Bókastaðir

Sá atburðr hafði gjörzt um vorit fyrirfaranda, at Solveig Loptsdóttir, kona Þorvalds Geirssonar, er þá bjó í Löngu hlíð í Hörgárdal, fór til tíða til Bægisár á skírdagskveld, ok ein kona með henni; gengu þær báðar; bar svo til, at þær báðar gengu ofan í Hörgá ok drukknuðu þær; fannst síðan lík Solveigar húsfreyju, ok flutti síðan Þorvaldr Geirsson lík húsfreyju sinnar Solveigar til Múnka-þverár, ok gaf þangat mikit offr með líkamanum; átti hún þó leg at Bægisá, bjó þar þá sá prestr sem Hildibrandr hét, Grímsson.átti hún þó leg at Bægisá, bjó þar þá sá prestr sem Hildibrandr hèt, Grímsson. Fátt hafði verit miðil þeirra sira Hildibrands ok Þorvalds, svo it sama vóru ok fáleikar meðal þeirra hjónanna Þorvalds ok Solveigar; var prestr jafnan henni til hugganár með heilum tillögum. Var þat mikit góz, sem Þorvaldr lagði til Múnka-þverár í sálugjöf eptir hana, en til Bægisár lagði hann ekki meira en xij álnir í legkaup. Kærði Hildibrandr prestr þá um vorit fyrir Jörundi biskupi, ok gjörði ekki at. Síðan fór sira Hildibrandr til sira Laurentii á Möðruvöllu í Eyjafjörð, ok kærði fyrir honum, [at hann] þóttist eiga offr ok yfirsöng, en líkama hennar eiga at hafa leg í kirkjugarði at Bægisá, með því at eigi var testamentum hennar sjálfrar vitanda, at hún hefði kjörit sér annarsstaðar leg, en at sóknarkirkju sinni á Bægisá.Síðan fór sira Hildibrandr til sira Laurentii á Möðruvöllu í Eyjafjörð, ok kærði fyrir honum, [at hann] þóttist eiga offr ok yfirsöng, en líkama hennar eiga at hafa leg í kirkjugarði at Bægisá, með því at eigi var testamentum hennar sjálfrar vitanda, at hún hefði kjörit sèr annarsstaðar leg, en at sóknarkirkju sinni á Bægisá. Laurentius gjörði bréf með áminníngum til Þorvalds, at [hann] skipi aptr líkamanum til Bægisár, ellegar gjöri sáttmál með prest, ok skipti svo viðr kirkjuna sem skynsamligt sé, af sálugjöf, en líkaminn hafi frjálsan gröpt á Múnka-Þverá með orlofi sira Hildibrands.Laurentius gjörði brèf með áminníngum til Þorvalds, at [hann] skipi aptr líkamanum til Bægisár, ellegar gjöri sáttmál með prest, ok skipti svo viðr kirkjuna sem skynsamligt sè, af sálugjöf, en líkaminn hafi frjálsan gröpt á Múnka-Þverá með orlofi sira Hildibrands. Þorvaldr varð fár við þetta bréf, ok sagðist aldri hirða hvat hann segði, vildi hafa yfirsögn Jörundar biskups.Þorvaldr varð fár við þetta brèf, ok sagðist aldri hirða hvat hann segði, vildi hafa yfirsögn Jörundar biskups. Síðan fór Hildibrandr til Múnka-Þverár, ok krafði líkamans, bjóðandi honum aptr til þess legstaðar, sem hann átti at hafa; síðan krafði hann visitatores sér rétt af gjöra sögðu máli.síðan krafði hann visitatores sèr rètt af gjöra sögðu máli. Sira Laurentius áminnti þá ábóta ok bræðr, [at] gefa liðugan líkama [nn] eðr gjöra sáttmál á viðr prest. Ábóti ok bræðr svöruðu fárliga ok buðu til Jörundar biskups, ok sögðust aldri sinna hvat hann