Bókastaðir

Það sumar fór Þórir Helgason utan í Skagafirði en bú hans stóð eftir á Laugalandi. Hann var vetur þann í Orkneyjum. En eftir um vorið kom hann út aftur til Íslands í Eyjafirði er þrjár vikur voru af sumri og reið þá heim til Laugalands og réð sér hjú. Reið hann eftir um sumarið til alþingis. Og svo var hann á Vöðlaþingi og héldu þeir Einar saman flokkum sínum. Hann var heima um sumarið að búsýslu sinni og fór utan um haustið og þá til Noregs litlu fyrir veturnætur og var þó í Orkneyjum þann vetur. En eftir um vorið fór hann til Íslands og fór hann alla sömu leið sem hið fyrra sumarið. Fór hann enn utan um haustið og var í Noregi þann hinn þriðja vetur og fékk sér húsaviðu. Stýrði hann skipi sínu aftur til Íslands og kom í Eyjafjörð. Fór hann þá heim til bús síns á Laugaland og bjó þar til elli og þótti vera skörungur mikill.

Á þessum hinum sama tíma sem nú var frá sagt höfðu margir höfðingjar liði heitið Guðmundi. Og þegar að þinglausnum dró gekk hann í búðir og þakkaði mönnum lið. Hann gekk og í búð Svínfellinga. Og er Guðmundur snýr utar að dyrunum þá sá hann að maður gekk í búðina og bar inn bagga og söðulreiði.

Guðmundur leit við honum og snýr að Vigfúsi Víga-Glúmssyni og mælti: " Hefir þú nokkurn þann séð að síður sé nokkurs verður en þessi maður? "

Vigfús svarar: " Eigi veit eg það þegar. "

Guðmundur mælti: " Eigi hefi eg séð þann mann er betur sé fallinn til flugumanns en sjá. "

Hann veik að honum og mælti: " Hvað heitir þú? "

" Eg heiti Þorbjörn, " segir hann, " og kallaður rindill, austfirskur að ætt. "

Guðmundur mælti: " Viltu kaupa við mig nokkuru? "

Hann svarar: " Hver ert þú? "

" Eg heiti Guðmundur og em eg Eyjólfsson. "

" Vel veit eg nú, " kvað hann. " Eg heyri sagt að flestir farsælist af þér. En fátt hefi eg til kaupa. Eg em félítill. "

Guðmundur mælti: " Mér kemur fleira en fé. Mátt þú koma norður í sumar og leita þér þar margra vista en ráð þig hvergi fyrr en þú finnur mig. "

" Eg mun koma, " segir hann.

Var þetta nú ráðið. Skildu menn svo af þinginu.

Og er þeir komu á Eyfirðinga leið var þar kominn Rindill og var allhjaldrjúgur við marga menn.

Þá mælti Guðmundur: " Hver er sá maður er nef hefir í eyra hverjum manni og falar sér misseravistir víða en ræður af enga? "

Hann svarar: " Eg heiti Þorbjörn eða viltu taka við mér Guðmundur? "

Hann kvaðst það gera ef hann vildi " því að vér þurfum marga vega manna. "

Síðan fór hann þangað til Möðruvalla og var þar um hríð.

Einn dag mælti Guðmundur við hann: " Mun nú eigi ráð að þú takir til sýslu? "

Hann lét það vel fallið. Var honum nú fenginn ljár og sló hann.

Guðmundur mælti: " Eigi muntu þessu verki vanur vera eða þykir þér nokkuð hægra að ríða til laugar um daga? "

Hann kvað það víst enn hægra vera.

Svo fór enn fram og eitt sinn mælti Guðmundur við Rindil: " Nú er á þá leið Þorbjörn að nokkuð er á höndum. Eg vildi hafa nokkuð fyrir mitt og er enn eigi örvænna að eg geri þig tignum mönnum kunnan. Og mun það annaðhvort að þér mun verða að því gæfa eða gæfuþrot. "

Þorbjörn mælti: " Þessu muntu ráða en hugað mun mér um að gæta lífs míns. Og treysta vil eg því að eg mun vera þér trúr. En ef hætta er í sendiförum og viljir þú þær fyrir mig leggja þá mun eg um njósna en í áræði em eg eigi trúr. "

" Þó má vera að oss komi í hald, " segir Guðmundur. " Eg mun nú leggja fyrir þig stórræði er eg berst fyrir. Maður er nefndur Þorkell og er kallaður hákur er býr norður í Ljósavatnsskarði. Hann vil eg hafa að dauðamanni. Þangað vil eg þig senda að njósna fyrir mér því að eg mun brátt eftir sækja. "

