Bókastaðir

Síðan kom Hárekr austr til skegg-Brodda, ok bar honum kveðju Þorvarðs ok sýndi honum hringinn.

Hann svarar: "Spurt hefi ek málaferli þeira, enn þat hefi ek mælt, at ek mun þeim veita, sem færi eru; enn hringrinn mun dveljask eftir".

Síðan kómu þau í rekkju hjón; þá mælti hann: "Gesti eigu vit, Guðrún".

Hon svarar: "Hvert er erendi þeira"?

Hann svarar: "Þorvarðr sendir þér hring þenna, at þú værir eigi í móti honum".

Hon svarar: "Eigi virði ek hringinn svá mikils, at ek virða þik eigi meira, ok veit ek at þér er sendr hringrinn til liðveizlu".

Hann svarar: "Koma mun ek til þings".

Nú fóru sendimenn á brott.

Eyjólfr átti sér fóstra. Eyjólfr var hljóðr mjǫk um vetrinn ok áhyggjusamr; ok einn morgin kom hann í stofu, ok mælti: "Dreymt hefir mik í nótt. Ek þóttumsk ríða norðr háls, ok sá ek nautaflokk koma í móti mér; þar var í oxi einn mikill, rauðr; hann vildi illa við mik gera; þar var ok graðungr mannýgr ok mart smáneyti. Þá kom yfir mik þoka mikil, ok sá ek eigi nautin".

Fóstri hans svarar: "Þat eru manna fylgjur, óvina þinna, ok oxi fylgir Þorvarði, enn graðungr Halli; enn þat er myrkr kom yfir þik, sé ek eigi fyrir annan enda um mál yður".

Eyjólfr bjó mál til, ok bannaði þat engi maðr. Þá riðu þeir; ok var illfœrt um fjǫll, ok var fjárfellir mikill.

Þorvarðr hitti vini sína, ok mælti: "Mun eigi þat ráð, at snerpask við um þingfǫrina, ef þér vilið mér lið veita? Þá sé ek ekki til vænna, enn at menn fari ok hafi tveir saman hest, því at ek veit at Eyjólfr mun fjǫlmennr".

Menn urðu vel við, ok fekk hann víglegt hundrað manna. Þeir fóru degi fyrr enn Eyjólfr, ok fóru Øxnadalsheiði ok ofan Norðrárdal, ok áðu í Svínanesi. Eyjólfr hafði nær þrjú hundruð manna. Þar váru í fǫr Þóroddr hjálmr ok Einarr Þveræingr; ok er hinir riðu ór Svínanesi, riðu þeir Eyjólfr í nesit. Þá varð þeim Þorvarði farartálmi, at klyfberaband brast í sundr, ok fóru ofan klyfjar.

Þorvarðr mælti: "Hvat er nú til ráða, Hrafn frændi"?

Hann svarar: "Ekki sé ek annat til enn hafa sik undan".

Þorvarðr svarar: "Eigi er þá drengilega skilizk við menn sína, ok er nú verra enn fyrr, at hitta Eyjólf; ok þótt þá væri hlýtt ráðum þínum, þá mun ek nú eigi hlýða þeim".

Ok váru hinir þá eigi búnir.

Einarr sá þá ok þótti búit til mikils váða, ok leitaði sér fangaráðs ok reið fram hjá Eyjólfi ok mælti: "Sjái þér flokkinn þeira Þorvarðs"?

Hann kvaðsk sjá — "ok sýnisk mér, sem skamt muni verða til fundar várs".

Einarr svarar: "Hvar kemr fé þat þá, er þú hefir heitit hǫfðingjum til liðs þér"?

Eyjólfr svarar: "Eigi mun nú illa fallit, at vér reynim með oss" — ok vill fram ríða.

Þá brá Einarr øxi á sǫðulgjǫrðina, ok gekk Eyjólfr af baki; ok varð þá dvǫl á eftirreiðinni, enn þeir Þorvarðr riðu undan.

Þeir Eyjólfr riðu á Silfrastaði, enn Þorvarðr reið ofan eftir heraðinu á Miklabœ. Þá reið maðr í móti honum.

Þorvarðr mælti: "Sjá stefnir til vár".

Sá mælti: "Hvar er Þorvarðr"? sagði hann. "Þorgerðr húsfreyja bauð þér heim".

