Brandr fór vestr með Haraldi konungi til Englands. Ok er þeir gengu upp í seinasta sinni, þá hafði Brandr einn brynstakk, enn alt annat lið konungs hafði eftir látit brynjur at skipum. Konungr átti brynju þá, er Emma hét, ok tók á mitt bein, ok var svá sterk, at aldri festi vápn á. Brandr bauð konungi brynstakk sinn.
Konungr svarar: "Víst ertu góðr drengr, enn haf þú sjálfr brynstakk þinn".
Þar fell Brandr með konungi.
Menn Hǫskulds kómu út á Eyrum ok Hárekr, ok fóru þaðan norðr á fjall um Kjǫl;Menn Höskulds kómu út á Eyrum ok Hárekr, ok fóru þaðan norðr á fjall um Kjöl; enn flokkr Eyjólfs Guðmundarsonar var fyrir á leiðinni; ok sat Eyjólfr þar.
Hǫskuldr mælti: "Nú er fœri á at drepa fjandann" — ok snýr á rás.Höskuldr mælti: "Nú er færi á at drepa fjandann" — ok snýr á rás.
Hárekr hleypr eftir honum, ok grípr hann í fang sér ok mælti: "Still þik, vinr, þetta er ekki fœri".Hárekr hleypr eftir honum, ok grípr hann í fang sér ok mælti: "Still þik, vinr, þetta er ekki færi".
Menn Eyjólfs mæltu: "Verit hefir þú stundum snertibráðari, ok ríðum nú eftir þeim".
Eyjólfr mælti: "Eigi skal nú launa svá guði ok góðum mǫnnum, er hafa á sæzt vandræði vár".Eyjólfr mælti: "Eigi skal nú launa svá guði ok góðum mönnum, er hafa á sæzt vandræði vár".
Ok skildu þeir við þat.
Oddi Grímsson gekk utan, ok fór suðr; ok kom sunnan félauss á fund Knúts konungs ens ríka; ok gekk fyrir hann, ok kvaddi hann ok mælti: "Féþurfi eru vér, herra".
Konungr mælti: "Gef þeim þrjár merkr silfrs".
Oddi mælti: "Eigi hǫfum vér fyrr svá ríkan mann heim sótt, ok hœfir oss eigi at sjá eigi í mót þessarri gjǫf, ok vil ek gefa þér fé".Oddi mælti: "Eigi höfum vér fyrr svá ríkan mann heim sótt, ok hæfir oss eigi at sjá eigi í mót þessarri gjöf, ok vil ek gefa þér fé".
Konungr mælti: "Þykki þér lítit féit"?
Oddi svarar: "Herra, einum þœtti mér vel gefit, enn vér erum tólf".Oddi svarar: "Herra, einum þætti mér vel gefit, enn vér erum tólf". "Svá mun satt vera", sagði konungr, "ok gefið þrjár merkr hverjum þeira".
Þá mælti konungr: "Hvárt barðist þessi Oddinn við frændr sína á Íslandi"?
Oddi svarar: "Þar váru þeir menn, er mér váru skyldir, enn ek væra í móti".
Hann fór út síðan, ok þótti ræsimaðr hvar sem hann var.
Hann var faðir Guðmundar, er augat stakk ór Katli byskupi; enn svá barst at því, at óvinir Guðmundar báru þat í eyru Katli, þá er hann bjó á Mǫðruvǫllum, at hann fifldi konu hans, dóttur Gizurar byskups;enn svá barst at því, at óvinir Guðmundar báru þat í eyru Katli, þá er hann bjó á Möðruvöllum, at hann fifldi konu hans, dóttur Gizurar byskups; ok fundust þeir á fǫrnum vegi, ok veitir Ketill honum tilræði;ok fundust þeir á förnum vegi, ok veitir Ketill honum tilræði; ok varð þó sá munr, at Guðmundr varð efri, ok stakk ór honum augat. Ok síðan vildi Ketill fram fœra mál á hendr honum, enn síðan urðu nǫkkurir til at lemja því niðr, ok jókst af því óvirðing.Ok síðan vildi Ketill fram færa mál á hendr honum, enn síðan urðu nökkurir til at lemja því niðr, ok jókst af því óvirðing. Enn síðan er Guðmundr var félauss ok þurfti annarra, þá bauð Ketill honum til sín, ok veitti honum, meðan hann lifði. Ok snerist Katli síðan hverr hlutr til sóma; enn at lyktum var hann til byskups kjørinn, ok gafst honum svá sitt góðræði.Ok snerist Katli síðan hverr hlutr til sóma; enn at lyktum var hann til byskups kjörinn, ok gafst honum svá sitt góðræði.
