mínu ok eignir ykkr Helgu Njálsdóttur, konu minni, ok dœtrum mínum; mun þat þá ekki upp tekit af þeim sǫkudólgum mínum."

Þorgeirr játti því, sem Kári vildi beitt hafa. Tók Þorgeirr þá handsǫlum á fé Kára. Síðan reið Kári í braut; hann hafði hesta tvá ok vápn sín ok klæði ok nǫkkurt lausafé í gulli ok silfri. Kári reið nú vestr fyrir Seljalandsmúla ok upp með Markarfljóti ok svá upp í Þórsmǫrk. Þar eru þrír bœir, er í Mǫrk heita allir. Á miðbœnum bjó sá maðr, er Bjǫrn hét ok var kallaðr Bjǫrn hvíti; hann var Kaðals son Bjálfasonar; Bjálfi hafði verit leysingi Ásgerðar, móður Njáls ok Holta-Þóris. Bjǫrn átti þá konu, er Valgerðr hét; hon var Þorbrandsdóttir Ásbrandssonar; móðir hennar hét Guðlaug; hon var systir Hámundar, fǫður Gunnars at Hlíðarenda; hon var gefin til fjár Birni, ok unni hon honum ekki mikit, en þó áttu þau bǫrn saman. Þau áttu gnótt í búi. Bjǫrn var maðr sjálfhœlinn, en húsfreyju hans þótti þat illt; hann var skyggn ok skjótr á fœti. Þangat kom Kári til gistingar, ok tóku þau við honum báðum hǫndum. Var hann þar um nóttina, en um morgininn mælti Kári til Bjarnar: "Þat vilda ek, at þú tœkir við mér. Þykkjumz ek hér vel kominn með þér. Vilda ek, at þú værir í ferðum með mér, en þú ert maðr skyggn ok frár, enda ætla ek, at þú munir øruggr til áræðis."

"Hvártki frý ek mér," segir Bjǫrn, "skyggnleiks né áræðis eða nǫkkurrar karlmensku. En því munt þú hingat kominn, at nú mun fokit í ǫll skjól. En við áskorun þína, Kári!" segir Bjǫrn, "þá skal ekki gera þik líkan hversdagsmǫnnum. Skal ek víst verða þér at liði ǫllu, því sem þú beiðir."

Húsfreyja hans mælti: "Trǫll hafi þitt hól," sagði hon, "ok skrum, ok skyldir þú eigi mæla ykkr tál báðum ok hégóma í þessu. En gjarna vil ek veita Kára mat ok aðra góða hluti, þá er ek veit, at honum má gagn at verða. En á harðræði Bjarnar skalt þú ekki treysta, því at ek uggi, at þér verði at ǫðru en hann segir."

Bjǫrn mælti: "Opt hefir þú veitt mér ámæli, en ek treysti mér svá vel, at ek mun fyrir engum á hæl hopa. Er hér raun til, at því leita fáir á mik, at engir þora."

Þar var Kári nǫkkura stund á laun, ok var þat á fára manna viti. Ætluðu menn nú, at Kári myndi riðinn norðr um land á fund Guðmundar ens ríka, því at Kári lét Bjǫrn þat segja nábúum sínum, at hann hefði fundit Kára á fǫrnum vegi ok hann riði þaðan upp á Goðaland ok svá norðr á Gásasand ok svá til Guðmundar ens ríka norðr á Mǫðruvǫllu. Spurðiz þat þá um allar sveitir.

Flosi rœðir nú til brennumanna, félaga sinna: "Eigi mun oss enn duga kyrru fyrir at halda; ok munu vér enn hljóta at hugsa um útanferðir várar ok fégjǫld ok efna sættir várar sem drengiligast, taka oss fari þar, hverr sem líkast þykkir."

Þeir báðu hann fyrir sjá.

Flosi mælti: "Austr munu vér ríða til Hornafjarðar, því at þar stendr skip uppi, er á Eyjólfr nef, þrœnzkr maðr, ok vill hann biðja sér konu ok náir hann eigi ráðinu, nema hann setiz aptr. Munu vér kaupa skipit at honum, því at vér munum hafa fé lítit en manna mart. Er þat skip mikit, ok mun þat taka oss upp alla."