segði. Síðan gjörði Laurentius bréf heima á Möðruvöllum ok fór til Múnka-Þverár, fór upp á kór einn helgan dag, leggjandi á úrskurð með opnu bréfi, at líkamr Solveigar Loptsdóttur átti leg at Bægisá, fyrirbjóðandi messuembætti at flytja þar í kirkjunni meðan líkami hennar hvílir þar í kirkjugarði.Síðan gjörði Laurentius brèf heima á Möðruvöllum ok fór til Múnka-Þverár, fór upp á kór einn helgan dag, leggjandi á úrskurð með opnu brèfi, at líkamr Solveigar Loptsdóttur átti leg at Bægisá, fyrirbjóðandi messuembætti at flytja þar í kirkjunni meðan líkami hennar hvílir þar í kirkjugarði. Ábóti ok bræðr báðu Laurentium gefa sér copiam af úrskurðinum.Ábóti ok bræðr báðu Laurentium gefa sèr copiam af úrskurðinum. Laurentius bað þá halda úrskurðinn, ok sagðist þá vilja gefa þeim copiam, elligar eigi; skildu þeir þá at sinni með því. Síðan skrifaði ábóti vestr til Jörundar biskups ok bróður Bjarnar; létu þeir enn sýngja í kirkju sem áðr.lètu þeir enn sýngja í kirkju sem áðr. Herra Jörundr biskup ok bróðir Björn skrifuðu norðr með sira Snjólfi, mest þess erindis, at þeir vildu fá láta úrskurðarbréf Laurentii honum til ásak [a] nar, ef hann hefði skjótliga úrskurðat ok eigi laga geymt;Herra Jörundr biskup ok bróðir Björn skrifuðu norðr með sira Snjólfi, mest þess erindis, at þeir vildu fá láta úrskurðarbrèf Laurentii honum til ásak [a] nar, ef hann hefði skjótliga úrskurðat ok eigi laga geymt; hafði þat ok verit norðan sagt, at hefði verit lesit, ok var þat eigi sannindi. Sira Snjólfr kom til Múnka-Þverá [r] með áðrnefndum boðskap; var þá ok sent til sira Laurentii ok herra Þórðar; kómu þeir, las Snjólfr upp bréf [bróður] Bjarnar visitatoris, at hann gaf orlof til at sýngja í kirkju, þar til er þeir Jörundr biskup tæki á prófi á málum eptir páska.kómu þeir, las Snjólfr upp brèf [bróður] Bjarnar visitatoris, at hann gaf orlof til at sýngja í kirkju, þar til er þeir Jörundr biskup tæki á prófi á málum eptir páska. Slíkt hit sama skrifaði Jörundr biskup. Krafði Snjólfr Laurentium at láta lesa úrskurðarbréf sitt;Krafði Snjólfr Laurentium at láta lesa úrskurðarbrèf sitt; ok eptir þat las Laurentius bréfit, ok sem komit var at enda bréfit, greip ábóti til bréfsins í kirkjunni ok margir menn með honum;ok eptir þat las Laurentius brèfit, ok sem komit var at enda brèfit, greip ábóti til brèfsins í kirkjunni ok margir menn með honum; rifu þeir í sundr bréfit, ok frá innsiglit;rifu þeir í sundr brèfit, ok frá innsiglit; vóru þeir síðan dregnir ok hrundnir út af kirkjunni ok kirkjugarðinum, en engi meiri handa-tiltæki urðu þar mönnum til skaða. Var Laurentius þá svo afli borinn, at tvísýnt var, at hann mundi ei skaða af fengit, ef herra Þórðr hefði eigi honum hjálp ok styrk veittan. Var þetta upphaf til sundrþykkis með Laurentio ok Jörundi biskupi; var Snjólfr mest þá at sinni, sem optar, í mótgangi við Laurentium. Var nú kyrt fram yfir páska.

