Bókastaðir

Þat er sagt frá þeim brœðrum, þá er þeir váru ungir, at Guðmundr átti sér fóstra skǫllóttan, ok unni hann honum mikit.Þat er sagt frá þeim bræðrum, þá er þeir váru ungir, at Guðmundr átti sér fóstra sköllóttan, ok unni hann honum mikit. Ok einn dag svaf hann úti í sólskini, ok settist mý mart á skalla honum, enn Guðmundr rakaði á brott með hendi sinni; ok þótti honum sem fóstra sínum myndi mein at verða.

Einarr mælti: "Hǫgg þú til øxi þinni, vinr, í skalla karlsins".Einarr mælti: "Högg þú til öxi þinni, vinr, í skalla karlsins".

Hann gerði svá; skallinn blœddi, enn mýit hófst upp;skallinn blæddi, enn mýit hófst upp; enn karlinn vaknaði ok mælti: "Erfitt er nú, Guðmundr, er þú vinnr á mér".

Hann svarar: "Nú finn ek í fyrsta sinni, at ráðin Einars eru eigi af heilu við mik; má vera at at því komi oftar".

Ok heldr eldist þeim hér langr óþokki af.

Einarr fann nú Þóri ok segir honum frá viðskiftum þeira Guðmundar; kveðst nú vant við kominn fyrir frændsemis sakir ok svá fyrir gerðar sakir.

Síðan riðu menn til þings allfjǫlmennir;Síðan riðu menn til þings allfjölmennir; var nú um sættir leitat. Þórir kvaðst ætla, at hann myndi seint bœtr fram leggja fyrir þetta mál;Þórir kvaðst ætla, at hann myndi seint bætr fram leggja fyrir þetta mál; enn Guðmundr lét sér ok ekki betr falla enn sekt hans; var Guðmundr miklu fjǫlmennari.var Guðmundr miklu fjölmennari. Ok eitt sinn spyrr Einarr Þóri á þinginu, hverja meðferð hann ætlaði at hafa — "eða hví ætlar þú at Guðmundr þingi svá fast um þetta, ok kann vera at honum þykki þér framarlega talat hafa áðr"?

Þórir mælti: "Eigi hefi ek varorðr verit við Guðmund, sem margir aðrir; enn auðsætt er nú, at hann ætlar at vér munim engi fǫng í móti hafa".enn auðsætt er nú, at hann ætlar at vér munim engi föng í móti hafa".

Einarr mælti: "Hvat berst þú fyrir"?

Þórir mælti: "Þat er ætlan mín, þá er vér komum til lǫgbergis, at bjóða honum hólmgǫngu, ok mætti þá mýkjast ofsi hans".Þórir mælti: "Þat er ætlan mín, þá er vér komum til lögbergis, at bjóða honum hólmgöngu, ok mætti þá mýkjast ofsi hans".

Einarr svarar: "Þat er erendi gott, enn eigi lítilmannlegt".

Þat var venja þeira brœðra, Guðmundar ok Einars, er þeir váru á alþingi, at þeir gengu til tíða báðir saman, ok sátu sunnan undir kirkju; enn flokkr Einars stóð vestr frá þeim, enn Guðmundar flokkr austr; var svá, hvárt er var í millum þeira mart eða fátt.Þat var venja þeira bræðra, Guðmundar ok Einars, er þeir váru á alþingi, at þeir gengu til tíða báðir saman, ok sátu sunnan undir kirkju; enn flokkr Einars stóð vestr frá þeim, enn Guðmundar flokkr austr; var svá, hvárt er var í millum þeira mart eða fátt. Þórir Helgason sat næst Einari, enn næst Guðmundi sat Vigfúss víga-Glúmsson, ok váru nǫkkurir félagar hans á þingi.Þórir Helgason sat næst Einari, enn næst Guðmundi sat Vigfúss víga-Glúmsson, ok váru nökkurir félagar hans á þingi. Margir menn leituðu um sættir með þeim Guðmundi ok Þóri; ok gerði þat ekki, því at Guðmundr vildi eigi annat enn sjálfdœmi sitt, enn Þórir vildi eigi fé bjóða.ok gerði þat ekki, því at Guðmundr vildi eigi annat enn sjálfdæmi sitt, enn Þórir vildi eigi fé bjóða.

Einn dag at lǫgbergi, þá er menn hǫfðu lokit þar lǫgskilum at mæla, þá spurði Þórir Helgason, hvárt Guðmundr væri at lǫgbergi.Einn dag at lögbergi, þá er menn höfðu lokit þar lögskilum at mæla, þá spurði Þórir Helgason, hvárt Guðmundr væri at lögbergi. Hann kvaðst þar vera.

Þá mælti Þórir: "Vinir várir margir ok gǫfgir menn hafa lagt ámæli við mik um málaferli okkur, ok veita mér ámæli fyrir þat, at ek vil eigi fé bjóða fyrir sakar þær, er þú hefir á hendr mér;Þá mælti Þórir: "Vinir várir margir ok göfgir menn hafa lagt ámæli við mik um málaferli okkur, ok veita mér ámæli fyrir þat, at ek vil eigi fé bjóða fyrir sakar þær, er þú hefir á hendr mér; skal nú eigi lengr svá fram fara; skal ek nú bjóða þér því betr sem ek hefi lengr frestat — ok vil ek bjóða þér handsǫl mín ok gerð Einars bróður þins".skal ek nú bjóða þér því betr sem ek hefi lengr frestat — ok vil ek bjóða þér handsöl mín ok gerð Einars bróður þins".

