Bókastaðir

Tǫkum nú þar til er Mírmant kemr heim í Frakkland. Hann vill ekki segja sjálfr Hlǫðvi konungi þessi tíðindi.

En hann fregn þó skjótt ok kallar til sín Mírman ok mælti: Ill þykki mér ógipta þessi, er þér hefir til handa borit, ok veld ek ofmiklu af, er jarl réð á þik saklausan, þóat þú stœðisk þat ekki er þú vart illa beiddr. Nú munt þú þykkjask hafa látit fǫðurleifð þína í þessu óhappi, ok því skalt þú taka hér þat er þú vill af lǫndum ok lausum eyri, ok ver kátr ok vænt hjálpar af guði.

En Mírmann þakkaði honum orð sín ok mælti: Mér þykkir því glœpr minn vestr at hann er svá fátíðr, at menn munu þat hyggja, at engi maðr muni jafnóvitr komit hafa í verǫldina sem ek, er ek bar eigi meira þol við þetta mál. En ek vil yðrum ráðum víst fylgja ok hrinda þessum þunga af mér, þóat mér þykki mikils áfátt.

Nú er Mírmann með konungi í góðu yfirlæti, ok nú koma njósnarmenn Hlǫðvis konungs vestan af Spánía, ok sǫgðu at Bœringr jarl kallar út óvígan her ok ætlar á hendr Hlǫðvi konungi, ok vinna með herskildi Frakkland. En er Hlǫðver konungr spyrr þessi tíðindi, þá stefnir hann til sín jǫrlum ok barónum ok ǫðrum ríkismǫnnum ok leitar ráðs við þá. En þeir gáfu allir eitt ráð til, at hann kallaði út her sinn ok fœri í móti Bœring jarl, ok barðisk við hann ok yrði þá at því kaupi sem mætti ok guð vildi.

Nú var svá gǫrt at konungr kallar út her sinn af Frakklandi ok Flæmingjalandi, ok fara vestr til borgar þeirrar er Gisordr hét, ok setja þar landtjǫld sín ok bíða þá tvær nætr Bœrings jarls. Þá kom hann vestan með miklum her heiðingja ok setr herbúðir ǫðrum megin dals nǫkkurs, ok þegar er ljóst var um morguninn, þá reið Bœringr jarl ok kallar á þá menn er næstir váru, ok segir at hann vill tala við Hlǫðvi konung; ok nú var Hlǫðvi konungi sagt, ok lét hann búa hesta sína ok ríðr til tals við jarl, ok Mirmann jarlsson reið með honum, ok tólf váru hvárir; þriggja nátta grið váru sett. Nú ríða hvárir í mót ǫðrum.

En þegar heyra mátti, kallar Bœringr jarl ok mælti: Spurt hefi ek, Hlǫðver konungr, at þú hefir villu fengit af Rómaborgar mǫnnum, ok þykkir mér þat illa er þú ert svá leiðiliga gabbaðr, svá góðr hǫfðingi sem þú þykkisk vera, at þessi ódœmi féllu á þik; en þat annat, at þú dregr þenna níðing eptir þér, er drepit hefir fǫður sinn, þann hinn bezta várn vin, er mér þótti ekki verri en faðir minn eða bróðir, ok er þat mest mitt eyrendi hingat í Frakkland at hefna hans; ok eru tveir kostir, annathvárt at þú skalt fá þenna inn illa mann í mitt vald; ella skal ek reka þik or Frakklandi eða með ǫllu af lífi taka, ef Maúmet, guð várr, vill duga.

En Hlǫðver konungr svarar: Ekki hefi ek til þess gǫrt, at þú herir land mitt. En þar er þú beiðisk, at ek gefa upp Mírman fóstra minn, þat skalt þú ekki af mér fá, því at ek vil heldr liggja hér eptir á þessum velli með drengskap en láta hann við ósœmd.

Bœringr jarl mælti: Hverr er sá maðr hér með oss er þetta hefir gǫrt, ok sýnit mér hann, því at ek vil tala við hann. Mér er hann sagðr mikill áburðarmaðr.

En Mírmann var nær staddr ok mælti: Hér er sá maðr er þú spyrr at; hvat vilt þú við mik tala?