Eptir Jóns dag Hóla biskups riðu þeir herra Jörundr ok bróðir Björn norðr til Möðruvalla í Hörgárdal; kölluðu þeir Hildibrand prest á Bægisá til sín ok svo Þóri ábóta á Múnkaþverá; gjörði biskup sáttmál í milli þeirra; skyldi líkami Solveigar hafa frjálsliga leg at Múnka-þverá, en prestr var leiddr af með nokkuru litlu, þvíat þá var endir máls, at Jörundr biskup réð [einn] öllu, við hvat mann [a] sem eiga var í Hóla biskupsdæmi, því til þrautar var þat, at allir vildu svo sitja ok standa ok alla lund vera láta sem hann vildi, þvíat hann hafði vitsmuni um alla fram til veraldar vits, en sparði eigi peninga.skyldi líkami Solveigar hafa frjálsliga leg at Múnka-þverá, en prestr var leiddr af með nokkuru litlu, þvíat þá var endir máls, at Jörundr biskup rèð [einn] öllu, við hvat mann [a] sem eiga var í Hóla biskupsdæmi, því til þrautar var þat, at allir vildu svo sitja ok standa ok alla lund vera láta sem hann vildi, þvíat hann hafði vitsmuni um alla fram til veraldar vits, en sparði eigi peninga. At þessu sáttmáli var ekki kvaddr sira Laurentius, reið hann þó til móts við þá til Möðruvalla; gjörðist þá greinir ok sundrþykki meðal þeirra bróður Bjarnar; fannst þat á, at bróðir Björn vildi allt vera láta eptir því sem Jörundr biskup vildi. Laurentius beiddi hann ok svo krafði, at þeir skyldu rækta erkibiskupsins boðskap, ok visitera kirkju frá kirkju [ok] skoða eptir málaferlum. Bróðir Björn sagðist ekki vilja rekast um óbygðir í Hóla biskupsdæmi, ok sagðist vilja fara suðr til skips, ok svo aptr til Noregs. "Þat er minn vili", sagði Laurentius, "at vit ræktim sem bezt erendi míns herra erkibiskupsins, ok visitera um allt Hóla biskupsdæmi, ok ráðum okkr síðan í skip, þat sem nú er hér á Gáseyri, ok förum þ [ar] á til Noregs aptr í sumar"."Þat er minn vili", sagði Laurentius, "at vit ræktim sem bezt erendi míns herra erkibiskupsins, ok visitera um allt Hóla biskupsdæmi, ok ráðum okkr síðan í skip, þat sem nú er hèr á Gáseyri, ok förum þ [ar] á til Noregs aptr í sumar". "Far sem þér líkar!", sagði bróðir Björn, "ekki heptir þú mik af minni fyrirætlan";"Far sem þèr líkar!", sagði bróðir Björn, "ekki heptir þú mik af minni fyrirætlan"; ok var sú ráðagjörð þeirra Jörundar biskups reyndar, at hann skyldi fara í skip fyrir sunnan, ok koma fyrr en Laurentius til Noregs, ok ófrægja framferðir Laurentii. "þá muntu vilja sampykkja, at ek einn taki upp beggja okkart starf", sagði Laurentius.

"Far með sem þér líkar!" [sagði bróðir Björn]."Far með sem þèr líkar!" [sagði bróðir Björn].

Fór bróðir Björn heim aptr til Hóla með herra Jörundi, ok skildu þeir Laurentius þar; þóttist hann nú kominn í þúngt efni: ógjör öll erendi í Norðlendínga fjórðúngi; ráðgaðist hann um við vini sína, hverju nú væri fram faranda, kenndi hann alla þessa ráðagjörð Jörundi biskupi, þvíat hann vissi, at þat var hans vili at visitatores væri í burt sem skjótast. Ráðlögðu þeir honum fyrir norðan heiðar, at taka at sér öll völd, ok visitera sub negotio visitationis, ok fara fram í móti Jörundi biskupi, ef hann vildi eigi hlýða boðskap erkibiskups.Ráðlögðu þeir honum fyrir norðan heiðar, at taka at sèr öll völd, ok visitera sub negotio visitationis, ok fara fram í móti Jörundi biskupi, ef hann vildi eigi hlýða boðskap erkibiskups. Skrifaði hann þá til síns kæra vinar sira Hafliða Steinssonar, eptir fréttandi, hvat hann ráðlegði honum.Skrifaði hann þá til síns kæra vinar sira Hafliða Steinssonar, eptir frèttandi, hvat hann ráðlegði honum. Skrifaði hann svo aptr til hans, at hann skyldi aptr fara í því skipi sem bróðir Björn, ok hitta svo erkibiskup ok kórsbræðr jafnfram honum, en bað [hann] þess mest varast, at gjöra nokkut á móti Jörundi biskupi, eðr fara því nokkru fram í móti hans vilja, segjandi, at þó at hann væri góðr klerkr, var hans þat eigi at sigra herra Jörund biskup, sakir þeirrar hamíngju ok