Þorbjörn svarar: " Því mun eg heita þér að eg mun þér trúr að njósna slíkt er þú vilt. En eigi rétti eg hendur mínar til að vinna á Þorkatli. "

Guðmundur mælti: " Eg mun setja til ráðið. Þú skalt hverfa héðan í brott en eg mun fá þér í hendur hesta tvo, magra og baksára, og þar með klyfjar á og ostar í vorskinni. Þú skalt fara Hellugnúpsskarð og svo ofan í Bárðardal. Er nú á hallæri en hvalreiðarár er mikið norður um Tjörnes. En þú ert engum mönnum jafnlíkur sem þeim er komið hafa vestan úr Hálfdanartungum og skaltu látast þaðan vera. Still þú svo til að þú komir til Þorkels í vondu veðri og lát vesallega og gakk eigi í brott. Taktu steina úr læk og lát vera jafnmarga sem menn eru fyrir og hefi eg það til marks því að eg ætla mér þangað. "

Síðan fór Rindill og kom til Öxarár í drápviðri miklu.

Þorkell var úti og mælti: " Hver er sjá maðurinn eða hví komstu hér eða hvert skaltu fara eða hvar áttu heima? "

Hann svarar: " Eg heiti Þórhallur og bý eg vestur í Hálfdanartungum og fer eg til hvalkaupa. En því kom eg hér að mér þótti mál að hvílast og mun eg deyja hér undir húsagarði þínum úti ef eg má eigi inn komast. Og mun það þykja illt að vita svo mikill garpur sem þú ert. "

Þorkell svarar: " Lítið er oss um ókunniga menn því að vér eigum lítt vingað við stórhöfðingjana en vitum ógjörla hvert erindi hvers í verður. "

Hann svarar: " Þykir þér eg grunsamlegur vera? Enda mun eg hér niður leggjast ef þú lætur mig eigi inn. "

Þorkell svarar: " Eg á sel skammt héðan og vertu þar í nótt. "

Hann segir: " Eigi geng eg feti framar. "

Skalf hann þá mjög.

Þorkell mælti: " Mjög vesallega lætur þú og lát sjá hestana. "

Hann gerði svo; tók ofan kláfana og voru hestarnir baksárir og fóthrumir.

Þorkell mælti: " Satt muntu segja og langan veg muntu til kominn og vera kotbóndi nokkur því að þesslegur er varningur þinn og ber inn reiðinginn fretkarl. "

Hann kvaðst það gjarna vilja.

Þorkell var kvongaður maður. Þorgerður hét kona hans.

Hún tók til orða: " Hvern leiðir þú eftir þér þar herjans soninn? "

Hann svarar: " Eigi sýnist mér sjá maður bráðhættlegur og eigi nenni eg að hann deyi undir görðum mínum og sé mér það í brigsli fært. "

Hún svarar: " Gjörla skil eg nú að þú ert feigur. Nú lát hann orna sér og fær hann síðan til sels vors. "

Rindill svarar: " Eigi mun eg fara að geipan þinni. Hlíta mun eg og því er Þorkell bauð. "

Síðan var hún allæf í orðum við hann en Rindill svaraði henni illa. Tók nú að nátta.

Þá mælti Þorkell: " Sit hér hjá mér Þórhallur. Sé eg að konur hafa þungan hug til þín. "

En eftir mat fór gesturinn að sofa og svo Þorkell og lá hann í lokrekkju en gesturinn þar utar frá. Konur fóru eigi í rekkju.

Þorkell spurði: " Hví ferð þú eigi í rekkju húsfreyja? "

Hún svarar: " Eg trúi verr gestinum en þú. "

Þorkell svarar: " Þungt er þér til hans. "

Síðan sofnaði Þorkell og hvíldi Guðrún dóttir hans hjá honum. Hún var þá fjögurra vetra. Og er myrkt var orðið reis Rindill upp og skaut frá lokum. En ekki þótti honum gagn í er konurnar voru á gangi ef þeir Guðmundur kæmu. En Þorkell hafði lokið aftur lokrekkjuna.

Húsfreyja gekk eftir gólfi utar í öndina og mælti: " Var svo þó " og lét fyrir lokurnar.

Og vaknaði Þorkell við og mælti: " Hvað er nú húsfreyja? "

" Slíkt sem grunaði að gesturinn vill svíkja þig og hefir látið frá lokur. "

Rindill mælti: " Mikinn fjandskap sýnir þú við mig nær sem að gjöldum kemur. "

Þorkell mælti: " Eigi mun gáð hafa verið að setja fyrir lokurnar. "

Síðan sofnaði hann.

