Bókastaðir

Um sumarit bjóst Auðunn biskup brott af Hólum með sínu föruneyti, fór sira Egill með honum. Sira þorstein Illugason skipaði hann officialem. Á því skipi var ok Ormr electus af Skálholti. Létu þeir í haf, ok byrjaði þeim vel, ok tóku Norig.Lètu þeir í haf, ok byrjaði þeim vel, ok tóku Norig. Fór herra Auðunn biskup norðr til þrán [d] heims, ok hitti hann þar Eilíf erkibiskup, ok tók hann blíðliga við honum; sat hann þar um vetrinn.

Nú er frá því at segja, at þat sama sumar, sem nú var frá sagt, kom herra Ketill þorláksson til Íslands með konúngsbréfum.Nú er frá því at segja, at þat sama sumar, sem nú var frá sagt, kom herra Ketill þorláksson til Íslands með konúngsbrèfum. Var þá svarit landit Magnúsi konúngi. þá kom ok út herra Guðmundr ábóti af þíngeyrum, ok sira Jón Koðransson; var [hann] at Hólum um vetrinn, ok helt þar skóla.var [hann] at Hólum um vetrinn, ok hèlt þar skóla.

Herra Auðunn biskup sat í þrándheimi ok hafði mikla jólaveizlu; endist hún allt langt yfir jól út. Erkibiskupinn var ok nokkura daga í boði hans, en jafnan kórsbræðr. Á öndverðum jólum tók herra Auðunn fótarmein; kom í fyrstu í fótinn um knéit, ok lagði verkina upp í búkinn.kom í fyrstu í fótinn um knèit, ok lagði verkina upp í búkinn. Læknar vóru kallaðir, ok alls í leitað, ok þýngdi æ viðr. Svo mikil var hans hreysti, at hann sat upp hjá kompánum sínum, gleðjandi þá, svo sem hann hefði ekki mein; ok svo sem hann sá hvat honum mundi líða, kallaði hann erkibiskup ok alla fremstu menn, bjóðandi þeim enn í sína veizlu; ok eptir Maríuminni talaði hann fagrliga, ok þakkaði guði ok hans sætu móður Marie firir alla þá auðlegð ok farsæld, sem guð hafði veitt honum þessa heims óverðugum, biðjandi alla menn þar nálega fyrirlátníngar, ok biðja [fyrir] sér til guðs, segjandi ljósliga, at hann mundi innan fárra daga fram fara af heiminum.ok eptir Maríuminni talaði hann fagrliga, ok þakkaði guði ok hans sætu móður Marie firir alla þá auðlegð ok farsæld, sem guð hafði veitt honum þessa heims óverðugum, biðjandi alla menn þar nálega fyrirlátníngar, ok biðja [fyrir] sèr til guðs, segjandi ljósliga, at hann mundi innan fárra daga fram fara af heiminum.