höfðíngsskapar, sem honum fylgði, ok mætti hann sér mestan óbata gjöra, at stríða nokkut á móti honum.Skrifaði hann svo aptr til hans, at hann skyldi aptr fara í því skipi sem bróðir Björn, ok hitta svo erkibiskup ok kórsbræðr jafnfram honum, en bað [hann] þess mest varast, at gjöra nokkut á móti Jörundi biskupi, eðr fara því nokkru fram í móti hans vilja, segjandi, at þó at hann væri góðr klerkr, var hans þat eigi at sigra herra Jörund biskup, sakir þeirrar hamíngju ok höfðíngsskapar, sem honum fylgði, ok mætti hann sèr mestan óbata gjöra, at stríða nokkut á móti honum. Ok sem þessi boðskapr kom aptr til Laurentii, talaði hann svo: "Veit ek at sira Hafliði, kompán minn, vill mér vel, en ekki má hann þat heyra, sakir þeirrar vináttu ok elsku sem hann hefir við Jörund biskup, at nokkur maðr tali eðr gjöri í móti honum;Ok sem þessi boðskapr kom aptr til Laurentii, talaði hann svo: "Veit ek at sira Hafliði, kompán minn, vill mèr vel, en ekki má hann þat heyra, sakir þeirrar vináttu ok elsku sem hann hefir við Jörund biskup, at nokkur maðr tali eðr gjöri í móti honum; en ek skyldumst til at gjöra boðskap míns herra erkibiskups". Tók hann þann upp sem honum varð þýngri, at vera eptir í Norðlendínga fjórðúngi, en bróðir Björn fór til Skálholts fyrst, ok siðan í skip; var hann þá gæddr af Jörundi biskupi góðum gjöfum. Skrifaði hann utan með honum til erkibiskups ok kórsbræðra.

Þenna vetr, sem þá var umliðinn, bar þat til tíðinda fyrir sunnan land á Íslandi, at landskjálfti varð svo mikill, at ofan fellu þar fyrir xviij bæir.Þenna vetr, sem þá var umliðinn, bar þat til tíðinda fyrir sunnan land á Íslandi, at landskjálfti varð svo mikill, at ofan fèllu þar fyrir xviij bæir. En í Noregi gjörðist þat til nýjúnga, at herra Jörundr erkibiskup tók mikinn krankleika, á þann hátt, at hann tók fótarmein í fyrstu; síðan sló upp í búkinn. Tóku kórsbræðr til sín öll völd ok stjórn, svo í veraldligum hlutum sem andligum, svo at eigi var meir hjá honum en ij sveinar ok steikari hans; vóru nú ok út skýfðir allir þeir, sem áðr höfðu verit í vinskap hans, eða með honum staðit í

Málaferlum.

Nú er þar til at taka, sem fyr var frá horfit, at bróðir Björn var í burtu úr Hóla biskupsdæmi, en Laurentius var eptir. Var hann eggjaðr af nokkrum, at hann skyldi byrja upp negotium visitationis, ok svo gjörði hann; vildi engi sinna hvat hann sagði; skutu allir, þeir sem töluðu til, sínum málum til herra Jörundar [biskups], ok kom hann engri yfirferð [við]. Síðan reið hann heim til Hóla, ok krafði biskup at bjóða upp fyrir sér gistíng á stöðum;Síðan reið hann heim til Hóla, ok krafði biskup at bjóða upp fyrir sèr gistíng á stöðum; biskup sagðist þess eigi skyldr, sakir þess, at sá annarr, sem svo hár væri í valdi sem hann, var í burt úr [biskups -] dæminu. Laurentius sagði: þó at hann vildi vanrækja at visitera eðr rækta erkibiskups erindi, eðr hann væri ördauðr, at hann skyldi líka vel fram fylgja erendum sem hans var skylda til. Samdi þeim biskupi ok Laurentio hér eigi um.Samdi þeim biskupi ok Laurentio hèr eigi um. Síðan fór Laurentius upp á kór einn hátíðisdag, sem þá var nálægr, ok talaði af mörgum ósiðum, sem fram fór þar heima á staðnum, mest af hórdómi ok frændsemis spellum; heyrði þat til mest frændkonum biskups, Böðvarsdætrum, er menn vissu eigi, at þær hefði opinberar skriptir, föstur eða útistöður, ok svo víða annarsstaðar í Hóla biskupsdæmi, ok margt færi vanrækiliga fram; var þá þegar gjört óhljóð. Svo endi hann sína tölu, öllum heyrundum, at menn skyldu af létta sínum vondum framferðum ok til batnaðar snúa.Svo endi hann sína tölu, öllum heyrundum, at menn skyldu af lètta sínum vondum framferðum ok til batnaðar snúa. Gáfu frændkonur biskups engan gaum at áminníngum ok hans hjálpsamligum kenníngum, heldr þegar sem hann kom út af kirkjunni, eptir messuna, var honum bríxlat ok mörg