Enn er Þorsteinn, skuldarmaðr Gunnsteins, sem fyrr gátum vér í sǫgunni, varð félauss, fór hann til Odda Grímssonar.Enn er Þorsteinn, skuldarmaðr Gunnsteins, sem fyrr gátum vér í sögunni, varð félauss, fór hann til Odda Grímssonar.
Oddi mælti: "Mikit er þat um góðan dreng, at engi forlǫg verða;Oddi mælti: "Mikit er þat um góðan dreng, at engi forlög verða; ok þó at þú værir nǫkkut mótsnúinn mér, ok litaðir á mér skallann, þá mun ek til leggja með þér".ok þó at þú værir nökkut mótsnúinn mér, ok litaðir á mér skallann, þá mun ek til leggja með þér".
Síðan fekk hann honum bústað, ok þat með, er hann þurfti; ok sýndist þat í þessu, hverr drengr hann var.
Enn þat er at segja frá Háreki, at hann fór at finna skegg-Brodda, ok mælti: "Forvitni er mér á um, hversu sterkr þú ert, því at mikit er af því sagt; enn ek em kallaðr aflmaðr, enn þó mun ek eigi við þér hafa — enn vit þú fyrst, hvárt þú kemr hǫndum ór hǫfði mér".enn ek em kallaðr aflmaðr, enn þó mun ek eigi við þér hafa — enn vit þú fyrst, hvárt þú kemr höndum ór höfði mér".
Skegg-Broddi svarar: "Óskylt ætla ek þat" — ok tók þó til, ok sviftir þegar í brott hǫndum hans.Skegg-Broddi svarar: "Óskylt ætla ek þat" — ok tók þó til, ok sviftir þegar í brott höndum hans. Enn er hann gekk at skegg-Brodda, þá stóð hann fyrir, ok hafði hendr í hǫfði sér;Enn er hann gekk at skegg-Brodda, þá stóð hann fyrir, ok hafði hendr í höfði sér; þá kom hinn at, ok kom hann þeim hvergi í brott, ok mátti á því sjá, hvárr þeira var meiri.
Þá mælti skegg-Broddi: "Eigi þykki mér þú sterkr, enn drengr ertu góðr".
