Bókastaðir

Eptir tölu herra Áka stóð Hákon konúngr upp, ok talaði bæði með latínu ok norrænu, ok svo kom at síðustu, at hann sagði tvo kosti fyrir höndum, annattveggja: at kórsbræðr þeir, sem áðr vóru í bann lýstir af erkibiskupi, skyldu annattveggja vera útlagir af Noregi ok öllu hans ríki, ok allir þeirra fylgjarar, eðr falla fram í stað fyrir erkibiskupinn, ok leggja öll sín mál á hans vald, með konúngsins ok frömustu manna ráði, ok út ná þó at sinni með öngu móti af því sama herbergi ókvantaðir, nema þeir gjörði svo þegar í stað eptir konúngs boði. Nú svo sem kórsbræðr sá, hvílíkr voði var fyrir dyrum, stóðu þeir þegar upp, fram fallandi fyrir erkibiskupinn, leggjandi öll sín mál á hans vald. Næsta dag eptir var upp sagt sáttmáli milli erkibiskups ok kórsbræðra; játuðu þá hvorir öðrum ok þeirra mönnum friði ok náðum. Helzt þessi sátt um tvö ár alldyggliga;Hèlzt þessi sátt um tvö ár alldyggliga; var sira Laurentius nú í friði ok náðum, vel haldinn með Jörundi erkibiskupi, ok var pœnitentiarius ok [settr til] at geyma offr hins heilaga Ólafs.

Viljum vér þat eigi láta um líða at birta ok frá segja, hvat gjörðist í öðrum löndum tíðenda á þessum árum.Viljum vèr þat eigi láta um líða at birta ok frá segja, hvat gjörðist í öðrum löndum tíðenda á þessum árum. Svo er sagt at einn ríkr höfðíngi stríddi á sjálfa Roma; síðan gjörði hann sætt viðr Bonifacium páfa, svo at hann fekk systurdóttur páfans;síðan gjörði hann sætt viðr Bonifacium páfa, svo at hann fèkk systurdóttur páfans; en herra páfinn vann þat til friðar heilagri kristni, at hann veitti sjálfr brullaup þeirra, ok lofaði at eta kjöt á pálmsunnudag, en hann fyrirbauð, at nokkur maðr skyldi slíkt gjöra at hans dæmum. Á því ári andaðist Bárðr kanceler. Á því ári kom út herra Álfr or Króki; honum vóru skipaðir tveir fjórðúngar á Íslandi, Norðlendíngafjórðúngr ok Austfirðíngafjórðúngr. Þá kom út til Íslands Loðinn lögmaðr með konúngsbréf.Þá kom út til Íslands Loðinn lögmaðr með konúngsbrèf. Ári öðru eptirfaranda var hengdr Auðunn hestakorn ok brennd Margrét, er kallaðist vera dóttir Eireks konúngs, [ok bóndi hennar].Ári öðru eptirfaranda var hengdr Auðunn hestakorn ok brennd Margrèt, er kallaðist vera dóttir Eireks konúngs, [ok bóndi hennar].

Comete var sén af kaupmönnum í hafi um Mikelsmessuskeið;Comete var sèn af kaupmönnum í hafi um Mikelsmessuskeið; sýndist þeim hún meiri ok dökkvari en aðrar stjörnur, ok var á kleppr niðr, ok fór hún hvern aptan, er þeir sá hana, öfugt, frá landnorðri til norðrs. Var fyrir sunnan land ok sén cometa hálfan mánuð nær vetrnáttum.Var fyrir sunnan land ok sèn cometa hálfan mánuð nær vetrnáttum. Cometa var ok sén í Björgvin móti langaföstu, en í Róm fyrir páska.Cometa var ok sèn í Björgvin móti langaföstu, en í Róm fyrir páska. Herra Jörundr biskup á Hólum lét hefja söng at nýju kirkjunni á Möðruvöllum í Hörgárdal, er hann hafði gjöra látið.Herra Jörundr biskup á Hólum lèt hefja söng at nýju kirkjunni á Möðruvöllum í Hörgárdal, er hann hafði gjöra látið. Krók-Álfr kom til Noregis ok sagði Hákoni konúngi margar nýjúngar af Íslandi. Á því ári eptirfaranda, sem nú var greint, andaðist Bonifacius páfi; vígðr Benedictus páfi, þá var ok vígðr Árni biskup Helgason til Skálholts. Þuríðr Árnadóttir af Borgundi kenndi sira Laurentio pilt, er Árni hét;Þuríðr Árnadóttir af Borgundi kenndi sira Laurentio pilt, er Árni hèt; átti sú sama kona síðar pilt með sira Salomone, er Bárðr hét.átti sú sama kona síðar pilt með sira Salomone, er Bárðr hèt.