háðúngarorð veitt af frændum biskups. Vóru þá margar greinir milli Jörundar biskups ok Laurentii, svo at um síðir snerist upp í fullt hatr. Sá Laurentius, at hann kom engri hirtíng áfram við fólkit, síðan biskup var honum svo mótdrægr; tók Laurentius far í Gáseyrarskipinu. Jörundr biskup sendi ok utan prest sinn einn, er Guðmundr hét Halldórsson, við miklu gózi ok presentum til erkibiskups ok kórsbræðra, ok bréfum þeim sem Laurentio vóru í móti.Jörundr biskup sendi ok utan prest sinn einn, er Guðmundr hèt Halldórsson, við miklu gózi ok presentum til erkibiskups ok kórsbræðra, ok brèfum þeim sem Laurentio vóru í móti. Gjörðist biskup Jörundr mjök ellimóðr; var hann löngum heima; þótti honum fyrir í at hrekjast ok visitera. Hafði Laurentius nóterat upp mörg málaferli, sem mjök höfðu vanræk [i] liga fram farit ok [hann] varð víss, ok hjúskaparmál einkanliga. At síðustu, sem kaupmenn [vóru] seglbúnir, kom Laurentius til Hóla; töluðust þeir biskup þá við; las Laurentius þá upp þá alla hluti, sem hann hafði saman lesit af vanrækt ok ólögligum framferðum biskups; "vil ek ok ekki leynast fyrir yðr, herra biskup, at þessa hluti alla mun ek upp lesa fyrir erkibiskupi". Linaðist Jörundr biskup þá, svo segjandi: býð ek þér þat, sira Laurentius, at vit leggim niðr okkur málaferli, ok skrifi sáttgjarnliga hvorr með öðrum: vér fram með þér til erkibiskups, en þú sker í sundr þetta bréf, sem þú hefir nú upp lesit oss til saka, ok sver þann eið, at þú skalt oss hollr ok trúr".Linaðist Jörundr biskup þá, svo segjandi: býð ek þèr þat, sira Laurentius, at vit leggim niðr okkur málaferli, ok skrifi sáttgjarnliga hvorr með öðrum: vèr fram með þèr til erkibiskups, en þú sker í sundr þetta brèf, sem þú hefir nú upp lesit oss til saka, ok sver þann eið, at þú skalt oss hollr ok trúr".

"Veit ek", sagði Laurentius, "at svo mikill er ríkdómr yðarr, yfirvald ok höfðíngsskapr, at þér getið mik sigrat ok undirlagt, [en] eigi heldr ek þá eið þann, sem ek sór fyrir mínum herra erkibiskupinum, at ek skyldi honum sannindi segja af framferðum biskupanna ok málaferlum"."Veit ek", sagði Laurentius, "at svo mikill er ríkdómr yðarr, yfirvald ok höfðíngsskapr, at þèr getið mik sigrat ok undirlagt, [en] eigi heldr ek þá eið þann, sem ek sór fyrir mínum herra erkibiskupinum, at ek skyldi honum sannindi segja af framferðum biskupanna ok málaferlum". Ok þegar sem hann hafði varla úti þessa sína tölu, spratt Jörundr biskup upp, ok náði Laurentius eigi við hann at tala, ok skildu þeir. Fór Laurentius norðr á Gáseyri, ok svo í skip; létu kaupmenn í haf nærri Bartholomeusmessu;lètu kaupmenn í haf nærri Bartholomeusmessu; byrjaði þeim ekki mjök, ok vóru lengi í hafi; tóku norðr við Naumudali í fyrstu, en þó byrjaði þeim þá suðr, ok inn til Þrándheims um haustið nærri Michaelsmessu. En þat er at segja frá Birni, at hann kom til Þrándheims nærri Maríumessu síðari, kom hann með bréf ok boðskap Jörundar biskups, ok bar hann eigi af heilu söguna Lafranzi, segjandi hann hafa þau mörg bréf erkibiskups upp lesit á Íslandi, at hann kvazt eigi vita, hversu hann hafði at komizt;En þat er at segja frá Birni, at hann kom til Þrándheims nærri Maríumessu síðari, kom hann með brèf ok boðskap Jörundar biskups, ok bar hann eigi af heilu söguna Lafranzi, segjandi hann hafa þau mörg brèf erkibiskups upp lesit á Íslandi, at hann kvazt eigi vita, hversu hann hafði at komizt; hlýddu kórsbræðr fullvel á þenna hans framburð; var þá þegar sú ráðagjörð gjör, at þegar sem hann kæmi fram þangat skyldi gripit hans allt góz, bréf ok skilríki, en reka hann í myrkvastofu.var þá þegar sú ráðagjörð gjör, at þegar sem hann kæmi fram þangat skyldi gripit hans allt góz, brèf ok skilríki, en reka hann í myrkvastofu. Hrópaði Björn hann sem hann orkaði; var þó því mest trúat, sem Jörundr biskup hafði skrifat fram, til erkibiskups ok kórsbræðra.

