Bókastaðir

Þórðr goddi hét maðr, er bjó í Laxárdal fyrir norðan á, sá bœr heitir síðan á Goddastǫðum. Hann var auðmaðr mikill; engi átti hann bǫrn; keypt hafði hann jǫrð þá, er hann bjó á. Hann var nábúi Hrapps ok fekk opt þungt af honum. Hǫskuldr sá um með honum, svá at hann helt bústað sínum. Vígdís hét kona hans ok var Ingjalds dóttir, Óláfssonar feilans. Bróðurdóttir var hon Þórðar gellis, en systurdóttir Þórólfs rauðnefs frá Sauðafelli. Þórólfr var hetja mikil ok átti góða kosti. Frændr hans gengu þangat jafnan til trausts. Vígdís var meir gefin til fjár en brautargengis.

Þórðr átti þræl þann, er út kom með honum; sá hét Ásgautr. Hann var mikill maðr ok gerviligr; en þótt hann væri þræll kallaðr, þá máttu fáir taka hann til jafnaðarmanns við sik, þótt frjálsir héti; ok vel kunni hann at þjóna sínum yfirmanni. Fleiri átti Þórðr þræla, þó at þessi sé einn nefndr.

Þorbjǫrn hét maðr; hann bjó í Laxárdal et næsta Þórði upp frá bœ hans ok var kallaðr skrjúpr; auðigr var hann at fé; mest var þat í gulli ok silfri; mikill maðr var hann vexti ok rammr at afli; engi var hann veifiskati við alþýðu manns.

Hǫskuldi Dala-Kollssyni þótti þat ávant um rausn sína, at honum þótti bœr sinn húsaðr verr, en hann vildi. Síðan kaupir hann skip at hjaltneskum manni. Þat skip stóð uppi í Blǫnduósi. Þat skip býr hann ok lýsir því, at hann ætlar utan, en Jórunn varðveitir bú ok bǫrn þeira. Nú láta þeir í haf, ok gefr þeim vel, ok tóku Nóreg heldr sunnarliga; kómu við Hǫrðaland, þar sem kaupstaðrinn í Bjǫrgvin er síðan. Hann setr upp skip sitt ok átti þar mikinn frænda afla, þótt eigi sé hér nefndir. Þá sat Hákon konungr í Víkinni. Hǫskuldr fór ekki a fund Hákonar konungs, því at frændr hans tóku þar við honum báðum hǫndum. Var kyrt allan þann vetr.

Þat varð til tíðenda um sumarit ǫndvert, at konungr fór í stefnuleiðangr austr í Brenneyjar ok gerði frið fyrir land sitt, eptir því sem lǫg stóðu til, et þriðja hvert sumar. Sá fundr skyldi vera lagðr hǫfðingja í milli at setja þeim málum, er konungar áttu um at dœma. Þat þótti skemtanarfǫr at sœkja þann fund, því at þangat kómu menn nær af ǫllum lǫndum, þeim er vér hǫfum tíðendi af. Hǫskuldr setti fram skip sitt; vildi hann ok sœkja fund þenna, því at hann hafði eigi fundit konung á þeim vetri. Þangat var ok kaupstefnu at sœkja. Fundr þessi var allfjǫlmennr; þar var skemtan mikil, drykkjur ok leikar ok allskyns gleði; ekki varð þar til stórtíðenda. Marga hitti Hǫskuldr þar frændr sína, þá sem í Danmǫrku váru.

Ok einn dag, er Hǫskuldr gekk at skemta sér með nǫkkura menn, sá hann tjald eitt skrautligt fjarri ǫðrum búðum. Hǫskuldr gekk þangat ok í tjaldit, ok sat þar maðr fyrir í guðvefjarklæðum ok hafði gerzkan hatt á hǫfði. Hǫskuldr spurði þann mann at nafni; hann nefndiz Gilli, — "en þá kannaz margir við, ef heyra kenningarnafn mitt: ek em kallaðr Gilli enn gerzki". Hǫskuldr kvaz opt hafa heyrt hans getit; kallaði hann þeira manna auðgastan, sem verit hǫfðu í kaupmannalǫgum.

Þá mælti Hǫskuldr: "þú munt hafa þá hluti at selja oss, er vér viljum kaupa".

Gilli spyrr, hvat þeir vilja kaupa fǫrunautar.

Hǫskuldr segir, at hann vill kaupa ambátt nǫkkura, — "ef þú hefir at selja".