Á því ári næsta eptirfaranda andaðist Benedictus páfi, en vígðr Clemens

Páfi.

Þá kom út til Íslands Álfr or Króki, hann hafði mörg konúngsbréf ok margar nýjúngar;Þá kom út til Íslands Álfr or Króki, hann hafði mörg konúngsbrèf ok margar nýjúngar; fór hann með því yfir landit; hann kallaði marga góða bændr útlaga. Gjörðu menn at honum för á Hegraness þíngi, ok svo á Oddeyrar þíngi. Varð hann svo hræddr á Hegraness þíngi, at hann vissi varla hvar hann átti at hafa sik; börðu strákar ok lausamenn á skjöldu, ok með ópi ok háreysti; varð hans hjálp þat, at þeir drápu hann ekki, at herra Þórðr af Möðruvöllum ok aðrir herrar létu bera skjöldu upp fyrir hann.varð hans hjálp þat, at þeir drápu hann ekki, at herra Þórðr af Möðruvöllum ok aðrir herrar lètu bera skjöldu upp fyrir hann. Maðr er nefndr Bergr rindill, hann var bóndi, ok mikill angrgapi; var hann ok fremstr af öllum leysíngum at sækja at Álfi á Hegraness þíngi. Ok svo sem herra Jörundr biskup tók skyldugisting at Hofi á Höfðaströnd, svo sem herra Jörundr biskup var yfir borði um kveldit, kom í stofuna inn gangandi áðrnefndr Bergr rindill, ok fleygði sér niðr fyrir fætr biskupi, svo segjandi: "allt á guðs valdi ok yðru, herra biskup!".Ok svo sem herra Jörundr biskup tók skyldugisting at Hofi á Höfðaströnd, svo sem herra Jörundr biskup var yfir borði um kveldit, kom í stofuna inn gangandi áðrnefndr Bergr rindill, ok fleygði sèr niðr fyrir fætr biskupi, svo segjandi: "allt á guðs valdi ok yðru, herra biskup!". Jörundr biskup spurði: "hvat stendr þik, Bergr"! sagði biskup. "Ek hefi rataðíhörmuligan glæp", sagði Bergr; "ek drap í dag á Hegraness þíngi Krók-Álf". Biskup spurði þá: "hversu vannt þú at Álfi?" — "Ek, herra, lagði Álf í gegnum með spjóti; býð ek mik nú til þeirrar skriptar, sem þér vilit á mik leggja".býð ek mik nú til þeirrar skriptar, sem þèr vilit á mik leggja".

"Stattú upp, Bergr", sagði biskup, "því at missýnzt hefir þér, Bergr", sagði biskup, "þvíat eigi hefir þú drepit Krók-Álf, ok lifir hann enn;"Stattú upp, Bergr", sagði biskup, "því at missýnzt hefir þèr, Bergr", sagði biskup, "þvíat eigi hefir þú drepit Krók-Álf, ok lifir hann enn; ok far upp undir borð ok tak til matar, eigi mun ek forðast at samneyta þér, þvíat engi manndrápari ertú".ok far upp undir borð ok tak til matar, eigi mun ek forðast at samneyta þèr, þvíat engi manndrápari ertú".