Nú er at segja frá því, at Laurentius lét flytja sik frá kaupskipinu inn til bæjarins, ok vissi ekki hvat títt var, en þeir höfðu lagt við Hólm, ok vissu sér eingis ótta vonir.Nú er at segja frá því, at Laurentius lèt flytja sik frá kaupskipinu inn til bæjarins, ok vissi ekki hvat títt var, en þeir höfðu lagt við Hólm, ok vissu sèr eingis ótta vonir. Af þessu höfðu kórsbræðr þegar njósn, ok sendu sveina sína ofan á bryggjurnar með nokkura klerka; ok þegar sem Laurentius ætlaði at stiga af bátnum, ok hann sté upp á bryggjurnar, gripu klerkarnir hann, svo segjandi: "þú Lafranz, skalt fara með oss, þér er fyrir búit herbergi þat, sem vér skulum fylgja þér til".ok þegar sem Laurentius ætlaði at stiga af bátnum, ok hann stè upp á bryggjurnar, gripu klerkarnir hann, svo segjandi: "þú Lafranz, skalt fara með oss, þèr er fyrir búit herbergi þat, sem vèr skulum fylgja þèr til". Hlupu þá þegar at fjöldi vopnaðra manna; leiddu þeir hann í meðal sín í fyrstu, ok þegar hann skynjaði at hann var fangi, vildi hann viðr brjótast; gjörðu þeir ýmist at þeir drógu hann eðr báru, þó með engri vægð, þar til sem þeir kómu at myrkvastofu, sem svívirðiligast var, ok köllut var Gulskitni, þar var honum hrundit ok steypt niðr, var þar bæði fúlt ok kalt, ok svo myrkt, at eigi sá handa sinna skil; síðan var járnhurð læst, þeirri sem fyrir myrkvastofu var; helt Laurentio við óviti sem hann kom niðr á steinmúrinn;hèlt Laurentio við óviti sem hann kom niðr á steinmúrinn; ok sem hann vitkaðist signdi hann sik, ok bað guð hjálpa sér.ok sem hann vitkaðist signdi hann sik, ok bað guð hjálpa sèr. Reistist hann þá upp; fann hann, at þar máttu eigi vera meir en þrír menn senn. Ekki var þar ok lífs kvikindi.

Svo skjótt [var] farit at þessu, sem nú var frá sagt, at hvorki kom þessi maðr Laurentius fyrir sik orð [i] né eiði sér til afsak [a] nar hjálpar síns máls;Svo skjótt [var] farit at þessu, sem nú var frá sagt, at hvorki kom þessi maðr Laurentius fyrir sik orð [i] nè eiði sèr til afsak [a] nar hjálpar síns máls; ok svo sem þetta var at gjört, gengu þeir til kórsbræðra, ok sögðu þeim hvar komit var; síðan sendu sömu menn út til kaupskipsins, upp at taka þat góz sem Laurentius hafði átt í skipinu; vóru kaupmenn svo haldinorðir, at þeir vildu engan hlut segja þeim, ok tóku í fyrstu til vopna, ok vildu verja, at þeir tæki þar enga rannsókn uppi. Þá tóku þeir svein hans, er hann hafði haft, ok vildu nauðga honum til at hann segði; vildi hann þat með engu móti. Vísir urðu þeir þó af einum þrænzkum kaupmannssveini hvar kistur hans vóru.