Gilli svarar: "þar þykkiz þér leita mér meinfanga um þetta, er þér falið þá hluti, er þér ætlið mik eigi til hafa; en þat er þó eigi ráðit, hvárt svá berr til".

Hǫskuldr sá, at um þvera búðina var fortjald. Þá lypti Gilli tjaldinu, ok sá Hǫskuldr, at tólf konur sátu fyrir innan tjaldit. Þá mælti Gilli, at Hǫskuldr skyldi þangat ganga ok líta á, ef hann vildi nǫkkura kaupa af þessum konum. Hǫskuldr gerir svá. Þær sátu allar saman um þvera búðina. Hǫskuldr hyggr at vandliga at konum þessum. Hann sá, at kona sat út við tjaldskǫrina; sú var illa klædd. Hǫskuldi leiz konan fríð sýnum, ef nǫkkut mátti á sjá.

Þá mælti Hǫskuldr: "hversu dýr skal sjá kona, ef ek vil kaupa?"

Gilli svarar: "þú skalt reiða fyrir hana þrjár merkr silfrs".

"Svá virði ek", segir Hǫskuldr, "sem þú munir þessa ambátt gera heldr dýrlagða, því at þetta er þriggja verð".

Þá svarar Gilli: "rétt segir þú þat, at ek met hana dýrra en aðrar; kjós nú einhverja af þessum ellifu ok gjalt þar fyrir mǫrk silfrs, en þessi sé eptir í minni eign".

Hǫskuldr segir: "vita mun ek fyrst, hversu mikit silfr er í sjóð þeim, er ek hefi á belti mér", — biðr Gilla taka vágina, en hann leitar at sjóðnum.

Þá mælti Gilli: "þetta mál skal fara óvélt af minni hendi, því at á er ljóðr mikill um ráð konunnar; vil ek, at þú vitir þat, Hǫskuldr, áðr vit sláim kaupi þessu".

Hǫskuldr spyrr, hvat þat væri.

Gilli svarar: "kona þessi er ómála; hefi ek marga vega leitat mála við hana, ok hefi ek aldri fengit orð af henni; er þat at vísu mín ætlan, at þessi kona kunni eigi at mæla".

Þá segir Hǫskuldr: "lát fram reizluna ok sjám, hvat vegi sjóðr sá, er ek hefi hér".

Gilli gerir svá; reiða nú silfrit, ok váru þat þrjár merkr vegnar.

Þá mælti Hǫskuldr: "svá hefir nú til tekiz, at þetta mun verða kaup okkar; tak þú fé þetta til þín, en ek mun taka við konu þessi; kalla ek, at þú hafir drengiliga af þessu máli haft, því at vísu vildir þú mik eigi falsa í þessu". Síðan gekk Hǫskuldr heim til búðar sinnar.

Þat sama kveld rekði Hǫskuldr hjá henni. En um morguninn eptir, er menn fóru í klæði sín, mælti Hǫskuldr: "lítt sér stórlæti á klæðabúnaði þeim, er Gilli enn auðgi hefir þér fengit; er þat ok satt, at honum var meiri raun at klæða tólf en mér eina".

Síðan lauk Hǫskuldr upp kistu eina ok tók upp góð kvennmannsklæði ok seldi henni; var þat ok allra manna mál, at henni semði góð klæði.

En er hǫfðingjar hǫfðu þar mælt þeim málum, sem þá stóðu lǫg til, var slitit fundi þessum. Síðan gekk Hǫskuldr á fund Hákonar konungs ok kvaddi hann virðuliga, sem skapligt var.

Konungr sá við honum ok mælti: "tekit mundu vér hafa kveðju þinni, Hǫskuldr, þóttu hefðir nǫkkuru fyrr oss fagnat, ok svá skal enn vera".

Eptir þetta tók konungr með allri blíðu Hǫskuldi ok bað hann ganga á sitt skip, — "ok ver með oss, meðan þú vill í Nóregi vera".

Hǫskuldr svarar: "hafið þǫkk fyrir boð yðvart, en nú á ek þetta sumar mart at starfa; hefir þat mjǫk til haldit, er ek hefi svá lengi dvalit at sœkja yðvarn fund, at ek ætlaða at afla mér húsaviðar".

Konungr bað hann halda skipinu til Víkrinnar. Hǫskuldr dvalðiz með konungi um hríð. Konungr fekk honum húsavið ok lét ferma skipit.