Og er stund leið þá skreiddist Rindill úr rúmi sínu og skaut frá lokum og mælti við sjálfan sig: " Enn mun Þorkell dyljast við. "

Gekk hann þá í skálann og svaf Þorkell þá og þegar jafnskjótt sprettur Rindill upp og heyrði þá hundgá og að menn riðu að bænum. Hann hljóp út þegar og hafði klæði sín í fangi sér en sjálfur var hann nökkviður og fór úti í klæðin.

Síðan drifu menn að bænum og inn í húsin. Var þar kominn Guðmundur og þeir tuttugu saman. Og við gnýinn og vopnabrak vaknaði Þorkell og varð eigi ráðrúm til að fara í brynju sína en höggspjót tók hann í hönd sér en setti hjálm á höfuð sér. Mjólkurketill stóð í húsinu í horninu og var þröngt.

Þá mælti Guðmundur: " Það er nú ráð Þorkell að sýna sig Guðmundi og skríða eigi í hreysi. "

Þorkell svaraði: " Nú skal eg víst sýna mig þér Guðmundur. Og eigi komstu fyrr en eg ætlaði. Eða hverja leið fóruð þér hingað? "

Hann svarar: " Eg fór Brynjubrekku og Hellugnúpsskarð. "

Þorkell mælti: " Þú hafðir bratta leið og erfiða og trautt kann eg að ætla hversu rassinn mundi sveitast og erfitt hafa orðið í þessi ferð. "

Síðan hljóp hann fram með brugðið sverð og hjó þegar til Guðmundar en hann hopaði undan. Þorkell lét sem hann sæi engan nema Guðmund í atsókninni. Menn báru vopn á Þorkel en hann varðist hraustlega og fengu menn sár af honum.

Þorsteinn hét maður og kallaður hinn rammi. Hann gekk mest í móti Þorkatli og varð hann sár mjög því að margir voru um einn. Hann var eigi að óákafari þó að iðrin lægju úti. Guðmundur hopaði undan og hrataði í mjólkurketilinn.

Það sá Þorkell og hló að og mælti: " Nú kveð eg rassinn þinn hafi áður leitað flestra lækjanna annarra en mjólkina hygg eg hann eigi fyrr drukkið hafa. Enda ráðst þú nú hingað og finnumst við ef þú þorir því að nú liggja úti iðrin mín. Þar hefir þú jafngjarn á verið er þig lysti þessa. "

Síðan drápu þeir hann.

Þá mælti Guðmundur: " Vill húsfreyja tilbeina vorn að Þorkell sé jarðaður? "

Hún svaraði: " Það vil eg víst eigi og verðið á brottu sem fyrst og betra þykir mér hjá honum dauðum en hjá yður lífs. "

Síðan fóru þeir á brott og hittu Einar Konálsson. Hann fagnaði Guðmundi vel og spurði tíðinda.

Guðmundur mælti: " Veginn segi eg Þorkel hák. "

Einar svarar: " Eigi þarf að sökum að spyrja. Ætla eg nú að þú munt taka með fé þínu og bjóða Ljósvetningum fébætur. "

Og síðan var fundur settur og kom þar Guðmundur og Einar Konálsson og þeir synir Þorgeirs, Tjörvi og Höskuldur.

Einar mælti: " Spurt munuð þér nú hafa líflát Þorkels og munu það margir kalla eigi fyrir sakleysi. En Guðmundur vill yður bætur bjóða og stinn manngjöld en ekki er þess að vænta að Guðmundur flýi land sitt. Mun hann og um kyrrt sitja. "

Höskuldur sagði: " Það er nú fram komið er þér hafið lengi um setið. Og ótrúlegar munu sættir vorar verða þótt Guðmundur hafi nú ríki mikið. "

Tjörvi svaraði: " Eigi er það mitt ráð að neita fébótunum. "

Síðan greiddi Guðmundur fram féið og voru sáttir að kalla.

Rindill fór heim með Guðmundi og lét hann vel yfir honum. Ekki var hann þó þokkaður af alþýðu.

Þeir bræður í Gnúpufelli voru bundnir í tengdum við Þorkel hák. Eilífur átti Þórdísi skáldkonu. Hann var maður mikill og sterkur og bogmaður góður. Laungetinn var hann.

Brúni átti Álfdísi Koðránsdóttur og voru þær bræðrungar og Þórlaug kona Guðmundar Atladóttir. En móðir Þorkels háks var Guðríður er Þorgeir goði átti en eigi Hjalti Eiríksson og hennar móðir var dóttir Hrólfs Ingjaldssonar í Gnúpufelli. Og var frændsemi með þeim Þorkatli og þeim bræðrum í Gnúpufelli.