Hann svarar: "Hafa munu vér þar náttverð, ok ríða síðan til Vallalaugar, svá at vér komim til þingstaðar fyrri".

Þorgerðr var ekkja, ok hafði hana átt Halldórr, bróðir Þorvarðs.

Þá mælti húsfreyja: "Nú hafi þér vel gert, ok sét híbýli mín; nú vil ek fá yðr tjǫld ok viðu, ok þrjátigi manna vist".

Hann svarar: "Sýnir þú stórmensku þína, enn ekki eru gistingarlaunin. Enn eigi skulu þeir fara, ok leggja þat í hættu, enn annan beina munu vér þiggja". Svá var gert. Þeir tjǫlduðu ágætt herbergi við þinghelgi til vægðar við Eyjólf.

Eyjólfr kom á þing með miklu fjǫlmenni, ok átti ǫllum mǫnnum búðarrúm at fá; ok var þar mikill mannfjǫldi. Gellir kom at vestan með tvau hundruð manna, ok er þeir riðu á þingit, þá skipuðu þeir svá liðinu, at hverr rann eftir ǫðrum, ok þótti mǫnnum þat frágerðarlið, til at sjá, ok stǫrðu menn á; enn einn var sá maðr, er þeim fansk einna mest um, er á baki var. Þat þótti mǫnnum lýtit á, at þeim sýndisk hann ríða folaldi. Ok er þeir stigu af baki ok hestar váru lausir látnir, þá þótti sá hestr miklu mestr, er sá maðr hafði riðit, er þar var kominn, enn þat var Skeggi enn rammi, bróðir Álfs ór Dǫlum.

Ok er menn hǫfðu eina nótt á þingi verit, þá sá þeir ferju á firðinum, ok tólf menn á, ok einn í vararskinnsólpu, ok um utan í blári kápu; ok hafði verit hvast veðr. Þeir váru afburðarmenn á at líta, ok bar þó hǫfðinginn af ǫllum. Þeir Eyjólfr gengu upp í mót þeim í lendingu, enn þeir Þorvarðr gengu þar í móti þeim, er verra var upp at ganga.

Ok er þeir hǫfðu hlaðit seglinu, leit skegg-Broddi á liðit ok mælti: "Hingat munu vér fara í lið þessarra".

Þorvarðr mælti: "Kom þú nú heill, ok kunnu vér allir þǫkk á, at þú farir til búðar með oss".

Þeir gera nú svá, ok var þar rœtt um við Skeggja, hversu fúss hann mundi at ganga í móti skegg-Brodda, ef saman lysti liðinu.

"Þat ætla ek", segir Skeggi, "at meir endisk mér afl við skegg-Brodda eða þó hugr, enn hamingju uggir mik at ek hafi eigi við hann".

Síðan var rœtt við skegg-Brodda þetta sama mál.

Hann svarar: "Mikil ván er mér á, at Skeggja skorti eigi afl, enn þat ætla ek þó, ef svá væri til skipat í váru liði, sem hér er, at Þorvarðr yrði eigi aflvani".

Morguninn eftir gekk skegg-Broddi til búðar Eyjólfs, ok var engi blíða við hann af Eyjólfi.

Skegg-Broddi mælti: "Er eigi þat vænst at sættask, Eyjólfr"?

Hann mælti: "Má sem vill".

Skegg-Broddi svarar: "Fast er nú fyrir" — ok gengr til ok hittir Gelli, vin sinn.

Þá mælti skegg-Broddi: "Fastlega horfir rœða Eyjólfs".

Gellir mælti: "Gera vil ek at mínum hluta".

Skegg-Broddi svarar: "Þat samir vel, enda væri þá nǫkkurs staðar; eru með okkr þeir menn, er eigu hér í hlut, at aukask munu vandræði, ef þeir verða sekir, ok mun þá meiri vandræði um at tala, enn fyrrum. Sœkjum nú báðir eitt ráð, ok firrum mennina óhǫppum".

Gellir svarar: "Ek veit vilja Eyjólfs, at hann vill sjálfr ákveða ok fjársektum ráða; vill hann eigi sættask, nema Þorvarðr ok Brandr ok Hǫskuldr, Þorkell ok Hallr fari utan ok sé skógarmenn óferjandi".

Skegg-Broddi svarar: "Ek veit ok vilja Þorvarðs, at hann vill at hann geri einn um fjársekt milli þeira, ok eigi þeir útkvæmt, nema Hallr; ok vilda ek at sá órskurðr væri lagðr fyrir okkr, at ákveða mannsektir".