Bœringr jarl mælti: Ef þú ert nǫkkuru hœfr með ǫðrum riddurum, þá kom þú hingat í morgin í sólarroð ok ríð til einvígis við mik. En mik grunar at þér verði hér annat fyrir grǫnum en kyssa Katrín drótningu í eplagarði sínum, ok víst skal ek eigi fyrr af Frakklandi fara en þér er launat níðingsverk, er þú drapt fǫður þinn, hinn bezta minn vin.

Mírmann svarar: Ekki kann ek því illa, þótt þú lastir þat er illa var gǫrt; þeim manni varð ek þar at skaða, er óskapligt var ef gipta hefði fylgt, ok vil ek þat mál hvárkin verja með vápnum né orðum, nema þat legg ek á miskunnardóm almáttigs guðs, er ek vil þjóna. En er þú stefnir mér til einvígis, þá veit ek at ek em illa til fallinn fyrir sakir aldrs lítils ok kunnustu við slíkan berserk sem þú ert. En með því at ek em mjǫk sakbitinn ok þarf ek at guð leysi líkam minn, ef hann lætr mik lifa, skal ek koma at vísu til fundar við þik.

En Bœringr jarl var feginn mjǫk ok fór nú heim til herbúða sinna.

Hlǫðver konungr mælti við Mírman: Brátt hefir þú nú, fóstri, álitit, þvíat þat er allkunnigt, at engi maðr er frœknari en þessi jarl. En þú ert á ungu aldri ok ekki vanr bardǫgum, ok þykki mér illa, er þú leitaðir ekki ráðs við mik.

Mírmann sagði: Mér þykkir líf mitt øngu neytt at svá búit, ok skal annathvárt at ek skal batna nǫkkut eða ek vil at øngum kosti lifa.

Nú líðr nótt sú ok er Hlǫðver konungr í mikilli áhyggju ok svá allr herrinn, ok þótti ǫllum þessi maðr látinn. Um morguninn þegar í dagan stóð Hlǫðver konungr upp ok Mírmann ok lesa tíðir sínar, ok síðan létu þeir syngja messur, eina de spiritu sancto, ok de sancta Maria ok de omnibus sanctis. En síðan herklæddisk Mírmann ok gyrði sik sverðinu Ylfingi. Hlǫðver konungr herklæddisk ok allr herrinn ok ríðr með honum til vígvallar. En Bœringr jarl var þar kominn ok með honum átján þúsund riddara ok mikit fólk annat af Spánía, ok var ógurligt at heyra þýs þeirra ok vápnabrak.

En þegar Bœringr sá Mírman, kallaði hann hárri rǫddu: Er þér alhugat, Mírmann, at eiga vápnaskipti við mik?

Mírmann svarar: Ef guð vill sem ek, þá reynir þú þat, þá er sól er í miðju landsuðri.

Þá mælti Bœringr jarl: Hverju treystir þú, ungr sveinn, er þú þorir at berja við mik? Lát heldr af þínum hégóma ok villu ok snúsk til Maúmet. Far síðan með mér ok mun ek gera þik mikinn mann í ríki mínu ok hjálpa svá lífi þínu.

Mírmann svarar: Ekki em ek gamall né vanr bardǫgum. En ek treystumsk afli almáttigs guðs þess er styrkti David ungan í stríði, þann er litlu áðr geymdi sauða fǫður síns, ok eptir þat drap hann risa þann er Golías hét ok varð konungr yfir Jorsalalandi. En er þú, Bœringr, býðr mér veg ok þessa heims sœmd, þá finn ek at komin er yfir þik ógn ok hræzla ok er sá hinn vándi Maúmet til einskis fœrr at duga þér ok ekki munt þú sigrask í degi.