Þá mælti konungr til Hǫskulds: "eigi skal dvelja þik hér með oss lengr, en þér líkar, en þó þykkir oss vandfengit manns í rúm þitt".

Síðan leiddi konungr Hǫskuld til skips ok mælti: "at sómamanni hefi ek þik reyndan, ok nær er þat minni ætlan, at þú siglir nú et síðasta sinn af Nóregi, svá at ek sjá hér yfirmaðr".

Konungr dró gullhring af hendi sér, þann er vá mǫrk, ok gaf Hǫskuldi, ok sverð gaf hann honum annan grip, þat er til kom hálf mǫrk gulls.

Hǫskuldr þakkaði konungi gjafirnar ok þann allan sóma, er hann hafði fram lagit. Síðan stígr Hǫskuldr á skip sitt ok siglir til hafs. Þeim byrjaði vel ok kómu at fyrir sunnan land; sigldu síðan vestr fyrir Reykjanes ok svá fyrir Snæfellsnes ok inn í Breiðafjǫrð.

Hǫskuldr lendi í Laxárósi; lætr þar bera farm af skipi sínu, en setja upp skipit fyrir innan Laxá ok gerir þar hróf at, ok sér þar toptina, sem hann lét gera hrófit. Þar tjaldaði hann búðir, ok er þat kallaðr Búðardalr. Síðan lét Hǫskuldr flytja heim viðinn, ok var þat hœgt, því at eigi var lǫng leið. Ríðr Hǫskuldr eptir þat heim við nǫkkura menn ok fær viðtǫkur góðar, sem ván er; þar hafði ok fé vel haldiz síðan.

Jórunn spurði, hver kona sú væri, er í fǫr var með honum.

Hǫskuldr svarar: "svá mun þér þykkja, sem ek svara þér skætingu; ek veit eigi nafn hennar".

Jórunn mælti: "þat mun tveimr skipta, at sá kvittr mun loginn, er fyrir mik er kominn, eða þú munt hafa talat við hana jafnmart sem spurt hafa hana at nafni".

Hǫskuldr kvaz þess eigi þræta mundu ok segir henni et sanna, ok bað þá þessi konu virkða ok kvað þat nær sínu skapi, at hon væri heima þar at vistafari.

Jórunn mælti: "eigi mun ek deila við frillu þína, þá er þú hefir flutt af Nóregi, þótt hon kynni eigi góðar návistir, en nú þykki mér þat allra sýnst, ef hon er bæði dauf ok mállaus".

Hǫskuldr svaf hjá húsfreyju sinni hverja nótt, síðan hann kom heim, en hann var fár við frilluna.

Ǫllum mǫnnum var auðsætt stórmenskumót á henni ok svá þat, at hon var engi afglapi.

Ok á ofanverðum vetri þeim fœddi frilla Hǫskulds sveinbarn. Síðan var Hǫskuldr þangat kallaðr, ok var honum sýnt barnit; sýndiz honum sem ǫðrum, at hann þóttiz eigi sét hafa vænna barn né stórmannligra.

Hǫskuldr var at spurðr, hvat sveinninn skyldi heita.

Hann bað sveininn kalla Óláf, því at þá hafði Óláfr feilan andaz lítlu áðr, móðurbróðir hans.

Óláfr var afbragð flestra barna. Hǫskuldr lagði ást mikla við sveininn. Um sumarit eptir mælti Jórunn, at frillan mundi upp taka verknað nǫkkurn eða fara í brott ella. Hǫskuldr bað hana vinna þeim hjónum ok gæta þar við sveins síns. En þá er sveinninn var tvævetr, þá var hann almæltr ok rann einn saman sem fjogurra vetra gǫmul bǫrn.

Þat var til tíðenda einn morgun, er Hǫskuldr var genginn út at sjá um bœ sinn; veðr var gott, skein sól ok var lítt á lopt komin; hann heyrði manna mál. Hann gekk þangat til, sem lœkr fell fyrir túnbrekkunni; sá hann þar tvá menn ok kendi; var þar Óláfr son hans ok móðir hans; fær hann þá skilit, at hon var eigi mállaus, því at hon talaði þá mart við sveininn.

Síðan gekk Hǫskuldr at þeim ok spyrr hana at nafni ok kvað henni ekki mundu stoða at dyljaz lengr.

Hon kvað svá vera skyldu; setjaz þau niðr á túnbrekkuna.