Guðmundr svarar: "Engum manni ann ek at gera um þessi mál, nema sjálfum mér; ætla ek nú at þú skulir vita, at þér Hǫrgdœlar hafið lengi haft tvímæli á, hvárr okkarr væri ríkari".ætla ek nú at þú skulir vita, at þér Hörgdælar hafið lengi haft tvímæli á, hvárr okkarr væri ríkari".

Þórir mælti hátt: "Eigi mun ek enn láta þrjóta boðin við þik, Guðmundr, því at ek veit at þér þykkir annat miklu stórlegar við mik enn um haframerkinguna Þóris akrakarls; því at ek veit at þú kennir mér þat er margir mæla — ok eru þó eigi aðrir minna af valdir — at ek hafi mælt raglega um þik; vil ek þat nú reyna, hvárt þetta eru sannmæli eða eigi, því at ek vil skora á þik til hólmgǫngu, at þú komir á þriggja nátta fresti í hólm þenna, er liggr í Øxará ok menn hafa áðr vanir verit á hólm at ganga; ok berjumst þar, svá sem forn lǫg liggja til; ætla ek, áðr enn þeim fundi lúki, at fœrast skal af tvímælit, hvárt sannara er, at þú sér maðr snjallr ok vel hugaðr, eða sé hinn veg, sem vér hǫfum áðr orðum til komit ok allmargir hafa sagt fyrir oss, at þú sér eigi snjallr".Þórir mælti hátt: "Eigi mun ek enn láta þrjóta boðin við þik, Guðmundr, því at ek veit at þér þykkir annat miklu stórlegar við mik enn um haframerkinguna Þóris akrakarls; því at ek veit at þú kennir mér þat er margir mæla — ok eru þó eigi aðrir minna af valdir — at ek hafi mælt raglega um þik; vil ek þat nú reyna, hvárt þetta eru sannmæli eða eigi, því at ek vil skora á þik til hólmgöngu, at þú komir á þriggja nátta fresti í hólm þenna, er liggr í Öxará ok menn hafa áðr vanir verit á hólm at ganga; ok berjumst þar, svá sem forn lög liggja til; ætla ek, áðr enn þeim fundi lúki, at færast skal af tvímælit, hvárt sannara er, at þú sér maðr snjallr ok vel hugaðr, eða sé hinn veg, sem vér höfum áðr orðum til komit ok allmargir hafa sagt fyrir oss, at þú sér eigi snjallr". Þá var mikit óp gert at orðum hans; enn menn skildu óhappalaust í þat sinni at lǫgbergi.enn menn skildu óhappalaust í þat sinni at lögbergi.

Þeir brœðr, Guðmundr ok Einarr, gengu þat kveld til aftansǫngs, sem þeir váru vanir;Þeir bræðr, Guðmundr ok Einarr, gengu þat kveld til aftansöngs, sem þeir váru vanir; ok var Guðmundr allkátr.

Enn eftir um nóttina, þá er heldr tók at morna, vaknar Vigfúss viga-Glúmsson ok mælti til Guðmundar: "Lítt sefr þú í nótt; hyggr þú eigi gott til hólmgǫngunnar við Þóri, eða hvern veg ætlar þú at fara með málum þínum"?hyggr þú eigi gott til hólmgöngunnar við Þóri, eða hvern veg ætlar þú at fara með málum þínum"?

Guðmundr svarar: "Smátt bregðr slíkt svefni mínum, enn ráðit hefi ek skjótan órskurð um þetta mál okkart Þóris, því at hann bauð mér þat, er ek átta honum at bjóða; ætla ek at hamingja ok góð málaefni muni skifta með okkr hólmgǫngunni; ætla ek mál vera at fœra af hendi illmælit".ætla ek at hamingja ok góð málaefni muni skifta með okkr hólmgöngunni; ætla ek mál vera at færa af hendi illmælit".

Vigfúss mælti: "Nú mun ek því víð bregða — er ek hefi eigi fyrri náð víð þik at tala, Guðmundr — at ek mun vera maðr miklu vitrari enn þú, fyrir því at ek sé at þú ert verr enn dáðlauss; enn ek kann þér gott ráð hér til, þat er virðing þín má vaxa víð, enn þú munt verða í engri mannhættu; muntu eigi þurfa neinu til at kosta, enn hafa þó af málum þat er þú vill".

Guðmundr leit víð honum ok mælti: "Nú er enn komin gautan þín, eða hvat þykkist þú sjá kunna í þessu máli, er ek sé eigi"?

Vigfúss svarar: "Ek mun ganga til lǫgbergis í dag;Vigfúss svarar: "Ek mun ganga til lögbergis í dag; síðan mun ek skora til hólmgǫngu Einar bróður þinn, at hann berist nú við mik í dag;síðan mun ek skora til hólmgöngu Einar bróður þinn, at hann berist nú við mik í dag; skal ek veita formæli þar at, miklu freklegar enn víð þik var mælt, ef Einarr vill eigi berjast við mik; skortir þar eigi nógar sakar til minnar handar við hann, er þess er óhefnt, at Einarr rak oss fǫður minn af Þverárlandi af allri mannvirðingu;skortir þar eigi nógar sakar til minnar handar við hann, er þess er óhefnt, at Einarr rak oss föður minn af Þverárlandi af allri mannvirðingu; ok horfir Einari engum mun betr hólmgangan við mik, enn þér við Þóri. Nú látum hann fyrst hafa hvikunar rúmit, ef svá er, at hann þorir eigi á hólm at ganga; enn ef hann berst við mik, þá mun ek drepa hann; enn hǫfðingjarnir munu leita annars, enn þit brœðr séð hǫggnir niðr á þingi báðir".enn höfðingjarnir munu leita annars, enn þit bræðr séð höggnir niðr á þingi báðir".