Hættu þeir þá talinu. En lítlu síðar riðu þeir austr ok léttu þeir eigi fyrr en þeir kómu austr í Bjarnanes í Hornafjǫrð. Fundu þeir þar Eyjólf, því at hann hafði þar verit á vist um vetrinn. Þar var tekit vel við Flosa, ok váru þeir þar um nóttina; en um morgininn eptir falaði Flosi skipit at stýrimanni; hann kvaz ekki mundu þverr í vera at selja skipit, ef hann hefði þat fyrir, sem hann vildi. Flosi spurði, í hverjum aurum hann vildi fyrir hafa. Austmaðr kvez vildu fyrir hafa land ok þó nær sér. Sagði Eyjólfr þá Flosa allt, hversu farit var um kaup þeira bónda. Flosi kvez skyldu saman róa, svá at keypt yrði, en kaupa síðan skipit at honum. Austmaðrinn gladdiz við þetta. Flosi bauð honum land í Borgarhǫfn. Austmaðrinn heldr nú á málinu við bónda, svá at Flosi var hjá. Flosi lagði þá til orð sín með þeim, svá at saman gekk með þeim kaupit. Lagði Flosi til landit í Borgarhǫfn með austmanninum, en tók handsǫlum á skipinu. Flosi hafði ok af austmanninum tuttugu hundruð vǫru, ok var þat í kaupi þeira. Reið Flosi nú heim aptr. Hann var svá vinsæll af sínum mǫnnum, at hann hafði þar vǫru at láni eða gjǫf sem hann vildi. Flosi reið nú heim til Svínafells ok var heima um hríð. Flosi sendi þá Kol Þorsteinsson ok Gunnar Lambason austr í Hornafjǫrð; skyldu þeir þar vera við skip ok búaz um ok tjalda búðir ok sekka vǫru ok draga at slíkt sem þurfti. Nú er at segja frá Sigfússsonum, at þeir segja Flosa, at þeir vilja ríða vestr í Fljótshlíð at skipa til búa sinna ok hafa þaðan vǫru ok slíkt annat, sem þeir þyrfti — "er nú eigi Kára at varaz," sǫgðu þeir, "ef hann er fyrir norðan land."

Flosi svarar: "Eigi veit ek um sǫgur slíkar, hvat satt er sagt um ferðir Kára. Þykki mér þat opt rjúfaz, er skemra er at frétta en slíkt. Er þat mitt ráð, at þér farið margir saman ok skiliz lítt, ok verið um yðr sem varastir. Skalt þú nú ok, Ketill ór Mǫrk! muna draum þann, er ek sagða þér ok þú batt at vit skyldim leyna, því at margir eru þeir í fǫr með þér, er kallaðir váru."

Ketill mælti: "Allt mun þat sínu fram fara um aldr manna, sem ætlat er; en gott gengr þér til vǫrunar þinnar."

Tǫluðu þeir nú ekki um fleira.

Síðan bjogguz þeir Sigfússsynir ok menn með þeim, þeir sem til váru ætlaðir. Váru þeir átján saman. Riðu þeir þá í braut. Ok áðr en þeir fóru, mintuz þeir við Flosa. Hann bað þá vel fara ok kvað þá eigi mundu sjáz optar suma, er í braut riðu, en þeir létu eigi letjaz; riðu þeir nú leið sína. Flosi mælti, at þeir skyldi taka vǫru hans í Meðallandi ok flytja austr ok svá í Landbroti ok Skógahverfi. Síðan riðu þeir til Skaptártungu ok svá fjall ok fyrir norðan Eyjafjallajǫkul ok ofan í Goðaland ok svá ofan um skóga í Þórsmǫrk. Bjǫrn ór Mǫrk gat sét mannreiðina ok fór þegar til fundar við þá, ok kvǫdduz þeir vel. Sigfússsynir spurðu at Kára Sǫlmundarsyni.

"Fann ek Kára," segir Bjǫrn, "ok var þat nú mjǫk fyrir lǫngu; reið hann þaðan norðr á Gásasand, ok ætlaði til Guðmundar ríka, ok þótti mér nú, sem hann myndi heldr óttaz yðr. Þóttiz hann nú mjǫk einmani."

