Bókastaðir

Í þenna tíma kemr Ásgautr heim. Vígdís fagnar honum vel ok frétti, hversu góðar viðtǫkur þeir hefði at Sauðafelli.

Hann lætr vel yfir ok segir henni álykðarorð þau, er Þórólfr hafði mælt. Henni hugnaðiz þat vel; "hefir þú nú, Ásgautr", segir hon, "vel farit með þínu efni ok trúliga; skaltu nú ok vita skjótliga, til hvers þú hefir unnit. Ek gef þér frelsi, svá at þú skalt frá þessum degi frjáls maðr heita; hér með skaltu taka við fé því, er Þórðr tók til hǫfuðs Þórólfi frænda mínum; er nú féit betr niðr komit."

Ásgautr þakkaði henni þessa gjǫf með fǫgrum orðum. Þetta sumar eptir tekr Ásgautr sér fari í Dǫgurðarnesi, ok lætr skip þat í haf. Þeir fá veðr stór ok ekki langa útivist; taka þeir Nóreg. Síðan ferr Ásgautr til Danmerkr ok staðfestiz þar, ok þótti hraustr drengr. Ok endir þar sǫgu frá honum.

En eptir ráðagerð þeira Þórðar godda ok Ingjalds Sauðeyjargoða, þá er þeir vildu ráða bana Þórólfi, frænda Vígdísar, lét hon þar fjándskap í móti koma ok sagði skilit við Þórð godda, ok fór hon til frænda sinna ok sagði þeim þetta. Þórðr gellir tók ekki vel á þessu — því at hann var fyrirmaðr þeira —, ok var þó kyrt. Vígdís hafði eigi meira fé á brott af Goddastǫðum en gripi sína. Þeir Hvammverjar létu fara orð um, at þeir ætluðu sér helming fjár þess, er Þórðr goddi hafði at varðveita. Hann verðr við þetta klǫkkr mjǫk ok ríðr þegar á fund Hǫskulds ok segir honum til vandræða sinna.

Hǫskuldr mælti: "skotit hefir þér þá skelk í bringu, er þú hefir eigi átt at etja við svá mikit ofrefli". Þá bauð Þórðr Hǫskuldi fé til liðveizlu ok kvaz eigi mundu smátt á sjá.

Hǫskuldr segir: "reynt er þat, at þú vill, at engi maðr njóti fjár þíns, svá at þú sættiz á þat".

Þórðr svarar: "eigi skal nú þat þó, því at ek vil gjarna, at þú takir handsǫlum á ǫllu fénu. Síðan vil ek bjóða Óláfi syni þínum til fóstrs ok gefa honum allt fé eptir minn dag, því at ek á engan erfingja hér á landi, ok hygg ek, at þá sé betr komit féit, heldr en frændr Vígdísar skelli hrǫmmum yfir". Þessu játtaði Hǫskuldr ok lætr binda fastmælum. Þetta líkaði Melkorku þungt; þótti fóstrit oflágt.

Hǫskuldr kvað hana eigi sjá kunna, — "er Þórðr gamall maðr ok barnlauss, ok ætla ek Óláfi allt fé eptir hans dag, en þú mátt hitta hann ávalt, er þú vilt".

Síðan tók Þórðr við Óláfi, sjau vetra gǫmlum, ok leggr við hann mikla ást. Þetta spyrja þeir menn, er mál áttu við Þórð godda, ok þótti nú fjárheimtan komin fastligar en áðr. Hǫskuldr sendi Þórði gelli góðar gjafir ok bað hann eigi styggjaz við þetta, því at þeir máttu engi fé heimta af Þórði fyrir laga sakir; kvað Vígdísi engar sakir hafa fundit Þórði, þær er sannar væri ok til brautgangs mætti metaz, — "ok var Þórðr eigi at verr mentr, þótt hann leitaði sér nǫkkurs ráðs at koma þeim manni af sér, er settr var á fé hans ok svá var sǫkum horfinn sem hrísla eini."