Bœringr jarl varð œfar reiðr við orð hans ok sat á hesti þeim er Marmori hét. Engi hefir hestr verit betri fyrir norðan Grikklandshaf. Ok nú lýstr hann hestinn sporum ok reið at Mírman, en hann sat á hesti er hann kallaði Bévard, er móður hans hafði sendr verit af Ungaralandi. Sá var mikill ok sterkr. Hann reið þá í móti Bœringi jarli ok sǫng vers þetta er Davíð orti í psaltara: Deus judex justorum et patiens, nunguam irascere per singulos dies. Þetta þýðisk svá: Heyr þú, guð réttlátra manna styrkr ok þolinmóðr, ekki reiðsk þú oss fyrir sérhverja daga. Síðan hleypir hvárr sínum hesti ok leggr Bœringr jarl spjóti í skjǫld Mírmans ok í gegnum skjǫld hans ok brynjuna ok undir hǫndina ok barg þá guð at ei tók líkam hans. Mírmann lagði þá spjóti sínu til jarls, en spjótskapt brast í sundr.

Þar verðr jarlinn feginn ok verðr hraðmæltr ok sagði: Þess gat ek at þú mundir ei kunna þik sjálfr, ok var sem ek vánaði, at þér mundi ei til takask við mik, ok reið á spjótit ok hugðisk hafa lagt hann í gegnum.

Mírmann mælti: Sé þú fyrir, at þú verðir ei ofbrátt feiginn, ok erum vit enn varla skildir, ok tók þá Ylfing ok hjó til jarls ok tók sverðit fyrst hjálminn ok rendi síðan ofan á hálsbjǫrgina, ok tók hana í sundr, ok hǫndina með ǫxlinni, ok féll allt saman til jarðar.

Jarl sótti blóðrás ok ómeginn, ok sté hann þá af hesti sínum ok mælti: Illt goð ert þú, Maúmet, ok engi maðr skyldi á þik trúa.

Þat hefir þú ofseint fundit, sagði Mírmann, ok hjó þá til hans svá at sér fór hvárt, hǫfuð ok bolr. Síðan sté Mírmann á bak hesti þeim er hann hafði átt, en sveinar hans tóku Bévard.

En er heiðingjar sáu fall jarls, þá flýðu þeir óttafullir, ok fór hverr sem mátti. En Hlǫðver konungr ok Mírmann jarlsson ráku flóttan um dagleið ok drápu mǫrg hundruð riddara. Ok síðan snéru þeir heim aptr í Frakkland ok hǫfðu aflat sér mikils fjár ok ágætis ok þǫkkuðu allmáttigum guði þetta herfang ok sigr. Mírmann jarlsson huggaðisk ok mjǫk af harmi sínum, þvíat hann sá at guð vildi enn þiggja hans þjónustu þótt hann væri syndugr.

Nú líða eigi langar stundir áðr en Hlǫðver konungr gefr Mírman jarlsnafn ok þriðjung alls Frakklands. Ok nú er hann hefir þessa gjǫf þeigit, þá gerðisk hann mikill sœmdarmaðr. Hann var blíðr við fátœka menn ok huggaði þá miskunnsamliga, en stórgjǫfull við ríka menn, ok leið þetta nú svá nǫkkura vetr.

Þat er nú því næst, at sendimenn kómu af Saxlandi til Mírmans jarls ok fœrðu honum eitt bréf. En hann kendi þar insigli móður sinnar.

En þetta stóð á bréfinu: Mírman jarli sendir Brigida kveðju þess guðs er þú trúir á ok svá sína. Undarligt þykkir mér þat, er þú vilt eigi koma á minn fund svá mikla hǫrmungu sem ek hefi beðit. Ok ef þú vildir gleðja mik með þínum orðum, þá munda ek brott kasta mínum vandræðum. Finn ek þat nú ok síðan þú sigraðir Bœring jarl, at guð sá er vér trúum á er lítils verðr, ok vil ek láta af þessari villu ok fara í brott með þér til Frakklands, ef lýðr þessi vill undir kristni ganga ok yðvarri trú játa, en allt þat sem ek hefi saman dreigit, þá skal þat á brott búit ok með mér til Frakklands flutt verða; ok biðr hann nú þar fyrir at hraða ferð sinni ok sín vitja.

Mírmann glaðr, en grunar þó at ei muni allt svá búit, ok sýnir Hlǫðvi konungi bréfit.

Konungr fagnar því ok eggjar fram at halda, en jarl svarar: Þat væri gott at gera ef til góðs kœmi, en annat munum vér sanna um síðir.

