Bókastaðir

An Old Norse Library
Chapter 16

Þat var eitt hvert haust, at heimtur váru illar á fé manna, ok var Glúmi vant margra geldinga. Þá mælti Glúmr við Þjóstólf: "Gakk þú á fjall með húskǫrlum mínum, ok vitið, ef þér finnið nǫkkut af sauðum."

"Ekki eru mér fjárleitir hentar," sagði Þjóstólfr, "enda er þat œrit eitt til, at ek vil eigi ganga í spor þrælum þínum; ok far þú sjálfr ok mun ek þá fara með þér."

Þetta varð þeim at orðum mjǫk. Hallgerðr sat úti, ok var á veðr gott. Glúmr gekk at henni ok mælti: "Ilt hǫfum vit Þjóstólfr saman átt nú, ok munu vit skamma stund saman búa," ok sagði allt þat, er þeir hǫfðu við rœz. Hallgerðr mælti þá eptir Þjóstólfi, ok varð þeim þá mjǫk at orðum. Glúmr drap til hennar hendi sinni ok mælti:

"Ekki deili ek lengr við þik," ok gekk á brott. Hon unni honum mikit ok mátti eigi stilla sik ok grét hástǫfum. Þjóstólfr gekk at henni ok mælti: "Sárt ert þú leikin ok skyldi eigi svá opt."

"Ekki skalt þú þessa hefna, ok engan hlut í eiga, hversu sem með okkr ferr." Hann gekk í braut ok glotti við.

Chapter 17

Glúmr kvaddi menn til ferðar með sér, en Þjóstólfr bjóz ok fór með Glúmi. Þeir fóru upp Reykjardal enn syðra ok svá upp hjá Baugagili ok suðr til Þverfells ok skipta þar liðinu, en suma sendi hann til Súlufjalla, ok fundu þeir allir óf fjár en sumir fóru í Skorradalsleit. Ok þar kom at þeir váru tveir sér, Glúmr ok Þjóstólfr. Þeir gengu suðr frá Þverfelli ok fundu þar sauði skjarra ok eltu sunnan at fellinu; kómuz sauðirnir upp á fjallit fyrir þeim. Ámælti þá hvárr þeira ǫðrum, ok mælti Þjóstólfr við Glúm, at hann hefði til engis afla nema brǫlta á maga Hallgerði.

Glúmr mælti: "Án er ilt gengi, nema heiman hafi; ek skal taka hæðiyrði af þér, þar sem þú ert þræll fastr á fótum."

Þjóstólfr mælti: "Þat skalt þú eiga til at segja, at ek em eigi þræll, því at ek skal hvergi undan þér láta."

Þá reiddiz Glúmr ok hjó til hans með handsaxi, en hann brá við øxi sinni ok kom í fetann ok beit í ofan um tvá fingr. Þjóstólfr hjó þegar í móti með øxinni, ok kom á øxlina ok tók í sundr axlarbeinit ok viðbeinat, ok blœddi inn ór sárinu. Glúmr greip til Þjóstólfs annarri hendi svá fast, at hann fell við. Glúmr mátti ekki halda, því at dauðinn fór á hann. Þjóstólfr huldi hræ hans með grjóti ok tók af honum gullhring. Hann gekk þar til er hann kom til Varmalœkjar. Hallgerðr var úti ok sá, at blóðug var øxin. Hann kastaði til hennar gullhringinum.

Hon mælti: "Hvat segir þú tíðenda eða hví er øx þín blóðug?"

Hann mælti: "Eigi veit ek, hversu þér mun þykkja; ek segi þér víg Glúms."

"Þú munt því valda," segir hon.

"Svá er," segir hann.

Hon hló at ok mælti: "Eigi ert þú engi í leikinum."

"Hvert ráð sér þú fyrir mér nú?" sagði hann.

"Far þú til Hrúts, fǫðurbróður míns," segir hon, "ok sjái hann fyrir þér."

"Eigi veit ek," segir Þjóstólfr, "hvárt þetta er heilræði, en þó skal ek þínum ráðum fram fara um þetta mál."

Tók hann þá hest sinn ok reið vestr á Hrútsstaði um nótt. Hann bindr hest sinn á bak húsum, gengr síðan til dura ok lýstr á hǫgg mikit; eptir þat gengr hann norðr um húsin. Hrútr hafði vakat; hann spratt upp skjótt ok fór í treyju ok kipði skóm á fœtr sér, tók upp sverð sitt; hann vafði mǫtli um vinstri hǫnd sér ok upp um handlegginn; menn vǫknuðu við, er hann gekk út. Hann sá mann mikinn at húsbaki ok kendi þar Þjóstólf. Hrútr spurði tíðenda.

"Ek segi þér víg Glúms," segir Þjóstólfr.

"Hverr veldr því?" segir Hrútr.

"Ek vá hann," segir Þjóstólfr.

"Hví reitt þú hingat?" segir Hrútr.

"Hallgerðr sendi mik til þín," segir Þjóstólfr.

"Eigi veldr hon þessu þá," segir Hrútr ok brá sverðinu.

Þetta sá Þjóstólfr ok vill eigi verða seinni ok hǫggr þegar til Hrúts. Hrútr bráz skjótt undan hǫggvinu ok laust vinstri hendi útan á hlýr øxinni svá snart, at øxin hraut ór hendi Þjóstólfi. Hrútr hjó með hœgri hendi á fót Þjóstólfs fyrir ofan knéit, svá at lítlu loddi við, ok hljóp at honum í því ok hratt honum hart. Hrútr hjó þá í hǫfuð Þjóstólfi ok veitti honum banasár. Þjóstólfr fell á bak aptr. Þá kómu út húskarlar Hrúts ok sá verks of merki; Hrútr lét fœra Þjóstólf í braut ok hylja hræ hans. Síðan fór Hrútr at finna Hǫskuld ok sagði honum víg Glúms ok svá Þjóstólfs. Honum þótti skaði í láti Glúms, en þakkaði honum vígit Þjóstólfs.