Síðan mælti hon: "ef þú vill nafn mitt vita, þá heiti ek Melkorka".

Hǫskuldr bað hana þá segja lengra ætt sína.

Hon svarar: "Mýrkjartan heitir faðir minn; hann er konungr á Írlandi. Ek var þaðan hertekin fimtán vetra gǫmul".

Hǫskuldr kvað hana hølzti lengi hafa þagat yfir svá góðri ætt.

Síðan gekk Hǫskuldr inn ok sagði Jórunni, hvat til nýlundu hafði gerz í ferð hans.

Jórunn kvaz eigi vita, hvat hon segði satt; kvað sér ekki um kynjamenn alla, ok skilja þau þessa rœðu.

Var Jórunn hvergi betr við hana en áðr, en Hǫskuldr nǫkkuru fleiri. Ok lítlu síðar, er Jórunn gekk at sofa, togaði Melkorka af henni ok lagði skóklæðin á gólfit. Jórunn tók sokkana ok keyrði um hǫfuð henni. Melkorka reiddiz ok setti hnefann á nasar henni, svá at blóð varð laust. Hǫskuldr kom at ok skilði þær. Eptir þat lét hann Melkorku í brott fara ok fekk henni þar bústað uppi í Laxárdal. Þar heitir síðan á Melkorkustǫðum — þar er nú auðn — þat er fyrir sunnan Laxá. Setr Melkorka þar bú saman; fær Hǫskuldr þar til bús allt þat, er hafa þurfti, ok fór Óláfr son þeira með henni. Brátt sér þat á Óláfi, er hann óx upp, at hann mundi verða mikit afbragð annarra manna fyrir vænleiks sakir ok kurteisi.

Ingjaldr hét maðr; hann bjó í Sauðeyjum; þær liggja á Breiðafirði; hann var kallaðr Sauðeyjargoði; hann var auðigr maðr ok mikill fyrir sér. Hallr hét bróðir hans; hann var mikill maðr ok efniligr. Hann var félítill maðr; engi var hann nytjungr kallaðr af flestum mǫnnum. Ekki váru þeir brœðr samþykkir optast; þótti Ingjaldi Hallr lítt vilja sik semja í sið dugandi manna, en Halli þótti Ingjaldr lítt vilja sitt ráð hefja til þroska.

Veiðistǫð sú liggr á Breiðafirði, er Bjarneyjar heita. Þær eyjar eru margar saman ok váru mjǫk gagnauðgar. Í þann tíma sóttu menn þangat mjǫk til veiðifangs; var ok þar fjǫlment mjǫk ǫllum missarum. Mikit þótti spǫkum mǫnnum undir því, at menn ætti gott saman í útverjum; var þat þá mælt, at mǫnnum yrði ógæfra um veiðifang, ef missáttir yrði; gáfu ok flestir menn at því góðan gaum. Þat er sagt eitthvert sumar, at Hallr, bróðir Ingjalds Sauðeyjargoða, kom í Bjarneyjar ok ætlaði til fangs. Hann tók sér skipan með þeim manni, er Þórólfr hét. Hann var breiðfirzkr maðr, ok hann var náliga lausingi einn félauss, ok þó fráligr maðr. Hallr er þar um hríð, ok þykkiz hann mjǫk fyrir ǫðrum mǫnnum.

Þat var eitt kveld, at þeir koma at landi, Hallr ok Þórólfr, ok skyldu skipta fengi sínu; vildi Hallr bæði kjósa ok deila, því at hann þóttiz þar meiri maðr fyrir sér. Þórólfr vildi eigi láta sinn hlut ok var allstórorðr; skiptuz þeir nǫkkurum orðum við, ok þótti sinn veg hvárum. Þrífr þá Hallr upp hǫggjárn, er lá hjá honum, ok vill fœra í hǫfuð Þórólfi. Nú hlaupa menn í milli þeira ok stǫðva Hall, en hann var enn óðasti ok gat þó engu á leið komit at því sinni; ok ekki varð fengi þeira skipt.

Réz nú Þórólfr á brott um kveldit, en Hallr tók einn upp fang þat, er þeir áttu báðir, því at þá kendi at ríkismunar. Fær nú Hallr sér mann í stað Þórólfs á skipit; heldr nú til fangs sem áðr. Þórólfr unir illa við sinn hlut; þykkiz hann mjǫk svívirðr vera í þeira skiptum; er hann þar þó í eyjunum ok hefir þat at vísu í hug sér at rétta þenna krók, er honum var svá nauðuliga beygðr. Hallr uggir ekki at sér ok hugsar þat, at engir menn muni þora at halda til jafns við hann þar í átthaga hans.