En með því konungr trúir hennar orðum ok hvetr Mírman jarl, þá var hann fúss at freista, ok býr nú ferð sína ok ríðr til Saxlands, ok léttir ei fyrr en hann kemr til Megenzuborgar. En þá Brigida drótning fréttir þetta, þá gekk hon í móti honum ok fagnar honum einkar vel, ok bað hann heilan heim kominn, ok leiddi hann í hǫll fǫðr síns ok setr hann í hásæti ok sýnir á sér mikla blíðu, ok Mírmann gerir ok svá í móti, ok var þar dýrlig veizla þann dag.

Líðr nú dagrinn ok nóttin, ok um morguninn, er Mírmann var klæddr, var kǫlluð þangat móðir hans, ok leitaði eptir vilja hennar ok bað at þau orð skyldu haldask er honum váru gǫr.

En hon svarar: Ek vilda, son minn, at þú værir hér í landi nǫkkur misseri ok kannaðisk við frændr þína ok landslýð ok vissir at þeir vildi láta at orðum þínum. En ef þat stoðar ekki, þá vil ek fara með þér sem ek hefi ætlat.

Jarl svarar: Ekki sýnisk mér þetta ráð af því at ek veit, at þú vilt til þess dvelja mik, at ek skuli samþykkjask heiðni yðvarri; en þat gerir ekki fyrir mér at telja. Tak nú heldr mitt ráð ok bú ferð þína, móðir, ok lát af illu ráði, en ek skal gera þína sœmd í alla staði.

En þegar hon sá at hann var staðfastr ok hlýddi ekki hennar ráðum, þá sneri hon svá til, at hon vildi allt þat halda er hon hafði honum heitit. Ok nú sýnir hon honum fjárhluti ok gersemar þær er þau skyldu í brott hafa ok með sér, ok var þat allt búit þann dag.

En um morguninn, er ljóst var orðit, þá spurði jarl ef hon hefði nú sagt til fjárhluta þeirra er þau áttu.

Já, sagði hon, allt hefi ek sýnt nema ǫlgǫgn þín, ok skulu vit nú ganga þangat.

En þá leiddi hon hann inn í steinhús eitt. Þat var gǫrt í jǫrð niðr ok var í bjórr ok vín. Ok þar var annat hús yfir uppi, ok váru þar øngvar dyrr á nema gluggr á gólfinu ok féll þar hurð fyrir. En þar var stigr niðr fyrir glugginum í vínhúsit. En er þeir koma í vínhúsit, þá leit jarl um sik ok sá, hvar ker eitt stóð ok lét í kerinu sem þá er gerð væri í; ok spurði jarl hví þat sætti.

Ek lét blanda mjǫð lítinn, sagði hon, af því at þat er heilsamt at drekka fyrir mat.

En þeir riddarar er fylgðu jarli kváðusk drekka vilja. En sveinn einn var með henni af Ungaralandi. Hon mælti þá við hann svá at þeir skildu ei. Hon gekk þá upp í stigann ok tók skál or lopthúsinu ok seldi sveininum. En hon stóð í stiganum við glugginn. Sveinn sókti í skálinni ok gerði mark hins helga kross yfir augum sér ok drakk síðan.

Ok þegar var sem vatni kǫldu væri helt yfir hann, ok fann hann þegar at gerningar váru í drukkinum, ok þá mælti hann: Eigi hefir nú þessi verit móðurligr drykkr, er þú hefir mér gefit ok skipti guð með okkr, ek vilda fylgja þér til himnaríkis ok eilífs fagnaðar. En þú hefir getit mér vanheilsu ok veraldar skǫm.

Hon svarar: Þess varstu af mér verðr; þú fyrirkomst ǫllu mínu yndi er þú drapst jarl, bónda minn, en níddisk á fǫður þínum ok vildir þú ei hugga mik með því at vera hér hjá frændum þínum ok bœta því yfir við oss ǫll saman. Nú er því betr at ek hefi hefnt jarls ok hafði ek hvárki við sverð né spjót. En þat hlœgir mik at Katrín drótning í Frakklandi mun lítit augnagaman af þér eða þú af henni.

Ok eptir þat gekk hon sjálf upp í lopthúsit ok lét falla aptr hlemminn, ok skildusk þau þar mœðgin með mikilli hǫrmung. Mírmann jarl gekk nú í brott ok sté á hesta sína ok allir hans menn ok riðu heim í Frakkland.