Gaf hann fyrst erkibiskupinum, kórsbræðrum ok öllum frömustum leikmönnum, þar í veizlunni saman komnum, hinar sæmiligustu gjafir; bað hann ok þess, [at] innan þriggja nátta skyldu þeir halda þá sömu samkundu ok veizlu, hvat sem liði um hans æfi. Síðan tóku menn af honum orlof, ok gekk hann burt [með] stuðníngi manna; lagðist hann þá í rekkju, ok gjörði alla skipan sína, kjósandi leg at Maríukirkju þar í býnum, meðr því at hann mátti eigi liggja at þeirri Maríukirkju, sem hann var biskup at, á Hólum á Íslandi. Ok sem hann var oleaðr, kom erkibiskupinn til hans, hann eptirspyrjandi, hverr bezt væri til fallinn á Íslandi at verða biskup á Hólum eptir hans dag. Þá svaraði Auðunn biskup: "margir sæmiligir kennimenn eru í Hóla biskupsdæmi, en því viljum vér fyrir guði svara, at oss þykir enginn betr til fallinn biskup at vera en bróðir Lafranz at Þíngeyrum;Þá svaraði Auðunn biskup: "margir sæmiligir kennimenn eru í Hóla biskupsdæmi, en því viljum vèr fyrir guði svara, at oss þykir enginn betr til fallinn biskup at vera en bróðir Lafranz at Þíngeyrum; megum vér þetta sanna fyrir marga grein: fyrst þat, at hann hefir gefit sik guði, ok þjónat undir heilagri reglu hins heilaga Benedicti vel ok góðfúsliga, sem oss var sannliga sagt er vér vórum á Íslandi.megum vèr þetta sanna fyrir marga grein: fyrst þat, at hann hefir gefit sik guði, ok þjónat undir heilagri reglu hins heilaga Benedicti vel ok góðfúsliga, sem oss var sannliga sagt er vèr vórum á Íslandi. Í annarri grein, at hann [er] hinn mesti klerkr ok vel kunnandi til kirkjunnar laga; hann er ok einarðr ok roskinn til allra ráða, þar til sem málaferli heyrir, ok at hann muni láta eigi undan draga heilagrar kirkju valdi þann rétt, sem hún á at hafa, þvíat þess þurfa Norðlendíngar á Íslandi, at hafa þann biskup yfir sér, sem bæði er vel lærðr, ok stjórnsamr at hirta marga þrjóska ok óhlýðna, sem þar eru." — "Kunnigt var þér þat," sagði erkibiskup, "hversu mótstaðligr hann var okkr báðum, þá er hann var með Jörundi erkibiskupi, er hann las yfir okkr bannsetníngar bréf."hann er ok einarðr ok roskinn til allra ráða, þar til sem málaferli heyrir, ok at hann muni láta eigi undan draga heilagrar kirkju valdi þann rètt, sem hún á at hafa, þvíat þess þurfa Norðlendíngar á Íslandi, at hafa þann biskup yfir sèr, sem bæði er vel lærðr, ok stjórnsamr at hirta marga þrjóska ok óhlýðna, sem þar eru." — "Kunnigt var þèr þat," sagði erkibiskup, "hversu mótstaðligr hann var okkr báðum, þá er hann var með Jörundi erkibiskupi, er hann las yfir okkr bannsetníngar brèf." Herra Auðunn svaraði: "meira eigi þér at meta nauðsyn heilagrar kirkju, at slíkir menn velist til stjórnar biskupligs valds, heldr en nokkura meingjörð viðr okkr veitta;Herra Auðunn svaraði: "meira eigi þèr at meta nauðsyn heilagrar kirkju, at slíkir menn velist til stjórnar biskupligs valds, heldr en nokkura meingjörð viðr okkr veitta; er þat ok makligast ok réttast fyrir guði, at ef vér höfum í nokkrum greinum offara orðit við hann, at bæta þat með þessu;er þat ok makligast ok rèttast fyrir guði, at ef vèr höfum í nokkrum greinum offara orðit við hann, at bæta þat með þessu; er Lafranz eigi kunnandi þess, þó at hann gjörði boðskap síns herra." Talaði herra Auðunn svo góðfúsliga um þetta efni, at hann felldi tár við, en allir lofuðu hans tal, þeir sem við vóru. Ok svo sem Auðunn biskup hafði fengit alla guðsþjónustu, andaðist [hann] Agnetis secundo með mikilli frægð ok góðum orðstír; er leg hans í Maríukirkju í Þrándheimi. Var gjör útferð hans með hinni mestu vegsemd ok heiðri. Þá veizlu, sem hann hafði áðr haft ok haldit, æxluðu erfíngjar hans, ok buðu til mönnum at nýju, ok sneru upp í erfiveizlu. Hefir þat verit almæli manna, at eigi hafi verit af norrænum biskupum slíkr höfðíngi á Íslandi til allrar mikilmennsku, sem var Auðunn biskup.

Nú er frá því at segja, at eptir lítinn tíma þaðan liðinn kallaði erkibiskup saman capitulum, ok tracteraði með þeim um biskupskosníng til Hóla kirkju; var Eilífr erkibiskup á engu öðru, en kjósa bróður Lafranz til biskups á Hólum, eptir því sem Auðunn biskup hafði ávísat. Staddist þat með guðs vilja, at Eilífr erkibiskup kaus ok valdi bróður Lafranz til biskups á Hóla með samþykki allra kórsbræðra. Var þessum kosníngi lýst á kór, at áðr súngnum Te deum ok hríngdum klukkum, í Kristskirkju í Niðarósi.