En er þessi orð kómu til Þórðar frá Hǫskuldi ok þar með stórar fégjafir, þá sefaðiz Þórðr gellir ok kvaz þat hyggja, at þat fé væri vel komit, er Hǫskuldr varðveitti, ok tók við gjǫfum; ok var þetta kyrt síðan ok um nǫkkuru færa en áðr. Óláfr vex upp með Þórði godda ok geriz mikill maðr ok sterkr. Svá var hann vænn maðr, at eigi fekkz hans jafningi. Þá er hann var tólf vetra gamall, reið hann til þings, ok þótti mǫnnum þat mikit erendi ór ǫðrum sveitum at undraz, hversu hann var ágætliga skapaðr. Þar eptir helt Óláfr sik at vápnabúnaði ok klæðum; var hann því auðkendr frá ǫllum mǫnnum. Miklu var ráð Þórðar godda betra, síðan Óláfr kom til hans; Hǫskuldr gaf honum kenningarnafn ok kallaði pá. Þat nafn festiz við hann.

Þat er sagt fra Hrapp, at hann gerðiz úrigr viðreignar; veitti nú nábúum sínum svá mikinn ágang, at þeir máttu varla halda hlut sínum fyrir honum. Hrappr gat ekki fang á Þórði fengit, síðan Óláfr fœrðiz á fœtr. Hrappr hafði skaplyndi et sama, en orkan þvarr, því at elli sótti á hendr honum, svá at hann lagðiz í rekkju af.

Þá kallaði Hrappr til sín Vígdísi konu sína ok mælti: "ekki hefi ek verit kvellisjúkr", segir hann, "er ok þat líkast at þessi sótt skili várar samvistur; en þá at ek em andaðr, þá vil ek mér láta grǫf grafa í eldhúsdurum, ok skal mik niðr setja standanda þar í durunum. Má ek þá enn vendiligar sjá yfir hýbýli mín".

Eptir þetta deyr Hrappr. Svá var með ǫllu farit, sem hann hafði fyrir sagt, því at hon treystiz eigi ǫðru. En svá illr sem hann var viðreignar, þá er hann lifði, þá jók nú miklu við, er hann var dauðr, því at hann gekk mjǫk aptr. Svá segja menn, at hann deyddi flest hjón sín í aptrgǫngunni. Hann gerði mikinn ómaka þeim flestum, er í nánd bjuggu, var eyddr bœrinn á Hrappsstǫðum. Vígdís kona Hrapps réz vestr til Þorsteins surts, bróður síns; tók hann við henni ok fé hennar. Nú var enn sem fyrr, at menn fóru á fund Hǫskulds ok sǫgðu honum til þeira vandræða, er Hrappr gerir mǫnnum, ok biðja hann nǫkkut ór ráða. Hǫskuldr kvað svá vera skyldu, ferr með nǫkkura menn á Hrappsstaði ok lætr grafa upp Hrapp ok fœra hann í brott, þar er sízt væri fjárgangr í nánd eða mannaferðir. Eptir þetta nemaz af heldr aptrgǫngur Hrapps.

Sumarliði son Hrapps tók fé eptir hann, ok var bæði mikit ok frítt. Sumarliði gerði bú á Hrappsstǫðum um várit eptir; ok er hann hafði þar lítla hríð búit, þá tók hann œrsl ok dó lítlu síðar. Nú á Vígdís móðir hans at taka þar ein fé þetta allt. Hon vill eigi fara til landsins á Hrappsstǫðum; tekr nú Þorsteinn surtr fé þetta undir sik til varðveizlu. Þorsteinn var þá hniginn nǫkkut ok þó enn hraustasti ok vel hress.

Í þann tíma hófuz þeir upp til mannvirðingar í Þórsnesi frændr Þorsteins, Bǫrkr enn digri ok Þorgrímr bróðir hans. Brátt fannz þat á, at þeir brœðr vildu þá vera þar mestir menn ok mest metnir. Ok er Þorsteinn finnr þat, þá vill hann eigi við þá bægjaz; lýsir því fyrir mǫnnum, at hann ætlar at skipta um bústaði ok ætlaði at fara bygðum á Hrappsstaði í Laxárdal.