"Mun þér þat kunnigra, en mér, biskup? því at þó hafa enn aukizt vandræðin;"Mun þèr þat kunnigra, en mèr, biskup? því at þó hafa enn aukizt vandræðin; drap [ek] enn annan mann", sagði Bergr. "Þegi þú", sagði biskup, "ok ljúg engri heimsku á þik, þvíat þat vita menn áðr at þú ert engi ofrhugi, ok eigi reyndr í orrostum eða bardögum, heldr hyggjum vér þik hverjum manni blauðara, ef karlmennsku þarf at þreyta"."Þegi þú", sagði biskup, "ok ljúg engri heimsku á þik, þvíat þat vita menn áðr at þú ert engi ofrhugi, ok eigi reyndr í orrostum eða bardögum, heldr hyggjum vèr þik hverjum manni blauðara, ef karlmennsku þarf at þreyta". Nú sem þeir biskup ok Bergr áttu þetta at tala, kómu menn í stofuna, þeir sem á þínginu höfðu verit um daginn, ok sögðu at Álfr lifði, ok var í ferð herra Þórðar, ok ætlaði norðr yfir heiði.

En þegar sem Bergr sá, at menn kómu inn í stofuna, tók hann til fóta, ok hljóp til kirkju, ok innar í kórinn ok undir tjald, ok leyndist þar, allt þar til er biskup kom til kirkju; gat hann þá svo talat kjark í Berg, at hann gekk með öðrum mönnum. Þótti hann jafnan [síðan] heimskari maðr en áðr; en þat prófaðist allt sannindi, sem Jörundr biskup hafði sagt, þvíat þat var sannliga talat til Jörundar biskups, at hann var hverjum manni vitrari ok glöggvari um alla hluti, sem þá vóru á Íslandi, meðan hans dagar vóru uppi. Fór Krók-Álfr norðr í Dynhaga, ok var þar um vetrinn fram yfir jól; tók hann þá sótt, ok andaðist or þeirri, ok liggr á Möðruvöllum í Hörgárdal. Var þat flutt Hákoni konúngi, at Íslendíngar hefði drepit Álf; urðu þar margir eiðum fyrir at standa.

En nú er þar til at taka er frá var horfit, at sira Laurentius var í Þrándheimi í Niðarósi með Jörundi erkibiskupi vel haldinn, sem fyr var sagt; var þó mörgum mikil öfund á, svo framt sem hann var tekinn af erkibiskupi. Einn dag var þat, at erkibiskupinn hafði capitulum með kórsbræðrum ok öðrum framandi klerkum, sem þá hjá honum vóru; tjáðu [þeir] fyrir honum, at honum byrjaði at senda visitatorem út til Íslands; fluttu þeir fyrir erkibiskupinum, at þar væri bezt til fallinn sira Lafranz, því hann var góðr klerkr [ok] barnalinn á Íslandi.