Þat var einn góðan veðrdag, at Hallr reri, ok váru þeir þrír á skipi; bítr vel á um daginn; róa þeir heim at kveldi ok eru mjǫk kátir. Þórólfr hefir njósn af athǫfn Halls um daginn ok er staddr í vǫrum um kveldit, þá er þeir Hallr koma at landi. Hallr reri í hálsi fram. Hann hleypr fyrir borð ok ætlar at taka við skipinu. Ok er hann hleypr á land, þá er Þórólfr þar nær staddr ok hǫggr til hans þegar; kom hǫggit á hálsinn við herðarnar ok fýkr af hǫfuðit. Þórólfr snýr á brott eptir þat, en þeir félagar Halls styrma yfir honum.

Spyrjaz nú þessi tíðendi um eyjarnar, víg Halls, ok þykkja þat mikil tíðendi, því at maðr var kynstórr, þótt hann hefði engi auðnumaðr verit.

Þórólfr leitar nú á brott ór eyjunum, því at hann veit þar engra þeira manna ván, er skjóli muni skjóta yfir hann eptir þetta stórvirki. Hann átti þar ok enga frændr, þá er hann mætti sér trausts af vænta, en þeir menn sátu nær, er vís ván var, at um líf hans mundu sitja, ok hǫfðu mikit vald, svá sem var Ingjaldr Sauðeyjargoði, bróðir Halls.

Þórólfr fekk sér flutning inn til meginlands. Hann ferr mjǫk hulðu hǫfði. Er ekki af sagt hans ferð, áðr hann kemr einn dag at kveldi á Goddastaði. Vígdís, kona Þórðar godda, var nǫkkut skyld Þórólfi, ok sneri hann því þangat til bœjar; spurn hafði Þórólfr af því áðr, hversu þar var háttat, at Vígdís var meiri skǫrungr í skapi en Þórðr bóndi hennar. Ok þegar um kveldit, er Þórólfr var þar kominn, gengr hann til fundar við Vígdísi ok segir henni til sinna vandræða ok biðr hana ásjá.

Vígdís svarar á þá leið hans máli: "ekki dyljumz ek við skuldleika okkra; þykki mér ok þann veg at eins verk þetta, er þú hefir unnit, at ek kalla þik ekki at verra dreng, en þó sýniz mér svá, sem þeir menn muni veðsetja bæði sik ok fé sitt, er þér veita ásjá, svá stórir menn sem hér munu veita eptirsjár. En Þórðr bóndi minn", segir hon, "er ekki garpmenni mikit, en órráð vár kvenna verða jafnan með lítilli forsjá, ef nǫkkurs þarf við; en þó nenni ek eigi með ǫllu at víkjaz undan við þik, alls þú hefir þó hér til nǫkkurrar ásjá ætlat".

Eptir þat leiðir Vígdís hann í útibúr eitt ok biðr hann þar bíða sín; setr hon þar lás fyrir.

Síðan gekk hon til Þórðar ok mælti: "hér er kominn maðr til gistingar, sá er Þórólfr heitir, en hann er skyldr mér nǫkkut; þœttiz hann þurfa hér lengri dvǫl, ef þú vildir, at svá væri".

Þórði kvaz ekki vera um manna setur, bað hann hvílaz þar um daginn eptir, ef honum væri ekki á hǫndum, en verða í brottu sem skjótast elligar.

Vígdís svarar: "veitt hefi ek honum áðr gisting, ok mun ek þau orð eigi aptr taka, þótt hann eigi sér eigi jafna vini alla".

Eptir þat sagði hon Þórði vígit Halls ok svá þat, at Þórólfr hafði vegit hann, er þá var þar kominn. Þórðr varð styggr við þetta, kvaz þat víst vita, at Ingjaldr mundi mikit fé taka af honum fyrir þessa bjǫrg, er nú var veitt honum, — "er hér hafa hurðir verit loknar eptir þessum manni".

Vígdís svarar: "eigi skal Ingjaldr fé taka af þér fyrir einnar nætr bjǫrg, því at hann skal hér vera í allan vetr".