Þorsteinn surtr bjó ferð sína af várþingi, en smali var rekinn eptir strǫndinni. Þorsteinn skipaði ferju ok gekk þar á með tólfta mann; var þar Þórarinn á, mágr hans, ok Ósk Þorsteinsdóttir; ok Hildr hét dóttir Þórarins, er enn fór með þeim, ok var hon þrévetr. Þorsteinn tók útsynning hvassan; sigla þeir inn at straumum í þann straum, er hét Kolkistustraumr; sá er í mesta lagi þeira strauma, er á Breiðafirði eru. Þeim tekz siglingin ógreitt; heldr þat mest til þess, at þá var komit útfall sjávar, en byrrinn ekki vinveittr, því at skúraveðr var á, ok var hvast veðrit, þá er rauf, en vindlítit þess í milli. Þórarinn stýrði ok hafði aktaumana um herðar sér, því at þrǫngt var á skipinu; var hirzlum mest hlaðit, ok varð hár farmrinn, en lǫndin váru nær; gekk skipit lítit, því at straumrinn gerðiz óðr at móti.

Síðan sigla þeir á sker upp ok brutu ekki at. Þorsteinn bað fella seglit sem skjótast, bað menn taka forka ok ráða af skipinu. Þessa ráðs var freistat ok dugði eigi, því at svá var djúpt á bæði borð, at forkarnir kendu eigi niðr, ok varð þar at bíða atfalls; fjarar nú undan skipinu. Þeir sá sel í strauminum um daginn, meira miklu en aðra. Hann fór í hring um skipit um daginn ok var ekki fitjaskammr. Svá sýndiz þeim ǫllum, sem manns augu væri í honum. Þorsteinn bað þá skjóta selinn; þeir leita við, ok kom fyrir ekki.

Síðan fell sjór at. Ok er nær hafði, at skipit mundi fljóta, þá rekr á hvassviðri mikit, ok hvelfir skipinu, ok drukna nú menn allir þeir, er þar váru á skipinu, nema einn maðr. Þann rak á land með viðum; sá hét Guðmundr. Þar heita síðan Guðmundareyjar.

Guðríðr átti at taka arf eptir Þorstein surt fǫður sinn, er átti Þorkell trefill.

Þessi tíðendi spyrjaz víða, druknun Þorsteins surts ok þeira manna, er þar hǫfðu látiz. Þorkell sendir þegar orð þessum manni, Guðmundi, er þar hafði á land komit. Ok er hann kemr á fund Þorkels, þá slær Þorkell við hann kaupi á laun, at hann skyldi svá greina frásǫgn um líflát manna, sem hann segði fyrir. Því játti Guðmundr. Heimtir nú Þorkell af honum frásǫgn um atburð þenna, svá at margir menn váru hjá. Þá segir Guðmundr svá, kvað Þorstein hafa fyrst druknat, þá Þórarin mág hans — þá átti Hildr at taka féit, því at hon var dóttir Þórarins —, þá kvað hann meyna drukna, því at þar næst var Ósk hennar arfi, móðir hennar, ok léz hon þeira síðast; bar þá féit allt undir Þorkel trefil, því at Guðríðr kona hans átti fé at taka eptir systur sína.

Nú reiðiz þessi frásǫgn af Þorkatli ok hans mǫnnum, en Guðmundr hafði áðr nǫkkut ǫðruvísa sagt. Nú þótti þeim frændum Þórarins nǫkkut ifanlig sjá saga, ok kǫlluðuz eigi mundu trúnað á leggja raunarlaust, ok tǫlðu þeir sér fé hálft við Þorkel; en Þorkell þykkiz einn eiga ok bað gera til skírslu at sið þeira. Þat var þá skírsla í þat mund, at ganga skyldi undir jarðarmen þat er torfa var ristin ór velli; skyldu endarnir torfunnar vera fastir í vellinum, en sá maðr, er skírsluna skyldi fram flytja, skyldi þar ganga undir.