Lítlu síðar spyrr Þórarinn Ragabróðir víg Glúms, bróður síns. Hann ríðr við tólfta mann vestr á Hǫskuldsstaði. Hǫskuldr tók báðum hǫndum við honum, ok er hann þar um nóttina. Hǫskuldr sendir þegar eptir Hrúti, at hann kvæmi þangat; hann fór þegar. Ok um daginn eptir tǫluðu þeir mart um vígit Glúms.

Þórarinn mælti: "Vill þú nǫkkuru bœta mér bróðurinn, því at ek hefi mikils mist."

Hǫskuldr svaraði: "Eigi drap ek bróður þinn, ok eigi réð dóttir mín honum bana; en þegar Hrútr vissi, þá drap hann Þjóstólf."

Þá þagnaði Þórarinn, ok þótti vandaz málit.

Hrútr mælti: "Geru vit góða ferð hans; hann hefir víst mikils mist, ok mun þat vel fyrir mælaz, ok gefum honum gjafar, ok sé hann vinr okkarr alla æfi síðan."

Ok fór þetta fram, at þeir gáfu honum gjafar brœðr, ok reið hann suðr aptr. Þau Hallgerðr skiptu um bústaði um várit, ok fór hon suðr á Laugarnes, en hann til Varmalœkjar. Ok er Þórarinn ór sǫgunni.

Chapter 18

Nú er þar til máls at taka, at Mǫrðr gígja tók sótt ok andaðiz, ok þótti þat skaði mikill. Unnr dóttir hans tók fé alt eptir hann; hon var þá ógefin í annat sinn. Hon var ǫrlynd mjǫk ok óforsjál um fjárhagi, ok tók at eyðaz fyrir henni lausafé, svá at hon átti ekki nema lǫnd ok gripi.

Chapter 19

Gunnarr hét maðr; hann var frændi Unnar. Rannveig hét móðir hans ok var Sigfúsdóttir, Sigvatssonar ens rauða; hann var veginn við Sandhólaferju. Faðir Gunnars hét Hámundr ok var sonr Gunnars Baugssonar; við þann er kent Gunnarsholt. Móðir Hámundar hét Hrafnhildr, hon var Stórólfsdóttir, Hœingssonar. Stórólfr var bróðir Hrafns lǫgsǫgumanns; sonr Stórólfs var Ormr enn sterki. Gunnarr Hámundarson bjó at Hlíðarenda í Fljótshlíð; hann var mikill maðr vexti ok sterkr, manna bezt vígr; hann hjó báðum hǫndum ok skaut, ef hann vildi, ok hann vá svá skjótt með sverði, at þrjú þóttu á lopti at sjá; hann skaut manna bezt af boga ok hœfði allt þat, er hann skaut til; hann hljóp meir en hæð sína með ǫllum herklæðum ok eigi skemra aptr en fram fyrir sik; hann var syndr sem selr; ok eigi var sá leikr, at nǫkkurr þyrpti við hann at keppa, ok hefir svá verit sagt, at engi væri hans jafningi; hann var vænn at yfirliti ok ljóslitaðr, réttnefjaðr ok hafit upp í framanvert, bláeygr ok snareygr ok roði í kinnunum, hárit mikit ok fór vel ok vel litt. Manna kurteisastr var hann, harðgǫrr í ǫllu, fémildr ok stiltr vel, vinfastr ok vinavandr; hann var vel auðigr at fé. Bróðir hans hét Kolskeggr; hann var mikill maðr ok sterkr, drengr góðr ok øruggr í ǫllu. Annarr bróðir hans hét Hjǫrtr; hann var þá í barnœsku. Ormr skógarnef var bróðir Gunnars laungetinn, ok er hann ekki við þessa sǫgu. Arnguðr hét systir Gunnars; hana átti Hróarr Tungugoði, sonr Una ens óborna, Garðars sonar; sá fann Ísland. Sonr Arngunnar var Hámundr halti, er bjó á Hámundarstǫðum.

Chapter 20

Njáll hét maðr; hann var sonr Þorgeirs gollnis Þórólfssonar; móðir Njáls hét Ásgerðr ok var dóttir Áskels hersis ens ómálga. Hon hafði komit út hingat til Íslands ok numit land fyrir austan Markarfljót milli Ǫldusteins ok Seljalandsmúla. Sonr hennar var Holta-Þórir, faðir þeira Þorleifs kráks, er Skógverjar eru frá komnir, ok Þorgríms ens mikla ok Skorargeirs. Njáll bjó at Bergþórshváli í Landeyjum. Annat bú átti hann í Þórólfsfelli. Njáll var vel auðigr at fé ok vænn at áliti; honum óx eigi skegg. Hann var lǫgmaðr svá mikill, at engi fanz hans jafningi, vitr var hann ok forspár, heilráðr ok góðgjarn, ok varð allt at ráði, þat er hann réð mǫnnum, hógværr ok drenglyndr; hann leysti hvers manns vandræði, er á hans fund kom. Bergþóra hét kona hans; hon var Skarpheðinsdóttir, kvennskǫrungr mikill ok drengr góðr ok nǫkkut skaphǫrð. Þau áttu sex bǫrn, dœtr þrjár ok sonu þrjá, ok koma þeir allir við þessa sǫgu síðan.