Hlenni hinn spaki bjó í Saurbæ. Þeir voru bræðrasynir og Þorgeir goði. Hlenni var þá blindur og gamall.

Þar kom að að menn riðu til leiðar. Guðmundur var vanur að ríða fjölmennur. Hann fór út frá garði. En þeir er ofan riðu fóru hið efra með ánni og hittust í ákveðnum stað. Menn voru þá mettir og voru rekin heim hross og kom eigi hestur Rindils. Guðmundur bað leita hestsins.

Rindill svaraði: " Það hæfir að aðrir menn leiti hests míns en eg veit hvar er og ríðið fyrir. "

Guðmundur hafði virðing mikla á honum og hélt hann vel og mælti: " Far þú sem eg vil. "

En engi vildi sinn hest láta fyrir honum. Þeir Guðmundur riðu fyrir en Rindill var eftir og maður einn hjá honum og fóru til matar þegar hesturinn var fundinn. Rindill hafði skyr og mataðist skjótt því að skyrið var þunnt og riðu síðan út frá garði og svo í skóginn. Þá hleyptu menn í móti þeim og var þar kominn Eilífur og maður með honum, þar varð fátt af kveðjum, og setti þegar kesjuna á Rindil miðjan en skyrið sprændi úr honum og upp á Eilíf. En förunautur Rindils sagði Guðmundi. Hann varð við óður og sneri þegar ferðinni eftir þeim en fékk mann til að helga leið.

Þeir Brúni urðu varir við og sneru aftur en þeir Eilífur sneru í Saurbæ. Hlenni var úti og bjó ferð húskarls síns en hann skyldi fara í Seljadal með kálfa.

Þeir sögðu honum hvað þeir höfðu gert og biðja hann ásjá " því að Guðmundur vill hafa líf okkart og ríða hér eftir. "

Hlenni svarar: " Hvað er til saka Eilífur eða hefir þú skotið Rindil? "

" Já, " segir hann, " og hefir Guðmundur því reiðst. "

Hlenni mælti: " Lítill mannskaði en eg má lítið traust veita en þó gangið þið inn og verjist innan. "

Og svo gerðu þeir.

Síðan komu þeir Guðmundur í túnið og kvöddust þeir Guðmundur og Hlenni.

Guðmundur mælti: " Eru þeir hér ódáðamennirnir hjá þér Hlenni, Eilífur og förunautur hans? "

" Hér eru þeir, " segir hann, " og þykir mér engi harmsaga þótt Rindill sé dauður. "

Guðmundur mælti: " Ger þú annaðhvort að þú sel þá fram ella munum vér brenna upp bæinn. Engum skal hlýða að drepa heimamenn mína. "

Hlenni svaraði: " Vera má það að nú megir þú gera slíkt sem þú vilt en verið mundi það hafa fyrr meir að fjölrætt mundi í héraðinu ef þú gerðir mér óvirðing. En þann veg er mér um gefið að betra þykir mér að þeir séu eigi fyrir augum mér drepnir nú og vil eg senda þá í Eyrarskóg. "

Guðmundur segir: " Viltu því heita að þeir komi þar? Þá mun eg þann kost taka því að jafnt þykir mér heit þín sem handsöl annarra manna. "

Síðan gekk Hlenni inn og mælti: " Nú er Guðmundur hér kominn og vill hafa líf þitt en eg hefi enga mótstöðu. "

Eilífur svarar: " Slíks er að von og skal eg út ganga. "

Þá mælti Hlenni: " Þú skalt eigi hvata að því. En lítið mun verða undanbragð. Nú skuluð þið fara yfir í Eyrarskóg með þeim hætti að í sínu hripi skal vera hvor ykkar og bera á ykkur gras en þá skal liggja kálfur á hvorum ykkrum. En þó má vera að Guðmundur sjái eigi þetta undanbragð fyrir reiði sakar. En ef þig ber skjótt fram hjá þá kipp þú þegar knappinum úr hripsgrindinni. Enn mun auðna ráða. "

Og er hann kom yfir á og í skóginn þá drifu þeir Guðmundur í móti þeim.

Þá mælti Guðmundur: " Hví eru þeir Eilífur svo seinir? "

Hann svarar: " Eg ætla að þeim þyki eigi til öls boðið en þó voru þeir búnir er eg fór. "

Og er hann kom fram hjá þeim þá hljóp hann þegar aftur hjá hestinum og hleypti þeim niður úr hripunum en þeir hlupu þegar í skóginn og til Gnúpufells.