Þat gjörðist til tíðenda áðr, at Ormr Þorsteinsson electus til Skálholts sáladist áðr en hann var vígðr til biskups. Þá var kosinn Ormr Steinsson til biskups í Skálholti, ok vildi hann eigi vera, ok gjörði hann votum peregrinationis ad limina apostolorum Petri et Pauli, ok andaðist hann litlu síðar. Eptir þat var kosinn Skútu-Grímr; var hann áðr ábóti í Hólmi í Niðarósi. Var hann vígðr til biskups í Skálholti, ok var hann þrjá mánuðu biskup, ok spennti upp þrjú hundrat hundraða, er Skálholts kirkja átti, andaðist hann út í Höfnum, er kaupmenn lágu til byrjar. Eptir þat var kosinn ok vígðr Jón biskup Halldórsson til Skálholts; var hann af prédikara lifnaði ok mikilsháttar klerkr ok ágætr prédikari, hafði hann lengi staðit útlendis at studium í Bononia ok Paris í Frankaríki.var hann af prèdikara lifnaði ok mikilsháttar klerkr ok ágætr prèdikari, hafði hann lengi staðit útlendis at studium í Bononia ok Paris í Frankaríki.

Þá er þessir hlutir gjörðust í Noregi, vóru menn þessa óvitugir á Íslandi, hvat fram hafði farit í Noregi. At þíngi kom aptrreka skip á Eyrum; var þar á af merkiligum mönnum frú Málfríðr. Fréttist þá í fyrstu, at kosnir vóru biskupar til Íslands, Jón biskup til Skálholts, en bróðir Lafranz til Hóla;Frèttist þá í fyrstu, at kosnir vóru biskupar til Íslands, Jón biskup til Skálholts, en bróðir Lafranz til Hóla; vissu menn ekki hverr þessi Lafranz mundi vera, þvíat menn trúðu eigi í fyrstu, at bróðir Lafranz frá Þíngeyrum mundi kosinn.

Er frá því at segja, at svo bar til þetta sumar litlu eptir þíng at Guðmundr ábóti frá Þíngeyrum var boðinn af frú Guðrúnu Þorsteinsdóttur, er þá bjó á Holtastöðum í Langadal, til vinaveizlu, ok Guðmundi ábóta fylgðu tveir bræðr, bróðir Björn ok Lafranz; ok svo sem hann ok þeir riðu heim, ok vóru komnir yfir Blöndu, kom í móti þeim sá maðr, er Þorvarðr hét, ok var kallaðr biskup;ok svo sem hann ok þeir riðu heim, ok vóru komnir yfir Blöndu, kom í móti þeim sá maðr, er Þorvarðr hèt, ok var kallaðr biskup; sagði hann þeim skipkomuna ok lát Auðunnar biskups. Guðmundr ábóti spurði, hvat sagt var, hverr kosinn mundi til Hóla. Þorvarðr sagði, at hann var sagðr Lafranz. Höfðu þeir ekki spurt áðr skipkomuna ok tíðindin. Ok svo sem hann var burt frá þeim, talaði prior Björn til Lafranz: "muntú ekki kosinn til biskups, bróðir Lafranz?" [Hann] svaraði: "gjör mér engan dáruskap;Ok svo sem hann var burt frá þeim, talaði prior Björn til Lafranz: "muntú ekki kosinn til biskups, bróðir Lafranz?" [Hann] svaraði: "gjör mèr engan dáruskap; þat þikki mér líkara, at svo fremi hafi þeir kórsbræðr í Noregi mik undir brotið af stéttum, sem mörgum er kunnigt, at enga vænting hefi ek til þess, at þeir muni mér völd skipa."þat þikki mèr líkara, at svo fremi hafi þeir kórsbræðr í Noregi mik undir brotið af stèttum, sem mörgum er kunnigt, at enga vænting hefi ek til þess, at þeir muni mèr völd skipa." Ok svo sem þeir kómu heim til Þíngeyra, innan tveggja daga þaðan lið [in] na, kom bréf til bróður Lafranz frá frú Málfríði, at hún var hjá í Krístskirkju í Noregi, at hann var kosinn til biskups á Hólum, ok þessu var lýst á kór.Ok svo sem þeir kómu heim til Þíngeyra, innan tveggja daga þaðan lið [in] na, kom brèf til bróður Lafranz frá frú Málfríði, at hún var hjá í Krístskirkju í Noregi, at hann var kosinn til biskups á Hólum, ok þessu var lýst á kór. Mátti hann nú eigi við dyljast hvat samþykkt var. Viðr þessa hluti var honum mjök áhyggjusamt, þakkandi guði ok hans sætu móður Marie fyrir alla hluti við sik skipaða ok veitta. Helt hann sæti sínu í kór ok klaustri.Hèlt hann sæti sínu í kór ok klaustri.