Guðmundr mælti: "Slíka menn getr varla til vitrleiks, sem þú ert, þótt menn eigi margra góðra kosti".

Vigfúss mælti: "Láttu nú eigi finna á þér feginleikinn; því at ef Einarr finnr af vizku sinni, at skift er skapi þínu, þá mun hann hitta bragð til at þetta ráð komi eigi upp".

Ok um daginn, þá er þeir gengu til tíða, sátu þeir þá enn í rúmum sínum. Guðmundr var hljóðr, ok mælti ekki orð, ok hafði hǫfuðit í feldi sínum.Guðmundr var hljóðr, ok mælti ekki orð, ok hafði höfuðit í feldi sínum. Enn þar varð lítill atburðr; barn eitt hvarflaði þar á hellunum fyrir Guðmundi ok fretaði; enn sumir menn hlógu at. Enn er Einarr ok Þórir kómu til búðar, þá mælti Einarr við Þóri: "Hvern veg leizt þér á Guðmund bróður minn við kirkjuna"?

Hann mælti: "Svá sem ek vilda, ok þótti mér hann eigi hefja hǫfuðit hátt;Hann mælti: "Svá sem ek vilda, ok þótti mér hann eigi hefja höfuðit hátt; ok mun hann vera því hryggvari, er meir dregr at óvirðing hans, þeiri er hann á fyrir hǫndum".ok mun hann vera því hryggvari, er meir dregr at óvirðing hans, þeiri er hann á fyrir höndum".

Einarr mælti: "Eigi sýndist mér svá; í gær at aftansǫng þá þótti mér hann láta allglaðlega, enn var þó hryggr raunar;í gær at aftansöng þá þótti mér hann láta allglaðlega, enn var þó hryggr raunar; enn nú sýndist hann hljóðr — enn sáttu eigi at fellrǫggvarnar hrœrðust, er hann hló?enn nú sýndist hann hljóðr — enn sáttu eigi at fellröggvarnar hrærðust, er hann hló? Nú munu þeir hitt hafa ráð nǫkkut, er oss mun illu gegna, ef fram kemr, ok skal eigi þess bíða;Nú munu þeir hitt hafa ráð nökkut, er oss mun illu gegna, ef fram kemr, ok skal eigi þess bíða; ok skal nú þegar ganga á fund Guðmundar, ok lúka málum þar sem framast má koma".

Síðan gengu þeir Einarr til búðar Guðmundar, ok mælti Einarr: "Þat er erendi mitt hingat, sem maklegt er, at ek vil sætta ykkr Þóri; ok hefi ek komit honum til þess, at hann vill bjóða þér sjálfdœmi, svá sem þú hefir áðr beitt, um mál ykkur ǫll".Síðan gengu þeir Einarr til búðar Guðmundar, ok mælti Einarr: "Þat er erendi mitt hingat, sem maklegt er, at ek vil sætta ykkr Þóri; ok hefi ek komit honum til þess, at hann vill bjóða þér sjálfdæmi, svá sem þú hefir áðr beitt, um mál ykkur öll".

Þá laut Vigfúss at Guðmundi ok mælti: "Nú hefir þú eigi gætt at bera af þér feginleikinn, ok hefir Einarr nú fundit af spekt sinni gleði þína; enn þó er nú einsætt at þiggja þenna kost, er svá er vel boðit".

Margir tóku undir ok fluttu þetta erendi með Einari. Síðan lét Guðmundr koma til sín hǫfðingja ok vini sína, þá er honum hǫfðu áðr liði heitit;Síðan lét Guðmundr koma til sín höfðingja ok vini sína, þá er honum höfðu áðr liði heitit; ok varð til þess fundar allfjǫlment.ok varð til þess fundar allfjölment. Síðan handsalaði Þórir Guðmundi sjálfdœmi.Síðan handsalaði Þórir Guðmundi sjálfdæmi.

Þá mælti Guðmundr: "Ek geri á hǫnd Þóri hundrað silfrs, ok veit ek at þat eru stinn manngjǫld;Þá mælti Guðmundr: "Ek geri á hönd Þóri hundrað silfrs, ok veit ek at þat eru stinn manngjöld; ok kveð ek þess vert. Þú skalt ok sekr, ok vera utan þrjá vetr svá sem fjǫrbaugsmaðr;Þú skalt ok sekr, ok vera utan þrjá vetr svá sem fjörbaugsmaðr; enn fyrir hvern vetr, ef þú ert hér á landi, skaltu gjalda hundrað silfrs".

Svá kom þar orðrómr á, at Guðmundr hafi haft enn mesta sœmdarhlut af málum þessum.Svá kom þar orðrómr á, at Guðmundr hafi haft enn mesta sæmdarhlut af málum þessum.

Þat sumar fór Þórir Helgason utan í Skagafirði, enn bú hans stóð eftir á Laugalandi. Hann var vetr þann í Orkneyjum. Enn eftir um várit kom hann út aftr til Íslands í Eyjafirði, er þrjár vikur váru af sumri; ok reið þá heim á Laugaland, ok réð sér hjú; ok reið eftir um sumarit til alþingis. Ok svá var hann á Vǫðlaþingi, ok heldu þeir Einarr saman flokkum sínum.Ok svá var hann á Vöðlaþingi, ok heldu þeir Einarr saman flokkum sínum. Hann var heima um sumarit at búsýslu sinni, ok fór utan um haustit, ok þá til Noregs, litlu fyrir vetrnætr; ok var þó í Orkneyjum þann vetr. Enn eftir um várit fór hann til Íslands, ok fór alt á sǫmu leið sem et fyrra sumar.Enn eftir um várit fór hann til Íslands, ok fór alt á sömu leið sem et fyrra sumar. Þórir fór utan um haustit, ok var í Noregi þann vetr, ok fekk sér húsaviðu; ok stýrði skipi sínu aftr til Íslands, ok kom í Eyjafjǫrð;ok stýrði skipi sínu aftr til Íslands, ok kom í Eyjafjörð; fór þá heim til bús síns á Laugaland, ok bjó þar til elli ok þótti skǫrungr mikill.fór þá heim til bús síns á Laugaland, ok bjó þar til elli ok þótti skörungr mikill.