Þorkell trefill grunar nǫkkut, hvárt þannig mun farit hafa um líflát manna, sem þeir Guðmundr hǫfðu sagt et síðara sinni. Ekki þóttuz heiðnir menn minna eiga í ábyrgð, þá er slíka hluti skyldi fremja, en nú þykkjaz eiga kristnir menn, þá er skírslur eru gǫrvar. Þá varð sá skírr, er undir jarðarmen gekk, ef torfan fell eigi á hann. Þorkell gerði ráð við tvá menn, at þeir skyldu sik láta á skilja um einnhvern hlut ok vera þar nær staddir. Þá er skírslan væri frǫmð, ok koma við torfuna svá mjǫk, at allir sæi, at þeir feldi hana. Eptir þetta rœðr sá til, er skírsluna skyldi af hǫndum inna, ok jafnskjótt sem hann var kominn undir jarðarmenit, hlaupaz þessir menn at mót með vápnum, sem til þess váru settir; mœtaz þeir hjá torfubugnum ok liggja þar fallnir, ok fellr ofan jarðarmenit, sem ván var. Síðan hlaupa menn í millum þeira ok skilja þá; var þat auðvelt, því at þeir bǫrðuz með engum háska. Þorkell trefill leitaði orðróms um skírsluna; mæltu nú allir hans menn, at vel mundi hlýtt hafa, ef engir hefði spilt. Síðan tók Þorkell lausafé allt, en lǫndin leggjaz upp á Hrappsstǫðum.

Nú er frá Hǫskuldi at segja, at ráð hans er virðuligt; var hann hǫfðingi mikill. Hann varðveitti mikit fé, er átti Hrútr Herjólfsson, bróðir hans. Margir menn mæltu þat, at nǫkkut mundu ganga skorbíldar í fé Hǫskulds, ef hann skyldi vandliga út gjalda móðurarf hans.

Hrútr er hirðmaðr Haralds konungs Gunnhildarsonar ok hafði af honum mikla virðing; helt þat mest til þess, at hann gafz bezt í ǫllum mannraunum, en Gunnhildr dróttning lagði svá miklar mætur á hann, at hon helt engi hans jafningja innan hirðar, hvárki í orðum né ǫðrum hlutum. En þó at mannjafnaðr væri hafðr ok til ágætis manna talat, þá var þat ǫllum mǫnnum auðsætt, at Gunnhildi þótti hyggjuleysi til ganga eða ǫfund, ef nǫkkurum manni var til Hrúts jafnat. Með því at Hrútr átti at vitja til Íslands fjárhlutar mikils ok gǫfugra frænda, þá fýsiz hann at vitja þess; býr nú ferð sína til Íslands. Konungr gaf honum skip at skilnaði ok kallaðiz hann reynt hafa at góðum dreng. Gunnhildr leiddi Hrút til skips ok mælti:

"Ekki skal þetta lágt mæla, at ek hefi þik reyndan at miklum ágætismanni, því at þú hefir atgervi jafnfram enum beztum mǫnnum hér í landi, en þú hefir vitsmuni langt um fram".

Síðan gaf hon honum gullhring ok bað hann vel fara; brá síðan skikkjunni at hǫfði sér ok gekk snúðigt heim til bœjar; en Hrútr stígr á skip ok siglir í haf.

Honum byrjaði vel, ok tók Breiðafjǫrð. Hann siglir inn at eyjum; síðan siglir hann inn Breiðasund ok lendir við Kambsnes ok bar bryggjur á land. Skipkváman spurðiz ok svá þat, at Hrútr Herjólfsson var stýrimaðr. Ekki fagnar Hǫskuldr þessum tíðendum, ok eigi fór hann á fund hans. Hrútr setr upp skip sitt ok býr um. Þar gerði hann bœ, er síðan heitir á Kambsnesi.

Síðan reið Hrútr á fund Hǫskulds ok heimtir móðurarf sinn. Hǫskuldr kvaz ekki fé eiga at gjalda, kvað eigi móður sína hafa farit félausa af Íslandi, þá er hon kom til móts við Herjólf. Hrúti líkar illa ok reið í brott við svá búit. Allir frændr Hrúts gera sœmiliga til hans aðrir en Hǫskuldr. Hrútr bjó þrjá vetr á Kambsnesi ok heimtir jafnan fé at Hǫskuldi á þingum eða ǫðrum lǫgfundum ok var vel talaðr; kǫlluðu þat flestir, at Hrútr hefði rétt at mæla, en Hǫskuldr flutti þat, at Þorgerðr var eigi at hans ráði gipt Herjólfi, en léz vera lǫgráðandi móður sinnar, ok skilja við þat.