Þórarinn hét maðr, er kallaðr var ofsi. Hann bjó at Stokkahlǫðum í Eyjafirði, ofláti mikill ok afbragðsmaðr.Hann bjó at Stokkahlöðum í Eyjafirði, ofláti mikill ok afbragðsmaðr. Hann var son Þórðar, er mjǫk verðr getit við Esphœlinga sǫgu, enn Hildr var móðir hans, dóttir Gauta Ármóðssonar.Hann var son Þórðar, er mjök verðr getit við Esphælinga sögu, enn Hildr var móðir hans, dóttir Gauta Ármóðssonar. Þórarinn var farmaðr mikill. Þat var eitt sinn, at Þórarinn kom skipi sínu í Hrútafjǫrð, ok hafði sótt sér húsavið.Þat var eitt sinn, at Þórarinn kom skipi sínu í Hrútafjörð, ok hafði sótt sér húsavið. Þar lá fyrir skip Þorgeirs Hávarssonar, ok hafði hann sekr orðit um sumarit um víg Þorgils, frænda Grettis Ásmundarsonar, ok um launvígsmál Þóris at Hrófá. Þórarinn kallaði saman menn sína, ok mælti: "Svá er við látit, at hér liggja þeir menn, sem fyrir mǫrgum eru kunnir at óspekt, ok hafa þeir drepit frændr vára;Þórarinn kallaði saman menn sína, ok mælti: "Svá er við látit, at hér liggja þeir menn, sem fyrir mörgum eru kunnir at óspekt, ok hafa þeir drepit frændr vára; ok er nú mál eftirsjá at veita, ok er Þorgeirr enn versti maðr". Síðan bjoggust þeir til at vinna knǫrrinn.Síðan bjoggust þeir til at vinna knörrinn. Ívarr hét maðr, enn annarr Þórir, er váru með honum. Enn er Þorgeirr vissi þetta, þá bað hann menn sína sýna drengskap ok verja sik. Síðan gerðist orrosta mikil, ok sóttu at fjórir tigir manna, ok var allmikill liðsmunr. Þorgeirr varði stafninn alldrengilega; enn er þyntist skipanin með borðunum, þá óx atsóknin um stafninn; ok í þeiri svipan feldi Þorgeirr þá Ívar ok Þóri, ok tvá menn aðra, ok fell þar sjálfr. Þá hafði hann alls vegit fjórtán menn. Þórarinn feldi þar sjau menn, ok hjó hann af Þorgeiri hǫfuð, ok hafði með sér til Eyjafjarðar;Þórarinn feldi þar sjau menn, ok hjó hann af Þorgeiri höfuð, ok hafði með sér til Eyjafjarðar; ok lagði í salt, er hann kom heim. Þessi tíðendi spurðust víða. Þetta verk lofuðu menn mjǫk, ok þótti et mesta snarræði í vera;Þetta verk lofuðu menn mjök, ok þótti et mesta snarræði í vera; enn Eyjólfr kvað hinn veginn oftast farit hafa, at húskarlar Óláfs konungs hafi fáir óbœttir drepnir verit — "enn þó er enn eigi víst, hversu lengi þeir eigu allir sigri at hrósa.enn Eyjólfr kvað hinn veginn oftast farit hafa, at húskarlar Óláfs konungs hafi fáir óbættir drepnir verit — "enn þó er enn eigi víst, hversu lengi þeir eigu allir sigri at hrósa. Hefir mér ok svá til spurzt, sem Þorgeirr hafi átt við liðsmun at etja, ok þótt hann væri óvinsæll, þá var hann þó kærr konungi". Eyjólfr var hirðmaðr Óláfs konungs, sem Guðmundr faðir hans.