Á þessum enum sama tíma, sem nú var frá sagt, hǫfðu margir hǫfðingjar liði heitit Guðmundi.Á þessum enum sama tíma, sem nú var frá sagt, höfðu margir höfðingjar liði heitit Guðmundi. Ok þegar at þinglausnum dró, gekk hann í búðir ok þakkar mǫnnum lið.Ok þegar at þinglausnum dró, gekk hann í búðir ok þakkar mönnum lið. Hann gekk í búð Svínfellinga; ok er Guðmundr snýr utar at dyrunum, þá sá hann at maðr gekk í búðina ok bar inn bagga ok sǫðulreiði.ok er Guðmundr snýr utar at dyrunum, þá sá hann at maðr gekk í búðina ok bar inn bagga ok söðulreiði.

Guðmundr leit við honum, ok snýr at Vigfúsi ok mælti: "Hefir þú nǫkkurn þann sét, er síðr sé nǫkkurs verðr enn þessi maðr"?Guðmundr leit við honum, ok snýr at Vigfúsi ok mælti: "Hefir þú nökkurn þann sét, er síðr sé nökkurs verðr enn þessi maðr"?

Vigfúss svarar: "Eigi veit ek þat þegar".

Guðmundr mælti: "Eigi hefi ek sét þann mann, at betr sé fallinn til flugumanns".

Hann veik at honum ok mælti: "Hvat heitir þú"? "Ek heiti Þorbjǫrn", segir hann, "ok kallaðr rindill, austfirzkr at ætt"."Ek heiti Þorbjörn", segir hann, "ok kallaðr rindill, austfirzkr at ætt".

Guðmundr mælti: "Viltu kaupa við mik nǫkkuru"?Guðmundr mælti: "Viltu kaupa við mik nökkuru"?

Hann svarar: "Hverr ertu"? "Ek heiti Guðmundr ok er Eyjólfsson". "Vel veit ek nú", kvað hann. "Ek heyri sagt, at flestir farsælist af þér; enn fátt hefi ek til kaupa; ek em félítill".

Guðmundr mælti: "Fleira kemr mér enn fé; máttu nú koma norðr þangat í sumar á leið vára, ok leita þá til margra vista, enn ráð þik hvergi; enn ek mun þá til koma". Þetta var nú ráðit; ok riðu menn af þingi; ok kómu þeir á Eyfirðinga leið. Þar kom Rindill, ok var allhjaldrjúgr við marga.

Þá mælti Guðmundr: "Hverr er sá maðr, er nef hefir í eyra hverjum manni ok falar til ýmissa vista, enn ræðr enga"?

Hann svarar: "Ek heiti Þorbjǫrn, eða viltu taka við mér, Guðmundr"?Hann svarar: "Ek heiti Þorbjörn, eða viltu taka við mér, Guðmundr"?

Hann kvaðst þat gera mundu, ef hann vildi — "því at vit þurfum marga vega manna".

Síðan fór hann þangat, ok var þar um hríð.

Ok einn dag mælti Guðmundr: "Mun nú eigi ráð, at þú takir til sýslu"?

Hann lét þat vel fallit; ok var honum fenginn ljár, ok sló hann.

Guðmundr mælti: "Eigi muntu þessu verki vanr vera, eða þykki þér nǫkkut hœgra at ríða með til laugar um daga"?Guðmundr mælti: "Eigi muntu þessu verki vanr vera, eða þykki þér nökkut hægra at ríða með til laugar um daga"?

Hann kvað þat enn hœgra.Hann kvað þat enn hægra.

Svá fór enn fram, at eitt sinn mælti Guðmundr: "Nú er á þá leið, Þorbjǫrn, at nǫkkut er á hǫndum;Svá fór enn fram, at eitt sinn mælti Guðmundr: "Nú er á þá leið, Þorbjörn, at nökkut er á höndum; ek vilda hafa nǫkkut fyrir mitt, ok er eigi ørvænt at ek gera þik tignum mǫnnum kunnan;ek vilda hafa nökkut fyrir mitt, ok er eigi örvænt at ek gera þik tignum mönnum kunnan; ok er annathvárt, at þér mun verða at því gæfa eða gæfu þrot".

Þorbjǫrn mælti: "Þessu muntu fyrir trúnaði þínum ráða, enn hugat mun mér at gæta lífs míns;Þorbjörn mælti: "Þessu muntu fyrir trúnaði þínum ráða, enn hugat mun mér at gæta lífs míns; ok treysta vil ek því, at ek mun þér trúr; enn ef hætta er í sendifǫrum, ok vilir þú þær fyrir mik leggja, þá mun ek um njósna, enn til áræðis em ek eigi trúr".ok treysta vil ek því, at ek mun þér trúr; enn ef hætta er í sendiförum, ok vilir þú þær fyrir mik leggja, þá mun ek um njósna, enn til áræðis em ek eigi trúr". "Þó má vera at oss komi at haldi", segir Guðmundr, "ok mun ek nú leggja fyrir þik stórræði, er ek berumst fyrir. Maðr er nefndr Þorkell ok er kallaðr hákr, ok býr norðr í Ljósavatnsskarði; hann vil ek hafa at dauðamanni; þangat vil ek þik senda at njósna fyrir mér, því at ek mun brátt eftir sœkja".þangat vil ek þik senda at njósna fyrir mér, því at ek mun brátt eftir sækja".