Gellir mælti: "Mun þú fyrst hvat fyrir komi".

Síðan hittu þeir Eyjólf, ok mælti skegg-Broddi: "Óráðlegt er enn at vilja eigi sættask, því at eigi munu allir í mót Þorvarði ganga; láttu mæla um Gelli við sannvini hans".

Eyjólfr svarar: "Eigi sé ek þat, at ek muni skyldr til vera at virða þinn vilja".

Skegg-Broddi svarar: "Svá lítit er mitt traust, at nú hefi ek ekki vígsgengi at veita mínum mǫnnum, enn þó skulu nǫkkurir tannsárir verða, áðr enn Þorvarðr er drepinn".

Þá svarar Gellir: "Þá ferr illa málahlutrinn várr, ef vandræðin aukask, ok þó at skegg-Broddi hafi nú fá menn, þá samir eigi at fyrirlíta hann".

Eyjólfr svarar: "Eigi horfir Þorvarði vænlega dómrinn".

Þá var um rœtt, at dómar myndi út fara, ok treysti Eyjólfr fjǫlmenni sínu, ok bað fylkja við dóminn, meðan þeir hefði fram mál sín — "enn ætlum þeim í kvíarnar at ganga, ef þeir vilja".

Ok er Þorvarðr spurði þetta, mælti hann: "Hvat liggr nú til, mun eigi þat betra ráð, at vit berjumsk áðr enn vér erum sektaðir? Tǫkum til vápna, enn sumir fœri heim hesta vára, því at fundr sá mun verða, at í brott munu komask nǫkkurir".

Svá gerðu þeir, ok sneru at hart. Dagr hét maðr, er var með Þorvarði, ok átti Sigríði dóttur Þorgeirs goða. Hann gekk fyrstr, enn þá fimm saman, ok þá tíu, ok skipuðu liði sínu ǫllu, því at fám var þekt í þeira liði at fara seint.

Þá mælti skegg-Broddi til Gellis: "Hér kemr illa í hald, at góðir menn margir eru hér við staddir. Þú ert fjǫlmennr mjǫk, Gellir, ok vel vingaðr við dœli; snú svá til fjǫlmennu þínu, at þú verðir betri drengr af, ok fyllum báðir einn flokk ok gǫngum í milli þeira; snúumsk at með þeim, er okkur orð vilja virða".

Gellir svarar: "Nú er vel skift með okkr; þú hefir drengskapinn, enn ek féit".

Síðan gengu þeir at dómum með liði sínu, áðr enn málaferli fœri fram; enn þá var svá komit, at hvárirtveggju váru búnir at berjask.

Þá mælti skegg-Broddi: "Má Eyjólfr heyra mál mitt"?

"Heyri ek", segir hann.

Skegg-Broddi mælti: "Hér horfir óvænt, at menn skulu hér berjask fyrir þitt tilstilli; kalla ek þat heldr bezt ráð, at hvárr sætti sína menn".

Gellir segir: "Ǫllum er þat auðsætt, at sjá er verstr hlutrinn at berjask, ok mun ek bjóðask til at gera um málin".

Eyjólfr svarar: "Mun eigi þeim at duga, er drengrinn er beztr? — ok gef ek þér eigi fé til afarkosta".

Gellir mælti þá: "At þessu er mjǫk ráð vandanda, er þú versk nú fyrir ok snýsk í mót Þorvarði".

Þorvarðr mælti: "Hvat vili þér nú gera? geistir fari þér nú mjǫk, enn friðarmenn skulu vér".

Gellir mælti þá: "Meir hyggr þú nú at ofrkappi enn forsjá, er þú gengr at, slíkt ofrefli sem fyrir er; gangið eigi at dóminum, svá at þrengt verði at yðr".

Þorvarðr svarar: "Þat er eigi ørvænt, at þeir unni oss eigi jafnaðar um hǫggit, enn verra er þó, at vér sém fyrr sakteknir, enn síðan drepnir".

Skegg-Broddi svarar: "Mun eigi annat ráðlegra, enn fœra menn í slík vandræði — ok sættizk heldr"?

Þorvarðr svarar: "Óvanr em ek at láta draga alla sœmd úr hendi mér".