Um sumarit á Ólafs [messu] síðari kom sira Egill Eyjólfsson til Þíngeyra með boðskap erkibiskups; hafði hann fyrir fám dögum komit til landsins á því skipi sem kom við Gáseyri; var boðskaprinn svo felldr, at þat vóru tvö bréf með hangandi innsiglum;var boðskaprinn svo felldr, at þat vóru tvö brèf með hangandi innsiglum; var sá skilníngr í þeim: annat, at erkibiskupinn gaf honum upp allar sakir, þær sem hann hafði gjört í mót Niðarósskirkju, erkibiskupinum ok kórsbræðrum, setjandi þar í grein, sem heilagrar kirkju lög votta, at klaustra innganga er svo sem önnur skírn, ok hvat sem hann hefir áðr gjört í móti guðs lögum, gefst honum upp, svo sem hann gengr undir heilaga reglu. Annat bréf var svo látandi, at erkibiskupinn, með ráði ok skipan allra kórsbræðra, kaus bróður Lafranz til biskups á Hólum, með öllum þeim stétt ok heiðr, sem biskupligri tign ok vegsemd til heyrir, confirmerandi hans vald, at hann mætti sem skjótast öðlast biskupsvígslu.Annat brèf var svo látandi, at erkibiskupinn, með ráði ok skipan allra kórsbræðra, kaus bróður Lafranz til biskups á Hólum, með öllum þeim stètt ok heiðr, sem biskupligri tign ok vegsemd til heyrir, confirmerandi hans vald, at hann mætti sem skjótast öðlast biskupsvígslu.

At þessum boðskap settum ok yfirlesnum þakkaði hann guði þessa gjöf ok vald sér veitta, ok allir þeir sem nálægir vóru.At þessum boðskap settum ok yfirlesnum þakkaði hann guði þessa gjöf ok vald sèr veitta, ok allir þeir sem nálægir vóru. Má þat ok hverr sem einn sannliga hugsa, at þennan mann Laurentium kaus framar guðlig mildi með heilags anda tilvísan, en metnaðr, ríkdómr eðr fémúta, þvíat þeir sömu, sem áðr vóru hans mestu mótstöðumenn, kusu hann til þessarar stéttar, svo at heilagr andi blés þeim þat í brjóst, án nokkurs forgöngu, vina eða frænda.Má þat ok hverr sem einn sannliga hugsa, at þennan mann Laurentium kaus framar guðlig mildi með heilags anda tilvísan, en metnaðr, ríkdómr eðr fèmúta, þvíat þeir sömu, sem áðr vóru hans mestu mótstöðumenn, kusu hann til þessarar stèttar, svo at heilagr andi blès þeim þat í brjóst, án nokkurs forgöngu, vina eða frænda. Eptir þessa hluti svo fellda skrifaði herra electus til herra Ketils, sem þá var hirðstjóri á Íslandi, ok kom hann til Þíngeyra, ok norðr til sira Þorsteins officialis. Riðu þeir allir samt ok herra electus til Hóla; var þar fyrir búin veizla. Á Laurentiusmessu dag var lýst yfir kór boðskap h [erra] erkibiskups um kosníng Laurentii, ok lýsti herra Ketill Þorláksson. Var þá súnginn Te deum með hríngdum klukkum, ok leiddi herra Ketill ok sira Þorsteinn officialis herra electum til sætis. Skildu þeir herra electus ok herra Ketill með hinni mestu blíðu. Lét herra electus líta yfir góz kirkjunnar á Hólum, ok var mjök snauðligt tilkomu fyrir allra handa sakir.Lèt herra electus líta yfir góz kirkjunnar á Hólum, ok var mjök snauðligt tilkomu fyrir allra handa sakir. Þá hafði guð sýnt þat um vorit áðr, at honum líkaði vel tilkoma Laurentii. Rak upp reyði á land staðarins á Hólum, er í Brimnesi heitir, var sú reyðr bæði góð ok mikil, svo at á var framarliga á fjórða hundraði vætta, svo at menn mundu eigi nokkut rekald betra hafa á land komit þá nýliga. Tók herra electus Skúla prest Íngason aptr til ráðsmanns á Hólum, sem lengi hafði haft um daga Jörundar biskups, ok þótti góðr forsjámaðr; vandi sira Hafliði hann við í fyrstu, þá er hann var ráðsmaðr. Sölva skipaði hann bryta, ok Guðrúnu Skeggjadóttur, húsfreyju hans, ráðskonu; vóru þau hinu rosknustu forgangsmenn bæði. Vóru þessir menn svo lengi sem hann var biskup.