Þorbjǫrn svarar: "Því mun ek heita þér, at ek mun þér trúr at njósna slíkt er þú vill — enn eigi rétti ek hendr mínar at vinna á Þorkatli".Þorbjörn svarar: "Því mun ek heita þér, at ek mun þér trúr at njósna slíkt er þú vill — enn eigi rétti ek hendr mínar at vinna á Þorkatli".

Guðmundr mælti: "Ek mun setja til ráðit. Þú skalt hverfa heðan í brott, enn ek mun fá þér í hendr hesta tvá magra ok baksára, ok þar með kláfa á, ok osta í ok várskinn. Þú skalt fara Hellugnúpsskarð ok ofan í Bárðardal; er nú á hallæri, enn hvalreiðarár er mikit norðr um Tjǫrnes, enn þú ert engum manni jafnlíkr, sem þeim er komit hafa vestan ór Hálfdanartungum, ok skaltu látast þaðan vera;er nú á hallæri, enn hvalreiðarár er mikit norðr um Tjörnes, enn þú ert engum manni jafnlíkr, sem þeim er komit hafa vestan ór Hálfdanartungum, ok skaltu látast þaðan vera; still þú svá til, at þú komir til Þorkels í vándu veðri; ok lát vesallega, ok gakk eigi á brott. Tak steina ór lœk, ok lát vera jafnmarga sem menn eru fyrir, ok hefi ek þat til marks, því at ek ætla mér þangat".Tak steina ór læk, ok lát vera jafnmarga sem menn eru fyrir, ok hefi ek þat til marks, því at ek ætla mér þangat".

Síðan fór Rindill, ok kom til Øxarár í drápveðri miklu.Síðan fór Rindill, ok kom til Öxarár í drápveðri miklu.

Þorkell var úti ok mælti: "Hverr er sá maðrinn, eða hví komtu hér, eða hvert skaltu fara, eða hvar áttu heima"?

Hann svarar: "Ek heiti Þórhallr, ok bý ek vestr í Hálfdanartungum, ok fer ek til hvalkaupa; enn því kom ek hér, at mér þótti mál at hvílast; ok mun ek deyja undir húsum þínum úti, ef ek má eigi inn ganga; ok mun þat þykkja ilt at vita, svá mikill garpr sem þú ert".

Þorkell svarar: "Lítit er oss um ókunna menn, því at vér eigum lítt vingað við stórhǫfðingja, enn vitum ógerla, hvert erendi hvers í verðr".Þorkell svarar: "Lítit er oss um ókunna menn, því at vér eigum lítt vingað við stórhöfðingja, enn vitum ógerla, hvert erendi hvers í verðr".

Hann svarar: "Þykki þér ek grunsamlegr vera? enda mun ek hér niðr leggjast, ef þú lætr mik eigi inn".

Þorkell svarar: "Ek á sel skamt heðan; vertu þar í nótt" Hann segir: "Eigi geng ek feti framar". Hann skalf mjǫk.Hann skalf mjök.

Þorkell mælti: "Mjǫk vesallega lætr þú, ok lát sjá hestana".Þorkell mælti: "Mjök vesallega lætr þú, ok lát sjá hestana".

Hann gerði svá, ok tók ofan kláfana; váru hestarnir baksárir ok fóthrumir.

Þorkell mælti: "Satt muntu segja; langan veg ertu til kominn, ok muntu vera kotbóndi nǫkkurr, því at þesslegr er varningr þinn;langan veg ertu til kominn, ok muntu vera kotbóndi nökkurr, því at þesslegr er varningr þinn; ok ber inn reiðinginn, fretkarl".

Hann kvaðst þat gjarna vilja.

Þorkell var kvángaðr maðr. Þorgerðr hét kona hans; hon tók til orða: "Hvern leiðir þú eftir þér þar, herjanssoninn"?

Hann svarar: "Eigi sýnist mér sjá maðr svá bráðhættlegr, enn eigi nenni ek at hann deyi undir gǫrðum mínum, ok sé mér þat í brigzli fœrt".Hann svarar: "Eigi sýnist mér sjá maðr svá bráðhættlegr, enn eigi nenni ek at hann deyi undir görðum mínum, ok sé mér þat í brigzli fært". Hon svarar:

"Gerla skil ek nú at þú ert feigr; nú lát hann orna sér, ok fari síðan til sels várs".

Rindill svarar: "Eigi mun ek fara at geipun þinni; hlíta mun ek ok því, er Þorkell bauð".

Síðan var hon allœf í orðum við hann, enn Rindill svaraði henni illa;Síðan var hon allæf í orðum við hann, enn Rindill svaraði henni illa; tók nú at nátta.

Þá mælti Þorkell: "Sit hér hjá mér, Þórhallr; sé ek at konur hafa þungan hug til þín".

Enn eftir mat fór gestr at sofa, ok svá Þorkell; ok lá hann í lokrekkju, enn gestrinn utar frá. Konur fóru eigi í rekkju.

Þorkell spurði: "Hví ferr þú eigi í rekkju, húsfreyja".

Hon svarar: "Ek trúi verr gestinum enn þú".