Skegg-Broddi mælti: "Hyggr þú nǫkkut at þessu, hvat at er? þótt ek veita þér lið, þá eru þó margir í móti; sýnisk mér sá beztr, at þú játir várum ummælum".

Hann svarar: "Ek skal játa".

Síðan stǫðvaðisk liðit, ok var þá fram gengit; tókusk þeir þar tali við.

Þá mælti Eyjólfr: "Hví mun nú eigi ráð at snúa til lykta máli váru"?

Skegg-Broddi svarar: "Þat er einsætt, at láta Gelli fyrir sjá um sinn, er þér mun eigi gera at meira mein".

Eyjólfr svarar: "Hví mun hann meir kunna, enn allir aðrir"?

Er þetta mál um síðir lagt undir Gelli, ok skyldi hann kveða á mannsektir; enn þeir sǫgðu þat upp, at allir menn skyldi eiga aftrkvæmt, nema Hallr. Þat líkaði Eyjólfi illa. Gellir gerði átta hundruð silfrs fyrir Koðrán, enn þat stóðsk á, víg Ótryggs ok atfarar þeira Hǫskulds í fyrstu við Eyjólf. Áverkar Þorvarðs ok Odda váru líkir kallaðir. Víg húskarls Einars Járnskeggjasonar var bœtt fé. Þorvarðr skyldi vera utan þrjá vetr, ok Þorkell ok Brandr ok Hǫskuldr, enn Hallr eiga eigi utan ván. Síðan var mælt fyrir trygðum, ok fé upp goldit. Eyjólfi þótti sinn hluti til lágr, ok stóð þat meir af kappi; ok drap ókæti fyrir honum mest.

Skip stóð uppi í Svarfaðardalsárósi, er átti Kálfr enn kristni. Þorvarðr ætlaði sér eigi heim, ok fór til skips; enn þeir frændr skildu eigi, sem fyrr váru nefndir, ok hǫfðu tjald á landi.

Þorvarðr skoraði á Kálf um skipkaup.

Hann mælti: "Eigi er um skipkaup fyrr ráðit, enn þú skipir at helmingi, því at þér mun þat bezt líka".

Þorvarðr kvað svá vera skyldu. Hrafn þorði eigi eftir at vera, ok vildi hann fara með Þorvarði. Eyjólfr spurði þetta, ok íhugaði hvat látit var, ok reið í Hlíð til Þorkels vinar síns, ok sagði honum, at hann ætlaði at Þorvarði ok drepa hann. Hann lét illa yfir því at ganga á sættir, ok latti mjǫk, ok sagði at þeir hefði tjald á skipi. Eyjólfr kvaðsk fara mundu, ok kvaðsk eigi nenna, at engi kœmi mannhefnd fyrir bróður sinn. Enn er menn kómu í rekkju, þá var barit á hurð ok gekk bóndi út, ok kom inn aftr. Eyjólfr spurði, hverr kominn væri. Bóndi segir, at sá var utan ór dalnum.

Eyjólfr mælti: "Hvat mun títt um austmennina"?

Bóndi segir þá hafa utan látit. Eyjólfr kvað þá eigi orðit hafa, sem hann vildi, ok reið heim. Ok tveim nóttum síðar spurði hann at þeir hǫfðu eigi út látit; ok sagði reiði á bónda, ok kvað hann rangt hafa við sik gert. Ok er Þorvarðr spurði þetta, sendi hann honum tuttugu skjólna ketil ok stóðhross af Fornastǫðum.

Síðan lǫgðu þeir Þorvarðr skipinu út undir Hrísey. Byrr var engi, enn bátrinn lauss; bátr fór þá innan frá landi; þar var rekkjumaðr í skut.

Þá stóð maðr upp ok mælti: "Hvárt er sá maðr á skipi, er Már heitir, ok hefir sér far tekit"?

Hann kvaðsk þar vera.

Þá mælti maðrinn: "Tak þú við Þorvaldi enum líkþrá, frænda þínum, eða vér munum banna þér far".

Síðan tók hann við honum.

"Ek á fé á landi enn hjá mǫnnum", segir hann, "ok skal ek þangat fara með hann".

Síðan kom hann aftr, ok kvaðsk sét hafa ráðstafa fyrir honum.

Síðan haustaði, ok gaf þeim eigi byr. Austmenn báru ráð sín saman, ok kváðusk mundu rýma skip, eða láta Hall af skipi.