Erkibiskup var þessum flutníngi samþykkr, kallandi sira Laurentium til sín, birtandi honum, at hann vildi senda hann til Íslands í visitationem með erkibiskups valdi, bað hann koma til sín næsta dag eptir ok svo gjörði hann. Talaði erkibiskupinn þat sama til Laurentii, at hann vildi senda hann til Íslands, en sira Laurentius svaraði svo orðum erkibiskups: "vel viti þér, minn herra, at ek gjöri gjarnan yðarn vilja; en ek kenni mik vanfæran til þessa sakir allra hluta, en einkanliga mest þat, sem ek hefi engan vana til at prédika guðs erindi fyrir fólkinu;en ek kenni mik vanfæran til þessa sakir allra hluta, en einkanliga mest þat, sem ek hefi engan vana til at prèdika guðs erindi fyrir fólkinu; ok ef þér vilit, at ek ráðimst til þessa embættis, sendit með mér prædicatorem nokkurn, þann sem teli fyrir fólkinu;ok ef þér vilit, at ek ráðimst til þessa embættis, sendit með mèr prædicatorem nokkurn, þann sem teli fyrir fólkinu; hefir ek ok talat með bróður Björn af prédikara lifnaði;hefir ek ok talat með bróður Björn af prèdikara lifnaði; vill hann fara með mér, ef þér vilit, þó svo, at hann vill jafnfram mér hafa vices, ok vera svo in negotio sem ek."vill hann fara með mèr, ef þèr vilit, þó svo, at hann vill jafnfram mèr hafa vices, ok vera svo in negotio sem ek." Þá talaði herra Jörundr erkibiskup: "eigi sér þú þetta svo glöggt, sira Lafranz, sem hæfði sjálfum þér til nytsemdar, en þú veizt vel, at vor herra segir svo, quod: omne regnum in se divisum desolabitur;Þá talaði herra Jörundr erkibiskup: "eigi sèr þú þetta svo glöggt, sira Lafranz, sem hæfði sjálfum þèr til nytsemdar, en þú veizt vel, at vor herra segir svo, quod: omne regnum in se divisum desolabitur; verðr þat ok optsinnis, at tvískipt ríki eyðist skjótliga, ok verðr sjaldan sampykkiligt sín á meðal; mun þér ok svo gefast í þessi grein, at þessa muntú mest iðrast, at þú tekr prédikara bróður þér til samlags, því jafnan verða þeir eigi traustir í málaferlum, eðr í öðrum félagsskap."mun þèr ok svo gefast í þessi grein, at þessa muntú mest iðrast, at þú tekr prèdikara bróður þèr til samlags, því jafnan verða þeir eigi traustir í málaferlum, eðr í öðrum fèlagsskap." Lögðu þá til kórsbræðr, meir fyrir gráleika sakir við Lafranz en heillar tillögu, at þat skyldi hann aldri láta, at hafa bróður Björn með sér.Lögðu þá til kórsbræðr, meir fyrir gráleika sakir við Lafranz en heillar tillögu, at þat skyldi hann aldri láta, at hafa bróður Björn með sèr. Stöðvast þá sú ráðagjörð, at þeir bróðir Björn ok sira Lafranz vóru skipaðir visitatores út til Íslands með jöfnu valdi báðir; hafði erkibiskupinn þó miklu meira kærleika með heimugleik á sira Lafranz en til bróður Bjarnar; tóku þeir báðir hinu sterkustu bréf í sín erindi til valda.tóku þeir báðir hinu sterkustu brèf í sín erindi til valda. Auðsýndi erkibiskup hvern kærleika hann hafði til sira Lafranz, at hann gaf honum með sínu opnu innsigli þrjá [r] membranas; en þau bréf eru svo felld, at innsigla skal, en skrifa ekki á;en þau brèf eru svo felld, at innsigla skal, en skrifa ekki á; skal sá, sem út er gefit, þá slíkt á skrifa sem honum líkar, ok sverja eið áðr, at hann skal ekki þat skrifa á, sem til skaða sé þeim sem út gefr eðr hans kirkju, ok þenna eið sór sira Laurentius, ok var innsiglat svo tveir trúnaðarmenn erkibiskups vóru hjá.skal sá, sem út er gefit, þá slíkt á skrifa sem honum líkar, ok sverja eið áðr, at hann skal ekki þat skrifa á, sem til skaða sè þeim sem út gefr eðr hans kirkju, ok þenna eið sór sira Laurentius, ok var innsiglat svo tveir trúnaðarmenn erkibiskups vóru hjá. Skrifaði ok erkibiskupinn út til biskupanna, Jörundar biskups ok Árna, kærlig bréf, at þeir væri fyrnefndum visitatoribus góðviljugir ok til styrktar í sínu valdi;Skrifaði ok erkibiskupinn út til biskupanna, Jörundar biskups ok Árna, kærlig brèf, at þeir væri fyrnefndum visitatoribus góðviljugir ok til styrktar í sínu valdi; vóru þeir síðan ráðnir í skip, þat sem til Íslands gekk; tóku visitatores orlof af erkibiskupinum með mikilli blíðu.