Fyrir öllum útbúum staðarins lét hann skipa ráðna menn ok roskna;Fyrir öllum útbúum staðarins lèt hann skipa ráðna menn ok roskna; lýsti hann því fyrir öllum mönnum, at hann vildi allan setníng láta hafa sem Jörundr biskup lét hafa;lýsti hann því fyrir öllum mönnum, at hann vildi allan setníng láta hafa sem Jörundr biskup lèt hafa; sagðist herra electus eigi vilja til hlutast dagligra ráða, utan kjallara sínum ok fatabúri, ok stjórn kennimanna, ok því offri sem gæfist í vaðmálum, þat lét hann gefa fátækum mönnum.sagðist herra electus eigi vilja til hlutast dagligra ráða, utan kjallara sínum ok fatabúri, ok stjórn kennimanna, ok því offri sem gæfist í vaðmálum, þat lèt hann gefa fátækum mönnum. Maríumessu hina fyrri predikaði hann, ok veitti sæmiliga þeim d [u] gandi mönnum, sem til staðarins vóru komnir;Maríumessu hina fyrri prèdikaði hann, ok veitti sæmiliga þeim d [u] gandi mönnum, sem til staðarins vóru komnir; þótti þá þegar gleðjast kirkjan ok staðrinn í tilkomu slíks formanns. Eptir Maríumessu reið hann norðr til Möðruvalla; vóru þar þá öngvir bræðr; lét Auðunn biskup skipa þeim á presta vistir: var bróðir Þorgeirr í Lögmannshlíð svo sem þíngaprestr, en bróðir Þórðr á Víðivöllum í Skagafirði, en bróðir Þorbjörn ok bróðir Brandr fóru heim til Hóla ok önduðust þar.lèt Auðunn biskup skipa þeim á presta vistir: var bróðir Þorgeirr í Lögmannshlíð svo sem þíngaprestr, en bróðir Þórðr á Víðivöllum í Skagafirði, en bróðir Þorbjörn ok bróðir Brandr fóru heim til Hóla ok önduðust þar. Tók Hólastaðr, frá því klaustrið brann, alla ávöxtu af staðnum ok öllu því gózi sem þar lá undir; vóru þar tveir prestar með ráðsmanni, ok tveir djáknar. Mátti í slíku sjá, at herra Laurentius átti mikinn vanda, er hann kom til, þvíat hann [sá] gjörla, at þat var í móti guðs lögum, at reglubræðr væri úti í veröldu sem aðrir veraldar prestar, en þó vildi herra electus þar ekki at gjöra, fyr en hann hitti erkibiskup. Þaðan fór hann til Mú [n] kaþverár, ok var þar formannslaust, þvíat Þórir ábóti var af settr ábótadæminu, sem vér gátum, ok var hann í Noregi.Þaðan fór hann til Mú [n] kaþverár, ok var þar formannslaust, þvíat Þórir ábóti var af settr ábótadæminu, sem vèr gátum, ok var hann í Noregi. Skipaði herra electus Berg Sokkason frá Þíngeyrum formann yfir Þverár-klaustri, svo in temporalibus sem in spiritualibus. Samdi bróðir Bergr þar þá þegar ágæta siðu. Þaðan fór herra electus norðr til Grenja [ðar] staða; helt þá staðinn sira Jón Koðransson, er honum var skipaðr af sira Þorsteini officiali.hèlt þá staðinn sira Jón Koðransson, er honum var skipaðr af sira Þorsteini officiali. Skipaði electus ok honum þar allt, [þar til] sem hann kæmi aptr af Noregi. Reið herra electus þá heim til Hóla, ok var heima um vetrinn. Skipaði hann Ólaf Hjaltason, er þá var djákn, skólameistara heima á staðnum, ok fekk þar klerka til, þá sem til skóla gengu dagliga.Skipaði hann Ólaf Hjaltason, er þá var djákn, skólameistara heima á staðnum, ok fèkk þar klerka til, þá sem til skóla gengu dagliga. Þegar tók hann þá eptir at reikna framferði manna í biskupsdæminu, svo lærðra sem leikra, áminnandi þá dagliga at aflétta sínu röngu framferði, en öngar framferðir stærri hafði hann þá, fyr en hann væri biskup.Þegar tók hann þá eptir at reikna framferði manna í biskupsdæminu, svo lærðra sem leikra, áminnandi þá dagliga at aflètta sínu röngu framferði, en öngar framferðir stærri hafði hann þá, fyr en hann væri biskup.