Þorvarðr svarar: "Tǫkum annat ráð; fǫstum þrjá daga, ok vitum hvárt guð sýnir eigi hvat veldr; ok fari hlutr í sveitir, ok dœmum þann af skipi, er hlýtr, hvárt sem er yðvarr maðr eða várr".

Hlutir váru vígðir, ok kom upp hlutr þeira Kálfs; enn Már var þar í sveit, ok kom hans hlutr upp. Síðan stefndu þeir honum á land, ok kváðu honum illa mundu farit hafa við frænda sinn. Honum fansk fátt um; enn þar váru þau efni til, at hann hafði myrt hann. Síðan vildu þeir drepa hann; enn þat var þó ráðs tekit, at hann iðraðisk, ok gaf hálfan hluta eigu sinnar fátœkjum mǫnnum, enn annan helming frændum mannsins.

Síðan heldu þeir undan Hrísey, ok kom þá skip af hafi; þat átti Eldjárn Arnórs son kerlingarnefs ok Þórlaugar víga-Glúmsdóttur.

Þá mælti Eldjárn til Þorvarðs: "Hafið eigi Hall í gegnum haf; fullboðit er oss þó".

Þorvarðr svarar: "Hvat er annat sœmilegra, enn at hann fari með oss frændum sínum"?

Síðan gerði útnyrðing ok kalt veðr, ok heimtu þeir Þorvarðr upp akkeri sín, ok brast hnakkbandit.

Þorvarðr bað nǫkkurn sýna atgervi sína — "ok fari til austmenn", segir hann.

Þeir urðu eigi til búnir.

Hallr svarar: "Ek em eigi sparandi til, ok fáið mér snœrit".

Síðan fór hann af stakki sínum ok kafaði niðr; ok kom snœrinu í akkeris hringinn — ok fekk hann af þessu gott orð.

Síðan fluttusk þeir út hjá þeim Eldjárni, ok var akkerit á strenginum; ok hafði Hallr vǫttu á hǫndum, er hann dró akkerit.

Þá mælti maðr einn til hans: "Óhræddr mun ek fyrir þér, Hallr félagi, er þú vattar streng".

Síðan lǫgðu þeir margir gott til Halls, er áðr hǫfðu óþokkazk við hann. Síðan létu þeir í haf. Hallr var knár maðr ok liðgóðr.

Þá bar norðr at Noregi, ok sigldu suðr síðan, ok hǫfðu byr hvassan; ok sá við sker nǫkkur bát einn, ok váru á sveinar tveir, ok helt annarr skipinu, enn annarr jós.

Þá mælti Þorvarðr: "Hjálpum mǫnnum þessum, er at dauða eru komnir, ok er skip þeira fult".

Kálfr svarar: "Þú leggr oss í hættu ok várt fé".

Hann svarar: "Ek skal skip ábyrgjask; eigi áttu betra til at láta fé, enn ek".

Kálfr svarar: "Góð þykkja mér þín ráð".

Síðan skutu þeir báti, Þorvarðr ok Hallr, ok hlupu þar á, ok var þá skip sveinanna fult. Hundar tveir váru bundnir í skipinu ok fjǫtraðir við innviðu. Þorvarðr greip þann svein, er við árarnar sat, enn Hallr annan, ok helt á hundunum, ok brá þeim á knǫrrinn, ok beitti at eynni. Þorvarðr spurði hverir þeir væri.

Þeir sǫgðu at annarr héti Óspakr, enn annarr Ósvífr — "enn vit erum hundasveinar Úlfs stallara, ok hǫfum vit þetta af hundunum hlotit, ok tjáði okkr eigi at bíða, enn þá er vit kómum, váru þeir þá í brott, ok erum vit systursynir hans, ok ætluðum heim eftir þeim".

Þorvarðr mælti: "Hvat er íslenzkra manna með konungi í mestum virðingum"?

Þeir svara: "Úlfr er þar mest virðr, enn þá er annarr maðr, ok heitir járn-Skeggi".

Síðan gaf Þorvarðr þeim feldi tvá ok vápn. Síðan skildu þeir, ok heldu þeir eftir þeim konungi; ok spurðu þeir hvar hann drakk, ok kómu þar. Úlfr fagnar þeim vel ok spurði um ferðir þeira.

Þeir kváðusk komit hafa á skipi einu á váginn, — "ok eru á góðir drengir ok lífgjafar várir".

Úlfr mælti: "Hverir eru þeir"?