Þá mælti Guðmundur: " Nú erum vér villtir. Þeir hafa verið í hripunum. Og sé eg nú eftir hversu hesturinn sté fast að grjótinu er hófarnir lögðust fyrir. Nú mun Hlenni eigi þykjast logið hafa og er hann vitur maður. Enda snúum nú eftir þeim. "

Síðan komu þeir í Gnúpufell og gengu að dyrum. En hurðir voru aftur og stóð Eilífur fyrir innan hurð með skeyti sín.

Þá mælti Guðmundur: " Sel þú fram, Brúni, Eilíf ódáðamanninn ella munum vér leggja eld að bænum. "

Hann svarar: " Þá skal hart eftir ganga og kynlegt er að þér sýnist að hafa stórvirki á vorum frændum og leita eftir svo frekt um menn slíka er einskis eru verðir. "

Guðmundur mælti að eldinn skyldi að bera. Þá var svo gert.

Þá gekk kona til hurðarinnar og mælti: " Má Guðmundur heyra mál mitt? "

Hann kveðst heyra " eða er Þórlaug þar? Og er einsætt að ganga út. "

Hún svarar: " Eigi mun eg skilja við Álfdísi frændkonu mína en hún mun eigi skilja við Brúna. "

" Ef þú vilt kjósa heldur að deyja við skömm hér en lifa með mér með sæmd og virðingu þá skal þó verkið eigi fyrir farast. "

Þá gekk maður í dyrnar ungur og mælti: " Hvort má Guðmundur heyra mál mitt? "

Hann kvaðst heyra " eða er Halldór þar sonur minn? "

Hann kvað svo vera.

Guðmundur mælti: " Gakk þú út frændi. "

Hann svarar: " Eigi þarftu þess mig að eggja því að þér skal engi verri en eg ef móðir mín brennur hér inni. "

Síðan áttu menn hlut að við Guðmund að hann gerði eigi svo mikla óhæfu. Og svo varð að hann lét teljast og fór í brottu. Síðan varð aldrei vel með þeim. Guðmundur sat yfir metorðum mestum í héraðinu.

Það barst að eitt sinn að Guðmund dreymdi draum mikinn.

Síðan fór hann á fund Drauma-Finna norður í Kaldakinn undir Fell og mælti: " Draum vil eg segja þér er fyrir mig bar. "

Hann svarar: " Óþökk er mér á öllum komum þínum fyrir sakar harma vorra. "

Guðmundur mælti: " Engi kemur grimmd til þessa og þigg að mér fingurgull. "

Hann tók við og mælti: " Hvað dreymdi þig? "

Hann svaraði: " Eg þóttist ríða norður um Ljósavatnsskarð og er eg kom gagnvert bænum að Öxará þá sýndist mér höfuð Þorkels háks á aðra hönd hjá mér þá er að bænum vissi. Og er eg reið norðan sat höfuðið á annarri öxl mér þeirri er þá horfði við bænum. Nú stendur mér ótti af þessu. "

Finni mælti: " Sjá þykist eg fyrirburð þenna. Það hygg eg að hvert sinn er þú ríður norður og norðan komi þér í hug víg Þorkels háks en frændur hans sitja hér í hverju húsi og mun þér ótti af því standa. En því skiptist það á öxlum þér að svo ber bæinn við. Og ekki kemur mér það á óvart að nær stýrt verði nokkurum þínum frændum. "

Síðan reið Guðmundur á brott og norður í sveitir til þingmanna sinna og gisti á Tjörnesi og var honum skipað í öndvegi en innar frá honum var skipað Ófeigi Járngerðarsyni.

Og er borðin komu fram þá setti Ófeigur hnefann á borðið og mælti: " Hversu mikill þykir þér hnefi sjá Guðmundur? "

Hann mælti: " Víst mikill. "

Ófeigur mælti: " Það muntu ætla að afl muni í vera? "

Guðmundur mælti: " Eg ætla það víst. "

Ófeigur segir: " Mikið muntu ætla að högg verði af? "

Guðmundur segir: " Stórum mikið. "

Ófeigur segir: " Það muntu ætla að saka muni? "

Guðmundur mælti: " Beinbrot eða bani. "

Ófeigur svarar: " Hversu mundi þér sá dauðdagi þykja? "

Guðmundur mælti: " Stórillur og eigi mundi eg vilja þann fá. "

Ófeigur mælti: " Sittu þá eigi í rúmi mínu. "

Guðmundur segir: " Það skal og vera, " og settist öðrum megin.

Það fannst á að Ófeigur vildi þar mest vera metinn en skipaði áður öndvegið en sveifst einskis sjálfur þess er honum í hug kom.