Þórðr mælti: "þann veg máttu mér mest upp tefla, ok at móti er þat mínu skapi, at slíkr óhappamaðr sé hér." En þó var Þórólfr þar um vetrinn.

Þetta spurði Ingjaldr, er eptir bróður sinn átti at mæla. Hann býr ferð sína í Dali inn at áliðnum vetri; setti fram ferju, er hann átti. Þeir váru tólf saman. Þeir sigla vestan útnyrðing hvassan ok lenda í Laxárósi um kveldit; setja upp ferjuna, en fara á Goddastaði um kveldit ok koma ekki á óvart. Er þar tekit vel við þeim.

Ingjaldr brá Þórði á mál ok sagði honum erendi sitt, at hann kvez þar hafa spurt til Þórólfs bróðurbana síns. Þórðr kvað þat engu gegna.

Ingjaldr bað hann eigi þræta, — "ok skulum vit eiga kaup saman, at þú sel manninn fram ok lát mik eigi þurfa þraut til, en ek hefi hér þrjár merkr silfrs, er þú skalt eignaz; upp mun ek ok gefa þér sakir þær, er þú hefir gǫrt á hendr þér í bjǫrgum við Þórólf."

Þórði þótti féit fagrt, en var heitit uppgjǫf um sakir þær, er hann hafði áðr kvítt mest, at hann mundi féskurð af hljóta.

Þórðr mælti þá: "nú mun ek sveipa af fyrir mǫnnum um tal okkart, en þetta mun þó verða kaup okkart."

Þeir sváfu, til þess er á leið nóttina ok var stund til dags.

Síðan stóðu þeir Ingjaldr upp ok klædduz. Vígdís spurði Þórð, hvat í tali hefði verit með þeim Ingjaldi um kveldit. Hann kvað þá mart talat hafa, en þat samit, at uppi skyldi vera rannsókn, en þau ór málinu, ef Þórólfr hittiz eigi þar — "lét ek nú Ásgaut þræl minn fylgja manninum á brott".

Vígdísi kvaz ekki vera um lygi, kvað sér ok leitt vera, at Ingjaldr snakaði um hús hennar, en bað hann þó þessu ráða. Síðan rannsakaði Ingjaldr þar ok hitti eigi þar manninn. Í þann tíma kom Ásgautr aptr, ok spurði Vígdís, hvar hann skilðiz við Þórólf.

Ásgautr svarar: "ek fylgða honum til sauðahúsa várra, sem Þórðr mælti fyrir".

Vígdís mælti: "mun nǫkkut meir á gǫtu Ingjalds en þetta, þá er hann ferr til skips? ok eigi skal til hætta, hvárt þeir hafa eigi þessa ráðagerð saman borit í gær kveld; vil ek, at þú farir þegar ok fylgir honum í brott sem tíðast. Skaltu fylgja honum til Sauðafells á fund Þórólfs. Með því at þú gerir svá sem ek býð þér, skaltu nǫkkut eptir taka; frelsi mun ek þér gefa ok fé þat, at þú sér fœrr, hvert er þú vill".

Ásgautr játtaði því ok fór til sauðahússins ok hitti þar Þórólf. Hann bað þá fara á brott sem tíðast. Í þenna tíma ríðr Ingjaldr af Goddastǫðum, því at hann ætlaði at heimta þá verð fyrir silfrit. Ok er hann var kominn ofan frá bœnum, þá sjá þeir tvá menn fara í móti sér, ok var þar Ásgautr ok Þórólfr. Þetta var snemma um morgin, svá at lítt var lýst af degi. Þeir Ásgautr ok Þórólfr váru komnir í svá mikinn klofa, at Ingjaldr var á aðra hǫnd, en Laxá á aðra hǫnd. Áin var ákafliga mikil; váru hǫfuðísar at báðum megin, en gengin upp eptir miðju, ok var áin allill at sœkja.

Þórólfr mælti við Ásgaut: "nú þykki mér, sem vit munim eiga tvá kosti fyrir hǫndum. Sá er kostr annarr at bíða þeira hér við ána ok verjaz, eptir því sem okkr endiz hreysti til ok drengskapr, en þó er þess meiri ván, at þeir Ingjaldr sœki líf okkart skjótt; sá er annarr kostr at ráða til árinnar, ok mun þat þykkja þó enn með nǫkkurri hættu."

Ásgautr biðr hann ráða, kvaz nú ekki munu við hann skiljaz, — "hvert ráð sem þú vill upp taka hér um".