Kirkjan í Hvammi í Vatnsdal átti tvo hluti í heimalandi, en Finnbjörn bóndi Sigurðarson átti þriðjúnginn. Kirkjan þótti electo lítt haldin, þvíat Finnbjörn bóndi fór með hvorutveggja, kirkjuhlutann ok þat sem hann átti. Vandaði herra electus um, ok vildi skipa kirkjuhlutann presti nokkurum, en hann færi með sinn hluta. Þetta vildi Finnbjörn eigi. Þar kom, at herra electus setti honum áminníngar til laust [at] láta, ok sagðist mundu fram fara í móti honum, [ef] hann lét [i] eigi;Þar kom, at herra electus setti honum áminníngar til laust [at] láta, ok sagðist mundu fram fara í móti honum, [ef] hann lèt [i] eigi; at öðrum kosti bauð hann at kaupa at honum sinn hluta fyrir fullt verð. Kom þar um síðir, með góðra manna tillögum, at Finnbjörn bóndi seldi sinn hluta í jörðinni fyrir LX hundraða, vildi herra electus svo frjálsa jörðina kirkjunni til handa. Skipaði hann syni hans Egli Grímstúngur, ok fóru þeir þangat búnaði sínum, en frú Guðrúnu ok frú Þuríði léði hann Hvamm, þar til hann kemr aptr af Noregi.Skipaði hann syni hans Egli Grímstúngur, ok fóru þeir þangat búnaði sínum, en frú Guðrúnu ok frú Þuríði lèði hann Hvamm, þar til hann kemr aptr af Noregi. Visiteraði herra electus snemma um vorit um vestrsveitir, ok var á Breiðabólstað í Vestrhópi hjá sira Þorsteini skarðsteini á Jóns messu Hólabiskups. Var þá svo harðr vetr ok vorit, at fjárfellir varð. Kom þá enn bati at Jóns messu

Hólabiskups.

Herra Guðmundr ábóti á Þíngeyrum ok bræðr töluðu viðr herra electum um biskups tíundir. Herra electus svaraði, at hann [er] enn eigi fullgjörr í skipan á at gjöra, fyr en hann væri vígðr biskup; bauð þeim at taka arbitros, þeir af sinni álfu, en hann af kirkjunnar álfu at Hólum. Staddist þetta meðr þeim. Tók hann Hóla kirkju vegna sira Jón Koðransson, en ábóti ok bræðr tóku Lang-Orm, var hann prófastr um Vestfjörðu, ok átti Holts stað í Önundarfirði. Skyldu þat hvorirtveggju halda, sem þessir gjörði um, þar til erkibiskupinn gjörði um. Vóru þeir í þessari gjörð at Þíngeyrum. Var þat þeirra gjörð, at Þíngeyrastaðr ok klaustrið skyldi halda Hjaltabakka, sem Jörundr biskup hafði lagt áðr til Þíngeyra, en Auðunn biskup hafði tekit af þeim, ok gaf sira Jóngeiri presti, ok þar bjó hann nokkura vetr. Þótti ábóta ok bræðrum þetta of lítið fyrir tíundirnar, ok þó skyldi þetta standa, þar til erkibiskupinn gjörði vegu á; skildu þeir með þessu.