Enn er menn búast til alþingis, þá lét Þórarinn taka hǫfuðit, ok kvað þá hafa skyldu þat með sér, ok sýna hvat þeir hǫfðu unnit.Enn er menn búast til alþingis, þá lét Þórarinn taka höfuðit, ok kvað þá hafa skyldu þat með sér, ok sýna hvat þeir höfðu unnit. Enn er Þórarinn kom til lǫgbergis, var þar sem mest fjǫlmenni.Enn er Þórarinn kom til lögbergis, var þar sem mest fjölmenni. Tók hann þá til orða: "Kunnigt mun hér ǫllum mǫnnum vera um atburð þann, er gerðist et fyrra haust í lífláti Þorgeirs.Tók hann þá til orða: "Kunnigt mun hér öllum mönnum vera um atburð þann, er gerðist et fyrra haust í lífláti Þorgeirs. Enn þeir menn, er fé hafa gefit til hǫfuðs honum ok harmsakar áttu at reka, þá ætla ek at mér muni berast vitni um, at ek veld því verki;Enn þeir menn, er fé hafa gefit til höfuðs honum ok harmsakar áttu at reka, þá ætla ek at mér muni berast vitni um, at ek veld því verki; þykkjumst ek þess fjár eigandi orðinn, er menn lǫgðu til, at þetta verk væri unnit;þykkjumst ek þess fjár eigandi orðinn, er menn lögðu til, at þetta verk væri unnit; ok ef nǫkkurr grunar sǫgu mína, þá má hér nú líta hǫfuð af honum" — ok lét þá upp halda.ok ef nökkurr grunar sögu mína, þá má hér nú líta höfuð af honum" — ok lét þá upp halda. Þá mælti Eyjólfr Guðmundarson: "Þat ætla ek, at Þorgeirr muni mjǫk harmdauði vera, ef ek sést vel um í alla staði, því at vér vitum, at Óláfr konungr var vinr hans, ok hirðmaðr hans var Þorgeirr;Þá mælti Eyjólfr Guðmundarson: "Þat ætla ek, at Þorgeirr muni mjök harmdauði vera, ef ek sést vel um í alla staði, því at vér vitum, at Óláfr konungr var vinr hans, ok hirðmaðr hans var Þorgeirr; enn þú ferr at þessu með ofrkappi miklu — enn, mikil er alvalds raun ', ok, mǫrg konungs ráð '".enn þú ferr at þessu með ofrkappi miklu — enn, mikil er alvalds raun ', ok, mörg konungs ráð '". Síðan skilja þeir ok hafði Þórarinn norðr með sér hǫfuð Þorgeirs.Síðan skilja þeir ok hafði Þórarinn norðr með sér höfuð Þorgeirs. Þá mælti Þórarinn: "Þá mun flestum mǫnnum í hug koma dráp Þorgeirs, ef vér leggjum í haug hǫfuð hans hjá Vaðilshorni" — ok svá var gert.Þá mælti Þórarinn: "Þá mun flestum mönnum í hug koma dráp Þorgeirs, ef vér leggjum í haug höfuð hans hjá Vaðilshorni" — ok svá var gert. Enn er skip gengu milli landa, þá kómu þeir á milli, sem þessa sǫgu báru fyrir Óláf konung um lífát Þorgeirs ok fǫrunauta hans.Enn er skip gengu milli landa, þá kómu þeir á milli, sem þessa sögu báru fyrir Óláf konung um lífát Þorgeirs ok förunauta hans. Konungr spurði hverr því olli, enn þeir segja, at Þórarinn hefir gert, ok hversu ferlega hann hafi með farit, saltat hǫfuðit um vetrinn, enn flutt til alþingis um sumarit;Konungr spurði hverr því olli, enn þeir segja, at Þórarinn hefir gert, ok hversu ferlega hann hafi með farit, saltat höfuðit um vetrinn, enn flutt til alþingis um sumarit; ok varð konungr ákaflega reiðr, ok mælti: "Oft hafa menn drepnir verit, enn þess veit ek eigi dœmi, at svá hafi menn með farit, enn víst vil ek, at hann hafi feigum hǫndum gert".ok varð konungr ákaflega reiðr, ok mælti: "Oft hafa menn drepnir verit, enn þess veit ek eigi dæmi, at svá hafi menn með farit, enn víst vil ek, at hann hafi feigum höndum gert".