Var þegar gripit ok fært í burt á biskupsgarð allt þat góz, sem hann átti, minna ok meira, undir vald kórsbræðra ok Niðarósskirkju: kistur brotnar upp; öll bréf ok skilríki hans vóru gripin frá honum, ok lesin fyrir kórsbræðrum.öll brèf ok skilríki hans vóru gripin frá honum, ok lesin fyrir kórsbræðrum. Sögðu þeir at hann hefði nokkur þau bréf, at þeir vissu eigi hvaðan þau vóru at komin, ok erkibiskup hafði ekki honum út gefit, ok þat var þó með engu móti prófat.Sögðu þeir at hann hefði nokkur þau brèf, at þeir vissu eigi hvaðan þau vóru at komin, ok erkibiskup hafði ekki honum út gefit, ok þat var þó með engu móti prófat. Höfðu kórsbræðr capitula um daginn eptir sem Laurentio var inn kastað í myrkvastofu; kom þá engi maðr til þeirra, ok vissu menn ekki hvat þeir tracteruðu. En þat er at segja frá Laurentio, at hann var í sömu myrkvastofu ij nætr, ok bar til hans sá sem geymdi myrkvastofuna, kveld ok morgin, brauð ok lítið fleski ok súrt mungát; neytti hann þess nær ekki. Hlupu ok saman sveinar erkibiskups, sem verit höfðu, ok margir kunníngjar hans í býnum, sem verit höfðu, þá er hann var í sínum heiðri, segjandi ljósliga kórsbrædrum, at þetta vóru syrgiligir hlutir sem þeir gjörðu, at grípa manninn ok í myrkvastofu svelta, fyr en prófat væri hvat hann hefði gjört, ok eptir prófan gengi mál hans. Þeir sögðu, at þat var auðprófat, at hann hefði farit með falsbréf til Íslands, ok komizt at innsigli erkibiskups, ok skrifat undir bréf með þeim skilníngi, sem hann vildi sjálfr sett hafa. Þá töluðu menn, hví hann skyldi eigi ná at hitta erkibiskupinn. Þeir sögðu at hann væri honum svo reiðr, fyrir flutníng bróður Bjarnar ok bréf Jörundar biskups á Hólum, at hann vildi með engu móti sjá hann. Vóru þat ósannindi þeirra, því öll bréf ok boðskap tóku kórsbrædr til sín; þeir skipuðu ok öllum málum, ok stjórnuðu öllum hlutum, svo veraldligum sem andligum, en erkibiskupinn lá í sínum harmkvælum, ok vóru öll ráð af honum tekin. Eilífr, sem síðan var kosinn til erkibiskups, var officialis, en sira Auðunn rauðr var einn hverr gildastr ok ríkastr ok mest metinn af öllum kórsbrædrum. Sighvatr landi var dauðr. Vóru þeir Eilífr ok Auðunn þúngastir Laurentio, þvíat hann hafði áðr lesit bannsetníngarbréf á kór yfir þeim, því engi treystist annarr til. Sira Salamon var þá nýtekinn kórsbróðir, ok fyrir litlu kominn frá studium; lagði hann aldri í móti Laurentio, ok svo enn tveir aðrir, en þá vóru allir aðrir honum til mótdrægis.

Nú er þar til at taka, at svo sem hann hafði verit ij nætr sveltr í myrkvastofunni létu kórsbrædr kalla hann; sátu þeir allir í bekkinn, sem vani var, en hann var settr niðr á gólf, ok fjöturr á fótum, ok var hann mjök lágtlaðr, því mjök hafði liðit at honum í myrkvastofunni, ok áðr hafrekinn maðr, ok því var von, at hann væri ekki mjök hátaladr, en þó heilsaði hann upp á þá. Þá þögðu þeir við honum. Þá töluðu þeir: "allt æptir þú hærra, sira Lafranz, þá þú last bannsetníngar [bréf] yfir oss." — "Kunnit mik ei þess, þó at ek gjörða boðskap míns herra," sagði hann.Þá töluðu þeir: "allt æptir þú hærra, sira Lafranz, þá þú last bannsetníngar [brèf] yfir oss." — "Kunnit mik ei þess, þó at ek gjörða boðskap míns herra," sagði hann.