Þórólfr svarar: "til árinnar munu vit leita", ok svá gera þeir; búa sik sem léttligast. Eptir þat ganga þeir ofan fyrir hǫfuðísinn ok leggjaz til sunds.

Ok með því at menn váru hraustir ok þeim varð lengra lífs auðit, þá komaz þeir yfir ána ok upp á hǫfuðísinn ǫðrum megin. Þat er mjǫk jafnskjótt, er þeir eru komnir yfir ána, at Ingjaldr kemr at ǫðrum megin at ánni ok fǫrunautar hans.

Þá tekr Ingjaldr til orða ok mælti til fǫrunauta sinna: "hvat er nú til ráðs? skal ráða til árinnar eða eigi?"

Þeir sǫgðu, at hann mundi ráða, sǫgðuz ok hans forsjá mundu hlíta at; þó sýndiz þeim áin óyfirfœrilig.

Ingjaldr kvað svá vera, — "ok munu vér frá hverfa ánni".

En er þeir Þórólfr sjá þetta, at þeir Ingjaldr ráða eigi til árinnar, þá vinda þeir fyrst klæði sín ok búa sik til gǫngu ok ganga þann dag allan; koma at kveldi til Sauðafells Þar var vel við þeim tekit, því at þar var allra manna gisting. Ok þegar um kveldit gengr Ásgautr á fund Þórólfs rauðnefs ok sagði honum alla vǫxtu, sem á váru um þeira erendi, at Vígdís frændkona hans hafði þenna mann sent honum til halds ok trausts, er þar var kominn; sagði honum allt, hvé farit hafði með þeim Þórði godda. Þar með berr hann fram jartegnir þær, er Vígdís hafði sent til Þórólfs.

Þórólfr svarar á þá leið: "ekki mun ek dyljaz við jartegnir þessar; mun ek at vísu taka við þessum manni at orðsending hennar; þykki mér Vígdísi þetta mál drengiliga hafa farit; er þat mikill harmr, er þvílík kona skal hafa svá óskǫruligt gjaforð; skaltu, Ásgautr, dveljaz hér þvílíka hríð sem þér líkar".

Ásgautr kvaz ekki lengi þar mundu dveljaz.

Þórólfr tekr nú við nafna sínum, ok geriz hann hans fylgðarmaðr, en þeir Ásgautr skiljaz góðir vinir, ok ferr Ásgautr heimleiðis.

Nú er at segja frá Ingjaldi, at hann snýr heim á Goddastaði, þá er þeir Þórólfr hǫfðu skiliz. Þar váru þá komnir menn af næstum bœjum at orðsending Vígdísar; váru þar eigi færi karlar fyrir en tuttugu. En er þeir Ingjaldr koma á bœinn, þá kallar hann Þórð til sín ok mælti við hann:

"Ódrengiliga hefir þér farit til vár, Þórðr", segir hann, "því at vér hǫfum þat fyrir satt, at þú hafir manninum á brott skotit".

Þórðr kvað hann eigi satt hafa á hǫndum sér um þetta mál: kemr nú upp ǫll þeira ráðagerð, Ingjalds ok Þórðar. Vill Ingjaldr nú hafa fé sitt, þat er hann hafði fengit Þórði í hendr. Vígdís var þá nær stǫdd tali þeira ok segir þeim farit hafa, sem makligt var; biðr Þórð ekki halda á fé þessu, "því at þú, Þórðr", segir hon, "hefir þessa fjár ódrengiliga aflat".

Þórðr kvað hana þessu ráða mundu vilja.

Eptir þetta gengr Vígdís inn ok til erkr þeirar, er Þórðr átti, ok finnr þar í niðri digran fésjóð. Hon tekr upp sjóðinn ok gengr út með ok þar til, er Ingjaldr var, ok biðr hann taka við fénu. Ingjaldr verðr við þetta léttbrúnn ok réttir hǫndina at móti fésjóðnum. Vígdís hefr upp fésjóðinn ok rekr á nasar honum, svá at þegar fell blóð á jǫrð. Þar með velr hon honum mǫrg hæðilig orð, ok þat með, at hann skal þetta fé aldregi fá síðan; biðr hann á brott fara. Ingjaldr sér sinn kost þann enn bezta at verða á brottu sem fyrst, ok gerir hann svá ok léttir eigi ferð sinni, fyrr en hann kemr heim, ok unir illa við sína ferð.