Þat sama haust eptir fór Hǫskuldr at heimboði til Þórðar godda. Þetta spyrr Hrútr ok reið hann á Hǫskuldsstaði við tólfta mann. Hann rak á brott naut tuttugu; jafnmǫrg lét hann eptir. Síðan sendi hann mann til Hǫskulds ok bað segja, hvert eptir fé var at leita. Húskarlar Hǫskulds hlupu þegar til vápna, ok váru gǫr orð þeim, er næstir váru, ok urðu þeir fimtán saman; reið hverr þeira, svá sem mátti hvatast. Þeir Hrútr sá eigi fyrr eptirreiðina, en þeir áttu skamt til garðs á Kambsnesi. Stíga þeir Hrútr þegar af baki ok binda hesta sína ok ganga fram á mel nǫkkurn, ok sagði Hrútr, at þeir mundu þar við taka, kvaz þat hyggja, þótt seint gengi fjárheimtan við Hǫskuld, at eigi skyldi þat spyrjaz, at hann rynni fyrir þrælum hans. Fǫrunautar Hrúts sǫgðu, at liðsmunr mundi vera. Hrútr kvaz þat ekki hirða, kvað þá því verrum fǫrum fara skyldu, sem þeir væri fleiri.

Þeir Laxdœlir hljópu nú af hestum sínum ok bjugguz nú við. Hrútr bað þá ekki meta muninn ok hleypr í móti þeim. Hann hafði hjálm á hǫfði, en sverð brugðit í hendi, en skjǫld í annarri; hann var vígr allra manna bezt. Svá var Hrútr þá óðr, at fáir gátu fylgt honum. Bǫrðuz vel hvárirtveggju um hríð; en brátt fundu þeir Laxdœlir þat, at þeir áttu þar eigi við sinn maka, sem Hrútr var, því at þá drap hann tvá menn í einu athlaupi. Síðan báðu Laxdœlir sér griða. Hrútr kvað þá víst hafa skyldu grið. Húskarlar Hǫskulds váru þá allir sárir, þeir er upp stóðu, en fjórir váru drepnir. Hrútr fór heim ok var nǫkkut sárr, en fǫrunautar hans lítt eða ekki, því at hann hafði sik mest frammi haft. Er þat kallaðr Orrostudalr, síðan þeir bǫrðuz þar. Síðan lét Hrútr af hǫggva féit.

Þat er sagt frá Hǫskuldi, at hann kippir mǫnnum at sér, er hann spyrr ránit, ok reið hann heim. Þat var mjǫk jafnskjótt, at húskarlar hans koma heim; þeir sǫgðu sínar ferðir ekki sléttar. Hǫskuldr verðr við þetta óðr ok kvaz ætla at taka eigi optar af honum rán ok manntjón. Safnar hann mǫnnum þann dag allan at sér. Síðan gekk Jórunn húsfreyja til tals við hann ok spyrr at um ráðagerð hans.

Hann segir: "lítla ráðagerð hefi ek stofnat, en gjarna vilda ek, at annat væri optar at tala en um dráp húskarla minna".

Jórunn svarar: "þessi ætlun er ferlig, ef þú ætlar at drepa slíkan mann, sem bróðir þinn er, en sumir menn kalla, at eigi sé sakleysi í, þótt Hrútr hefði fyrr þetta fé heimt; hefir hann þat nú sýnt, at hann vill eigi vera hornungr lengr þess er hann átti, eptir því sem hann átti kyn til. Nú mun hann hafa eigi fyrr þetta ráð upp tekit at etja kappi við þik, en hann mun vita sér nǫkkurs traustz ván af enum meirum mǫnnum, því at mér er sagt, at farit muni hafa orðsendingar í hljóði milli þeira Þórðar gellis ok Hrúts; mundi mér slíkir hlutir þykkja ísjáverðir; mun Þórði þykkja gott at veita at slíkum hlutum, er svá brýn eru málaefni. Veiztu ok þat, Hǫskuldr, síðan er mál þeira Þórðar godda ok Vígdísar urðu, at ekki verðr slík blíða á með ykkr Þórði gelli sem áðr, þóttu kœmir í fyrstu af þér með fégjǫfum fjándskap þeira frænda; hygg ek ok þat, Hǫskuldr", segir hon, "at þeim þykkir þú þar raunmjǫk sitja yfir sínum hlut ok son þinn Óláfr. Nú þœtti oss hitt ráðligra, at þú byðir Hrúti bróður þínum sœmiliga, því at þar er fangs ván af frekum úlfi; vænti ek þess, at Hrútr taki því vel ok líkliga, því at mér er maðr sagðr vitr; mun hann þat sjá kunna, at þetta er hvárstveggja ykkar sómi".