Þorkell svarar: "Þungt er þér til hans". Síðan sofnaði hann; ok hvíldi Guðrún dóttir hans hjá honum; hon var fjǫgurra vetra.hon var fjögurra vetra. Ok er myrkt var orðit, reis Rindill upp ok skaut frá lokum; síðan gekk húsfreyja eftir gólfi ok utar í ǫndina, ok mælti: "Varð svá þó" — ok lét fyrir lokurnar.síðan gekk húsfreyja eftir gólfi ok utar í öndina, ok mælti: "Varð svá þó" — ok lét fyrir lokurnar. Þorkell vaknaði ok mælti: "Hvat er nú, húsfreyja"? "Slíkt sem mik grunaði", segir hon, "at gestrinn vill svíkja þik, ok hefir skotit frá lokum".

Rindill mælti: "Mikinn fjandskap sýnir þú við mik, hve nær sem at gjǫldum kemr".Rindill mælti: "Mikinn fjandskap sýnir þú við mik, hve nær sem at gjöldum kemr".

Þorkell mælti: "Eigi mun gát hafa verit at setja fyrir lokurnar.

Síðan sofnaði hann.

Ok er stund leið, skreiddist Rindill ór rúmi sínu ok skaut frá lokunum, ok mælti: "Enn mun Þorkell dyljast við" — ok gekk í eldhúsit; ok svaf Þorkell þá. Ok þegar jafnskjótt sprettr Rindill upp, ok heyrði þá hundgá ok at menn riðu at bœnum.Ok þegar jafnskjótt sprettr Rindill upp, ok heyrði þá hundgá ok at menn riðu at bænum. Hann hljóp út þegar ok hafði fǫt sín í fangi sér, enn sjálfr var hann nakinn, ok fór nú í klæðnað.Hann hljóp út þegar ok hafði föt sín í fangi sér, enn sjálfr var hann nakinn, ok fór nú í klæðnað.

Síðan drifu menn at bœnum, ok inn í húsin;Síðan drifu menn at bænum, ok inn í húsin; var þar kominn Guðmundr ok þeir tuttugu saman. Ok við gnýinn ok vápnabrak vaknaði Þorkell, ok varð eigi ráðrúm til at fara í brynju sína; enn hǫggspjót tók hann í hǫnd sér, enn setti hjálm á hǫfuð sér.enn höggspjót tók hann í hönd sér, enn setti hjálm á höfuð sér. Mjólkrketill stóð í húsinu í horninu, ok var þrǫngt.Mjólkrketill stóð í húsinu í horninu, ok var þröngt.

Þá mælti Guðmundr: "Þat er nú ráð at sýna sik, ok skríða eigi í hreysi".

Þorkell svarar: "Nú skal ek víst sýna mik þér, Guðmundr, ok eigi komtu fyrr enn ek ætlaða, eða hverja leið fóru þér hingat"?

Hann svarar: "Ek fór Brynjubrekku ok Hellugnúpsskarð.

Þorkell mælti: "Þú hafðir bratta leið ok erfiða; ok trautt kann ek at ætla, hversu rassinn mundi sveitast ok erfitt hafa orðit í þessi ferð".

Síðan hljóp hann fram með brugðit sverð, ok hjó þegar til Guðmundar; enn hann hopaði undan. Þorkell lét sem hann sæi engan nema Guðmund í atsókninni. Menn báru vápn á Þorkel; enn hann varðist hraustlega, ok fengu menn sár af honum.

Þorsteinn hét maðr ok kallaðr enn rammi; hann gekk mest í móti Þorkatli, ok varð hann sárr mjǫk, því at margir váru um einn;hann gekk mest í móti Þorkatli, ok varð hann sárr mjök, því at margir váru um einn; ok var hann eigi at óákafari, þó at iðrin lægi úti. Guðmundr hopaði undan, ok hrataði í mjólkrketilinn; þat sá Þorkell ok hló at, ok mælti: "Nú kveð ek at rassinn þinn hafi áðr leitat flestra lœkjanna annarra, enn mjólkina hygg ek hann eigi fyrr drukkit hafa; enda ráðst þú hingat, Guðmundr; úti liggja nú iðrin mín".Guðmundr hopaði undan, ok hrataði í mjólkrketilinn; þat sá Þorkell ok hló at, ok mælti: "Nú kveð ek at rassinn þinn hafi áðr leitat flestra lækjanna annarra, enn mjólkina hygg ek hann eigi fyrr drukkit hafa; enda ráðst þú hingat, Guðmundr; úti liggja nú iðrin mín".

Síðan drápu þeir hann.

Þá mælti Guðmundr: "Vill húsfreyja tilbeina várn, at Þorkell sé jarðaðr"?

Hon svarar: "Þat vil ek víst eigi, ok verðið á brottu sem fyrst; ok betra þykki mér hjá honum dauðum, enn hjá yðr lífs".

Síðan riðu þeir á brott, ok hittu Einar Konálsson. Hann fagnaði Guðmundi vel, ok spurði tíðenda.

Guðmundr mælti: "Veginn segi ek þér Þorkel hák".

Einarr svarar: "Eigi þarf at sǫkum at spyrja;Einarr svarar: "Eigi þarf at sökum at spyrja; ætla ek nú at þú munir taka við fé þínu ok bjóða Ljósvetningum fébœtr".ætla ek nú at þú munir taka við fé þínu ok bjóða Ljósvetningum fébætr".

Síðan var fundr settr; ok kom þar Guðmundr ok Einarr Konálsson, ok þeir synir Þorgeirs, Tjǫrvi ok Hǫskuldr.ok kom þar Guðmundr ok Einarr Konálsson, ok þeir synir Þorgeirs, Tjörvi ok Höskuldr.