Grani Gunnarsson mælti: "Meir skyldi hann þó síðar óttaz oss. Mun hann þat þá vita, er hann kømr í kast við oss. Hræðumz vér hann nú alls ekki, er hann er einn síns liðs."

Ketill ór Mǫrk bað hann þegja ok hafa engi stóryrði frammi. Bjǫrn spurði, nær þeir mundu aptr.

"Nær viku munu vér dveljaz í Fljótshlíð," sǫgðu þeir; sǫgðu þeir honum, hvé nær þeir mundu á fjall ríða; skilðu þeir við þetta. Riðu Sigfússsynir til búa sinna, ok urðu heimamenn þeira þeim fegnir. Váru þeir þar viku. Bjǫrn kømr nú heim ok finnr Kára ok segir honum allt um ferðir Sigfússsona ok fyrirætlan þeira. Kári kvað hann hafa sýnt í þessu mikla trúligleika við sik.

Bjǫrn mælti: "Þat ætlaða ek hættara nǫkkurum manni en mér, ef ek héta trausti mínu eða umsjá, at þeim skyldi mun í fara."

Húsfreyja hans mælti: "Fyrr væri illa, en þú værir dróttinssviki."

Kári dvalðiz þar sex nætr síðan.

Kári talar nú við Bjǫrn: "Nú skulu vit ríða austr um fjall ok ofan í Skaptártungu ok fara leyniliga um þingmannasveit Flosa, því at ek ætla at koma mér útan austr í Álptafirði."

Bjǫrn mælti: "Þetta er hættufǫr mikil, ok munu fáir hafa hug til nema þú ok ek."

Húsfreyja mælti: "Ef þú fylgir Kára illa, þá skalt þú þat vita, at þú skalt aldri koma í mína rekkju sinn síðan; skulu frændr mínir gera fjárskipti með okkr."

"Þat er líkara, húsfreyja!" segir hann, "at fyrir ǫðru þurfi ráð at gera, en þat beri til skilnaðar okkars, því at ek mun mér bera vitni, hverr garpr eða afreksmaðr ek em í vápnaskipti."

Þeir ríða nú um daginn á fjall ok aldri almannaveg ok ofan í Skaptártungu ok fyrir ofan bœi alla til Skaptár ok leiddu hesta sína í dœl nǫkkura. En þeir váru á njósn ok hǫfðu svá um sik búit, at þá mátti ekki sjá.

Kári mælti þá til Bjarnar: "Hvat skulu vit til taka, ef þeir ríða hér ofan at okkr af fjallinu?"

"Munu eigi tveir til," segir Bjǫrn, "annat hvárt at ríða undan norðr með brekkunum ok láta þá ríða um fram eða bíða, ef nǫkkurir dveljaz eptir, ok ráða þá at þeim?"

Mart tǫluðu þeir um þetta, ok hafði Bjǫrn í sínu orði hvárt, at hann vildi flýja sem harðast, eða hitt, at hann vildi bíða ok taka í móti, ok þótti Kára at þessu allmikit gaman. Þeir Sigfússsynir riðu heiman þann dag sem þeir hǫfðu sagt Birni. Þeir kómu í Mǫrk ok drápu þar á dyrr ok vildu finna Bjǫrn, en húsfreyja gekk til dura ok heilsaði þeim. Þeir spurðu þegar at Birni; hon sagði, at hann var riðinn ofan undir Eyjafjǫll ok austr undir Seljalandsmúla ok svá austr í Holt — "því at hann á þar fjárheimtur," sagði hon. Þeir trúðu þessu ok vissu, at Bjǫrn átti þar fé at heimta; riðu síðan austr á fjall ok léttu eigi fyrr en þeir kómu í Skaptártungu ok riðu ofan með Skaptá ok áðu þar, sem þeir Kári ætluðu. Skiptu þeir þá liði sínu. Ketill ór Mǫrk reið austr í Meðalland ok átta menn með honum, en hinir lǫgðuz niðr til svefns ok urðu eigi fyrr við varir, en þeir Kári kómu at þeim. Þar gekk nes lítit í ána fram. Gekk Kári þar í fram ok bað Bjǫrn standa at baki sér ok hafa sik eigi allmjǫk frammi — "en ger mér gagn, slíkt er þú mátt."