Hǫskuldr sefaðiz mjǫk við fortǫlur Jórunnar; þykkir honum þetta vera sannligt. Fara nú menn í milli þeira, er váru beggja vinir, ok bera sættaroð af Hǫskulds hendi til Hrúts. En Hrútr tók því vel, kvaz at vísu vilja semja við Hǫskuld, kvaz þess lǫngu hafa verit búinn, at þeir semði sína frændsemi, eptir því sem vera ætti, ef Hǫskuldr vildi honum rétts unna. Hrútr kvaz ok Hǫskuldi vilja unna sóma fyrir afbrigð þau, er hann hafði gǫrt af sinni hendi. Eru nú þessi mál sett ok samið í milli þeira brœðra Hǫskulds ok Hrúts; taka þeir nú upp frændsemi sína góða heðan í frá.

Hrútr gætir nú bús síns ok geriz mikill maðr fyrir sér, ekki var hann afskiptinn um flesta hluti, en vildi ráða því, er hann hlutaðiz til. Hrútr þokaði nú bústað sínum ok bjó þar, sem nú heitir á Hrútsstǫðum, allt til elli. Hof átti hann í túni, ok sér þess enn merki. Þat er nú kallat Trollaskeið; þar er nú þjóðgata. Hrútr kvángaðiz ok fekk konu þeirar, er Unnr hét, dóttir Marðar gígju. Unnr gekk frá honum; þar af hefjaz deilur þeira Laxdœla ok Fljótshlíðinga. Aðra konu átti Hrútr, þá er Þorbjǫrg hét; hon var Ármóðsdóttir. Átt hefir Hrútr ena þriðju konu, ok nefnum vér hana eigi. Sextán sonu átti Hrútr ok tíu dœtr við þessum tveim konum. Svá segja menn, at Hrútr væri svá á þingi eitt sumar, at fjórtán synir hans væri með honum. Því er þessa getit, at þat þótti vera rausn mikil ok afli; allir váru gerviligir synir hans.

Hǫskuldr sitr nú í búi sínu ok geriz hniginn á enn efra aldr, en synir hans eru nú þroskaðir. Þorleikr gerir bú á þeim bœ, er heitir á Kambsnesi, ok leysir Hǫskuldr út fé hans. Eptir þetta kvángaz hann ok fekk konu þeirar, er Gjaflaug hét, dóttir Arnbjarnar Sleitu-Bjarnarsonar ok Þorlaugar Þórðardóttur frá Hǫfða. Þat var gǫfugt kvánfang; var Gjaflaug væn kona ok ofláti mikill. Þorleikr var engi dældarmaðr ok enn mesti garpr; ekki lagðiz mjǫk á með þeim frændum Hrúti ok Þorleiki. Bárðr, son Hǫskulds, var heima með feðr sínum; hafði hann þá umsýslu ekki minnr en Hǫskuldr. Dœtra Hǫskulds er hér eigi getit mjǫk; þó eru menn frá þeim komnir.