"Nú skal auðsýna ok opinbera", sögðu þeir, "sakir þær sem þér eru gefnar"."Nú skal auðsýna ok opinbera", sögðu þeir, "sakir þær sem þèr eru gefnar". Var þá lesit bréf þat er þeir höfðu gjört, at honum vóru gefnar tvær sakir: önnur, at hann hefði falsat bréf erkibiskups, en sú fyrri, at hann hefði sukkat gózi ok offri hins heilaga Ólafs, þá er hann hafði með at taka offrinu, ok var til skipaðr af erkibiskupinum;Var þá lesit brèf þat er þeir höfðu gjört, at honum vóru gefnar tvær sakir: önnur, at hann hefði falsat brèf erkibiskups, en sú fyrri, at hann hefði sukkat gózi ok offri hins heilaga Ólafs, þá er hann hafði með at taka offrinu, ok var til skipaðr af erkibiskupinum; var honum aldri þessi sök fyr gefin, áðr hann fór til Íslands. Þá vóru lesin bréf þau, sem Jörundr biskup af Hólum hafði skrifat honum til þúnga.Þá vóru lesin brèf þau, sem Jörundr biskup af Hólum hafði skrifat honum til þúnga. Var Laurentius þá eptir spurðr, hvort hann vildi meðganga þessum hlutum óþrúgaðr, ok þá skyldi þeir sinna máli hans. Hann segir þá: "í valdi yðru er nú, hversu þér vilit skipa með mik, eðr hvort ek skal lífinu halda eðr ei, en ekki segi ek þat upp á mik, sem ekki hefi ek gjört."Hann segir þá: "í valdi yðru er nú, hversu þèr vilit skipa með mik, eðr hvort ek skal lífinu halda eðr ei, en ekki segi ek þat upp á mik, sem ekki hefi ek gjört." Þá hlupu upp nokkurir af kórsbræðrum, svo segjandi: "of lítt er hann enn prísaðr til þess; mun hann allt fleira segja, ef hann ferr aptr í Gulskitni." Þá vóru honum boðnir ij kostir: at gjöra þar í Noregi slíka skript, sem officialis setti honum, eða fara aptr til Íslands undir vald Jörundar biskups, ok vera í haldi þar til hann færi í skip. "Þat mun ek taka, sem flestir munu sizt ætla," sagði Laurentius, "þat kýs ek," sagði hann, "at þér sendit mik út til Íslands undir vald Jörundar biskups.""Þat mun ek taka, sem flestir munu sizt ætla," sagði Laurentius, "þat kýs ek," sagði hann, "at þèr sendit mik út til Íslands undir vald Jörundar biskups." Lýsti officialis því, at hvert þat plagg, sem hann hafði með farit, skyldi heilög Niðarósskirkja eiga; var honum fengit þat herbergi, sem á var gluggr, ok hann mátti lesa við tíðir sínar, ok fengit til kostar brauð lítið ok annanu rétt, ok þar með drekka mungát lítið;var honum fengit þat herbergi, sem á var gluggr, ok hann mátti lesa við tíðir sínar, ok fengit til kostar brauð lítið ok annanu rètt, ok þar með drekka mungát lítið; hafði hann fjötur á fótum um nætr; þrútnuðu upp á honum fætrnir, en skyrbjúgr hljóp í búkinn; kómu Íslendíngar jafnan til gluggsins ok töluðu við hann; báru margir menn til hans kost ok drukk, svo at hann hindraði ekki þarfyrir. Þetta var sagt kórsbræðrum, ok létu þeir járngadda utan við gluggann, svo at engi skyldi mega tala við hann.Þetta var sagt kórsbræðrum, ok lètu þeir járngadda utan við gluggann, svo at engi skyldi mega tala við hann. Kom sú kona til hans, er Þuríðr hét, Árnadóttir, ok hann átti með pilt einn er Árni hét, optsinnis til gluggsins, ok færði honum nokkut til kostar eða hjálpar, þat sem hún mátti.Kom sú kona til hans, er Þuríðr hèt, Árnadóttir, ok hann átti með pilt einn er Árni hèt, optsinnis til gluggsins, ok færði honum nokkut til kostar eða hjálpar, þat sem hún mátti.