Um sumarit var tekit far electo með Klement bónda Atlasyni í Krafsinum, ok þeim mönnum, sem hann hafði með sér.Um sumarit var tekit far electo með Klement bónda Atlasyni í Krafsinum, ok þeim mönnum, sem hann hafði með sèr. Fóru þessir menn með honum: sira Egill Eyjólfsson, sira Stephan, Aðalbrandr djákn Magnússon, Eirekr rauðr, ok skipsveinar. Sat [herra] electus á Möðruvöllum um sumarit, þar til hann fór í skip.

Áðr en þeir létu út, nokkrum dögum áðr, kómu þrjú skip á Gáseyri, eigi lengr á meðal en matmáls stund, öll af Noregi;Áðr en þeir lètu út, nokkrum dögum áðr, kómu þrjú skip á Gáseyri, eigi lengr á meðal en matmáls stund, öll af Noregi; var þar Hallkell bóndi á Únglandsbollanum; Sigvaldi á öðru, er Elftrin hét;Sigvaldi á öðru, er Elftrin hèt; it þriðja skipit hét Glóðin, ok var þar á sira Snjólfr.it þriðja skipit hèt Glóðin, ok var þar á sira Snjólfr. Lágu tvö skip áðr fyrir í höfninni á Gáseyri; var þar gott til varníngs norðanlands. Hittust þeir sira Snjólfr ok electus; vildi hann öngva lotníng gjöra honum; töluðust þeir við nokkra stund, þó heldr stirt; at síðustu spurði electus: "viltú minnast til mín at skilnaði?" — Snjólfr svaraði: "ekki, Lafranz, vil ek kyssa þik, þvíat þat má vera, ef stundir líða, at þat kallir þú Júdas-koss". Skildu þeir með öngri blíðu.

