Bókastaðir

Í þann tíma, er Bolli Bollason bjó í Tungu ok nú var áðr frá sagt, þá bjó norðr í Skagafirði á Miklabœ Arnórr kerlingarnef, sonr Bjarnar Þórðarsonar frá Hǫfða.

Þórðr hét maðr, er bjó á Marbœli. Guðrún hét kona hans. Þau váru vel at sér ok hǫfðu gnótt fjár. Sonr þeirra hét Óláfr, ok var hann ungr at aldri ok allra manna efniligastr. Guðrún, kona Þórðar, var náskyld Bolla Bollasyni. Var hon systrungr hans. Óláfr, sonr þeirra Þórðar, var heitinn eftir Óláfi pá í Hjarðarholti.

Þórðr ok Þorvaldr Hjalta synir bjuggu at Hofi í Hjaltadal. Þeir váru hǫfðingjar miklir.

Maðr hét Þórolfr ok var kallaðr stertimaðr. Hann bjó í Þúfum. Hann var óvinveittr í skapi ok œðimaðr mikill. Hann átti griðung grán, olman. Þórðr af Marbœli var í fǫrum með Arnóri. Þórolfr stœrimaðr átti frændkonu Arnórs, en hann var þingmaðr maðr Hjalta sona. Hann átti illt við búa sína ok lagði þat í vanða sinn. Kom þat mest til þeirra Marbœlinga. Graðungr hans gerði mǫnnum margt mein, þá er hann kom ór afréttum. Meiddi hann fé manna, en gekk eigi undan grjóti. Hann braut ok andvirki ok gerði margt illt.

Þórðr af Marbœli hitti Þórolf at máli ok bað hann varðveita graðung sinn: "Viljum vér eigi þola honum ofríki."

Þórolfr lézk eigi mundu sitja at fé sínu. Ferr Þórðr heim við svá búit.

Eigi miklu síðar getr Þórðr at líta, hvar graðungrinn hefir brotit niðr torfstakka hans. Þórðr hleypr þá til ok hefir spjót í hendi, ok er boli sér þat, veðr hann jǫrð, svá at upp tekr um klaufir. Þórðr leggr til hans, svá at hann fellr dauðr á jǫrð. Þórðr hitti Þórolf ok sagði honum, at boli var dauðr.

"Þetta var lítit frægðarverk," segir Þórolfr: "en gera munda ek þat vilja, er þér þœtti eigi betr."

Þórolfr var málóði ok heitaðisk í hverju orði.

Þórðr átti heimanferð fyrir hǫndum. Óláfr, sonr hans, var þá sjau vetra eða átta. Hann fór af bœnum með leik sínum ok gerði sér hús, sem bǫrnum er títt, en Þórolfr kom þar at honum. Hann lagði sveininn í gegnum með spjóti. Síðan fór hann heim ok sagði konu sinni. Hon segir:

"Þetta er illt verk ok ómannligt. Mun þér þetta illu reifa."

En er hon tók á honum þungt, þá fór hann í brott þaðan ok létti eigi, fyrr en hann kom á Miklabœ til Arnórs. Fréttusk þeir tíðenda.

Þórolfr segir honum víg Óláfs, "sé ek þar nú til trausts, sem þér eruð sakir mágsemðar."

"Eigi ferr þú sjándi eftir um þenna hlut, at ek muna virða meira mágsemð við þik en virðing mína ok sœmð, ok ásjá áttu hér engrar ván af mér."

Fór Þórolfr upp eftir Hjaltadal til Hófs ok fann þá Hjalta sonu ok sagði þeim, hvar komit var hans máli, "ok sé ek hér nú til ásjá, sem þit eruð." Þórðr segir:

"Slíkt eru níðingsverk ok mun ek enga ásjá veita þér um þetta efni."

Þorvaldr varð um fár. Fær Þórolfr ekki af þeim at sinni.

Reið hann í brott ok upp eftir Hjaltadal til Reykja. Fór þar í laug. En um kveldit reið hann ofan aftr ok undir virkit at Hofi ok rœddisk við einn saman, svá sem annarr maðr væri fyrir ok kveddi hann ok frétti, hverr þar væri kominn.

"Ek heiti Þórolfr," kvað hann.

"Hvert vartu farinn, eða hvat er þér á hǫndum?" segir launmaðrinn.

Þórolfr segir tilfelli þessi ǫll, eftir því sem váru, "bað ek Hjalta sonu," segir hann, "sakir nauðsynja minna."

Þessi segir, er fyrir skyldi vera: "Gengit er nú þaðan, er þeir gerðu erfit þat it fjǫlmenna, er tólf hundruð manna sátu at, ok ganga slíkir hǫfðingjar mjǫk saman, er nú vilja eigi veita einum manni nokkura ásjá."

Þorvaldr var úti staddr ok heyrði talit. Hann gengr þangat til ok tók í tauma hestsins ok bað hann af baki stíga, "en þó er eigi virðingarvænligt við þik at eiga fyrir sakir fólsku þinnar."