Einarr mælti: "Spurt munu þér nú hafa líflát Þorkels, ok munu þat margir kalla eigi fyrir sakleysi; enn Guðmundr vill yðr bœtr bjóða ok stinn manngjǫld, enn eigi er þess at vænta, at Guðmundr flýi land sitt;enn Guðmundr vill yðr bætr bjóða ok stinn manngjöld, enn eigi er þess at vænta, at Guðmundr flýi land sitt; mun hann ok um kyrt sitja".

Hǫskuldr segir: "Þat er nú fram komit, er þér hafið lengi um setit;Höskuldr segir: "Þat er nú fram komit, er þér hafið lengi um setit; ok ótrúlegar munu sættir várar verða, þótt Guðmundr hafi nú ríki mikit".

Tjǫrvi svarar: "Eigi mun þat mitt ráð, at neita fébótunum".Tjörvi svarar: "Eigi mun þat mitt ráð, at neita fébótunum".

Síðan greiddi Guðmundr fram féit; ok váru sáttir at kalla.

Rindill fór heim með Guðmundi, ok lét hann vel yfir honum; ekki var hann þó þokkaðr af alþýðu.

Þeir brœðr í Gnúpufelli váru bundnir í tengdum við Þorkel hák.Þeir bræðr í Gnúpufelli váru bundnir í tengdum við Þorkel hák. Eilífr átti Þórdísi skáldkonu; hann var maðr mikill ok sterkr, ok bogmaðr góðr; laungetinn var hann.

Brúni átti Álfdísi Koðránsdóttur; ok váru þær brœðrungar ok Þorlaug Atladóttir, kona Guðmundar.ok váru þær bræðrungar ok Þorlaug Atladóttir, kona Guðmundar. Enn móðir Þorkels háks var Guðríðr, er Þorgeirr goði átti, ok hennar móðir var dóttir Hrólfs Ingjaldssonar í Gnúpufelli; ok var frændsemi með þeim Þorkatli ok þeim brœðrum í Gnúpufelli.ok var frændsemi með þeim Þorkatli ok þeim bræðrum í Gnúpufelli.

Hlenni enn spaki bjó þá í Saurbœ;Hlenni enn spaki bjó þá í Saurbæ; þeir váru brœðra synir ok Þorgeirr goði.þeir váru bræðra synir ok Þorgeirr goði. Hlenni var þá blindr ok gamall.

Þar kom at um sumarit, at menn riðu til leiðar. Guðmundr var vanr at ríða fjǫlmennr, ok fór út frá garði;Guðmundr var vanr at ríða fjölmennr, ok fór út frá garði; enn þeir er ofan riðu, fóru et neðra með ánni ok hittust í ákveðnum stað. Menn váru þá mettir, ok váru rekin heim hross; ok kom eigi hestr Rindils. Guðmundr bað leita hestsins.

Rindill svarar: "Þat hœfir eigi, at aðrir menn leiti hests míns;Rindill svarar: "Þat hæfir eigi, at aðrir menn leiti hests míns; enn ek veit hvar er, ok ríðið fyrir".

Guðmundr hafði virðing mikla á honum ok helt hann vel, ok mælti: "Far þú, sem ek vil".

Enn engi vildi sinn hest láta fyrir honum. Þeir Guðmundr riðu fyrir, enn Rindill var eftir ok maðr einn hjá honum; ok fóru til matar, þegar hestrinn var fundinn. Rindill hafði skyr, ok mataðist skjótt, því at skyrit var þunt; ok riðu síðan út frá garði, ok svá í skóginn. Þá hleyptu menn á móti þeim, ok var þar kominn Eilífr ok maðr með honum. Þar varð fátt af kveðjum, ok setti Eilífr þegar kesjuna á Rindil miðjan; enn skyrit sprændi ór honum ok upp á Eilíf. Enn fǫrunautr Rindils sagði Guðmundi.Enn förunautr Rindils sagði Guðmundi. Hann varð óðr við, ok sneru þegar ferðinni eftir þeim; enn fekk mann til at helga leið.

Þeir Brúni urðu varir við, ok sneru aftr; enn þeir Eilífr sneru í Saurbœ.enn þeir Eilífr sneru í Saurbæ. Hlenni var úti ok bjó ferð húskarls síns; enn hann skyldi fara í Seljadal með kálfa.

Þeir sǫgðu honum, hvat þeir hǫfðu gert, ok biðja hann ásjár — "því at Guðmundr vill hafa líf okkart, ok ríðr hér eftir oss".Þeir sögðu honum, hvat þeir höfðu gert, ok biðja hann ásjár — "því at Guðmundr vill hafa líf okkart, ok ríðr hér eftir oss".

Hlenni svarar: "Hvat er til saka, Eilífr, eða hefir þú skotit Rindil"? "Já", segir hann, "ok hefir Guðmundr því reiðst".

Hlenni mælti: "Lítill mannskaði, enn ek má lítit traust veita, enn þó gangit þit inn ok verist innan".

Ok svá gerðu þeir.

Síðan kómu þeir Guðmundr í túnit, ok kvǫddust þeir Guðmundr ok Hlenni.Síðan kómu þeir Guðmundr í túnit, ok kvöddust þeir Guðmundr ok Hlenni.

Guðmundr mælti: "Eru þeir hér óðáðamennirnir hjá þér, Hlenni, Eilífr ok fǫrunautr hans"?Guðmundr mælti: "Eru þeir hér óðáðamennirnir hjá þér, Hlenni, Eilífr ok förunautr hans"? "Eru þeir hér", segir hann, "ok þykki mér engi harmsaga, þótt Rindill sé dauðr".

Guðmundr mælti: "Ger þú annat hvárt, at þú sel þá fram, ella munu vit brenna upp bœinn; engum skal hlýða at drepa heimamenn mína".Guðmundr mælti: "Ger þú annat hvárt, at þú sel þá fram, ella munu vit brenna upp bæinn; engum skal hlýða at drepa heimamenn mína".