Í þann tíma var Þormóðr Kolbrúnarskáld farinn at drepa Þorgrim trǫlla til Grœnlands, enn hefna Þorgeirs Hávarssonar.Í þann tíma var Þormóðr Kolbrúnarskáld farinn at drepa Þorgrim trölla til Grænlands, enn hefna Þorgeirs Hávarssonar. Hann orti ok erfidrápu, er mun sanna þann atburð. Konungr heimti á tal við sik þann mann, er Sigurðr hét. Hann var þá búinn til Íslands. Konungr mælti: "Þá er þú kemr til Íslands, þá far þú á fund Eyjólfs Guðmundarsonar, vinar míns ok hirðmanns, ok fá honum þetta fé; þat eru átta merkr vegnar. Vil ek gefa honum féit ok þar með vingan mína, enn ek vil þat í móti hafa, at hann ráði af Þórarin ofsa". Sigurðr tók við fénu, ok fór leiðar sinnar, ok kom til Eyjafjarðar skipi sínu; ok tekst brátt kaupstefna með mǫnnum.ok tekst brátt kaupstefna með mönnum. Eyjólfr reið til skips, ok hitti stýrimann Þeir tǫluðust við um vistir ok kaup, ok bauð Eyjólfr honum til sín;Eyjólfr reið til skips, ok hitti stýrimann Þeir töluðust við um vistir ok kaup, ok bauð Eyjólfr honum til sín; enn hásetar vistuðust um Eyjafjǫrð.enn hásetar vistuðust um Eyjafjörð. Sigurðr kom heim á Mǫðruvǫllu;Sigurðr kom heim á Möðruvöllu; hann segir Eyjólfi orðsending konungs, ok bar fram fé — "enn hér í mót vill hann, at þú drepir Þórarin ofsa fyrir víg Þorgeirs". Eyjólfr þakkaði konungi fyrir gjafar sínar ok vinmæli — "enn þat álag, er hann vill at ek gera, þá mun ek til stýra með konungs hamingju". Enn um haustit, er menn riðu til leiðar, reið Eyjólfr með flokk sinn. Þórarinn ofsi reið ok með mikla sveit, ok þræll hans er Greipr hét, mikill ok sterkr. Menn riðu hart um daginn, ok hleypti þrællinn hjá Þórarni, svá at klæði hans verguðust. Þórarinn mælti: "Ver þú alla þræla armastr, gerandi mér slíkt" — ok lýstr hann á hrygginn með sverðshjǫltum;Þórarinn mælti: "Ver þú alla þræla armastr, gerandi mér slíkt" — ok lýstr hann á hrygginn með sverðshjöltum; enn þrællinn snýst við, ok spyrr, ef hann vill nǫkkut leggja til bóta [fyrir hǫggit.enn þrællinn snýst við, ok spyrr, ef hann vill nökkut leggja til bóta [fyrir höggit. Þórarinn brást við reiðr ok mælti: "Heyr hér á endemi; þetta skal skapa þér bœtrnar" — ok lýstr hann annat sinn sverðshjǫltunum sýnu meira hǫgg enn hit fyrra.þetta skal skapa þér bætrnar" — ok lýstr hann annat sinn sverðshjöltunum sýnu meira högg enn hit fyrra. Ok er þrællinn kendi hǫggsins, mælti hann: "Nú áttu at gjalda mér tvennar bœtr, enn eigi mun ek beiða hinna þriðju þess kyns".Ok er þrællinn kendi höggsins, mælti hann: "Nú áttu at gjalda mér tvennar bætr, enn eigi mun ek beiða hinna þriðju þess kyns". Þórarni þykir þrællinn gerast firna djarfr ok þrálátr á máli sínu; hafði hann þat í hug sér, at leiða honum bótabeiðsluna, ok ætlaði at bregða sverðinu; enn er þrællinn sá þat, verðr hann skjótari at bragði, ok hjó Þórarin banahǫgg.hafði hann þat í hug sér, at leiða honum bótabeiðsluna, ok ætlaði at bregða sverðinu; enn er þrællinn sá þat, verðr hann skjótari at bragði, ok hjó Þórarin banahögg.