Nú er at segja frá Þórði, er hann kom heim ok frá víg sonar síns ok harmaði þat mjǫk.

Guðrún, kona hans, mælti: "Þat er þér ráð at lýsa vígi sveinsins á hǫnd Þórolfi, en ek mun ríða suðr til Tungu ok finna Bolla, frænda minn, ok vita, hvern styrk hann vill veita okkr til eftirmáls."

Þau gerðu svá. Ok er Guðrún kom í Tungu, fær hon þar viðtǫkur góðar. Hon segir Bolla víg Óláfs, sonar síns, ok beiddi, at hann tœki við eftirmálinu. Hann segir:

"Eigi þykki mér þetta svá hœgligt, at seilask til sœmðar í hendr þeim Norðlendingum. Fréttisk mér ok svá til, sem maðrinn muni þar niðr kominn, at ekki muni hœgt eftir at leita."

Bolli tók þó við málinu um síðir, ok fór Guðrún norðr ok kom heim. Hon sagði Þórði, bónda sínum, svá sem nú var komit, ok líðr nú svá fram um hríð.

Eftir jól um vetrinn var lagðr fundr í Skagafirði at Þverá, ok stefndi Þorvaldr þangat Guðdala-Starra. Hann var vinr þeirra brœðra. Þorvaldr fór til þingsins við sína menn, ok er þeir kómu fyrir Urðskriðuhóla, þá hljóp ór hlíðinni ofan at þeim maðr. Var þar Þórolfr, rézk hann í ferð með þeim Þorvaldi.

Ok er þeir áttu skammt til Þverár, þá mælti Þorvaldr við Þórolf: "Nú skaltu hafa með þér þrjár merkr silfrs ok sitja hér upp frá bœnum at Þverá. Haf þat at marki, at ek mun snúa skildi mínum ok at þér holinu, ef þér er frítt, ok máttu þá fram ganga. Skjǫldrinn er hvítr innan."

Ok er Þorvaldr kom til þingsins, hittusk þeir Starri ok tóku tal saman. Þorvaldr mælti:

"Svá er með vexti, at ek vil þess beiða, at þú takir við Þórolfi stœrimanni til varðveizlu ok trausts. Mun ek fá þér þrjár merkr silfrs ok vináttu mína."

"Þar er sá maðr," segir Starri, "er mér þykkir ekki vinsæll, ok óvíst, at honum fylgi hamingja. En sakir okkars vinskapar þá vil ek við honum taka."

"Þá gerir þú vel," segir Þorvaldr.

Sneri hann þá skildinum ok frá sér hvalfinu, ok er Þórolfr sér þat, gengr hann fram, ok tók Starri við honum. Starri átti jarðhús í Guðdǫlum, því at jafnan váru með honum skógarmenn. Átti hann ok nokkut sǫkott.

Bolli Bollason býr til vígsmálit Óláfs. Hann býsk heiman ok ferr norðr til Skagafjarðar við þrjá tigu manns. Hann kemr á Miklabœ, ok er honum þar vel fagnat.

Segir hann, hversu af stóð um ferð hans: "Ætla ek at hafa fram vígsmálit nú á Hegranessþingi á hendr Þórolfi stœrimanni. Vilda ek, at þú værir mér um þetta mál liðsinnaðr." Arnórr segir:

"Ekki þykki mér þú, Bolli, vænt stefna út, er þú sœkir norðr hingat við slíka ójafnaðarmenn sem hér er at eiga. Munu þeir þetta mál meirr verja með kappi en réttendum. En œrin nauðsyn þykki mér þér á vera. Munum vér ok freista, at þetta mál gangi fram."

Arnórr dregr at sér fjǫlmenni mikit. Ríða þeir Bolli til þingsins. Þeir brœðr fjǫlmenna mjǫk til Hegranessþings. Þeir hafa frétt um ferðir Bolla. Ætla þeir at verja málit. Ok er menn koma til þingsins, hefir Bolli fram sakir á hendr Þórolfi. Ok er til varna var boðit, gengu þeir til Þorvaldr ok Starri við sveit sína ok hugðu at eyða málinu fyrir Bolla með styrk ok ofríki.

En er þetta sér Arnórr, gengr hann í milli með sína sveit ok mælti: "Þat er mǫnnum einsætt, at fœra hér eigi svá marga góða menn í vandræði, sem á horfisk, at menn skyli eigi ná lǫgum um mál sín. Er ok ófallit at fylgja Þórolfi um þetta mál. Muntu, Þorvaldr, ok óliðdrjúgr verða, ef reyna skal."

Þeir Þorvaldr ok Starri sá nú, at málit mundi fram ganga, því at þeir hǫfðu ekki liðsafla við þeim Arnóri, ok léttu þeir frá.

Bolli sekði Þórolf stœrimann þar á Hegranessþingi um víg Óláfs, frænda síns, ok fór við þat heim. Skilðusk þeir Arnórr með kærleikum. Sat Bolli í búi sínu.

Þorgrímr hét maðr. Hann átti skip uppi standanda í Hrútafirði. Þangat reið Starri ok Þórolfr við honum.