Hlenni svarar: "Vera má þat, at nú megir þú gera slíkt sem þú vill, enn verit myndi þat hafa fyrr meir, at fjǫlrœtt myndi í heraðinu, ef þú gerðir mér óvirðing: enn þann veg er mér um gefit, at betra þykki mér at þeir sé eigi fyrir augum mér drepnir nú;Hlenni svarar: "Vera má þat, at nú megir þú gera slíkt sem þú vill, enn verit myndi þat hafa fyrr meir, at fjölrætt myndi í heraðinu, ef þú gerðir mér óvirðing: enn þann veg er mér um gefit, at betra þykki mér at þeir sé eigi fyrir augum mér drepnir nú; ok vil ek senda þá í Eyrarskóg".

Guðmundr segir: "Viltu því heita, at þeir komi þar, þá mun ek þann kost taka, því at jafnt þykki mér heit þín sem handsǫl annarra manna".Guðmundr segir: "Viltu því heita, at þeir komi þar, þá mun ek þann kost taka, því at jafnt þykki mér heit þín sem handsöl annarra manna".

Síðan gekk Hlenni inn ok mælti: "Nú er Guðmundr hér kominn, ok vill hafa líf þitt, enn ek hefi enga mótstǫðu".Síðan gekk Hlenni inn ok mælti: "Nú er Guðmundr hér kominn, ok vill hafa líf þitt, enn ek hefi enga mótstöðu".

Eilífr svarar: "Slíks er at ván, ok skal ek út ganga".

Þá mælti Hlenni: "Þú skalt eigi hvata at því, enn lítit mun verða undanbragðit. Nú skulu þit fara yfir í Eyrarskóg með þeim hætti, at í sínu hripi skal vera hvárr ykkarr ok bera á ykkr gras; enn þá skal liggja kálfr á hvárum ykkrum; enn þó má vera at Guðmundr sjái eigi þetta undanbragð fyrir reiði sakar. Enn ef þik berr skjótt fram hjá, þá kipp þú þegar knappinum ór hripsgrindinni: enda mun þá auðna ráða". Svá var um búit, sem Hlenni mælti; ok er húskarlinn kom yfir á ok í skóginn, þá drifu þeir Guðmundr í móti þeim.

Þá mælti Guðmundr: "Hví eru þeir Eilífr svá seinir"?

Hann svarar: "Ek ætla at þeim þykki eigi til ǫls boðit, enn þó váru þeir búnir er ek fór".Hann svarar: "Ek ætla at þeim þykki eigi til öls boðit, enn þó váru þeir búnir er ek fór".

Ok er hann kom fram hjá þeim, þá hljóp hann þegar aftr hjá hestinum ok hleypti þeim niðr ór hripunum; enn þeir hlupu þegar í skóginn ok til Gnúpufells.

Þá mælti Guðmundr: "Nú eru vér stiltir; þeir hafa verit í hripunum, ok sé ek nú eftir, hversu hestrinn sté fast at grjótinu, er hófarnir lǫgðust fyrir;þeir hafa verit í hripunum, ok sé ek nú eftir, hversu hestrinn sté fast at grjótinu, er hófarnir lögðust fyrir; nú mun Hlenni eigi þykkjast logit hafa, ok er hann vitr maðr — enda snúum nú eftir þeim".

Síðan kómu þeir í Gnúpufell ok gengu at dyrum; enn hurðir váru aftr, ok stóð Eilífr fyrir innan hurð með skeyti sín.

Þá mælti Guðmundr: "Sel þú fram, Brúni, Eilíf ódáðamanninn, ella munu vér leggja eld at bœnum".Þá mælti Guðmundr: "Sel þú fram, Brúni, Eilíf ódáðamanninn, ella munu vér leggja eld at bænum".

Hann svarar: "Þá skal hart eftir ganga, ok kynlegt er, at þér sýnist at hafa stórvirki á várum frændum ok leita eftir svá frekt um menn slíka, er einskis eru verðir".

Guðmundr mælti at eldinn skyldi at bera; þá var svá gert.

Þá gekk kona til hurðarinnar ok mælti: "Má Guðmundr heyra mál mitt"?

Hann kveðst heyra — "eða er Þórlaug þar, ok er einsætt at ganga út"?

Hon svarar: "Eigi mun ek skilja við Álfdísi, frændkonu mína, enn hon mun eigi skilja við Brúna".

Guðmundr mælti: "Ef þú vill kjósa heldr at deyja við skǫmm hér, enn lifa með mér með sœmd ok virðingu, þá skal þó verkit eigi fyrir farast".Guðmundr mælti: "Ef þú vill kjósa heldr at deyja við skömm hér, enn lifa með mér með sæmd ok virðingu, þá skal þó verkit eigi fyrir farast".

Þá gekk maðr í dyrnar ungr, ok mælti: "Hvárt má Guðmundr heyra mál mitt"?

Hann kvaðst heyra — "eða er Halldórr þar sonr minn"?

Hann kvað svá vera.

Guðmundr mælti: "Gakk þú út, frændi".

Hann svarar: "Eigi þarftu þess mik at eggja, því at þér skal engi verri enn ek, ef móðir mín brennr hér inni".

Síðan áttu menn hlut at við Guðmund, at hann gerði eigi svá mikla óhœfu.Síðan áttu menn hlut at við Guðmund, at hann gerði eigi svá mikla óhæfu. Ok svá varð, at Guðmundr lét teljast, ok fór í brottu; síðan varð aldri vel með þeim.

Guðmundr sat yfir metorðum mestum í heraðinu.