Nú er frá því at segja, at Klemens bóndi ok herra electus létu út af Gáseyri;Nú er frá því at segja, at Klemens bóndi ok herra electus lètu út af Gáseyri; var þat in festo Bertini abbatis; byrjaði þeim vel norðr fyrir Langanes ok svo austr fyrir í haf; höfðu þeir byri stóra ok hvöss veðr. Vóru þeir stuttan tíma úti, ok tóku Hálogaland norðr við Brunney; var þar skergarðr sem þeir kómu; kenndu þeir sik þó, hvar þeir vóru komnir; skutu þeir báti, ok bar bússuna skjótara en þeir ætluðu upp á sker; rifnaði skipit neðan, ok var skjótt undan kjölrinn, ok sé niðr allr farmrinn.rifnaði skipit neðan, ok var skjótt undan kjölrinn, ok sè niðr allr farmrinn. Fór herra electus í bát ok konur allar, ok allt þat ófræknara var fólkit, en sumir fóru með viðum til lands; sira Egill fór á siglutrénu til lands.sira Egill fór á siglutrènu til lands. Komst allt fólk til lands, utan ein kona sáladist þar, sú er Þórdís hét, ok var köllut blómakinn.Komst allt fólk til lands, utan ein kona sáladist þar, sú er Þórdís hèt, ok var köllut blómakinn. Fjárblutr allr týndist þar at mestum hlutum í fyrstu, en þó varð borgit miklu af, þvíat þeir krökuðu upp spýtíngana ok pakkana, ok svo lýsisföt, en skreið var þá engin flutt. Komst herra electus fyrst á land, ok þó með miklu vosi, sem líkligt var. Stuttan tíma var hann þar, áðr en honum var fenginn ok leigðr byrðíngr einn suðr til Þrándheims; var þar í skipi með honum sira Egill, ok bróðir Árni son hans, ok nokkrir þjónustumenn hans með djákna Aðalbrandi; en sira Stephani skipaði hann at vera eptir við skipbrot, ok láta upp kraka þat sem fengist af gózi; var hann þar um vetrinn ok nokkrir sveinar staðarins á Hólum með honum. Kom herra electus með sínum fylgjorum til Þrándheims, ok var herra Eilífr erkibiskup þar í býnum. Gekk herra electus upp á biskups garð, ok at feng [n] u orlofi gekk hann inn, fallandi fram fyrir erkibiskupinn, biðjandi hann fyrirlátníngar fyrir þá hluti, sem hann hafði honum á móti gjört. Stóð erkibiskupinn þegar sjálfr upp, reisandi Laurentium upp, ok bað hann at vera velkominn, "allt er þat uppgefit áðr", sagði erkibiskup, "sem tjást má í bréfi því, sem ek senda yðr, svo et sama biðjum vér, at ef í nokkurum hlutum höfum vér vorðit offara með yðr, fyriláti þér þat oss".Stóð erkibiskupinn þegar sjálfr upp, reisandi Laurentium upp, ok bað hann at vera velkominn, "allt er þat uppgefit áðr", sagði erkibiskup, "sem tjást má í brèfi því, sem ek senda yðr, svo et sama biðjum vèr, at ef í nokkurum hlutum höfum vèr vorðit offara með yðr, fyriláti þèr þat oss". Laurentius sagði þat skylt vera. Bað erkibiskupinn hann segja sér, hversu honum hefði gengit til síðan hann fór af Íslandi.Bað erkibiskupinn hann segja sèr, hversu honum hefði gengit til síðan hann fór af Íslandi. Herra electus sagði honum allt hversu farit hafði, svo um skipbrot sem um aðra hluti, ok at hann var þar svo kominn kostarlauss ok hans menn. Erkibiskupinn harmaði þat, en bauð honum upp á sinn kost, ok at hafa borð með sjálfum sér ok sveinar hans, á erkibiskupsins garð.Erkibiskupinn harmaði þat, en bauð honum upp á sinn kost, ok at hafa borð með sjálfum sèr ok sveinar hans, á erkibiskupsins garð. Herra electus þekktist þat gjarna; þótti bezt at eiga viðr hann þar um. Var sira Árni þá ráðsmaðr á erkibiskups garði, var hann kallaðr vaði; var hann systurson Eilífs erkibiskups; varð hann síðan erkibiskup eptir herra Pál erkibiskup; varð hann hinn kærasti vin electi. Gjörðist svo sem vér sögðum, at herra electus sat yfir borð hjá erkibiskupinum um vetrinn.Gjörðist svo sem vèr sögðum, at herra electus sat yfir borð hjá erkibiskupinum um vetrinn. Sira Egill sat á ráðsmann [s] stól, en aðrir eptir tilheyriligum sessum. Stefan Hauksson kaus electus at bera ker sitt ok þjóna sér, þvíat hann var íslenzkr;Stefan Hauksson kaus electus at bera ker sitt ok þjóna sèr, þvíat hann var íslenzkr; var hann hinn mesti meistari á margar listir, gullsmíð, gröft ok uppkast; lét herra electus hann búa Jóns bolla Hólabiskups, hvern hann hafði til Róms;lèt herra electus hann búa Jóns bolla Hólabiskups, hvern hann hafði til Róms; var sá bolli órœktr áðr á Hólum, en Laurentius lét búa hann, ok diktaði sjálfr þau vers, sem þar eru grafin á.var sá bolli órœktr áðr á Hólum, en Laurentius lèt búa hann, ok diktaði sjálfr þau vers, sem þar eru grafin á. Margir hlutir vóru þeir, er herra electus hafði noterat upp áðr, um vandamál þau, sem Hóla biskupsdæmi höfðu til borit, eptirspyrjandi, hvat erkibiskupinum sýndist þar lög um vera, þvíat hann vildi í öllum hlutum laganna geyma. Sat herra Laurentius þar um vetrinn hjá erkibiskupinum, ok gjörði hann í öllum hlutum ástsamliga við hann ok hans menn.

Um haustið, þat sumar sem herra Laurentius sigldi, kom til Íslands herra Jón biskup Halldórsson til Skálholts; gjörði hann vígslur af báðum biskupsdæmum; var þá vígðr sira Páll þorsteinsson ok sira Ólafr [Hjaltason] til presta af Hóla biskupsdæmi, ok margir aðrir.