Nú er frá því at segja, at þessu næst er skip gengu heðan til Noregs, spurði Óláfr konungr at hefnd var fram komin fyrir víg Þorgeirs Hávarssonar, hirðmanns hans, með þeim atburði, at þræll Þórarins ofsa varð honum at bana fyrir tilstuðlan Eyjólfs á Mǫðruvǫllum.Nú er frá því at segja, at þessu næst er skip gengu heðan til Noregs, spurði Óláfr konungr at hefnd var fram komin fyrir víg Þorgeirs Hávarssonar, hirðmanns hans, með þeim atburði, at þræll Þórarins ofsa varð honum at bana fyrir tilstuðlan Eyjólfs á Möðruvöllum. Konungr lét vel yfir því — "ok sé ek", sagði hann, "at vinr minn Eyjólfr hefir svá til ætlazt um hefndina, at, firn skyldi fádœmum mœta’".Konungr lét vel yfir því — "ok sé ek", sagði hann, "at vinr minn Eyjólfr hefir svá til ætlazt um hefndina, at, firn skyldi fádæmum mæta’". Fanst þat á ǫllu, at konungi þótti þat vel orðit er var.Fanst þat á öllu, at konungi þótti þat vel orðit er var. Enn óvildarmenn Eyjólfs kǫlluðu þat lýsa ekki allmikilli framsýni, ef hǫfðingjar, sem þess ættu at geyma, at heraðsstjórn fœri sem bezt fram, gerðust til þess með fégjǫfum, at hleypa upp þrælum í hǫfuð drotna þeira.Enn óvildarmenn Eyjólfs kölluðu þat lýsa ekki allmikilli framsýni, ef höfðingjar, sem þess ættu at geyma, at heraðsstjórn færi sem bezt fram, gerðust til þess með fégjöfum, at hleypa upp þrælum í höfuð drotna þeira. Eyjólfr lét hvern rœða hér um slíkt er vildi;Eyjólfr lét hvern ræða hér um slíkt er vildi; gerði hann hvárki at synja né sanna. Eigi er þess getit, at Eyjólfr hinn síðara hlut æfi sinnar ætti í vígaferlum eða stórmálum, eftir er hann hafði komit fram mannhefndum fyrir víg Koðráns ok sættum varð fyrir beztu manna milligǫngu á komit með því móti, at Eyjólfr varð at bœta fyrir víg Þórarins á Brettingsstǫðum.Eigi er þess getit, at Eyjólfr hinn síðara hlut æfi sinnar ætti í vígaferlum eða stórmálum, eftir er hann hafði komit fram mannhefndum fyrir víg Koðráns ok sættum varð fyrir beztu manna milligöngu á komit með því móti, at Eyjólfr varð at bæta fyrir víg Þórarins á Brettingsstöðum. Þat þykir hafa komit fram á Koðráni, er Þórhildr Vaðlaekkja spáði, at nærri mundi stýrt verða einhverjum sona Guðmundar ens ríka, þá er hann frétti hana eftir, hvárt nokkrar mannhefndir eftir Þorkel hák mundu koma niðr á sonum hans.
Þessi vóru bǫrn Eyjólfs ok Ingvildar, dóttur Halls á Síðu, konu hans, er vér hǫfum heyrt um getit: synir tveir, Þorsteinn ok Guðmundr, ok dœtr tvær;Þessi vóru börn Eyjólfs ok Ingvildar, dóttur Halls á Síðu, konu hans, er vér höfum heyrt um getit: synir tveir, Þorsteinn ok Guðmundr, ok dætr tvær; ok hét ǫnnur þeira Þórey, móðir Sæmundar prests hins fróða, enn um heiti hinnar dótturinnar greinast menn mjǫk;ok hét önnur þeira Þórey, móðir Sæmundar prests hins fróða, enn um heiti hinnar dótturinnar greinast menn mjök; kalla sumir hana Hallfríði eða Vilfríði, ok enn aðrir Úlfhildi. Ingvildr, kona Eyjólfs, giftist eftir mann sinn andaðan Þórarni Dagssyni, er kominn var frá Þorkeli háva Grœnvetningi.Ingvildr, kona Eyjólfs, giftist eftir mann sinn andaðan Þórarni Dagssyni, er kominn var frá Þorkeli háva Grænvetningi.
Ok lýkr hér at segja frá viðskiftum Eyjólfs á Mǫðruvǫllum ok Ljósvetninga].Ok lýkr hér at segja frá viðskiftum Eyjólfs á Möðruvöllum ok Ljósvetninga].