Starri mælti við stýrimann: "Hér er maðr, at ek vil, at þú takir við ok flytir útan, ok hér eru þrjár merkr silfrs, er þú skalt hafa ok þar með vináttu mína." Þorgrímr mælti:

"Á þessu þykki mér nokkurr vandi, hversu af hendi verðr leyst. En við áskorun þína mun ek við honum taka, en þó þykki mér þessi maðr vera ekki giftuvænligr."

Þórolfr rézk nú í sveit með kaupmǫnnum, en Starri ríðr heim við svá búit.

Nú er at segja frá Bolla. Hann hugsar nú efni þeirra Þórolfs, ok þykkir eigi verða mjǫk með ǫllu fylgt, ef Þórolfr skal sleppa. Frétti hann nú, at hann er til skips ráðinn. Bolli býsk heiman. Setr hann hjalm á hǫfuð sér, skjǫld á hlið, spjót hafði hann í hendi, en gyrðr sverðinu Fótbít. Hann ríðr norðr til Hrútafjarðar ok kom í þat mund, er kaupmenn váru albúnir. Var þá ok vindr á kominn. Ok er Bolli reið at búðardyrunum, gekk Þórolfr út í því ok hafði húðfat í fangi sér. Bolli bregðr Fótbít ok leggr í gegnum hann. Fellr Þórolfr á bak aftr í búðina inn, en Bolli hleypr á hest sinn. Kaupmenn hljópu saman ok at honum. Bolli mælti:

"Hitt er yðr ráðligast, at láta láta nú vera kyrrt, því at yðr mun ofstýri verða at leggja mik við velli. En vera má, at ek kvista einnhvern yðvarn eða alla tvá, áðr ek em felldr." Þorgrímr segir:

"Ek hygg, at þetta sé satt."

Létu þeir vera kyrrt, en Bolli reið heim ok hefir sótt mikinn frama í þessi ferð. Fær hann af þessu virðing mikla, ok þótti mǫnnum farit skǫruliga. Hefir sekðan manninn í ǫðrum fjórðungi, en síðan riðit einn saman í hendr óvinum sínum ok drepit hann þar.

Um sumarit á alþingi fundusk þeir Bolli ok Guðmundr inn ríki ok tǫluðu margt.

Þá mælti Guðmundr: "Því vil ek lýsa, Bolli, at ek vil við slíka menn vingask, sem þér eruð. Ek vil bjóða þér norðr til mín til halfs mánaðar veizlu, ok þykki mér betr, at þú komir."

Bolli segir, at vísu vill hann þiggja sœmðir at slíkum manni, ok hét hann ferðinni.

Þá urðu ok fleiri menn til at veita honum þessi vinganarmál. Arnórr kerlingarnef bauð Bolla ok til veizlu á Miklabœ.

Maðr hét Þorsteinn. Hann bjó at Halsi. Hann var sonr Hellu-Narfa. Hann bauð Bolla til sín, er hann fœri norðan, ok Þórðr af Marbœli bauð Bolla. Fóru menn af þinginu, ok reið Bolli heim.

Þetta sumar kom skip í Dǫgurðarnes ok settisk þar upp. Bolli tók til vistar í Tungu tólf kaupmenn. Váru þeir þar um vetrinn, ok veitti Bolli þeim allstórmannliga. Sátu þeir um kyrrt fram yfir jól. En eftir jól ætlar Bolli at vitja heimboðanna norðr, ok lætr hann þá járna hesta ok býr ferð sína. Váru þeir átján í reið. Váru kaupmenn allir vápnaðir. Bolli reið í blárri kápu ok hafði í hendi spjótit konungsnaut, it góða. Þeir ríða nú norðr ok koma á Marbœli til Þórðar. Var þar allvel við þeim tekit. Sátu þrjár nætr í miklum fagnaði. Þaðan riðu þeir á Miklabœ til Arnórs, ok tók hann ágætliga vel við þeim. Var þar veizla in bezta.

Þá mælti Arnórr: "Vel hefir þú gǫrt, Bolli, er þú hefir mik heim sótt, þykki mér þú hafa lýst í því við mik mikinn félagsskap. Skulu eigi eftir betri gjafir með mér en þú skalt þiggja mega. Mín vinátta skal þér ok heimil vera, en nokkurr grunr er mér á, at þér sé eigi allir menn vinhollir í þessu heraði. Þykkjask sviftir vera sœmðum. Kemr þat mest til þeirra Hjalta sona. Mun ek nú ráðask til ferðar með þér norðr á Heljardalsheiði, þá er þér farið heðan." Bolli segir:

"Þakka vil ek yðr, Arnórr bóndi, alla sœmð, er þér gerið til mín nú ok fyrrum. Þykki mér ok þat bœta várn flokk, at þér ríðið með oss. En allt hugðum vér at fara með spekð um þessi heruð, en ef aðrir leita á oss, þá má vera, at vér leikim þá enn nokkut í mót."

Síðan ræzk Arnórr til ferðar með þeim, ok ríða nú veg sinn.