Óláfr Hǫskuldsson er nú ok frumvaxti ok er allra manna fríðastr sýnum, þeira er menn hafi sét. Hann bjó sik vel at vápnum ok klæðum. Melkorka, móðir Óláfs, bjó á Melkorkustǫðum, sem fyrr var ritat. Hǫskuldr veik meir af sér umsjá um ráðahag Melkorku, en verit hafði; kvaz honum þat þykkja ekki síðr koma til Óláfs sonar hennar, en Óláfr kvaz henni veita skyldu sína ásjá, slíka sem hann kunni at veita henni. Melkorku þykkir Hǫskuldr gera svívirðliga til sín; hefir hon þat í hug sér at gera þá hluti nǫkkura, er honum þœtti eigi betr. Þorbjǫrn skrjúpr hafði mest veitt umsjá um bú Melkorku; vakit hafði hann bónorð við hana, þá er hon hafði skamma stund búit, en Melkorka tók því fjarri.

Skip stóð uppi á Borðeyri í Hrútafirði. Ǫrn hét stýrimaðr; hann var hirðmaðr Haralds konungs Gunnhildarsonar.

Melkorka vekr tal við Óláf son sinn, þá er þau finnaz, at hon vill, at hann fari utan at vitja frænda sinna gǫfugra, — "því at ek hefi þat satt sagt, at Mýrkjartan er at vísu faðir minn, ok er hann konungr Íra; er þér ok hœgt at ráðaz til skips á Borðeyri."

Óláfr segir: "talat hefi ek þetta fyrir fǫður mínum, ok hefir hann lítt á tekit; er þanneg ok fjárhag fóstra míns háttat, at þat er meir í lǫndum ok kvikfé, en hann eigi íslenzka vǫru liggjandi fyrir."

Melkorka svarar: "eigi nenni ek, at þú sér ambáttarsonr kallaðr lengr, ok ef þat nemr við fǫrinni, at þú þykkiz hafa fé oflítit, þá mun ek heldr þat til vinna at giptaz Þorbirni, ef þú ræz þá til ferðar heldr en áðr, því at ek ætla, at hann leggi fram vǫruna, svá sem þú kannt þér þǫrf til, ef hann náir ráðahag við mik; er þat ok til kostar, at Hǫskuldi munu þá tveir hlutir illa líka, þá er hann spyrr hvárttveggja, at þú ert af landi farinn, en ek manni gipt."

Óláfr bað móður sína eina ráða.

Síðan rœddi Óláfr við Þorbjǫrn, at hann vildi taka vǫru af honum at láni ok gera mikit at.

Þorbjǫrn svarar: "þat mun því at eins, nema ek ná ráðahag við Melkorku; þá væntir mik, at þér sé jafnheimilt mitt fé sem þat, er þú hefir at varðveita."

Óláfr kvað þat þá mundu at ráði gǫrt; tǫluðu þá með sér þá hluti, er þeir vildu, ok skyldi þetta fara allt af hljóði.

Hǫskuldr rœddi við Óláf, at hann mundi ríða til þings með honum. Óláfr kvaz þat eigi mega fyrir búsýslu, kvaz vilja láta gera lambhaga við Laxá. Hǫskuldi líkar þetta vel, er hann vill um búit annaz. Síðan reið Hǫskuldr til þings, en snúit var at brullaupi á Lambastǫðum, ok réð Óláfr einn máldaga. Óláfr tók þrjá tigu hundraða vǫru af óskiptu, ok skyldi þar ekki fé fyrir koma. Bárðr Hǫskuldsson var at brullaupi ok vissi þessa ráðagerð með þeim. En er boði var lokit, þá reið Óláfr til skips ok hitti Ǫrn stýrimann ok tók sér þar fari.

En áðr en þau Melkorka skilðiz, selr hon í hendr Óláfi fingrgull mikit ok mælti:

"Þenna grip gaf faðir minn mér at tannfé, ok vænti ek, at hann kenni, ef hann sér."

Enn fekk hon honum í hǫnd kníf ok belti ok bað hann selja fóstru sinni, — "get ek, at hon dyliz eigi við þessar jartegnir."

Ok enn mælti Melkorka: "heiman hefi ek þik búit, svá sem ek kann bezt, ok kent þér írsku at mæla, svá at þik mun þat eigi skipta, hvar þik berr at Írlandi."

Nú skilja þau eptir þetta. Þegar kom byrr á, er Óláfr kom til skips, ok sigla þeir þegar í haf.