En hvárn dag frá ǫðrum kennir hann meir vanheilsu á líkama sinn, þvíat hǫrundit þrútnaði ok blánaði, ok hafði hann þá sótt fengit er lepra heitir á latínu, en líkþrá á vára tungu. En augu hans váru svá fǫgr sem áðr hǫfðu verit, ok fann hann at þat olli er hann gerði mark hins helga kross yfir augum sér, áðr hann drakk, ok aldri spiltusk augu hans.

Koma þeir nú heim til Reinsborgar ok var nú bæði at konungr sér ok spyrr þessi tíðindi, ok kann hann því svá illa, at hann gáir varla lands at gæta né annarra hluta. Hann lætr senda eptir læknurum þeim er hann vissi bezta, ok vænti hann at þeir mundu vinna honum nǫkkura hjálp. En hvat sem at var gǫrt, þá fékksk á við þat allt. Hlǫðver konungr vill eigi at síðr, at Mírmann jarl siti í hásæti hjá honum, þóat ógurligt gerðisk hans mein.

Nú bar svá at einn dag, at þau sátu yfir borði, at drótning mælti við konung: Kynligr er siðr þinn, at þú vilt hafa svá vanheilan mann svá nær þér sem jarl er, ok skyldir þú at þér hyggja, þótt þér sé mikil elska á honum, at þú gerir ei mein sjálfum þér.

Konungr mælti: Ei mælir þú þetta sem mik varði. Ek vissa fyrir skǫmmu, at þér þótti jarl ei ofnær þér. En með því at hann þarf nú miklu meir þinnar vináttu en minnar í sínum sjúkleik, þá láttu hann nú þess njóta at þú unnir honum þá mikit er hann var heill.

En henni varð ekki fyrir um svǫrin, nema hana setti dreyrrauða fram. En jarl heyrði hvat þau rœddu, en þau hugðu ei þat.

Líða nú fram fáir dagar áðr Mírmann jarl talar við Hlǫðver konung: Herra, sagði hann, þér hafit mikla gæzku við mik sýnt síðan ek kom í Frakkland, sem guð þakki yðr. En þóat vili yðarr sé jafn við mik, þá verðr yðr ekki at okkrum samvistum útan harmsauki. Enda vil ek nú í brott fara, fóstri minn, ok lifa þar þá stund sem guð vill, er engi kennir mik. En þá stund sem ek dveljumsk, skal ek vera í einu húsi.

Konungr vildi at hann væri í hásæti hjá honum. En Mírmann kvað drótningu ei skyldi fá af því meinsemi. Svá er nú gǫrt sem hann vildi, ok lætr konungr nú eitt herbergi ágætt með mǫrgum gersimum. Þangat fór nú Mírmann jarl ok sveinar tveir með honum, er hann trúði vel, ok hétu Guðifrey ok Rogérus. En engi maðr kom til þeirra nema konungr. Hann var optliga á tali við Mírman.

Nú líðr svá stund nǫkkur, ok eitt sinn rœðir Mírmann við konung: Nú skalt þú segja sótt mína einkar mikla, ok á sjau nátta fresti skaltu segja andlát mitt ok svá gera kistu, ok útferð mína vil ek at þú gerir í alla staði sœmiligsta. En ek geri þetta fyrir því at menn munu meir harma dauða minn hér í Frakklandi ok svá biðja fyrir sál minni rœkiligar en þeir spyri til or ǫðrum lǫndum.

Nú gerir konungr svá sem Mírmann vildi, lét nú gera líkkistu, ok eptir þat býr hann hana sjálfr, ok síðan er þessi líkferð búin með hinni beztu virðing. En Mírmann var í leyni ok þessir tveir sveinar með honum. En ekki þarf at segja meira frá harmi þeim er varð í Frakklandi; en var við þessi tíðindi grátr ok harmr eptir þenna hinn gǫfga jarl Mírman.