"Hitt hafða ek ætlat," segir Bjǫrn, "at hafa engan mann at hlífiskildi mér, en þó er nú þar komit, at þú munt ráða verða. En með vitsmunum mínum ok hvatleika má ek þó verða þér at gagni en óvinum okkrum ekki óskeinisamr."

Þeir stóðu nú upp allir ok hljópu at þeim, ok varð skjótastr Móðólfr Ketilsson ok lagði spjóti til Kára. Kári hafði skjǫldinn fyrir sér, ok kom þar í lagit, ok festi í skildinum. Kári snarar þá skjǫldinn svá fast, at brotnaði spjótit, hann brá þá sverði sínu ok hjó til Móðólfs. Hann hjó í móti, ok kom sverðit Kára í hjaltit ok stǫkk af í braut ok á úlfliðinn Móðólfi ok tók af hǫndina, ok fell hon niðr ok svá sverðit; hljóp þá sverðit Kára á síðuna Móðólfi ok inn í millum rifjanna; fell Móðólfr þá ok var þegar dauðr. Grani Gunnarsson þreif spjót ok skaut at Kára, en Kári skaut niðr við skildinum, svá at fastr stóð í vellinum, en tók með enni vinstri hendi spjótit á lopti ok skaut aptr at Grana ok tók þegar skjǫld sinn enni vinstri hendi. Grani hafði skjǫld fyrir sér. Kom spjótit í skjǫldinn ok gekk þegar í gegnum ok kom í lærit Grana fyrir neðan smáþarmana ok þar í gegnum ok svá í vǫllinn; ok komz hann eigi af spjótinu fyrr en félagar hans drógu hann af ok bjoggu um hann í dœl nǫkkurri með hlífum. Maðr einn skauz at ok ætlaði at hǫggva fót undan Kára ok komz á hlið honum. Bjǫrn hjó af þessum manni hǫndina ok skauz aptr síðan at baki Kára, ok fengu þeir honum engan geig gǫrvan. Kári slœmði til þessa manns sverðinu ok hjó hann í sundr í miðju. Þá hljóp Lambi Sigurðarson at Kára ok hjó til hans með sverði. Kári brá við flǫtum skildinum, ok beit ekki á. Kári lagði til hans sverðinu framan í brjóstit, svá at út gekk meðal herðanna. Varð þat hans bani. Þá hljóp at Kára Þorsteinn Geirleifsson ok ætlaði á hlið Kára. Hann fekk sét Þorstein ok slœmði til hans sverðinu um þverar herðarnar, svá at í sundr tók manninn. Lítlu síðar hjó hann mann banahǫgg, Gunnar ór Skál, góðan bónda. Bjǫrn hafði sœrða þrjá menn, þá er ætlat hǫfðu til at vinna á Kára, ok var þó aldri svá frammi, at honum væri nein raun í; varð hann ok ekki sárr ok hvárgi þeira félaga á fundinum, en þeir váru allir sárir, er undan kómuz. Hljópu þeir þá á hesta sína ok hleypðu út á Skaptá sem mest máttu þeir ok urðu svá hræddir, at þeir kómu hvergi til bœja, ok hvergi þorðu þeir at segja tíðendin. Þeir Kári œpðu at þeim, er þeir hleypðu undan. Þeir riðu austr í Skógahverfi ok léttu eigi fyrr en þeir kómu til Svínafells. Flosi var ekki heima, er þeir kómu þar, ok var því þaðan ekki eptir leitat. Ǫllum þótti þeira ferð en svívirðligsta. Kári reið í Skál ok lýsti þar vígum þessum á hendr sér; sagði hann þar lát húsbúanda ok þeira fimm ok sár Grana ok kvað betra mundu at fœra hann til húss, ef hann skyldi lifa. Bjǫrn kvaz eigi nenna at drepa hann, en kvað hann þó þess makligan, en þeir, er svǫruðu, kváðu fá fúnat hafa fyrir honum. Bjǫrn kvað nú kost vera, at fúnaði svá margir af Síðumǫnnum, sem hann vildi. Þeir sǫgðu þá ill at vera. Þeir Kári ok Bjǫrn riðu þá í braut.