"Þorvarðr heitir einn, ok er Ljósvetningr, Hǫskulds son, ok annarr Hallr, ok er Ótryggs son, afrendr maðr".

Þá mæltu menn: "Ykkr myndi eigi nær fallit, er Íslendingar dugðu".

Úlfr mælti: "Gerið eigi mikit um þetta".

Skeggi heyrði þetta, ok hitti konung ok mælti: "Ek vilda at þú veittir mér lið at drepa menn þessa, er sakaðir eru við oss" — ok sagði honum allan málavǫxt.

Konungr mælti: "Þat er eigi mitt, at láta drepa mína þegna, enn þótt nǫkkurr gerisk til, þá mun yðr á því umbun verða".

Hann hitti marga menn konungs, ok gaf þeim fé til fylgis sér.

Þá mælti sveinninn Ósvífr: "Hví lætr þú svá, járn-Skeggi"?

Úlfr segir: "Hann ásakar menn þá, er ykkr hafa lið veitt".

Sveinninn svarar: "Skaltu ekki at hafask, eða þverr nú drengskaprinn þinn"?

Hann svarar: "Eigi mun ek þeira mun gera".

Sveinninn svarar: "Ilt eigu vér at þjóna yðr; mundum vér nú dauðir, ef þeir hefði eigi hjálpat oss".

Úlfr svarar: "Þetta fær ykkr mikils".

Sveinninn svarar: "Lítit megu vit, enn með Þorvarði skulu vit vera" — ok hlupu til strandar, ok sǫgðu Þorvarði hvat títt var.

Þorvarðr mælti: "Enn er vandræði um at vera, Kálfr; nú vil ek kaupa af þér skipit, enn þér gangið af, ok gjaldi vár eigi aðrir menn, enn vér munum flytja út grjót".

Kálfr svarar: "Eigi skal svá vera; eigi munum vér við þik skilja". Allir vildu þeir honum fylgja.

Skeggi hafði fengit til skip, ok hitti konung ok mælti: "Nú er liðit fengit, herra".

Konungr mælti: "Hefir þú fundit Úlf, eða hefir þú haft hans fulltingi við? þá eru vit sáttir".

Síðan hitti Skeggi Úlf, ok segir honum nauðsyn sína.

Úlfr svarar: "Vel hefir oss við þik líkat, ok munu vér þar fyrir veita þér þat er þú biðr".

Síðan kemr Skeggi fyrir konung, ok segir honum þessi orð Úlfs.

Konungr mælti: "Þá hefir hann vel við orðit, enn undir væri þér, hváru megin hann sneri at".

Nú er þar frá at segja, at Þorvarðr mælti til sveinanna: "Farið til Úlfs; endask skal oss nú".

"Skilr þá drengskap várn", segja þeir, "ok munu vér eigi við þik skiljask".

Nú fara skip á váginn, ok er þar Úlfr.

"Hvert mun hans erendi"? segir Þorvarðr.

Ósvífr mælti: "Hart mun hann at róa, ef hann vill illa".

Síðan kómu þeir at kaupskipinu ok reru kyrt, ok lǫgðu skip sín á sitt borð hvárt. Þorvarðr spurði, hverr fyrir skipum ætti at ráða.

Úlfr mælti: "Friðmenn, ok hafi þér til þess unnit".

Síðan gekk konungr út, ok sá hvat títt var, ok mælti: "Skeggi félagi, lát kyrt vera, ok leyfi ek engum manni at berjask við Úlf, enn mínir menn leggisk hendr á. Hefir þú hugat þá menn sektalausa, ok er svá fyrir mik komit".

Ok er nú eftir vitnum leitat, ok gengr Þorvarði vel. Skeggi kvað þá eigi við sik sátta.

Konungr mælti: "Ek hefi athugat málit, ok sýnisk mér sem eigi hæfi ágangr við þá, sem goldit hafa of fjár ok flýit land sitt".

Ok lætr konungr þá í friði fara.

Síðan heldu þeir til Danmerkr, ok fóru austr til Víkr; þar hitti Þorvarðr góðan dreng, er Bárðr hét, ok vingaðisk við hann, ok fekk honum í hendr Hall Ótryggsson. Enn Þorvarðr bjósk til Róms. Enn Bárðr helt skipi sínu í Austrveg, ok kómu at þeim víkingar ok buðu þeim kost, hvárt þeir vildi heldr berjask eða upp gefask ok halda lífinu, ef þeir veitti féit. Enn Bárðr kvað þat mundu sitt kjǫr at berjask eigi; ok því tóku flestir skipverjar.