Nú líða þrjár nætr áðr Mírmann er búinn or borginni ok þeir tveir sveinar er fyrr váru nefndir. Konungr sjálfr býr um nátt ferð hans ok svá ríðr hann brott or borginni. Hann reið hestinum Marmora ok hefir sverð sitt Ylfing. Sveinarnir hafa ok góða hesta. Þeir hǫfðu mikinn fjárhlut með sér í gulli ok silfri. Konungr sjálfr fylgir honum út af borginni. Þeir ríða nú um nætr jafnan, en sofa í leynum um dag.

Svá fara þeir suðr til Mundíufjalls, ok engi maðr kendi þá, ok nú koma þeir í Lunbardi, ok ríða nú um daga. Ok er spurt er, hverr sá er hinn vanheili maðr, þá nefnisk hann Justínus, ok hafi verit riddari konungsins í Frans. Ok nú fara þeir til Rómaborgar ok þaðan út á Púl, ok létta eigi fyrr en þeir koma til Salernisborgar, ok tóku sér þar herbergi at eins ágæts manns ok váru þar um nóttina.

En um morguninn er tíðum var lokit, spyrr Justínus, hvar þeir læknarar váru í borginni, er mǫnnum varð mest hjálp at. Bóndi svarar at þar var einn gamall maðr sá er Martínus hét, ok vænti ek, at hann muni heilráð fyrir þik leggja.

En Justínus gekk til hans ok spurði hvat ráða hann gæfi til um hans meinsemi.

En Martínus leit á hann ok mælti: Illa er þat, son minn, er þú skalt þessa vanheilsu hafa, svá fríðr maðr sem þú hefir verit, en mér sýnisk svá sem þú hafir fyrir gerningum orðit, ok veit ek ei þann lækni er þér meigi bót vinna. En ráð er þat eitt er ek vil ráða þér. Cecilía heitir dóttir konungs í Sikiley, ung at aldri, en hon er hinn mesti læknir ok øngvir standask henni, ok hon hefir guðs gjǫf með sinni lækningu. Ok hvergi veit ek þér hjálpar ván með guðs miskunn, nema þar, ok kalla ek ráð at þú freistir þess.

Nú skiljask þeir, ok ferr Mírmann út at sundinu ok fá sér þar skip út yfir sundit. Sikiley er svá nǫkkut við sem Ísland. Vilhjálmr konungr var þá í borg Valerína, er hǫfuðborg er í því landi harðla langt frá sjó.

Jungfrú Cecilía var fǫgr ok nattúrliga skǫpuð svá at engi faunsk hennar jafningi. Hon hafði ok allskyns íþróttir numit þær er kvennmann prýddu, en eina íþrótt kunni hon þá er lítt var við kvenna sið. Hon hafði vanda sik við burtreið sem karlar. En þó vissu þat fáir menn, þvíat hon lék í skógi í karlmanns klæðum at fárra manna vitorði. En því gerði hon svá, at guð er alla hluti veit, fyrir vissi, at hon mundi þess þurfa áðr lyki.

Nú er at segja frá ferð Justínus. Hann sótti upp til borgar ok spiltisk nú svá mikit hans megin, at hann mátti ei ganga ok varla á hesti sitja. Nú koma þeir í borg ok taka sér gott herbergi at eins bónda ok váru þar um nóttina. Ok nú spyrr Justínus í hvert musteri konungs dóttir gengi til tíða. En bóndi vísaði þeim ok fara þeir þangat, ok settisk Mírmann niðr.

Er þeir hǫfðu litla hríð setit, sjá þeir ferð konungsdóttur, þvíat henni fylgði mikill flokkr kvenna ok karla, ok fjǫldi leikara fóru fyrir henni bæði hǫrpur ok gígjur ok allskyns strengleikar. En er konungs dóttir kom mjǫk at musterinu, þá settisk Mírmann beint í kirkjudyrrnar. En hon nam þá stað.

Mírmann mælti þá: Frú Cecilía konungsdóttir, ek hefi spurt at almáttugr guð hefir gefit þér krapt ok skilning til lækningar. Nú kalla ek á þik í þess guðs nafni, ok bið ek þik at þú freistir, ef hann lofar at líkama mínum verði nǫkkur hjálp at þínum hǫndum.

En hon sá til hans ok mælti: Með því at þú hefir svá mikit efni í bœnarstað þínum, þá þori ek eigi at synja þér, hvat guð vill at þínu máli gera.