Nú er frá því at segja, at visitatores létu í haf ok urðu vel reiðfara, ok kómu út á Eyrum sunnanlands, riðu upp í Skálholt;Nú er frá því at segja, at visitatores lètu í haf ok urðu vel reiðfara, ok kómu út á Eyrum sunnanlands, riðu upp í Skálholt; tók herra Árni biskup við þeim harðla sæmiliga, bjóðandi þeim sitja svo lengi þeim vel líkaði; þekktust þeir þat gjarnan. Ok svo sem kom hinn næsta dag fyrir Þorláksmessu um sumarit, talaði Laurentius svo til bróður Bjarnar: "nú er sókn mikil í Skálholt um allt Ísland, ok skaltú, bróðir Björn, fyrir hugsa þik um sermon á morgin, einkanliga af dýrð hins heilaga þorláks biskups, þvíat þat er nú viðrkvæmiligast." þá svaraði bróðir Björn: "undarligir menn eru þér Íslendíngar, þvíat þér kallit þá marga heilaga menn, sem hér hafa vaxit upp hjá yðr, ok í öðrum löndum vita [menn] engi skyn á, því er mikil dirfð yðar Íslendínga, at þér haldit þenna mann helgan, sem erkibiskupsstóllinn í Niðarósi heldr enga minníng af;Ok svo sem kom hinn næsta dag fyrir Þorláksmessu um sumarit, talaði Laurentius svo til bróður Bjarnar: "nú er sókn mikil í Skálholt um allt Ísland, ok skaltú, bróðir Björn, fyrir hugsa þik um sermon á morgin, einkanliga af dýrð hins heilaga þorláks biskups, þvíat þat er nú viðrkvæmiligast." þá svaraði bróðir Björn: "undarligir menn eru þèr Íslendíngar, þvíat þèr kallit þá marga heilaga menn, sem hèr hafa vaxit upp hjá yðr, ok í öðrum löndum vita [menn] engi skyn á, því er mikil dirfð yðar Íslendínga, at þèr haldit þenna mann helgan, sem erkibiskupsstóllinn í Niðarósi heldr enga minníng af; skal ek heldr í kveld, sem þeir klerkarnir ætla at fara til aptansöngs, fara upp á kór, ok fyrirbjóða biskupinum ok öllum klerkum at sýngja af þessum manni þorláki, fyr en þat er lögtekit af vorum herra erkibiskupinum, ok öllum biskupum í provincia Nidarosiensis ecclesie, ok svo vil ek at þú gjörir, þvíat þú ert í valdi jöfnu ok ek."