Hallr svarar: "Eigi mun ek þrautarlaust upp gefask".

Bárðr mælti: "Hættum vit eigi á vald víkinga".

Hallr svarar: "Versnar nú skylduneyti mitt við stórvirkjum, ok bið þú eigi þess, ok mun ek gera þat, er ek em fúsari til" — ok tók beitiás einn ok varði ǫðrum megin borðit, ok barði á tvær hendr ok ørkumlaði menn. Ok er þat sá skipverjar hans, tóku þeir til ok vǫrðu ǫðrum megin borðit; ok hǫfðu þeir sigr kaupmenn.

Þorkell ok Brandr ok Hǫskuldr fóru til Róms með Þorvarði frænda sínum.

Nú er at segja frá Eyjólfi Guðmundarsyni, at hann undi svá illa við þat, at eigi kómu mannhefndir fyrir víg Koðráns, at hann gerði heiman fǫr sína, ok váru saman fjórir tigir manna; ok fóru norðr í Flateyjardal á Brettingsstaði. Þar bjó Þórarinn Hǫskuldsson, bróðir Þorvarðs. Þar var Einarr Arnórsson í fǫr með honum ok Einarr járn-Skeggjason.

Forni hét maðr, er farinn var til rétta — enn sá maðr var fyrir búi hans, er Þorgeirr hét — er bjó at Þverá í Fnjóskadal. Enn Ketill hét sá maðr, er farinn var ok til rétta, ok gistu þeir þar Eyjólfr, ok hǫfðu þar góðan beina.

Þá mælti bóndi: "Hvert er ætluð fǫrin"?

Eyjólfr svarar: "Frek gerask nú boðin vár Eyfirðinga, ok þarf tilfanga, ok ætla ek til Flateyjardals eftir fangi".

Bóndi svarar: "Þó skal nú mjǫk skipa virðingarmǫnnum í fǫr þessa".

Eyjólfr svarar: "Viðrkvæmilegt er, at vér farim allir frændr".

Engan hǫfðu menn grun á um ferð hans, frá því er allir váru sáttir. Eyjólfr fór nú; ok kómu þeir til Þórarins, ok gengu þar inn í hús, ok báru þegar vápn á hann ok vógu hann, ok tvá menn aðra. Ok er þeir riðu ofan yfir Vǫðlaheiði frá víginu, þá rœddu þeir um atburðinn; ok hrapaði hestr undir Eyjólfi, ok fell hann af baki; ok er hann vildi upp standa, þá var honum stirðr fótrinn, ok gekk hann haltr. Ok er menn riðu til alþingis, þá bauð hann engar sættir; enn svá var honum fótrinn stirðr, at hann mátti eigi ganga, ok reið hann í milli búða.

Þeir fundusk, Finni ok Eyjólfr. Finni spurði, hversu hann hefði fengit meinit. Hann segir honum þat.

Finni mælti: "Þess munda ek geta, at þar mundir þú eigi hafa staðizk fylgjur þeira Þorvarðs ok frænda hans, er fjandskap leggja á þik".

Eyjólfr mælti: "Ætlar þú, at þeira fylgjur sé meiri fyrir sér, enn mínar ok minna frænda"?

Finni mælti: "Ekki kveð ek at því; þó er þat reynt, ef vér spyrjum um fǫr Þorvarðs".

Hrólfr hét son Þorkels Tjǫrva sonar Þorgeirs sonar frá Ljósavatni. Hann fór með Ljósvetninga goðorð á þinginu; ok var leitat um sættir. Eyjólfr kvaðsk óráðinn til at bœta fé. Enn þeir hǫfðu búit mál til á hendr Eyjólfi með hálfan fimta tug manna. Hrólfr bað sér liðs, ok er hann fann Þorkel Geitisson, mælti hann slíkum málum við hann.

Hann svarar: "Þú mælir sannara, enn eigi nenni ek at ganga í mót Eyjólfi".

Síðan hitti Hrólfr skegg-Brodda ok mælti: "Flestum mǫnnum mun nú kunnigt mál mitt, enn hér virða menn meir afla Eyjólfs enn sannsýni; verðr mér nú reikult um þingvǫllinn, enn fæstir líta á mína nauðsyn".