Þá talaði hon við mann einn ok bað fylgja þeim í þat herbergi sem hon kvað á. Ok nú kómu þeir þangat ok váru þar fáir menn ok vanheilir allir ok ríkra manna synir þeir sem váru þar.

Nú váru þeir þar um stund, ok nú kemr Cecilía konungsdóttir til þeirra ok var henni þar vel fagnat sem ván var, ok þegar snýsk hon þar at sem Justínus var, ok settisk hjá honum ok spyrr svá: Hvert er nafn þitt, góðr maðr, eða hvaðan ertu?

Hann svarar: Ek heiti Justínus, en faðir minn er enskr at ætt ok hefir verit í hirð Frakkakonungs ok hafði þá iðn at hann gætti hesta hans, Frakkakonungs hinna beztu, ok var ek þar ok þjónaði fǫður mínum.

Þat sé ek, sagði hon, at Frakkakonungr hefir dýrliga menn, ef slíkir eru hestasveinar hans sem mér lízk sem at þú hafir verit.

Ek veit, jungfrú, sagði hann, at þér hafit sét á bókum, at heiminum er svá farit at menn verða bjartari at yfirlitum norðr í lǫndum en suðr hingat undir sólina.

Ek veit, sagði hon, at svá er; en hvat var tíðinda í Frakklandi er þú fórt þaðan?

Þar váru engi ǫnnur tíðindi en þat jarl Mírmann andaðisk litlu áðr en vér fórum heiman.

Spurt hǫfum vér þat, sagði hon, at honum var fyrirgǫrt, ok var þat illa um svá hraustan mann ok góðan riddara, er slík ógipta skyldi til falla.

Nú reynir hon sóttarfar hans sem læknar eru vanir, ok síðan mælti hon: Mér sýnisk svá sem þú munir fyrir gerningum hafa orðit, ok mun þat í drykk verit hafa. En þar af hefir kveikzk í kviði þínum sá illskukraptr, at hann má líkari þykkja ormi en maðki, ok blæss hann ok angrar allan þinn líkama, ok ei mun honum auðkomit úr því bœli sem nú hefir hann, nema honum bjóðisk annat herbergi; eða hverja ǫfúsu mundir þú fyrir kunna þeim er þat gerði?

Hann svarar: Ek veit at þat mun engi gera.

Nú dvelr hann þar, ok lætr hon búa honum drykki þá sem henni líkaði. Ok er þat er til búit, ferr hon sjálf með honum í eitt lítit herbergi ok einn sveinn sá er henni þjónar, ok síðan tók hon sjálf drykkinn ok bar at honum ok mælti: Svá mun nú fara, Justínus, sem ek hefi sagt þér, at þetta kvikindi mun ei fara þaðan sem nú er hann, nema honum bjóðisk annat herbergi í at fara. Nú þegar þú hefir tekit drykkinn, þá skulum vit saman leggja munna okkra, ok væntir mik at þetta illkvikindi renni upp í háls þér ok fram í munn mér; þá tak þú þann hlut með tǫnnum, er at þér veit, en ek mun leita at geyma þess er at mér er, ok verði nú vili dróttins míns.

Nú tók hann við drukknum ok drakk, ok vánum braðara fann hann at illskukvikindi rendi í háls honum ok lá þar um stund, en hon mælti til hans nǫkkur orð ok sœrði hann í nafni dróttins Jesú Krists hins krossfesta at fara þá lengra. En þau lǫgðu þá saman sína munna. En þetta illkvikendi varð at hlýða orðum hennar ok guðs vilja, ok rendi hann þá í munn henni. En hann beit þá í sporðinn, en hon geymdi hǫfuðhlutinn, en hon hélt á knífi ok hleypti í sundr orminum í millum þeirra, ok tók nú þegar báða hlutina ok kastaði í eld.

Þá mælti hon: Hvat ætlar þú, Justínus? hversu margar unnustur þú átt þér í Frakklandi, er slíkt mundi við þik gera? En hann var þá svá matlítill, at hann mátti øngu svara.

Nú hét hon smyrja hann með þeim jurtum, er balsamum heitir, ok síðan sléttisk hǫrund hans dag frá degi.