"Hætt þú, hættú," sagði Laurentius, "ok lát eigi ofar koma þessa fólsku, þvíat þat vita allir hér á þessu landi ok svo víða annarsstaðar, at hinn heilagi þorlákr biskup er sannheilagr maðr, ok hann gjörði margar ágætar jartegnir ok gjörir, ok hann mun hefna þér, ef þú bætir eigi við guð ok þennan blezaða biskup.""Hætt þú, hættú," sagði Laurentius, "ok lát eigi ofar koma þessa fólsku, þvíat þat vita allir hèr á þessu landi ok svo víða annarsstaðar, at hinn heilagi þorlákr biskup er sannheilagr maðr, ok hann gjörði margar ágætar jartegnir ok gjörir, ok hann mun hefna þèr, ef þú bætir eigi við guð ok þennan blezaða biskup." Skildu þeir svo tali, at sinn veginn þótti hvorjum. Kallaði bróðir Björn til sín steikara sinn, ok bað hann matgjöra sér kjöt fyrir þorláksmessu um daginn í Skálholti. þótti þetta mjök undarligt;Kallaði bróðir Björn til sín steikara sinn, ok bað hann matgjöra sèr kjöt fyrir þorláksmessu um daginn í Skálholti. þótti þetta mjök undarligt; var hríngt til helgihalds um kveldit; ok svo sem komit var at aptansöngs tíma, kom maðr skyndiliga til Laurentii, segjandi, at bróðir Björn bað hann koma skjótliga til sín. Hann gekk í þá stofu, sem hann var í; sá hann bróður Björn liggja í sæng sinni, stynjandi með sjúkligu andvarpi. Talaði þá bróðir Björn til Laurentii: "hvat skal ek at gjöra, kompán, at ek em orðinn fyrir svo þúngu áfelli, at svo stíngr mik í hjartað, at mér þykir líkara, ef svo [lætr] um tíma, at ek mun skjótt deyja." — "Eigi er þat undarligt," sagði Laurentius, "þó at þér beri þetta til, því þú talaðir mjök óvitrliga í morgin, misgrunandi heilagleik þessa ágæta guðs vinar hins heilaga þorláks biskups, er skín mörgum ágætum jartegnum, ok svo [sem] menn vita at hann er miskunsamr við þá sem til hans kalla, svo er hann ok mjök hefnisamr þeim sem í móti honum brjóta;Talaði þá bróðir Björn til Laurentii: "hvat skal ek at gjöra, kompán, at ek em orðinn fyrir svo þúngu áfelli, at svo stíngr mik í hjartað, at mèr þykir líkara, ef svo [lætr] um tíma, at ek mun skjótt deyja." — "Eigi er þat undarligt," sagði Laurentius, "þó at þèr beri þetta til, því þú talaðir mjök óvitrliga í morgin, misgrunandi heilagleik þessa ágæta guðs vinar hins heilaga þorláks biskups, er skín mörgum ágætum jartegnum, ok svo [sem] menn vita at hann er miskunsamr við þá sem til hans kalla, svo er hann ok mjök hefnisamr þeim sem í móti honum brjóta; at því gafst einum dára í Englandi, at hann þóttist gjöra til háðúngar ok spotts viðr hinn heilaga þorlák biskup, takandi eitt mörbjúga, framberandi fyrir líkneski Þorláks biskups, þessum orðum talandi: "viltú, mörlandi? Þú ert utan af Íslandi;" fekk sá dári svo skjóta hefnd, at sú höndin sem upp helt mörbjúganu, varð honum stirð sem tré;Þú ert utan af Íslandi;" fèkk sá dári svo skjóta hefnd, at sú höndin sem upp hèlt mörbjúganu, varð honum stirð sem trè; varð hann þar at standa sem hann var kominn, með uppréttri hendi, þar til sem góðir menn báðu fyrir honum ok hann iðraðist síns glæps, varð hann lauss." — "Gjarnan vil ek iðrast," sagði bróðir Björn, "játandi því, [at] trúa satt vera allt þat sem af hans dýrð ok heilagleik er sagt heðan af, ef hann vill minn krankleika bæta ok af mér taka;varð hann þar at standa sem hann var kominn, með upprèttri hendi, þar til sem góðir menn báðu fyrir honum ok hann iðraðist síns glæps, varð hann lauss." — "Gjarnan vil ek iðrast," sagði bróðir Björn, "játandi því, [at] trúa satt vera allt þat sem af hans dýrð ok heilagleik er sagt hèðan af, ef hann vill minn krankleika bæta ok af mèr taka; þat veiti guð fyrir hans árnaðarorð; skal ek ok prédika á morgin fyrir góðu fólki af hans lofligu lífi ok jartegnum."skal ek ok prèdika á morgin fyrir góðu fólki af hans lofligu lífi ok jartegnum." Ok þegar sem hann hafði þessu játað, hvarf í burt af honum hans krankleiki, svo hann stóð upp alheill, predikaði um morgininn fagrliga fyrir fólkinu af Þorláki biskupi, segjandi ljósliga ok rös [k] liga, hversu honum hafði til borit.Ok þegar sem hann hafði þessu játað, hvarf í burt af honum hans krankleiki, svo hann stóð upp alheill, prèdikaði um morgininn fagrliga fyrir fólkinu af Þorláki biskupi, segjandi ljósliga ok rös [k] liga, hversu honum hafði til borit. Fekk hinn heilagi Þorlákr biskup enn af þessum atburð frægð, lof ok dýrð, sem verðugt er, í öllum hlutum.Fèkk hinn heilagi Þorlákr biskup enn af þessum atburð frægð, lof ok dýrð, sem verðugt er, í öllum hlutum.