Hann svarar: "Ek ætla þik ganga at liðsbón, enn hafa lítit at sǫk, ok engan tek ek af um liðveizlu við þik, enn halda mun ek réttindi þeim, er menn virðask hér at; enn ef Eyjólfr vill engu bœta, enda fáir þú engum málum fram komit, þá er laust".

Hrólfr svarar: "Eigi mun ek þik lengi þæfa um liðsbeina, enn segja mun ek þér ætlan mína. Ef ek má eigi mál fram hafa fyrir fjǫlmenni Eyjólfs, mun ek bjóða honum hólmgǫngu, hvárt hann vill við fjórða mann, eða vit eigumsk við tveir. Vilda ek þá til kjósa Einarana tvá ok Þórodd hjálm, er mér eru falastir til þungs hlutar, enn ek ætla í mót starfsmenn ok ræningja".

Skegg-Broddi mælti: "Þú ert hetja mikil, ok er þú eigi ráðlauss, ok haltu þessu fram; enn ek skal til sjá með þér, ok munu menn ráðask í mót þeim nǫfnum, ef þarf, ok má þat verða, at þú skilir eigi við með óvirðingu".

Síðan hitti skegg-Broddi Gelli vin sinn, ok segir honum þetta.

Hann svarar: "Illa læt ek yfir því, er hólmgǫngur haldask uppi, ok er þat heiðinna manna".

Skegg-Broddi mælti: "Hvers var at ván annars, ef maðr býr allilla til sitt mál, enn at menn muni þat illu gjalda — ok drepr saklausa menn á gervar sættir"?

Þetta var sagt Eyjólfi.

Hann svarar: "Fjandmaðr várr gerisk þú nú, skegg-Broddi; hefir þú nú tveim sinnum brugðizk mér".

Skegg-Broddi svarar: "Ek firrða þik ok næst á Hegranessþingi vandræðum, sem ván var at verða mundi, ef þú sektir Þorvarð ok frændr hans; þá draptu bróður hans, ok viltu þat nú engu bœta — eða hvar ætlar þú til? Eru nú tveir kostir fyrir hǫndum, láta okkr Gelli ráða ok dœma, eða hólmgǫngur munu fram fara".

Eyjólfr kvaðsk ætla, at betra muni at bœta. Þá áttu margir hlut í, ok kom þar, at manngjǫld skyldi lúka, ok galzk þat fé alt.

Ok er Þorvarðr kom sunnan frá Róm ok í Saxland, þá hittu þeir Norðmenn, ok sǫgðu þeir víg Þórarins, er orðit hafði um haustit.

Þorvarðr mælti: "Langt er nú øxanna várra í milli ok þeira Mǫðrvellinga, ok þat vilja þeir enn, at þær takisk til, ef ek kem til Íslands — ok verði nú sem Pétr postoli vill; ok þó ætla ek at betra væri, at ek kœmi eigi út aftr". Ok þat segja menn, at fáar mílur gekk hann þaðan frá, áðr hann misti auga síns af verk, enn andaðisk síðan.

Brandr fór síðan til Haralds konungs Sigurðarsonar, ok var með honum; ok svá Hallr Ótryggsson. Hann var með honum austr í Gautlandi, er Haraldr konungr barðisk við Hákon jarl Ívarsson. Ok er Haraldr vildi á brott, þá fraus skip hans inni. Þá hjoggu menn ísinn í milli skipanna.

Þá mælti Haraldr konungr: "Engi hǫggr sterklegar ísinn, enn hann Koðránsbani".

Maðr er nefndr Þormóðr, ok var Ásgeirsson, frændi Mǫðrvellinga. Hann var á skipi Magnúss konungs sonar, ok kom þá af Íslandi, ok sat um hann. Ok í því er konungr nefndi Koðránsbana, þá hljóp Þormóðr at honum, ok hjó hann banahǫgg; ok hljóp síðan á skip konungssonar. Haraldr konungr var reiðr mjǫk, ok bað leggja at þeim; ok er þeir þrengdusk at honum, þá brast ísinn, ok druknuðu margir; enn Magnús konungsson komsk á brott, enn Þormóði kom hann af landi, ok létti hann eigi fyrr, enn hann kom út til Miklagarðs, ok gekk þar á mála. Enn þeir konungr ok sonr hans sættusk síðan.