Kona hét Þórhildur og kölluð Vaðlaekkja og bjó að Naustum. Hún var forn í lund og vinur Guðmundar mikill.

Guðmundur fór á fund hennar og mælti: " Forvitni er mér á því mikil hvort nokkur mannhefnd mun fram koma fyrir Þorkel hák. "

Hún svarar: " Kom þú í öðru sinni að hitta mig eina saman. "

Síðan liðu stundir. Og einn morgun reið Guðmundur heiman snemma einn saman til Vaðla og var Þórhildur úti og gyrð í brækur og hafði hjálm á höfði og öx í hendi.

Síðan mælti hún: " Far þú nú með mér Guðmundur. "

Hún fór ofan til fjarðarins og gerðist heldur þrýstileg. Hún óð út á vaðlana og hjó hún fram öxinni á sjóinn og þótti Guðmundi það enga skipan taka.

Síðan kom hún aftur og mælti: " Eigi ætla eg að menn verði til að slá í mannhefndir við þig og muntu sitja mega í sæmd þinni. "

Guðmundur mælti: " Nú vildi eg að þú vissir hvort synir mínir munu undan komast. "

Hún segir: " Nú gerir þú mér meira fyrir. "

Síðan óð hún út á vaðlana og hjó hún í sjóinn og varð af brestur mikill og blóðigur allur sjórinn.

Síðan mælti hún: " Það ætla eg Guðmundur að nær stýrt verði einhverjum syni þínum. Og mun eg þó nú eigi oftar þraut til gera því að engan veg kostar mig það lítið og munu hvorki tjóa við ógnir né blíðmæli. "

Guðmundur mælti: " Eigi mun eg þessa þraut oftar fyrir þig leggja. "

Síðan fór Guðmundur heim og sat í virðingu sinni.

Og er leið á ævi hans þá er þess getið að maður hét Þórhallur, góður bóndi. Hann bjó þar í Eyjafirði. Hann dreymdi draum og fór norður á fund Finna. Hann var í dyrum úti.

Þórhallur mælti: " Draum vildi eg að þú réðir Finni þann er mig hefir dreymt. "

Finni mælti: " Far þú í brott sem skjótast og vil eg eigi heyra draum þinn " og rak aftur hurðina og mælti: " Far þú og seg Guðmundi á Möðruvöllum ellegar skal þig með vopnum brott reka. "

Síðan fór hann í brott og á Möðruvöllu. En Guðmundur var riðinn um daginn út eftir héraði og var heim von um kveldið. Einar bróðir hans lagðist niður og sofnaði. Hann dreymdi það að oxi gengi upp eftir héraðinu, skrautlegur og hyrndur mjög, og kom á Möðruvöllu og gekk til hvers húss er var á bænum og síðast til öndvegis og féll þar niður dauður.

Síðan mælti Einar: " Slíkt mun fyrir miklum tíðindum og eru þetta mannafylgjur. "

Þá kom Guðmundur heim og var það siður hans að koma til hvers húss er var á bænum og er hann gekk til öndvegis þá lagðist hann upp og talaði við Þórhall. Sagði hann Guðmundi draum sinn og eftir það réttist Guðmundur upp og var þá fram kominn matur. Mjólk var heit og voru í steinar.

Þá mælti Guðmundur: " Eigi er heitt. "

Þórlaug mælti: " Kynlega er þá " og heitti steinana aftur.

Síðan drakk Guðmundur og mælti: " Eigi er heitt. "

Þórlaug mælti: " Eigi veit eg nú Guðmundur hvar til kemur heitfengi þitt. "

Og enn drakk hann og mælti: " Ekki er heitt. "

Þá hneig hann á bak aftur og var þegar andaður.

Þá mælti Þórlaug: " Mikil tíðindi og munu víða spyrjast. En engi maður skal taka á honum. Grunað hefir Einar oft eftir minni tíðindi. "

Síðan kom Einar þar og veitti honum nábjargir og umbúnað.

Einar mælti: " Eigi hefir draumur þinn Þórhallur lítinn kraft. Og það hefir Finni séð á þér að sá væri feigur er þú segðir drauminn og þess unni hann Guðmundi. Og kaldur hefir hann nú verið innan er hann kenndi sín eigi. "

Síðan tóku synir Guðmundar hins ríka fé eftir hann, Eyjólfur og Koðrán. Var Koðrán manna vænstur, efnilegur og vinsæll. Hann óx upp með Hlenna. Halldór Guðmundarson var þá utan farinn. Hann féll í Brjánsorustu. Eyjólfur vildi einn hafa föðurleifð sína og unni eigi jafnaðar bróður sínum. Eyjólfur var vænn maður og mikill.