Eptir Þorláksmessu hófu visitatores sína visitationem, fyrst um Sunnlendínga fjórðúng ok Vestfirðínga fjórðúng. Skoðaði sira Laurentius mjök at embættisgjörð þeirra presta, sem lítt vóru lærðir ok kunnandi, sem margir prófuðust lítt lærðir, í miðil hverra var einn prestr, er Eilífr hét, í Gufudal í Vestfirðínga fjórðúngi.Skoðaði sira Laurentius mjök at embættisgjörð þeirra presta, sem lítt vóru lærðir ok kunnandi, sem margir prófuðust lítt lærðir, í miðil hverra var einn prestr, er Eilífr hèt, í Gufudal í Vestfirðínga fjórðúngi. Hann prófuðu visitatores á messusöng ok les, ok prófaðist svo til, at hann kunni nærri lítið í sérhverjum þessara hluta.Hann prófuðu visitatores á messusöng ok les, ok prófaðist svo til, at hann kunni nærri lítið í sèrhverjum þessara hluta. Þá sagði Laurentius: "prófum hann á cantikanum Audite", ok svo gjörðu þeir; kunni hann víst eigi at lesa Audite. "Ekki má ek," sagði Eilífr prestr, "gjöra við því, at þér prófit mik á því sem vandast fái þér." — "Auðsýnt er þat," sagði Laurentius, "at sjaldan hefir þú lesit feriales liturgias.""Ekki má ek," sagði Eilífr prestr, "gjöra við því, at þèr prófit mik á því sem vandast fái þèr." — "Auðsýnt er þat," sagði Laurentius, "at sjaldan hefir þú lesit feriales liturgias." Tóku visitatores messusöng af Eilífi presti, ok allt prestligt embætti, þar til honum væri kennt, eðr hann næmi svo, at hann væri embættisfærr. Vóru þat ok nokkorir prestar fleiri, at þeir af tóku messusöng fyrir kunnáttuleysi. Visiteruðu þeir Skálholts biskupsdæmi um sumarit, ok kómu til allra klaustra ok stærri kirkna; var þeim ekki mótreist veitt í Skálholts biskupsdæmi, því at herra Árni biskup var maðr lítilátr ok hægr viðsæmíngar. Kom á því sumri út herra Bárðr með konúngsins bréfum ok réttarbótum.Kom á því sumri út herra Bárðr með konúngsins brèfum ok rèttarbótum.

Nú er at segja frá því, at svo sem visitatores höfðu farit yfir Skálholts biskupsdæmi riðu þeir til Hóla, ok hittu herra Jörund biskup; tók hann við þeim altiliga, þó allt með meiri blíðu við bróður Birni; fann Laurentius þat skjótt. Bauð herra Jörundr biskup bróður Birni þar at sitja um vetrinn, en af boðum varð ekki við Laurentium. Þekktist bróðir Björn boð biskups, ok sat á Hólum um vetrinn. Sira Laurentius fór norðr yfir heiði, ok skildust þeir Jörundr biskup ekki með mikilli blíðu; höfðu frændmenn herra biskups allt í skaupi við hann ok athlátri, brigslandi honum um sína fyrri daga, er Jörundr biskup tók hann fátækan ok lét kenna honum, en nú þykkist hann hafa vald yfir honum ok mega af setja hann sínu biskupligu valdi með erkibiskups boðskap.höfðu frændmenn herra biskups allt í skaupi við hann ok athlátri, brigslandi honum um sína fyrri daga, er Jörundr biskup tók hann fátækan ok lèt kenna honum, en nú þykkist hann hafa vald yfir honum ok mega af setja hann sínu biskupligu valdi með erkibiskups boðskap. Báru margir öfundarmenn fullt róg meðal þeirra. Fór Laurentius til Eyjafjarðar; bauð herra Þórðr honum at sitja hjá sér um vetrinn, ok þat þekktist hann, ok sat hjá honum um vetrinn með einn svein.bauð herra Þórðr honum at sitja hjá sèr um vetrinn, ok þat þekktist hann, ok sat hjá honum um vetrinn með einn svein. Herra Þórir ábóti var þá á Múnka-þverá.