En er Koðrán var fullkominn að aldri beiddist hann fjárskiptis við Eyjólf en hann svaraði: " Eigi vil eg hafa tvíbýli á Möðruvöllum og eigi rísa upp fyrir þér. "

Síðan hitti Koðrán Hlenna fóstra sinn og sagði honum svo búið " og mun eigi sannleg vörnin ef eg skal rænast arfinum? "

Hlenni svarar: " Eigi kemur mér óvart ofsinn Eyjólfs en eigi ræð eg að þú dæmir þig sjálfur af arfinum heldur ger þú hús út frá garði á Möðruvöllum. "

Og það var ráð haft.

En það ráð samdist svo síðan að Koðrán bjó í Möðrufelli. Einar Arnórsson bjó þá að Hrafnagili, vitur maður, göfugur og ættstór. Eyjólfur var ríkastur maður fyrir norðan land.

Þorvarður Höskuldsson Þorgeirssonar bjó þá að Fornastöðum í Fnjóskadal. Hann var fyrir þeim Ljósvetningum. Hann var vitur maður og stilltur vel og nokkuð aldraður. Eyjólfur sendi menn á fund hans og bauð honum heim til sín og þann kost tók hann.

Eyjólfur tók vel við honum og mælti: " Undir þínum þokka þykir mér mest af þínum frændum og þótt fátt hafi verið um með oss af hinum fyrrum atburðum þá vil eg nú vingast við þig og skalt þú þiggja að mér stóðhest. Þessi er hér bestur í héraðinu. "

Þorvarður svarar: " Þiggja mun eg hestinn og haf þökk fyrir og hlýða mun okkur ef eigi spilla aðrir menn um. "

Hann fór heim síðan.

Höskuldur hét sonur Þorvarðs. Hann var mikill maður og sterkur og uppvöðslumaður mikill.

Þorkell hét maður. Hann bjó að Veisu. Hann var Hallgilsson. Móðir hans hét Solveig Þórðardóttir. Þórður var bróðir Þorgeirs að Ljósavatni. Með honum var að uppfæðslu Höskuldur Þorvarðsson.

Gunnsteinn hét maður er bjó að Ljósavatni Þórðarson. Brandur hét son hans. Hann var jafnaldri Höskulds og voru báðir með Þorkatli og áttu mikið lag við Þveræinga.

Þorvarður Höskuldsson var maður óafskiptinn um málaferli. Hann bauð nær jafnaði enda gekk eigi af því. Þeir fóstbræður voru skaplíkir og urðu híbýlin skærusöm. En fátt var með þeim frændum, Þorvarði og Höskuldi, því að þeir voru óskaplíkir frændur í sumum háttum.

Maður hét Ísólfur og bjó norður á Tjörnesi. Þingmaður var hann Eyjólfs Guðmundarsonar. Friðgerður hét dóttir hans. Hún var kona væn, ættgóð og sköruleg, sýslumaður mikill. Grímseyingur einn, ungur og frálegur, gerðist til og slóst á tal við hana.

En föður hennar gast eigi að því, hitti hana og mælti: " Eigi er mér um vistir þínar hér lengur til þess að í því aukist vor ósæmd. Nú sendi eg þig til Eyjólfs vinar míns og mun hann vel við þig gera. "

Hún svarar: " Það er vænlegt ráð. "

Síðan fór hún og maður með henni. Og er þau komu á Fornastaði til Þorvarðs gerði veðráttu illa.

Þá mælti Þorvarður: " Aldrei þykir mér óvænna að snúa norður aftur. "

Hún svarar: " Þann veg er mér um farið síðan eg fór norðan að eigi komi eg þar svo búið. Þorsteinn heitir maður og er kallaður drafli. Hann býr á Draflastöðum. Hann er nú norður og mun eg vera þar meðan óveðráttan batnar eigi. "

Þorvarður svarar: " Eg hefi nú og um rætt slíkt er mér sýnist. En eigi kemur mér óvart að þessu sé misráðið. "

Síðan fór hún ofan í dalinn og á Draflastaði og var vel við henni tekið. Þetta fréttist brátt. Veisusynir spurðu og þetta og sóttu þangað leika og bar saman tal þeirra fóstbræðra og Friðgerðar og fór hún þangað og var þar.

Þess er getið að skip kom út í þetta mund norður og það ætlaði að fara tvívegis. Þeir fóstbræður fóru til skips og könnuðust við kaupmenn.

Þá mælti Höskuldur: " Það höfum við ætlað félagar að fá yður tveim mönnum fleira en áður. "

Stýrimaður svarar: " Er eigi það þá ráð Höskuldur? "

Hann svarar: " Það er í ætlan ef kostur er. "

Stýrimaður svarar: " Þess skal víst kostur. "

Þeir tóku sér fari og fóru síðan heim.

Og er þeir voru mjög búnir þá heimtu þeir Þorkel á tal.

Þá mælti Höskuldur: " Við fóstbræður ætlum utan að fara en við viljum fá þér í hendur sókn og vörn mála þeirra er okkur snerta og höfum þar votta við. "

Þorkell svarar: " Fátt hefi eg í móti ykkur látið en varla sýnist mér þetta vandalaust og kann mart til þess að bera. En þó skuluð þið þessu ráða. "

Gekk þetta nú fram. Þeir fóru utan og voru vel virðir.

En Friðgerður var eftir og þótti vera kona sæmileg og allmikill gleðimaður og samdi sig mjög í háttum með ungum mönnum og var verkmaður mikill og umsýslumaður.

Hún kom eitt sinn að máli við Þorkel.

" Svo er sem þú veist, " segir hún, " að eg hefi haft umönnun hér og verknað en nú fellur mér það allt þyngra því að vöxtur minn er í þrútnan og þyngist heldur gangan. Eg hefi eigi þurft annarra hér til en nú þykir mér þess ráðs þurfa er svo ber til. Eg em nú kona eigi heil. "

Þorkell svarar: " Hver veldur því? "

Hún kvað Brand valda því.

Þorkell svarar: " Þó hefir hann þetta óvinlega gert og sagt mér ekki til. Er mér þetta vandséð mál. Hefir hér verið gleðivist mikil en þú kona eigi fálynd. Og veit eg ekki hvort hann veldur þessu eða aðrir hleypimenn þó að eigi séu jafnríflegir sem Brandur. Og þykir mér þeim ólið veitt fóstbræðrum ef þá skal sanna gera að þessu. "

Hún fékk af þessu mikla ógleði og fór til föður síns. Honum eyddist skjótt fé. Og kvað hún sína ferð óþekkilega orðið hafa sem von var að.

Hann svarar: " Eigi hefir vel orðið enda var eigi góðu ráði til að bregða. "

Ísólfur gerði ferð sína á fund Þorkels og vissi hann gjörla að hann var kominn þar til reitingar en eigi til bótar.

Hann brá Þorkatli þegar á tal og mælti: " Það er undir för minni að eg vildi að þú greiddir málið Friðgerðar og sómir yður það vel að eigi standi hér illt af sem von er að hermingar muni vera. Mæli eg til þess að hún sé með þér og mun eg leggja fé fyrir hana. En sættast ætla eg á málið og vera hægur í biðum og mun eg eigi mæla til framar en að vér séum eigi ræntir sannindum. "

Þorkell svarar: " Saklaus em eg um þetta mál. Er dóttir þín kona eigi fálynd og eigi einn líklegri en annar til þokka með henni. "

Síðan fór Ísólfur á brott, reið leið sína og fór á fund Eyjólfs Guðmundarsonar á Möðruvöllu og var þar vel við honum tekið.

Brá hann Eyjólfi á tal og mælti: " Ekki mun þér til virðingar mitt erindi en þó ætlum vér til þinnar ásjá, þingmenn þínir. Virðum vér svo að gild svívirðing sé í þeirra tiltæki, Fnjóskdæla. Hafa sumir hlaupist á brott af landi er vér ætlum hlut í hafa þessu máli en þeir svara engu til er nú eru fyrir mál settir. Stóð það svo í fyrstu til að eg ætlaði að senda dóttur mína á fund yðvarn og firra hana svo ámæli vondra manna en þeir heftu ferð hennar, Brandur og Höskuldur, og dvöldu hana til svívirðingar. "

Eyjólfur svarar: " Þetta er illa við komið. Eg vildi víst undan eira við Ljósvetninga en þó ert þú nú illa við kominn. Ætla eg ráð að hún fari hingað til mín. Má eg eigi aka undan öllum fæti en svo mun þá þykja ef þetta er kyrrt. "

Ísólfur svarar: " Þann veg mun virt vera að eigi haldið þér sæmdum nema til hlutist yður tignari menn. "

" Eg mun við máli taka, " segir Eyjólfur, " þótt eigi sé vandalaust og lát fylgja henni til mín. Mun eg þó lítilþægur að yfirbót. Vænti eg að Þorvarði fari best ef hans ráð eru höfð en lítillar sæmdar vænti eg að öðrum þeim er hér eiga hlut í. "

Tókust þeir nú í hendur og seldi Ísólfur honum málið.